13 Ιούλ 2010

Σωματική άσκηση: χτίζει το σώμα και υποστηρίζει το πνεύμα

Στο μυαλό των περισσοτέρων από εμάς ο άνθρωπος αποτελείται από δύο βασικά στοιχεία: το σώμα και το πνεύμα. Για να μην επεκταθούμε σε θεολογικές συζητήσεις, ας δεχτούμε πως η λέξη πνεύμα αναφέρεται αποκλειστικά στις νοητικές λειτουργίες του ανθρώπου. Σώμα και πνεύμα λοιπόν είναι έννοιες άρηκτα συνδεδεμένες μεταξύ τους και δεν μπορούν να υπάρξουν ως ξεχωριστές οντότητες. Το ένα χρειάζεται το άλλο για να λειτουργήσει και δίχως το ένα το άλλο ατροφεί και οδηγείται σταδιακά στον -φυσικό ή μη- θάνατο. Νομίζω πως δικαιολογημένα θα μπορούσε κανείς να πει πως ένα από τα πιο σωστά ιστορικά αποφθεύγματα της παγκόσμιας φιλοσοφίας είναι το «Νους υγιής εν σώματι υγιεί».

Πράγματι, δεν είναι λίγες οι έρευνες σε διάφορους τομείς που αποδεικνύουν τις ευεργετικές ιδιότητες της σωματικής άσκησης στη ζωή μας. Πέραν από τα προφανή σωματικά οφέλη που απολαμβάνουμε όταν έχουμε έναν δυνατό οργανισμό (π.χ. καλύτερη λειτουργία καρδιάς και άλλων ζωτικών οργάνων, καλύτερη ροή αίματος, μεγαλύτερη φυσική αντοχή κ.α.) μπορούμε με σιγουριά πλέον να πούμε πως η σωματική άσκηση θωρακίζει επίσης τις γνωστικές λειτουργίες και την ψυχική μας υγεία.

Συγκεκριμένα, η έλλειψη σωματικής άσκησης σχετίζεται θετικά με τον κίνδυνο ανάπτυξης της νόσου Αλτσχάιμερ σε μεγαλύτερη ηλικία[1] . Όσο αυξάνονται τα επίπεδα σωματικής άσκησης, τόσο μειώνονται οι πιθανότητες ανάπτυξης της νόσου. Ακόμη και η μια ήπια, αεροβική άσκηση σε τακτά χρονικά διαστήματα μπορεί να μας βοηθήσει να βελτιώσουμε τις γνωστικές μας λειτουργίες όπως την προσοχή, την ταχύτητα επεξεργασίας ερευθισμάτων και τη βραχύχρονη μνήμη μας[2] .Φυσικά η σωματική άσκηση από μόνη της δεν επαρκεί για να αποτρέψει την ανάπτυξη αυτής της πολυπαραγοντικής νόσου. Κάποιοι ίσως θυμούνται ένα πιο παλιό άρθρο στο οποίο είχαμε αναφερθεί στις θετικές συνέπειες της πνευματικής άσκησης στην καταπολέμηση του Αλτσχάιμερ και άλλων γνωστικών δυσλειτουργιών.

Πέραν από τις γνωστικές λειτουργίες, η σωματική άσκηση βοηθάει και στην καταπολέμηση ψυχικών διαταραχών διάθεσης, όπως η κατάθλιψη[3][4] . Μάλιστα τα οφέλη της σωματικής άσκησης είναι τόσο μεγάλα που για ένα μεγάλο ποσοστό των ασθενών μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως η κύρια θεραπευτική μέθοδος, ξεπερνώντας ακόμη και τον συνδυασμό φαρμακοθεραπείας και σωματικής άσκησης, όπως βλέπουμε στο παρακάτω γράφημα το οποίο προέρχεται από τις προαναφερθείσες έρευνες.

Αποτελέσματα της έρευνας των Babyak et al. (2000): Σε ορισμένους ασθενείς η σωματική άσκηση λειτούργησε πιο αποτελεσματικά από την φαρμακοθεραπεία ή τον συνδυασμό φαρμακοθεραπείας και σωματικής άσκησης.

Φυσικά, όπως πολύ σωστά επισημαίνει και η Isabella Mori στο BrainBlogger[5] το γεγονός ότι η σωματική άσκηση λειτούργησε τόσο  καλά σε μια ομάδα ανθρώπων δεν σημαίνει πως λειτουργεί το ίδιο καλά σε όλους. Κάποιοι χρειάζονται περισσότερη άσκηση για να αποκτήσουν την σωματική και ψυχική ισορροπία που επιζητούν, ενώ άλλοι θα χρειαστούν λιγότερη άσκηση ή ακόμη και φαρμακοθεραπεία για να φτάσουν στα ίδια αποτελέσματα. Είναι γεγονός όμως πως δεν πρέπει να παραμελούμε το σώμα μας, το οποίο είναι η μπαταρία για το πνεύμα μας. Όσο και αν ο σύγχρονος τρόπος ζωής πολλές φορές μας κρατάει εγκλωβισμένους στην διαδρομή σπίτι-δουλειά-σπίτι, θα πρέπει να βρίσκουμε τρόπους να ξαναγεμίσουμε τις μπαταρίες μας. Θα μπορούσαμε να ξεκινήσουμε με περπάτημα έως τη δουλειά μας (εάν αυτό είναι εφικτό βέβαια) ή με το να αφιερώσουμε λίγες ώρες κάθε Σαββατοκύριακο στο γυμναστήριο της γειτονιάς μας ή -ακόμη καλύτερα- στο πάρκο της περιοχής μας.

Φωτογραφίες

Εισαγωγική φωτογραφία: Yoga woman on exercise ball, by Adriana Richards

Γράφημα: BrainBlogger – αντιγραφή από την έρευνα των Babyak et al. (2000)

Author: Δημήτρης Αγοραστός

Ψυχολόγος και κάτοχος μεταπτυχιακού διπλώματος στις νευροσυμπεριφορικές επιστήμες. Ολοκληρώνει το μεταπτυχιακό του στη Σχολική Ψυχολογία. Έχει ασχοληθεί ερευνητικά με θέματα όπως την έκφραση των ανθρωπίνων συναισθημάτων, την ενσυναίσθηση, την ανάπτυξη μαθησιακών διαταραχών και την διασύνδεση υπολογιστή-εγκεφάλου για τετραπληγικούς ασθενείς. Έχει ασχοληθεί επαγγελματικά και εθελοντικά με την ψυχοκοινωνική υποστήριξη ευάλωτων κοινωνικών ομάδων. Είναι ο διαχειριστής και ο κύριος αρθρογράφος του Ψυχολογείν.

Περισσότερες Πληροφορίες / Βιβλιογραφία

  1. Laurin et al. (2001). «Physical Activity and Risk of Cognitive Impairment and Dementia in Elderly Persons». Archives of Neurology, 58: 498-504 []
  2. Smith et al. (2010). «Aerobic Exercise and Neurocognitive Performance: A Meta-Analytic Review of Randomized Controlled Trials». Psychosomatic Medicine, 72: 239-252 []
  3. Babyak et al. (2000). «Exercise treatment for major depression: maintenance of therapeutic benefit at 10 months». Psychosomatic medicine, 62 (5): 633-638 []
  4. Blumenthal et al. (1999). «Effects of exercise training on older patients with major depression». Archives of internal medicine, 159 (19): 2349-2356 []
  5. BrainBlogger: «Exercise: It works for depression» []