02 Νοέ 2010

Αξιόπιστη δοκιμασία εντοπισμού κατάθλιψης σε εφήβους(;)

Οι διάφορες μορφές καταθλιπτικής συμπεριφοράς (δυσθυμία, εποχική κατάθλιψη, κατάθλιψη) είναι γνωστό ότι έχουν υψηλά ποσοστά εμφάνισης κατά την εφηβεία. Ιδιαίτερα ο γυναικείος πληθυσμός φαίνεται πως είναι πιο ευάλωτος από τον ανδρικό λόγω κοινωνικών και βιολογικών παραγόντων[1] . Ένα από τα κύρια προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι ειδικοί ψυχικής υγείας είναι ο εύκολος εντοπισμός των περιπτώσεων κατάθλιψης, καθώς συνήθως για να ξεχωρίσουν οι κλινικές περιπτώσεις απαιτείται λεπτομερής κλινική συνέντευξη, κάτι που εκτός του ότι είναι χρονοβόρο, έχει και μεγάλο κόστος για το σύστημα υγείας.

Κατά καιρούς έχουν παρουσιαστεί διάφορα εργαλεία αξιολόγησης της καταθλιπτικής συμπεριφοράς, αλλά κανένα δεν κατάφερε να αποδείξει πως είναι τόσο αξιόπιστο όσο και εύχρηστο, σε σημείο που να μπορεί να χορηγηθεί από το ιατρικό βοθητικό προσωπικό. Αυτό ίσως αλλάξει σε λίγο καιρό, καθώς μια πρόσφατη έρευνα του Πανεπιστημίου της Ουάσινγκτον αξιολόγησε μια δοκιμασία σε μορφή ερωτηματολογίου η οποία έχει ως σκοπό τον εντοπισμό της κατάθλιψης σε εφηβικό πληθυσμό και βρήκε πως τελικά είναι αρκετά αξιόπιστη[2] . Το όνομα της δοκιμασίας, PHQ-9 (Patient Health Questionnaire 9).

Το PHQ-9 είναι ένα ερωτηματολόγιο 9 ερωτήσεων, βασισμένο στα διαγνωστικά κριτήρια του DSM-IV το οποίο προσφέρεται δωρεάν[3] προς χρήση και χρησιμοποιείται ήδη στα νοσοκομεία των ΗΠΑ (στο site της Pfizer υπάρχει ελληνική έκδοση του ερωτηματολογίου αλλά δεν γνωρίζω κατά πόσο είναι σταθμισμένη). Το ιατρικό προσωπικό όχι μόνο μπορεί να χορηγήσει το ερωτηματολόγιο, αλλά και να το αξιολογήσει πολύ εύκολα και γρήγορα, αποφασίζοντας έτσι για την κατάλληλη παραπομπή του ασθενούς. Η έρευνα του Πανεπιστημίου της Ουάσινγκτον έγινε σε 442 εφήβους (13-17 ετών) στις ΗΠΑ και βρήκε ένα αρκετά υψηλό ποσοστό αξιοπιστίας (sensitivity: 89.5%, specificity: 77.5%).

Η χρήση μικρών, εύχρηστων και αξιόπιστων ερωτηματολογίων για θέματα ψυχικής υγείας είναι ένα πολύ χρήσιμο εργαλείο για την έγκαιρη διάγνωση και αντιμετώπιση των ψυχικών διαταραχών και δεν πρέπει σε καμμία περίπτωση να μπαίνουν σε δεύτερη μοίρα. Ας μη ξεχνάμε πως, όπως στις ΗΠΑ έτσι και στην Ελλάδα, ο γιατρός ή το ιατρικό βοηθητικό προσωπικό πολλές φορές είναι τα πρώτα άτομα με τα οποία θα έρθει σε επαφή ο ψυχικά ασθενής. Πολλές φορές μάλιστα καθώς δεν πάσχει από κάτι σωματικό και η ψυχική διατραχή δεν είναι εμφανής, ο ασθενής φεύγει από το νοσοκομείο δίχως να εντοπιστεί το πρόβλημά του. Δεδομένου πως οι ψυχολόγοι στο σύστημα υγείας είναι λίγοι και συνήθως απασχολημένοι με τις «βαριές περίπτώσεις», είναι σημαντικό να αξιοποιηθεί η πρώτη συνάντηση του ασθενούς με το προσωπικό του νοσοκομείου προς όφελός του.

Εισαγωγική Φωτογραφία

Author: Δημήτρης Αγοραστός

Ψυχολόγος και κάτοχος μεταπτυχιακού διπλώματος στις νευροσυμπεριφορικές επιστήμες. Ολοκληρώνει το μεταπτυχιακό του στη Σχολική Ψυχολογία. Έχει ασχοληθεί ερευνητικά με θέματα όπως την έκφραση των ανθρωπίνων συναισθημάτων, την ενσυναίσθηση, την ανάπτυξη μαθησιακών διαταραχών και την διασύνδεση υπολογιστή-εγκεφάλου για τετραπληγικούς ασθενείς. Έχει ασχοληθεί επαγγελματικά και εθελοντικά με την ψυχοκοινωνική υποστήριξη ευάλωτων κοινωνικών ομάδων. Είναι ο διαχειριστής και ο κύριος αρθρογράφος του Ψυχολογείν.

Περισσότερες Πληροφορίες / Βιβλιογραφία

  1. Broderick & Blewitt. «Girls’ Versus Boys’ Susceptibility to Depression». Education.com []
  2. «Screening test validated for depression in adolescents». E! Science News []
  3. Pfizer.com: Δωρεάν λήψη PHQ-9 σε διάφορες γλώσσες []