21 Απρ

Βρέφη δύο ημερών έχουν ήδη ανεπτυγμένες κάποιες βασικές γλωσσικές δομές

Ένα από τα ερωτήματα που απασχολεί πολλούς αναπτυξιακούς ψυχολόγους και γλωσσολόγους είναι και αυτό της απόκτησης της γλώσσας. Ερχόμαστε στον κόσμο έτοιμοι με κάποιο κοινό βιολογικό μηχανισμό, προδιατεθειμένοι να αναπτύξουμε συγκεκριμένες γλωσσικές ικανότητες -όπως π.χ. υποστηρίζει ο Τσόμσκι με τη θεωρία του περί βιολογικών καταβολών της γλωσσικής σύνταξης- ή είμαστε tabularasaκαι μαθαίνουμε αποκλειστικά και μόνο βάσει της εμπειρίας, όπως υποστηρίζουν οι συμπεριφοριστές; Εδώ και δεκαετίες η επιστημονική κοινότητα βρίσκει επιχειρήματα και δεδομένα υπέρ της μίας ή της άλλης θεωρητικής προσέγγισης, με τους περισσότερους ειδικούς να συμφωνούν πως η αλήθεια κρύβεται κάπου στη μέση. Ναι μεν έχουμε έναν εγγενή βιολογικό μηχανισμό, αλλά το εάν θα αναπτυχθεί ή όχι η γλώσσα και ο βαθμός ανάπτυξής της εξαρτάται αποκλειστικά και μόνο από το περιβάλλον του παιδιού. Ποια είναι όμως τα όρια αυτού του μηχανισμού; Πόσο ισχυρός είναι;

Αμερικανοί ερευνητές προσπάθησαν να ρίξουν περισσότερο φως σε αυτό το θέμα, διεξάγοντας μια ενδιαφέρουσα έρευνα με βρέφη ηλικίας μόλις δύο ημερών[1] ! Στην έρευνά τους, οι επιστήμονες έπαιξαν στα βρέφη κάποιες μαγνητοφωνημένες φωνές να λένε συγκεκριμένες ψευδολέξεις που περιείχαν συλλαβές, άλλες που είναι πολύ συνηθισμένες στις γλώσσες παγκοσμίως (π.χ. μπλ) και άλλες που είναι λιγότερο συνηθισμένες (π.χ. λμπ). Αξιοποιώντας μία μη παρεμβατική μέθοδο καταγραφής της εγκεφαλικής λειτουργίας (Near Infrared Spectroscopy – NIRS) προσπάθησαν να δουν εάν ο εγκέφαλος των βρεφών αντιδρά διαφορετικά στις δύο περιπτώσεις[2] . Αυτό που βρήκαν ήταν ότι πράγματι όχι μόνο υπήρχε διαφοροποίηση στην λειτουργία του εγκεφάλου στις δύο περιπτώσεις, αλλά μάλιστα η διαφοροποιημένη εγκεφαλική δραστηριότητα παρουσιάστηκε στις ευρύτερες περιοχές του αριστερού ημισφαιρίου που σχετίζονται με την γλωσσική ανάπτυξη! Παρόμοιες έρευνες έχουν γίνει και στο παρελθόν με ενήλικες, οι οποίες είχαν ακριβώς τα ίδια αποτελέσματα. Είναι η πρώτη φορά όμως που μια τέτοια έρευνα λαμβάνει χώρα σε τόσο μικρά βρέφη.

Σύμφωνα με αυτά τα δεδομένα ο εγκέφαλός μας είναι έτοιμος να επεξεργαστεί γλωσσικό κώδικα λίγες ώρες μετά την γέννηση, κάτι που υπογραμμίζει την σημαντικότητα και την έκταση του βιολογικού μηχανισμού ανάπτυξης της γλώσσας στους ανθρώπους. Ο άνθρωπος είναι ο μοναδικός οργανισμός στον πλανήτη που επικοινωνεί με έναν τόσο περίπλοκο γλωσσικό κώδικα. Η σημαντικότητα αυτού του κώδικα για την επιβίωση του είδους μας μέσα στα πλαίσια της ομάδας θεωρείται δεδομένη και αυτό εξηγεί την ξεκάθαρη γενετική κωδικοποίηση του μηχανισμού που τον εξασφαλίζει.

Εισαγωγική Φωτογραφία

Author: Δημήτρης Αγοραστός

Ψυχολόγος και κάτοχος μεταπτυχιακού διπλώματος στις νευροσυμπεριφορικές επιστήμες. Έχει ασχοληθεί ερευνητικά με θέματα όπως την έκφραση των ανθρωπίνων συναισθημάτων, την ενσυναίσθηση, την ανάπτυξη μαθησιακών διαταραχών και την διασύνδεση υπολογιστή-εγκεφάλου για τετραπληγικούς ασθενείς. Έχει ολοκληρώσει την θεωρητική του εκπαίδευση στην Γνωστική – Αναλυτική Ψυχοθεραπεία και έχει ασχοληθεί επαγγελματικά και εθελοντικά με θέματα όπως την σωματική και τη ψυχοσυναισθηματική κακοποίηση γυναικών-θυμάτων ενδοοικογενειακής βίας, τη συμβουλευτική και ψυχολογική στήριξη ευαίσθητων κοινωνικών ομάδων αλλά και με τη συμβουλευτική στήριξη και ενημέρωση γονέων και εκπαιδευτικών στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση. Αυτό το διάστημα ασχολείται με την ψυχοκοινωνική υποστήριξη προσφυγικών ομάδων, ενώ είναι μεταπτυχιακός φοιτητής Σχολικής Ψυχολογίας στο ΑΠΘ. Είναι ο διαχειριστής και ο κύριος αρθρογράφος του Ψυχολογείν.

Περισσότερες Πληροφορίες / Βιβλιογραφία

  1. Psyblog: «How We Know Babies Are Born With The Structure of Language» []
  2. Gómez, D. M., Berent, I., Benavides-Varela, S., Bion, R. A. H., Cattarossi, L., Nespor, M., & Mehler, J. (2014). Language universals at birth. Proceedings of the National Academy of Sciences, 201318261. doi:10.1073/pnas.1318261111 []