04 Σεπ

Η προσαρμογή των νηπίων στο Δημοτικό Σχολείο

Ο Σεπτέμβρης ήρθε και όλα μπαίνουν σε νέους ρυθμούς. Αφήνουμε την ξεγνοιασιά του καλοκαιριού και επιστρέφουμε στην απαιτητική ρουτίνα. Για τα παιδιά ο Σεπτέμβρης είναι ο πιο δύσκολος μήνας˙ ειδικά για τους μικρούς μαθητές που ακούν για πρώτη φορά το κουδούνι του σχολείου να χτυπά! Έχετε αναρωτηθεί πως νιώθει ένα «πρωτάκι»; Ποια είναι τα συναισθήματά του; Άγχος, φόβος, περιέργεια, αμηχανία, ενθουσιασμός…

Η πρώτη δημοτικού θεωρείται ένας σημαντικός σταθμός στη ζωή ενός παιδιού. Μαθαίνει να διαβάζει και να γράφει, κάνει τις πρώτες του πράξεις, μελετά για πρώτη φορά στο σπίτι… Μέσα σε μόνο 3 μήνες μεγαλώνει και χάνει την παιδικότητά του. Γι’ αυτό το παιδί, όλη του η ζωή ήταν το παιχνίδι. Ακόμη και στο νηπιαγωγείο μάθαινε μέσα από το παιχνίδι. Τώρα όλα αλλάζουν˙ η καθημερινότητά του, οι προτεραιότητες και οι απαιτήσεις προς το πρόσωπό του. Η τάξη του πλέον έχει θρανία και όχι παιχνίδια. Χάνεται η «παρεϊστικη» ατμόσφαιρα που είχε συνηθίσει στο νηπιαγωγείο. Πρέπει να μένει καθηλωμένο στο θρανίο του για 6 ώρες περίπου, παρακολουθώντας το δάσκαλο με μικρά ενδιάμεσα διαλείμματα ξεκούρασης.

Περιμένουμε από το παιδί να ελέγχει τις ανάγκες του για φαγητό, παιχνίδι, εκτόνωση κτλ και να μεγαλώσει. Μαζί με το παιδί που μεγάλωσε ξαφνικά, μεγάλωσε και ο χώρος του σχολείου. Έρχεται σε επαφή με μεγαλύτερα παιδιά, τα οποία ενδεχομένως θα το «πειράξουν» στα διαλείμματα. Ο δάσκαλος περιμένει από το παιδί να είναι συνεπής σε όλες του τις υποχρεώσεις. Οι υποχρεώσεις όμως δεν τελειώνουν στο σχολείο. Συνεχίζονται και στο σπίτι από τους γονείς, γιατί πρέπει να μελετήσει και να προετοιμαστεί κατάλληλα για την επόμενη μέρα του σχολείου.

Όπως έγινε αντιληπτό από τα παραπάνω, το παιδί βρίσκεται αντιμέτωπο με πολλές και μεγάλες αλλαγές. Αυτό που χρειάζεται κυρίως είναι χρόνος για να προσαρμοστεί και να αντιληφθεί τους κανόνες λειτουργίες του νέου του σχολείου. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι οι περισσότεροι εκπαιδευτικοί θεωρούν το πρώτο τρίμηνο περίοδο προσαρμογής. Το παιδί δεν χρειάζεται πίεση και άγχος. Αντιθέτως, χρειάζεται ένα ήρεμο περιβάλλον με σεβασμό και κατανόηση τόσο στο σχολείο όσο και στην οικογένεια. Είναι αναμενόμενο το άγχος της οικογένειας˙ «θα τα καταφέρει;», «θα κάθεται να διαβάσει;», «θα κάνει καλά γράμματα;», «θα είναι καλός ο δάσκαλος;». Παρόλα αυτά όμως το άγχος μεταδίδεται και στο παιδί. Νιώθει ήδη από μόνο του ανασφάλεια και οι γονείς άθελά τους την ενισχύουν, αντί να ενισχύουν την αυτοπεποίθησή του.

Μαζί με την ενίσχυση το παιδί χρειάζεται και την επιβράβευση για να τονωθεί η αυτοπεποίθησή του και να πιστέψει πρώτα απ’ όλα και το ίδιο στον εαυτό του. Οι δυσκολίες που θα παρουσιαστούν στη σχολική ζωή του παιδιού δεν δηλώνουν ανικανότητα. Το παιδί θέλει να νιώσει αποδοχή και σεβασμό στη διαφορετικότητα. Δεν είναι ίδιο με το μεγαλύτερο παιδί της οικογένειας ή με κάποιο άλλο γνωστό, γι’ αυτό δεν χρειάζονται οι συγκρίσεις και οι ταμπέλες (π.χ. «είναι πιο αδύναμος/ τεμπέλης από τον αδερφό του», «δεν τα παίρνει τα γράμματα» κτλ). Ακόμη κι αν υπολείπεται σε ένα μάθημα σε σχέση με την υπόλοιπη τάξη, δεν χρειάζεται να νιώσει κανείς απογοήτευση. Δεν είναι απαραίτητα σημάδι κάποιου προβλήματος ή αποτυχίας. Χρειάζεται μόνο χρόνο να προσαρμοστεί και να ξεδιπλώσει τις ικανότητες και τις κλίσεις του.

Ένα μεγάλο ερώτημα των γονιών αυτή την περίοδο είναι πώς θα καταφέρουν τα «πρωτάκια» να προσαρμοστούν στο νέο περιβάλλον του σχολείου. Θα βοηθούσε ιδιαίτερα το παιδί αν οι γονείς κάνουν μαζί του τη διαδρομή σπίτι-σχολείο πριν την έναρξη της σχολικής χρονιάς και να μπουν μέσα στο σχολείο για να γνωρίσει το χώρο και να νιώσει οικεία την επόμενη φορά που θα ξαναπάει. Επίσης, οι προετοιμασίες θα πρέπει να γίνονται με χαρά και ενθουσιασμό από κοινού με το παιδί, ώστε να αντιληφθεί ότι το αφορά άμεσα και είναι μια ευχάριστη διαδικασία. Πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στη διατήρηση της ευχάριστης ατμόσφαιρας από την πλευρά των γονιών την πρώτη μέρα που το παιδί θα πάει στο σχολείο˙ δηλαδή, να είναι συγκρατημένοι και να μην δείξουν την αγωνία τους στο παιδί, γιατί θα του προκαλέσουν άγχος αποχωρισμού και φόβο για το άγνωστο.

Το επόμενο βήμα είναι η μελέτη του παιδιού στο σπίτι. Τις περισσότερες φορές αυτή η φάση είναι η πιο δύσκολη για την οικογενειακή ζωή, γιατί δημιουργείται ένταση και εκνευρισμός. Στην πραγματικότητα, το παιδί, αλλά και οι γονείς, χρειάζονται ακριβώς το αντίθετο˙ ηρεμία και θετικό κλίμα για να μπορέσει η μάθηση να ολοκληρωθεί στο σπίτι. Κατ’ αρχήν, το παιδί χρειάζεται ένα σταθερό πρόγραμμα στην καθημερινότητά του: πρωινό ξύπνημα, σχολείο, ξεκούραση, μελέτη, παιχνίδι, βραδινός ύπνος. Όλα αυτά πρέπει να τηρούνται με συνέπεια για να συνηθίσει το παιδί να οργανώνεται μέσα στο χρόνο σύμφωνα με τις ανάγκες του. Ειδικά, η ξεκούραση μετά το σχολείο είναι απαραίτητη για 30’-60’. Το δωμάτιο όπου θα μελετάει το παιδί πρέπει να είναι ήσυχο, φωτεινό, χωρίς τηλεόραση και περιττά πράγματα πάνω στο γραφείο του. Γενικά, οι γονείς θα πρέπει να φροντίσουν να μην αποσπάται η προσοχή του με επισκέψεις, τηλεφωνήματα και φασαρία.

Είναι σημαντικό, οι γονείς να παροτρύνουν το παιδί να μελετά μόνο του και να τους καλεί για βοήθεια μόνο όταν είναι πραγματική ανάγκη. Βέβαια, τις πρώτες μέρες του σχολείου φυσικά οι γονείς θα είναι στο πλευρό του παιδιού για να του δείξουν τον τρόπο μελέτης σύμφωνα με τις οδηγίες του εκπαιδευτικού. Τέλος, οι γονείς πρέπει να φροντίσουν να μένει ικανοποιητικός χρόνος για παιχνίδι καθημερινά. Δεν νοείται παιδί έξι ή επτά ετών να διαβάζει 3-4 ώρες. Είναι υπερβολικό για την ηλικία του, κουράζεται και δημιουργεί αρνητική εικόνα για το σχολείο που θα το ακολουθεί για το υπόλοιπο της σχολικής του ζωής.

Το σχολείο γενικά είναι ένας χώρος στον οποίο το παιδί θα περάσει μεγάλο μέρος της ζωής του. Γι’ αυτό το λόγο είναι βοηθητικό το παιδί να βλέπει το «σπίτι» και το «σχολείο» να συνεργάζονται. Όταν υπάρχει κάποιο αξιοσημείωτο ζήτημα (π.χ. μετακόμιση, ασθένεια, διαζύγιο) στην οικογένεια, το σχολείο πρέπει να ενημερώνεται γιατί οι εκπαιδευτικοί θα βλέπουν αλλαγές στη συμπεριφορά του παιδιού και θα είναι έτοιμοι να τις χειριστούν. Μια ανοιχτή στάση προς το δάσκαλο του παιδιού βοηθάει πάντα, για να νιώθει το γονιό κοντά του και να επικοινωνεί μαζί του με αποτελεσματικότητα.

Τέλος, είναι απαραίτητο να τονιστεί ότι οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί αποτελούν για τα παιδιά τους «σημαντικούς άλλους», οι οποίοι μπορούν να είναι δίπλα τους σύμμαχοι και βοηθοί στην ανακάλυψη και αξιοποίηση των δυνατών και θετικών τους σημείων. Μόνο τότε θα κατορθώσει να προσαρμοστεί το παιδί και να περάσει μια όμορφη σχολική ζωή που θα τη θυμάται στην ενήλικη ζωή του με θετικά συναισθήματα.

Καλή σχολική χρονιά!!!

Εισαγωγική Φωτογραφία

Author: Αργυρώ Ανθοπούλου

Η Ανθοπούλου Αργυρώ είναι κοινωνική λειτουργός και εργάζεται ως εκπαιδεύτρια ενηλίκων στις Σχολές Γονέων. Ασχολείται με τη συμβουλευτική ομάδων μέσω της βιωματικής εκπαίδευσης κυρίως γονέων και εκπαιδευτικών. Παράλληλα, έχει εργαστεί ως αναπληρώτρια σε σχολικές μονάδες της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης με στόχο τη συμπερίληψη μαθητών με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες σε σχολεία γενικής εκπαίδευσης.