09 Ιούλ 2015

To φάσμα του αυτισμού

Ο αυτισμός ως λέξη προέρχεται από την ελληνική ρίζα “εαυτός” και είναι μια πάθηση που προβληματίζει τους επιστήμονες τα τελευταία εξήντα χρόνια. Τι είναι όμως αυτισμός;

Στην ελληνική πραγματικότητα ο αυτισμός και δύσκολα αναγνωρίζεται από το κοντινό -οικογενειακό περιβάλλον του παιδιού αλλά και γενικότερα το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού δεν έχει επίγνωση της σοβαρότητας που δημιουργεί μια τέτοια πάθηση.

Οι περισσότεροι από μας θα έχουμε κάπου ακούσει έτσι γενικά για τον αυτισμό και είναι σίγουρο ότι έχουμε δει ή ακόμα συναναστραφεί κάποιο αυτιστικό άτομο. Είναι εκείνη η ήσυχη κυρία που κάθεται στο πάρκο και κουνιέται μπρος-πίσω; Είναι εκείνο το αγοράκι που συστηματικά κοροϊδεύει το παιδάκι με τα παραπανίσια κιλά και όταν αυτό του θυμώνει εκείνο συνεχίζει να το κοροϊδεύει; ή μήπως ο συνεργάτης μας στο γραφείο που ξέρει τρείς γλώσσες και είναι μέχρι “αηδίας” προσηλωμένος στη δουλειά;

Όταν μιλάμε για τον αυτισμό, αναφερόμαστε σε ένα “φάσμα” γιατί τόσο τα αίτια όσο και τα χαρακτηριστικά των ατόμων αυτών, ποικίλουν που είναι δύσκολο ένας μη ειδικός να διαχωρίσει και να ξεχωρίσει ένα άτομο με νοητική καθυστέρηση ή άλλες παρόμοιες ασθένειες από κάποιο αυτιστικό παιδί και αυτό γιατί το νοητικό επίπεδο των αυτιστικών παιδιών κυμαίνεται από τα ανώτερα επίπεδα έως τις βαρύτερες μορφές νοητικής στέρησης.

Τα κοινά χαρακτηριστικά των αυτιστικών ατόμων αν και λίγα είναι συγκεκριμένα:

  • Αντιστέκονται σε οποιαδήποτε αλλαγή
  • Δεν χρησιμοποιούν λέξεις αλλά κινήσεις
  • Γίνονται επιθετικοί με αποτέλεσμα να χτυπούν άλλους ή να τραυματιστούν οι ίδιοι
  • Δεν χρησιμοποιούν σχεδόν ποτέ βλεμματική επαφή
  • Συνδέονται πολύ με κάποια αντικείμενα ή κινήσεις και
  • Αντιδρούνε θετικά ή αρνητικά στους ήχους ,στις οσμές και στο στροβίλισμα.

Τα κυριότερα σύνδρομα που σχετίζονται με το αυτιστικό φάσμα είναι:
Κanner, Rett, Asperger και ανήκουν στην κατηγορία των Διαδεδομένων Αναπτυξιακών Διαταραχών που διαρκούν ισόβια.

Σύνδρομο Kanner

O παιδοψυχίατρος L.Kanner ήταν ο πρώτος που ασχολήθηκε με τον αυτισμό. Πολλά παιδιά που έπασχαν από αυτισμό θεωρούνταν ότι έπασχαν από πρώιμη μορφή σχιζοφρένιας ή από νοητική καθυστέρηση. Αντίθετα ο Kanner παρατήρησε ότι η επίκτητη ανικανότητα τους να σχετιστούν με το κόσμο, η έλλειψη ανάπτυξης της γλώσσας, και η στερεότυπη συμπεριφορά ήταν αυτά που τους κρατούσαν σε απόσταση από το περιβάλλον. Αυτή την κατάστασή την ονόμασε “πρώιμο βρεφικό αυτισμό” γιατί τα συμπτώματα εμφανίζονται από τη βρεφική ηλικία.

Σύνδρομο Rett

To συγκεκριμένο σύνδρομο πήρε το όνομα του από το γιατρό Α.Rett το 1966, οφείλεται σε μετάλλαξη γονιδίων στο έμβρυο, συναντάται κυρίως στα κορίτσια και είναι σοβαρή νευρολογική διαταραχή που προκαλεί σωματική και νοητική αναπηρία.
Κάποια από τα χαρακτηριστικά που μπορεί να παρατηρήσει κάποιος με τη πρώτη ματιά είναι:

  • Απραξία
  • Στερεότυπες κινήσεις των χεριών
  • Μη κανονική αναπνοή και διαταραχή στο μάσημα της τροφής.

Σύνδρομο Αsperger

Πήρε το όνομα του από τον γιατρό H.Asperger ο οποίος το κατατάσσει στο ψηλότερο σημείο της βαθμίδας του αυτιστικού φάσματος, διότι τα συμπτώματα του είναι πιο ελαφριάς μορφής.

Τα άτομα που πάσχουν από αυτό το σύνδρομο δυσκολεύονται να “διαβάσουν” τα μη λεκτικά σήματα δηλ. τις εκφράσεις του προσώπου των οικείων τους με αποτέλεσμα να μη μπορούν να συνάψουν και να κρατήσουν κοινωνικές σχέσεις, αφού δεν είναι σε θέση να καταλάβουν τις ανάγκες τους, παρόλα αυτά τα άτομα με Asperger είναι λειτουργικά και έχουν :

  • Υψηλό δείκτη νοημοσύνης
  • Αξιοπιστία και επιμονή (στο εργασιακό κομμάτι)
  • Καλή μνήμη για γεγονότα ,αριθμούς και ημερομηνίες
  • Πολύ καλή και ακριβής χρήση της γλώσσας
  • Ειλικρίνεια και δικαιοσύνη αφού δεν μπορούν να υποκριθούν
  • Κοινωνικοί απολαμβάνουν την επαφή με άλλα άτομα.

Στον αντίποδα οι λόγοι που προκαλούν τη μειωμένη επικοινωνία με του γύρω τους είναι:

  • Δεν αναγνωρίζουν και γι’ αυτό δεν εφαρμόζουν τους κοινωνικούς κανόνες
  • Δεν μπορούν να κατανοήσουν διάφορα σχήματα λόγου ή μεταφορικές εκφράσεις
  • Παρουσιάζουν εμμονή με τη ρουτίνα και γι’ αυτό δε μπορούν να δεχτούν και να προσαρμοστούν σε αλλαγές.

Στο σημείο αυτό πρέπει να πούμε ότι οι αλλαγές που έγιναν τα τελευταία χρόνια στη κοινωνία έφεραν στο προσκήνιο την αύξηση των ατόμων με Αsperger,και αυτό γιατί ενώ παλιότερα τα άτομα αυτά είχαν την αποδοχή ,τον σεβασμό αλλά και πολύ καλές επιδόσεις στο σχολείο ,σήμερα αυτό έχει αλλάξει αφού και το επίπεδο στα σχολεία έχει γίνει πιο απαιτητικό αλλά και οι μέθοδοι διδασκαλίας δεν δίνουν τόση έμφαση στην απομνημόνευση ,έτσι αυτά τα άτομα πλέον να δυσκολεύονται.

Κλείνοντας, θα ήταν καλό η ελληνική κοινωνία να αλλάξει την οπτική της και να σταματήσει να βάζει αβίαστα ετικέτες σε συμπεριφορές ατόμων και κυρίως παιδιών πίσω από αυτές μπορεί να κρύβονται σοβαρές παθήσεις. Θα ήταν λοιπόν πιο ωφέλιμο να μαθαίναμε ως γονείς, ως εκπαιδευτικοί ,ως κοντινό περιβάλλον να αναγνωρίζουμε τα “σημάδια” ώστε έγκαιρα να γίνει η κατάλληλη παρέμβαση προς όφελος πάντα του παιδιού.

Εισαγωγική Εικόνα

Author: Άννα Ντίζου

H Άννα Ντίζου είναι Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας-Ψυχοθεραπεύτρια, ασχολείται με τη μουσικοθεραπεία και με θέματα ψυχολογίας στο διαδίκτυο. Email επικοινωνίας: adizou@sch.gr