Κοινωνική Δικτύωση: Δείχνω, άρα υπάρχω

Αν πριν από τριάντα χρόνια κάποιος μας περιέγραφε την κοινωνική δικτύωση, θα μας φαινόταν κάτι πολύ σουρεαλιστικό. Να μπορείς να βλέπεις προσωπικές στιγμές φίλων, γνωστών ή αγνώστων; Οι άλλοι να βλέπουν τη δική σου ζωή; Να διαφημίζεσαι με το πάτημα ενός κουμπιού; Να μπορείς να σχολιάσεις ή να αντιπαρατεθείς με τόση ευκολία; Να έχεις βήμα το κάθε δευτερόλεπτο; Ναι, τότε τα πράγματα ήταν αλλιώς. Σίγουρα δεν θα μπορούσαμε να το φανταστούμε…

Φυσικά, οι εποχές προχωρούν και δεν έχει νόημα να αναπολούμε αγαθά το παρελθόν, ούτε να καταδικάζουμε με απόλυτο τρόπο τις νέες πραγματικότητες. Ωστόσο, είναι σημαντικό να στεκόμαστε απέναντι σε κάποια θέματα με επιφύλαξη, ωριμότητα και κριτική σκέψη. Να μην αφηνόμαστε στα εκάστοτε ρεύματα των εποχών, όπως τα κούτσουρα σε ένα ποτάμι.  Γιατί μπορεί να παρασυρθούμε σε καταστάσεις, που δεν επιθυμούσαμε.

Η κοινωνική δικτύωση, όπως καθετί έχει πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα. Σίγουρα, δίνει τη δυνατότητα επικοινωνίας, που παλιότερα δεν ήταν δυνατή. Μπορούμε πια να έχουμε επαφή με ανθρώπους, με τους οποίους είχαμε χαθεί ή να αποκτάμε επαφή με ανθρώπους, που υπό άλλες συνθήκες θα χανόμασταν. Αυτό είναι κάτι σίγουρα πολύτιμο. Είναι μια ανάσα μέσα στις αγχωτικές ζωές μας, στις οποίες συχνά δεν υπάρχει ο χρόνος για κοινωνικότητα, που θα θέλαμε. Η δυνατότητα έκφρασης είναι κάτι ακόμη θετικό. Ο άνθρωπος, που εκφράζεται ελεύθερα, έρχεται σε επαφή με τον εαυτό του αλλά και με άλλους ανθρώπους, στους οποίους έχει κάτι να πει ή από τους οποίους μπορεί κάτι να μάθει. Τέλος, η δυνατότητα προβολής της δουλειάς μας, είναι επίσης κάτι από το οποίο επωφελούμαστε. Η κοινωνική δικτύωση, σου παρέχει τη δυνατότητα της εύκολης διαφήμισης, χωρίς έξοδα, χωρίς σχεδόν καμία προϋπόθεση. Ποιοι είναι οι κίνδυνοι, όμως;

Δύο, κατά την ταπεινή μου άποψη είναι οι σημαντικότεροι. Ο πρώτος είναι ότι παρότι η κοινωνική δικτύωση σού δίνει θεωρητικά τη δυνατότητα διαλόγου, ο τρόπος που χρησιμοποιείται τελικά τον καταργεί. Μας είναι πια πολύ εύκολο να έχουμε άποψη για όλα, να κρίνουμε, να θυμώνουμε, να αναπαράγουμε το αρνητικό, ακόμη και να μισούμε. Είναι σημαντικό, κάθε τι που βλέπουμε, καθετί που διαβάζουμε, να το επεξεργαζόμαστε. Να αναλογιζόμαστε αν μπορούμε να έχουμε άποψη για αυτό. Αν θα έχει νόημα να το σχολιάσουμε. Να μην ξεχνάμε πως συνήθως δεν έχουμε αρκετά δεδομένα. Πως συχνά τα φαινόμενα απατούν. Πως είναι πολύ εύκολο να κατακρίνουμε και πολύ δύσκολο να καταλαβαίνουμε ή έστω να σταθούμε ψύχραιμοι απέναντι σε κάτι, που μας γεννά έντονα συναισθήματα. Δεν είναι όμορφο η ψηφιακή απεικόνιση της κοινωνίας μας να έχει τόσο θυμό, τόσο μίσος. Είναι προς τιμήν μας να πούμε μερικές φορές «δεν ξέρω». Είναι σημαντικό να μιλάμε, όταν έχουμε όντως κάτι να πούμε και όχι όταν απλώς θέλουμε να δείξουμε ότι είμαστε ευαίσθητοι, ειδήμονες, έξυπνοι ή οτιδήποτε άλλο.

Κι εδώ έρχεται ο δεύτερος κίνδυνος. Δείχνω, άρα υπάρχω. Αυτό είναι ο σημερινός άνθρωπος; Πρέπει συνεχώς να δείχνει την ευτυχία του, την επιτυχία του, τη διασκέδασή του, την οικογένειά του, το καθετί, που τρώει ή πίνει; Ή μερικές φορές τη λύπη του ή την ατυχία του ή το κάθε του συναίσθημα; Γιατί δημιουργήθηκε αυτή η τόσο καινούρια ανάγκη; Φυσικά, δεν είναι κατακριτέο να θέλουμε να μοιραστούμε μια στιγμή, ένα τραγούδι, μια φωτογραφία, ένα ποίημα ή κάτι από εμάς. Είναι όμορφο να μοιραζόμαστε και να νιώθουμε που ενδιαφέρονται για εμάς και μας αγαπούν. Όμως, όταν αυτό γίνεται εθισμός; Όταν νιώθουμε πως πρέπει να μοιραστούμε τα πάντα; Όταν χαιρόμαστε περισσότερο, επειδή θα δείξουμε κάτι, παρά από αυτό το ίδιο; Όταν η διάθεσή μας αλλάζει ανάλογα με το πόσο δημοφιλής είναι μια ανάρτησή μας; Μήπως τότε τελικά το μέσο μας εξουσιάζει; Μήπως κυριαρχεί στη ζωή μας κι εμείς ξεχνάμε πώς να ζούμε, πώς να απολαμβάνουμε, πώς να είμαστε τελικά ο εαυτός μας;

Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στο πώς τα παιδιά και οι έφηβοι χρησιμοποιούν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Είναι σημαντικό να μην τα περιορίσουμε, να μην τα φοβίσουμε, να μην πάμε να τα βγάλουμε από την εποχή τους. Ωστόσο, πρέπει να τα ενημερώσουμε για τους κινδύνους, που είναι πολύ σοβαροί. Πρέπει να τα βοηθήσουμε να μάθουν να χαίρονται τη ζωή για την ίδια τη ζωή και όχι για την εικόνα της. Να μην συγκρίνονται με τους χιλιάδες άλλους, που περνούν από μπροστά τους σε μια μικρή οθόνη κινητού. Να μάθουν να αγαπούν τον εαυτό τους, να αντέχουν να μην είναι δημοφιλή, να αντέχουν τη μοναξιά, που όλοι μας κάποιες φορές αντιμετωπίζουμε. Να μπορούν να εκφράζονται και να επικοινωνούν ουσιαστικά. Να μην κρίνεται η αίσθηση της ταυτότητάς τους από την επιβεβαίωση των άλλων. Φυσικά, δεν αρκεί να τους τα πούμε όλα αυτά. Πρέπει εμείς οι ίδιοι με το παράδειγμά μας να παλεύουμε να είμαστε ψύχραιμοι, αυθεντικοί. Να πολεμάμε τους εθισμούς μας. Να βρίσκουμε τον εαυτό μας, τη χαρά μας, την ικανοποίησή μας και εκτός οθονών.

Κι έτσι η κοινωνική δικτύωση δεν θα είναι απειλητική. Δεν θα μας στερεί τη ζωή, δεν θα μας βαραίνει, ούτε θα γίνεται μια συνεχής επιθυμία, που δεν ικανοποιείται. Θα είναι ενημέρωση, έκφραση, επικοινωνία, διάλογος, ευκαιρία για ομαδική προσπάθεια και αλληλεγγύη. Έτσι θα είμαστε εμείς οι κύριοι του εαυτού μας και όχι χαμένοι, ανικανοποίητοι ναυαγοί σε μια θάλασσα, που μας πνίγει…

Εισαγωγική Φωτογραφία


Αρθρογράφος:
Κατερίνα Τζωρτζάκη.

Η Κατερίνα Τζωρτζακάκη γεννήθηκε το 1982. Σπούδασε ψυχολογία στο Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών. Εκπαιδεύτηκε στη συμβουλευτική και στην ψυχοθεραπεία. Ασχολείται επαγγελματικά με τον υποτιτλισμό, ενώ εργάστηκε εθελοντικά σε διάφορους φορείς. Τα βιβλία της «Ο Χορός στη Σκακιέρα», «Παράλληλα Σύμπαντα», «Χαμένες Παραστάσεις» κυκλοφορούν από τις Εκδόσεις Βασιλείου. Από τις Εκδόσεις Τόπος κυκλοφορεί το βιβλίο «Μητρότητα, η δύναμη στην αδυναμία», που έγραψε με την επίσης ψυχολόγο και μητέρα ενηλίκων με αυτισμό, Γεωργία Τσούμπα. Έχει οργανώσει εργαστήρια για παιδιά με βασικό άξονα τις ιστορίες. Στο ιστολόγιό της έχει δημοσιεύσει πάνω από 90 διηγήματα και ποίηματά της. Περισσότερα για εκείνη στην ιστοσελίδα της.


 katerina_tzortzakaki@hotmail.com