22 Οκτ 2018

Χρήση ζώων σε θεραπευτικά πλαίσια: μια καινοτόμος ιδέα

Πριν από λίγες ημέρες διαβάσαμε πως στο 424 Στρατιωτικό Νοσοκομείο στη Θεσσαλονίκη εφαρμόζεται ένα πρόγραμμα θεραπείας των ψυχικά ασθενών με τη βοήθεια ζώων [1] .

Η μέθοδος αυτή εφαρμόζεται από την εθελοντική ομάδα Therapy Dogs, η οποία αποτελείται από ψυχολόγους, ειδικούς παιδαγωγούς, εργοθεραπευτές και φυσικά εκπαιδευτές σκύλων και έχει ξεκινήσει τη δράση της ήδη από το 2012, αρχικά με παιδιά και ενήλικες με κινητικές αναπηρίες και αργότερα με ενήλικες ψυχικά ασθενείς. Η βασική ιδέα είναι η χρήση σκύλων μέσα σε θεραπευτικά (ή ψυχοθεραπευτικά στην συγκεκριμένη περίπτωση) πλαίσια, ως ένας τρόπος χαλάρωσης και ενίσχυσης της εμπλοκής των ασθενών στη θεραπευτική διαδικασία.

Όπως εξηγεί και η Πρόεδρος της ομάδας σε συνέντευξή της στο CNN, η χρήση ζώων και ιδιαίτερα σκύλων μέσα σε θεραπευτικά πλαίσια είναι μια διαδεδομένη πρακτική στο εξωτερικό, η οποία τώρα έχει αρχίσει να εφαρμόζεται στη χώρα μας.

Πράγματι, η θεραπεία με ζώα (Animal Assisted Therapy) χρησιμοποιείται στο εξωτερικό εδώ πάνω από 20 χρόνια, με τις πρώτες σύγχρονες εφαρμογές να έχουν κάνει την εμφάνισή τους τη δεκαετία του 1960, από τον ψυχολόγο Δρ. Levinson ο οποίος αξιοποίησε έναν σκύλο μέσα στα πλαίσια θεραπείας ενός παιδιού με προβληματική συμπεριφορά[2] . Ο Δρ. Levinson παρατήρησε τυχαία πως όταν χρειάστηκε να φύγει από το δωμάτιο κατά τη διάρκεια μιας συνεδρίας με το παιδί που είχε αναλάβει, επέστρεψε και βρήκε το παιδί να έχει αναπτύξει μια θετική σχέση με το σκύλο, γεγονός που αξιοποίησε αργότερα και στη θεραπεία, χρησιμοποιώντας το σκύλο του στις μελλοντικές συνεδρίες. Έκτοτε ξεκίνησε η έρευνα γύρω από τα θετικά αποτελέσματα χρήσης ζώων σε θεραπευτικό πλαίσιο, πρώτα σε παιδιά με συμπεριφορικά και νοητικά προβλήματα και αργότερα σε ενήλικες με ανάλογα προβλήματα.

Θεωρείται πως η χρήση ζώων μπορεί να γίνει σχεδόν με όλες τις θεραπευτικές προσεγγίσεις και μπορεί να εφαρμοστεί τόσο σε ατομικές, όσο και ομαδικές ή οικογενειακές θεραπείες, εφόσον βεβαίως ο υπεύθυνος ειδικός ψυχικής υγείας που παρακολουθεί τη θεραπεία θεωρεί ότι κάτι τέτοιο θα έχει θετικό αντίκτυπο σε αυτή. Όπως αναφέρει η διεθνής βιβλιογραφία[3][4], τα ζώα μπορούν να ηρεμήσουν τους θεραπευόμενους, δημιουργώντας μια ατμόσφαιρα ζεστασιάς και ασφάλειας, ειδικά για όσους μπαίνουν για πρώτη φορά σε θεραπεία ή βιώνουν μια στρεσογόνο κατάσταση.

Έπειτα, υπάρχουν περιπτώσεις όπου οι ασθενείς δυσκολεύονται να δημιουργήσουν σχέσεις με ανθρώπους (συμπεριλαμβανομένου και του θεραπευτή), αλλά μπορούν να αναπτύξουν σχέσεις με τα ζώα, οι οποίες συμβάλλουν θετικά τόσο στην έμμεση συναισθηματική επικοινωνία με τον θεραπευτή, όσο και στην γενικότερη έκβαση της θεραπείας μέσω της εκδήλωσης θετικών συναισθημάτων. Η κοινή ενασχόληση θεραπευτή και θεραπευόμενου με τα ζώα θεραπείας τους φέρνει πιο κοντά. Ίσως η πιο χαρακτηριστική χρήση της συγκεκριμένης μεθόδου είναι για παιδιά με αυτισμό, τα οποία υποστηρίζονται με αυτόν τον τρόπο στην ανάπτυξη των κοινωνικών τους δεξιοτήτων και την γενικότερη καθημερινή τους εμπλοκή σε κοινωνικές δραστηριότητες.

Η χρήση ζώων ως συναισθηματική υποστήριξη είναι βοηθητική σε πολλά και διαφορετικά πλαίσια: σε νοσοκομεία, ψυχιατρικές κλινικές, φυλακές, ξενώνες κακοποιημένων παιδιών κ γυναικών,αλλά και σε μέρη υποστήριξης ευάλωτων και ευπαθών ομάδων. Αν και η χρήση ζώων στη θεραπεία είναι κάτι καινούργιο στην Ελλάδα, θα μπορούσαμε να αξιοποιήσουμε τη συσωρευμένη γνώση από το εξωτερικό για την όσο το δυνατόν πιο ποιοτική και αποτελεσματική χρήση τους σε  πολλά και διαφορετικά πλαίσια, ιδρυματικά και μη.

Εισαγωγική Εικόνα

Author: Δημήτρης Αγοραστός

Ψυχολόγος και κάτοχος μεταπτυχιακού διπλώματος στις νευροσυμπεριφορικές επιστήμες. Ολοκληρώνει το μεταπτυχιακό του στη Σχολική Ψυχολογία. Έχει ασχοληθεί ερευνητικά με θέματα όπως την έκφραση των ανθρωπίνων συναισθημάτων, την ενσυναίσθηση, την ανάπτυξη μαθησιακών διαταραχών και την διασύνδεση υπολογιστή-εγκεφάλου για τετραπληγικούς ασθενείς. Έχει ασχοληθεί επαγγελματικά και εθελοντικά με την ψυχοκοινωνική υποστήριξη ευάλωτων κοινωνικών ομάδων. Είναι ο διαχειριστής και ο κύριος αρθρογράφος του Ψυχολογείν.

Περισσότερες Πληροφορίες / Βιβλιογραφία

  1. CNN: Θεραπεία με τη βοήθεια των ζώων: Μια πρωτοποριακή μέθοδος με ευεργετικά οφέλη για ψυχικά ασθενείς []
  2. Levinson, B. M. (1965). Pet psychotherapy: use of household pets in the treatment of behavior disorder in childhood. Psychological Reports, 17(3), 695-698 []
  3. Chandler, C. K. (2017). Animal assisted therapy in counseling. Routledge []
  4. Solomon, O. (2010). What a dog can do: Children with autism and therapy dogs in social interaction. Ethos, 38(1), 143-166 []