03 Απρ 2013

Γιατί τρώω, αφού δεν πεινάω;

Μπήκε ο Απρίλιος λοιπόν! Όταν αρχίζει να φτιάχνει ο καιρός φτιάχνει ανάλογα και η διάθεσή μας. Τα ρούχα γίνονται όλο και πιο ελαφριά για να ταιριάζουν με τη διάθεση και οι περισσότεροι αρχίζουν να σκέφτονται ότι πρέπει να προετοιμαστούν για το καλοκαίρι που έρχεται, που σημαίνει να απαλλαχτούν από τα κιλά που πήραν το χειμώνα. Ξεκινούν επισκέψεις στο γυμναστήριο, δίαιτες…όμως το φαγητό δεν είναι πάντα βιολογική ανάγκη! Αλλιώς γιατί τρώμε ακόμη κι όταν δεν πεινάμε;

Σε όλους μας έχει συμβεί κάποιες στιγμές στη ζωή μας να καταφεύγουμε στο φαγητό, ακόμη και με παρορμητικό ή ανεξέλεγτο τρόπο. Η ανάγκη που πάμε να ικανοποιήσουμε δεν είναι πάντα η βιολογική, μπορεί να προσπαθούμε τρώγοντας να “δώσουμε τροφή” στη συναισθηματική πλευρά του εαυτού μας.

Οι άνθρωποι που συχνά ξεσπούν στο φαγητό έχουν άρνηση στο να ξεχωρίσουν αυτές τις δύο παραμέτρους. Τονίζουν “τρώω γιατί πεινάω” και για κανένα άλλο λόγο. Αρνούνται την ψυχολογική διάσταση. Η σχέση του κάθε ανθρώπου με το φαγητό έχει τις ρίζες του στη βρεφική του ηλικία. Η σχέση με τη μητέρα, η άμεση ή όχι ικανοποίηση της ανάγκης του για τροφή καθορίζουν τη μετέπειτα διατροφική του συμπεριφορά.

‘Όταν καταφεύγουμε στο φαγητό για να ηρεμήσουμε, να χαλαρώσουμε, να αποφορτιστούμε, τότε δεν καλύπτουμε τη βιολογική μας ανάγκη αλλά ψυχολογικές και συναισθηματικές μας ανάγκες. Το φαγητό μειώνει την ένταση, την αναστάτωση, τη θλίψη, τη μοναξιά έστω στιγμιαία. Ανακουφίζει έστω προσωρινά. Συναισθηματική πείνα είναι η κατάσταση όπου η τροφή χρησιμοποιείται σαν υποκατάστατο και καλύπτει ψυχολογικές ανάγκες οι οποίες δεν μπορούν να καλυφθούν με άλλους τρόπους. Μόλις κάποιος δεν νιώθει καλά αναζητά άμεσα φαγητό.

Το φαγητό προσφέρει απόλαυση και αποσπά το μυαλό από τα πραγματικά προβλήματα του ατόμου (δυσαρέσκεια από τις σχέσεις του, τον τρόπο ζωής, το σύντροφό του κ.α.). Το άτομο που βιώνει συναισθηματική πείνα δεν μπορεί να επιβληθεί στον εαυτό του. Προτιμά να τρώει τις στιγμές που είναι μόνο του. Στη συνέχεια το επόμενο βήμα είναι η δυσαρέσκεια με τον εαυτό για την απώλεια ελέγχου και οι τύψεις. Η συναισθηματική πείνα έχει σαν αποτέλεσμα παραπανίσια κιλά και σε βάθος χρόνου μπορεί να οδηγήσει σε παχυσαρκία.

Η διάκριση ανάμεσα στη βιολογική και τη συναισθηματική πείνα δεν είναι εύκολη. Χρειάζεται ψυχο- εκπαίδευση για να μάθει κάποιος να ξεχωρίζει πότε πραγματικά πεινάει και πότε κάποιο δυσάρεστο συναίσθημα τον αναγκάζει να βρει καταφύγιο στην τροφή. Την επόμενη φορά που θα αισθανθείται έντονη πείνα, προσπαθείστε να εστιάσετε όλη σας την προσοχή στο συναίσθημα. Τι νιώθω τώρα; πεινάω ή κάποιο δυσάρεστο συναίσθημα με πιέζει; Είναι ένα πρώτο βήμα, μια πρώτη κουβέντα με τον εαυτό σας, μια μικρή αρχή.

Πως μετά από αυτή την πρώτη κουβέντα με τον εαυτό μας μπορούμε να ξεχωρίσουμε τη βιολογική από τη συναισθηματική πείνα; Ποιά είναι τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε κατάστασης:

  • Η βιολογική πείνα είναι φυσιολογική ανάγκη για να κρατηθεί ο οργανισμός στη ζωή. Κάθε 4 με 5 ώρες νιώθουμε ότι πεινάμε. Η συναισθηματική πείνα λαβαίνει χώρα μετά από δυσάρεστα γεγονότα π.χ. μετά από διαπληκτισμό. Μπορεί να έχουμε φάει μια ώρα πριν και να νιώθουμε έντονη πείνα. Η συναισθηματική πείνα “έρχεται ξαφνικά” τη μια μπορεί να μην σκεφτόμαστε καν το φαγητό και την άλλη να νιώθουμε απίστευτα πεινασμένοι. Η βιολογική πείνα έρχεται σιγά- σιγά υπάρχουν σημάδια που ειδοποιούν ότι πλησιάζει η ώρα του φαγητού.
  • Η συναισθηματική πείνα είναι άμεση, επιτακτική και χρειάζεται για την ικανοποίησή της συγκεκριμένη τροφή π.χ. σοκολάτα, συγκεκριμένο γλυκό. Η βιολογική πείνα μπορεί να περιμένει, θέλουμε να φάμε αλλά μπορούμε να περιμένουμε και παρά τις προτιμήσεις μπορούμε εναλλακτικά να επιλέξουμε κάτι άλλο.
  • Στην συναισθηματική πείνα η κατάποση του φαγητού είναι γρήγορη, αυτόματη, μηχανική, χωρίς συνειδητοποίηση και δεν αντιλαμβανόμαστε την ποσότητα φαγητού που καταναλώνουμε. Δεν μπορούμε να σταματήσουμε γιατί δεν νιώθουμε να έχουμε χορτάσει παρά τις μεγάλες ποσότητες φαγητού που καταναλώσαμε. Στην βιολογική πείνα υπάρχει επίγνωση του τι τρώμε, πόσο γεμάτο ή άδειο είναι το στομάχι μας και το αίσθημα του κορεσμού έρχεται να μας δηλώσει ότι καλύψαμε τις ανάγκες του οργανισμού μας.
  • Το αίσθημα ενοχής χαρακτηρίζει την συναισθηματική πείνα. Ενώ το άτομο τρώει για να αισθανθεί καλύτερα καταλήγει, μόλις αφήσει το κουτάλι από το χέρι να έχει επιπλέον το φορτίο της ενοχής… ακολουθούν η αυτομομφή, οι τύψεις, η ντροπή, οι υποσχέσεις ότι αυτό συμβαίνει για τελευταία φορά. Στη βιολογική πείνα δεν υπάρχει η ενοχή γιατί με την τροφή καλύπτεις την ανάγκη να παραμείνεις ζωντανός.

Οι περισσότερες δίαιτες αδυνατίσματος αποτυγχάνουν γιατί δεν λαμβάνουν υπόψη τους ψυχολογικούς παράγοντες που σχετίζονται με την πείνα. Το πρώτο πράγμα που είναι απαραίτητο να καταλάβει το άτομο που ακολουθεί μια δίαιτα είναι η διάκριση ανάμεσα στη βιολογική και τη συναισθηματική πείνα. Είναι απαραίτητη η συγκεκριμένη γνώση προκειμένου όχι μόνο να χάσει κιλά, αλλά να αλλάζει τον τρόπο σκέψης του γύρω από το φαγητό.

Εισαγωγική Φωτογραφία

03 Μαρ 2013

Το παιδί που κρύβεις μέσα σου…

Κάθε άνθρωπος, κάθε ενήλικας σε όποια φάση του κύκλου ζωής κι αν βρίσκεται, κρύβει βαθιά μέσα του ένα μικρό παιδί. Ένα παιδί που κατά περίσταση μπορεί να είναι πεισματάρικο, ανυπάκουο, απείθαρχο, θυμωμένο, θλιμμένο ή χαρούμενο, ενθουσιασμένο, ανώριμο, ανασφαλές, φοβισμένο… Κάποιοι ενήλικες αυτό το παιδί μέσα τους το κρατούν φιμωμένο, φυλακισμένο καλά, απαγορεύοντας του την παραμικρή έκφραση. Κάποιοι άλλοι πάλι αυτό το παιδί το αφήνουν ανεξέλεγκτο παντού και πάντα να εκφράζεται, να κάνει το δικό του, άσχετα από το αν ο χώρος και ο τόπος τη συγκεκριμένη στιγμή το επιτρέπουν.

Αυτό το παιδί μέσα μας κουβαλάει μια προσωπική ιστορία, ένα παρελθόν, βιώματα, εμπειρίες, συναισθήματα ( φανερά και καλά κρυμμένα), πρότυπα σχέσεων, συμπεριφορές. Αυτό το παρελθόν όμως επηρεάζει τη συμπεριφορά μας και τα συναισθήματά μας στο παρόν με τρόπους που οι ίδιοι δεν μπορούμε να αντιληφθούμε. Κι όταν η προσωπική ιστορία κουβαλά ψυχικά τραύματα τότε όπως λέει ο Harvey Jackins:

Το άτομο.. αιχμάλωτο ενός παλιού πόνου λέει πράγματα που δεν έχουν σχέση, κάνει πράγματα που δεν έχουν αποτέλεσμα, δεν μπορεί να αντιμετωπίσει μία κατάσταση, και υπομένει τρομερά αισθήματα που δεν έχουν σχέση με το παρόν.

Συνήθως οι άνθρωποι που απευθύνονται σε ψυχολόγους, ψυχιάτρους και πάσης φύσεως ειδικούς ψυχικής υγείας ανήκουν στην πρώτη κατηγορία αυτή που συνεχίζει να κακοποιεί μέσα της το παιδί, πνίγοντας την όποια έκφραση επιθυμίας και έχοντας σημαία κάθε πράξης και συμπεριφοράς το σωστό, το καλό ή/και το τέλειο. Το ρόλο του τιμωρού του κακού παιδιού τον υπηρετούν πια οι ίδιοι οι ενήλικες, βασανίζοντας τον εαυτό τους ενώ ως παιδιά τους τιμωρούσαν πρόσωπα κύρους γονιός, δάσκαλος κ.α. Όμως το βασανισμένο παιδί μέσα τους κάποια στιγμή επαναστατεί και δηλώνει την παρουσία του μέσα από συμπτώματα ( προβλήματα υγείας, ψυχοσωματικές ενοχλήσεις, έντονο άγχος κ.α.) κι έρχεται αναγκαστικά η ώρα να χτυπήσουν την πόρτα του ειδικού.

Η δεύτερη κατηγορία είναι οι άνθρωποι που αφήνουν το παιδί μέσα τους να φωνάζει αδιάκοπα τις επιθυμίες και ανάγκες του, λογικές και παράλογες, χωρίς όρια. Καταλήγουν όμως και πάλι ανικανοποίητοι ψυχικά γιατί οι υπερβολικές απαιτήσεις τους σχετικά με τα θέλω τους κουράζουν τους γύρω τους. Οι δικοί τους άνθρωποι τους χαρακτηρίζουν με φράσεις όπως: είναι ανώριμος/η, δεν καταλαβαίνει ότι δεν έχει μόνο δικαιώματα, αλλά και υποχρεώσεις; είναι ανεύθυνος/η. Βασικό στοιχείο προσωπικότητας και συμπεριφοράς αυτών των ανθρώπων είναι ότι δεν αναγνωρίζουν ποτέ ότι κάνουν λάθος ή ότι έχουν άδικο. Πάντα το άδικο και το λάθος το έχουν οι άλλοι.

Οι άνθρωποι έχουμε δύο πλευρές μια φωτεινή και μια σκοτεινή. Δεν μπορείς να επιλέξεις μόνο την μια, εξάλλου το φως είναι ορατό γιατί υπάρχει το αντίθετό του, το σκοτάδι. Το κλειδί εδώ είναι η επίγνωση της σκοτεινής πλευράς όχι η πλήρη άρνησή της. Με επίγνωση γινόμαστε πιο σοφοί στην κατανόηση και διαχείριση των συναισθημάτων μας. Με επίγνωση μπορείς να αποκτήσεις ψυχική ισορροπία χωρίς να καταλήγεις στο ένα ή στο άλλο άκρο. Γιατί όσο πιέζεις μέσα σου, το ήδη καταπιεσμένο παιδί τόσο αυτό αρρωσταίνει ψυχικά και σωματικά, όσο το αφήνεις χωρίς όριο τόσο πιο ανεύθυνο γίνεται. Η ισορροπία βρίσκεται κάπου στα μισά.

Απευθύνομαι σε αυτούς που δεν προσέχουν το παιδί που έχουν μέσα τους. Ίσως και να έχετε ξεχάσει με τα χρόνια την ύπαρξή του… ίσως να δυσκολευτείτε τουλάχιστον στην αρχή να έρθετε σε επαφή μαζί του…, ίσως η επικοινωνία να είναι αρχικά δύσκολη…όμως θα βρείτε ξανά την αισιοδοξία, τον αυθορμητισμό, το χαμόγελο του μικρού παιδιού, που τα θυσιάσατε μεγαλώνοντας στο βωμό της σοβαρότητας και της ενηλικίωσης.

Μπορείτε να ξεκινήσετε να του αφήνετε σιγά – σιγά λίγο χώρο και να του δίνετε χρόνο, χωρίς φόβο, ώστε να αναπνέει ελεύθερα. Και με τον καιρό να ξαναχτίσετε μια σχέση μαζί του.

Κρατείστε λοιπόν ζωντανό το παιδί μέσα σας…

Εισαγωγική Φωτογραφία