09 Ιούν 2013

Τα ποσοστά ψυχοπαθολογίας στην Ελλάδα

Ένα σοβαρό ερώτημα το οποίο απασχολεί την ελληνική επιστημονική κοινότητα στο χώρο της ψυχολογίας εδώ και σχεδόν δύο δεκαετίες είναι το ποσοστό των Ελλήνων πολιτών οι οποίοι αντιμετωπίζουν κάποια ψυχική διαταραχή. Λόγω πολλαπλών παραγόντων που σχετίζονται με τον τρόπο λειτουργίας και οργάνωσης των δομών ψυχικής υγείας στην Ελλάδα, αλλά και προβλημάτων μεθοδολογίας, δεν έχει υπάρξει κάποια μεγάλη έρευνα πάνω σε αυτόν τον τομέα για τουλάχιστον 30 χρόνια. Αυτό το ερώτημα απασχολούσε και μια ομάδα ερευνητών του Πανεπιστημίου των Ιωαννίνων, η οποία κατάφερε να οργανώσει μια (σχεδόν) πανελλαδική έρευνα με σκοπό να δώσει κάποιες απαντήσεις σχετικά με τον επιπολασμό (συχνότητα εμφάνισης) ψυχικών διαταραχών στον γενικό πληθυσμό της Ελλάδας[1] .

Όπως αναφέρουν και οι ερευνητές στο άρθρο τους, τα ποσοστά επιπολασμού ψυχικών διαταραχών ανά το παγκόσμιο κυμαίνονται στα επίπεδα του 12%. Με άλλα λόγια, αυτή τη στιγμή περίπου ένας στους δέκα κατοίκους αυτού του πλανήτη αντιμετωπίζει κάποια ψυχική διαταραχή ελαφριάς, μέτριας ή βαριάς μορφής. Οι πιο συχνά εμφανιζόμενες διαταραχές είναι αυτές που σχετίζονται καταθλιπτικά συμπτώματα και άγχος.

Η επιστημονική ομάδα του Πανεπιστημίου των Ιωαννίνων θέλησε να έχει ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα απαντήσεων από όλες τις γωνιές της Ελλάδος: τα μεγάλα αστικά κέντρα, την λοιπή ηπειρωτική Ελλάδα αλλά και τα νησιά. Λόγω προβλημάτων οικονομικής φύσεως όμως αποφασίστηκε η έρευνα να μην καλύψει και την Κρήτη, για την οποία υπάρχουν δεδομένα από άλλες έρευνες που επικεντρώθηκαν στον πληθυσμό του εν λόγω νησιού. Το τελικό δείγμα της έρευνας αποτελούνταν από 9800 άτομα ηλικίας 18-70 ετών (περίπου 50% άνδρες και 50% γυναίκες), παντρεμένα σε ποσοστό 60% και εργαζόμενα σε ποσοστό 60%, επιλεγμένα τυχαία αλλά αντιπροσωπευτικά από όλη την υπόλοιπη Ελλάδα. Η έρευνα έγινε με τη μορφή ερωτηματολογίων από τον Σεπτέμβριο του 2009 έως και τον Φεβρουάριο του 2010.

Πριν παρουσιάσουμε τα αποτελέσματα της έρευνας έχει ενδιαφέρον να υπογραμμίσουμε μια σημαντική παρατήρηση που έκαναν και οι ίδιοι οι ερευνητές. Μόνο το 54% των ερωτηθέντων δέχτηκαν να απαντήσουν στην έρευνα, με αποτέλεσμα οι τελικές στατιστικές αναλύσεις να γίνουν με ένα δείγμα της τάξεως των 5000 ατόμων. Οι γυναίκες και οι μεσήλικες ήταν αυτοί οι οποίοι έδειξαν τα μεγαλύτερα ποσοστά άρνησης συμμετοχής στην έρευνα. Μια εικασία που μπορούμε να κάνουμε είναι ότι αυτή η συμπεριφορά σε κάποιο βαθμό μπορεί να οφείλεται στην έλλειψη παιδείας των Ελλήνων γύρω από θέματα ψυχιατρικής, με αποτέλεσμα τον στιγματισμό ερωτημάτων που σχετίζονται με την ψυχική μας υγεία.

Το ερωτηματολόγιο που χρησιμοποίησε η ερευνητική ομάδα αξιολογούσε την παρουσία 14 ψυχιατρικών συμπτωμάτων κατά τη διάρκεια α)της τελευταίας εβδομάδας και β)κατά τη διάρκεια του τελευταίου έτους.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι συμμετέχοντες σε ένα ποσοστό της τάξεως του 15% εμφάνιζαν τα συμπτώματα της ψυχολογικής κόπωσης, ευερεθιστότητας και της ανησυχίας, ενώ τα χαμηλότερα ποσοστά (5%) εμφανίστηκαν για τις εμμονές, τις φοβίες και τον πανικό. Οι γυναίκες είχαν υψηλότερα ποσοστά εμφάνισης ψυχιατρικών συμπτωμάτων σε σχέση με τους άνδρες. Συνολικά, υπολογίστηκε ότι το 14% των συμμετεχόντων παρουσίαζε κάποια μέτρια ή σοβαρή ψυχοπαθολογία, με τις γυναίκες να έχουν υψηλότερα ποσοστά από τους άνδρες.

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, η πιο συχνά εμφανιζόμενη ψυχική διαταραχή στην Ελλάδα είναι η Γενικευμένη Αγχώδης Διαταραχή (ΓΑΔ) με ποσοστό 4,1%, ακολουθούμενη από τα καταθλιπτικά επεισόδια με ποσοστό 2,9%. Οι συμμετέχοντες σε ποσοστό της τάξεως του 7,5% πληρούσαν τα κριτήρια για μία τουλάχιστον διαταραχή σχετιζόμενη με το άγχος ή/και την κατάθλιψη. Πρέπει να υπογραμμίσουμε ότι το 50% των συμμετεχόντων παρουσίαζε τα ψυχοπαθολογικά συμπτώματα για διάστημα τουλάχιστον ενός έτους. Με απλά λόγια, με μια απλή αναγωγή συμπεραίνουμε πως περίπου το 6,5% του πληθυσμού παρουσιάζει χρόνια ψυχοπαθολογική συμπτωματολογία.

Οι μεγαλύτερες ηλικίες (50-70 ετών) παρουσίαζαν αυξημένα ποσοστά κατάθλιψης και άγχους σε σχέση με τις άλλες ηλικιακές ομάδες, πιθανόν λόγω της ταυτόχρονης ύπαρξης κάποιου οργανικού προβλήματος το οποίο φυσικά επιβαρύνει και ψυχολογικά αυτά τα άτομα.

Μεγάλο ενδιαφέρον επίσης παρουσιάζουν και οι αριθμοί κατάχρησης αλκοόλ και άλλων ουσιών, καθώς βρέθηκε ότι σε ένα ποσοστό περίπου 12,6% του πληθυσμού κάνει κατάχρηση αλκοόλ, με τους άνδρες να έρχονται πρώτοι (16,9%) σε σχέση με τις γυναίκες (8,5%). Το 40% του πληθυσμού βρέθηκε πως είναι καπνιστές (καπνίζει συστηματικά τον τελευταίο μήνα) με τους άνδρες και πάλι να έρχονται πρώτοι και σε αυτή την κατάχρηση (50% των ανδρών έναντι 30% των γυναικών). Η χρήση χασίς κυμαίνεται στο 2%.

Τέλος, οι ερευνητές εστιάζουν την προσοχή μας στο γεγονός ότι τα αποτελέσματα της πανελλήνιας έρευνας επαληθεύουν την αντίληψη που θέλει τους κατοίκους των νησιωτικών περιοχών και ιδιαίτερα των πιο μικρών νησιών να παρουσιάζουν αυξημένα ποσοστά ψυχοπαθολογίας σε σχέση με τους κατοίκους της ηπειρωτικής Ελλάδας.

Κάνοντας μια σύγκριση των ευρημάτων με τα ποσοστά επιπολασμού στην υπόλοιπη Ευρώπη, οι ερευνητές αναφέρουν ότι στην Ελλάδα παρουσιάζουμε μειωμένα ποσοστά κατάθλιψης σε σχέση με τον μέσο όρο της Ευρώπης αλλά αυξημένα ποσοστά γενικευμένου άγχους και αγχωδών διαταραχών.

Στην προσπάθειά της έρευνας να λάβει υπόψη και κοινωνικο-οικονομικούς παράγοντες που ενδεχομένως συμβάλλουν στην ανάπτυξη της ψυχοπαθολογίας, βρέθηκε ότι η ανεργία -από την οποία υποφέρει το ένα τέταρτο της Ελλάδας- σχετίζεται με υψηλότερα ποσοστά εμφάνισης ψυχοπαθολογικών συμπτωμάτων, ιδιαίτερα των καταθλιπτικών. Η ακριβής σχέση του παράγοντα της ανεργίας και της ψυχοπαθολογίας αναμένεται να ερευνηθεί σε βάθος σε μια μελλοντική δημοσίευση της ίδιας επιστημονικής ομάδας.

Σε γενικές γραμμές βλέπουμε ότι τα ποσοστά ψυχοπαθολογικών συμπτωμάτων στη χώρα μας είναι στα ίδια επίπεδα με αυτά της υπόλοιπης Ευρώπης. Κύριο ψυχιατρικό σύμπτωμα στην ελληνική κοινωνία φαίνεται πως είναι οι αγχώδεις και καταθλιπτικές διαταραχές, όπως ακριβώς βλέπουμε ότι συμβαίνει και στον υπόλοιπο κόσμο[2]. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον βεβαίως παρουσιάζει η συσχέτιση μεταξύ ανεργίας και ανάπτυξης ψυχοπαθολογικών συμπτωμάτων, αν και πρέπει να τονίσουμε ότι η έρευνα έγινε τέλη του 2009, στις αρχές δηλαδή της ελληνικής οικονομικής κρίσης. Θα είχε ενδιαφέρον εάν είχαμε δεδομένα από το 2011 και έπειτα, όταν η οικονομική ύφεση άρχισε να βαθαίνει επικίνδυνα και η ανεργία να εκτοξεύεται σε δυσθεώρητα ύψη. Μια σύγκριση μεταξύ της προ-κρίσης και μετά-κρίσης εποχών θα έδειχνε εμμέσως τον ψυχολογικό αντίκτυπο του γενικότερου ασταθούς οικονομικού, κοινωνικού και πολιτικού κλίματος που αντιμετωπίζει η χώρα μας.

Τέλος, ένα σημείο της έρευνας που προσωπικά με προβληματίζει ιδιαίτερα είναι τα υψηλότατα ποσοστά μη συμμετοχής στην έρευνα. Οι μισοί συμμετέχοντες αρνήθηκαν να απαντήσουν στα ερωτηματολόγια. Υποψιάζομαι ότι η πιο πιθανή αιτία είναι η έλλειψη ενημέρωσης γύρω από θέματα ψυχικής υγείας και ο γενικότερος στιγματισμός που επικρατεί γύρω από αυτά τα θέματα, τα οποία θεωρούνται ταμπού από μεγάλο μέρος του ελληνικού πληθυσμού. Μια σύγχρονη ευρωπαϊκή χώρα θα έπρεπε να διαθέτει ένα καλά δομημένο σύστημα ψυχικής υγείας, το οποίο να έχει καταφέρει να έρθει κοντά στον απλό, καθημερινό πολίτη και να τον ενημερώσει σωστά, αντικειμενικά και χωρίς διαστρεβλώσεις για τον ορισμό και την σημαντικότητα της ψυχικής υγείας, με απώτερο σκοπό την πρόληψη και την έγκαιρη διάγνωση των ψυχικών διαταραχών.

Εισαγωγική Εικόνα

Περισσότερες Πληροφορίες / Βιβλιογραφία

  1. Skapinakis, P., Bellos, S., Koupidis, S., Grammatikopoulos, I., Theodorakis, P. N., & Mavreas, V. (2013). Prevalence and sociodemographic associations of common mental disorders in a nationally representative sample of the general population of Greece. BMC Psychiatry, 13(1), 163. doi:10.1186/1471-244X-13-163 []
  2. Cross-national comparisons of the prevalences and correlates of mental disorders. Bulletin of the World Health Organization, 78(4), 413-426. []
18 Μαρ 2013

Προκήρυξη Μεταπτυχιακού Προγράμματος: «Συμβουλευτική στην Ειδική Αγωγή, την Εκπαίδευση και την Υγεία»

Το Παιδαγωγικό Τμήμα Ειδικής Αγωγής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας δέχεται αιτήσεις, από 15 Απριλίου έως και 25 Μαΐου 2013, για εισαγωγή μεταπτυχιακών φοιτητών/τριών (ακαδ/κό έτος 2013-14), στο διετές Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών (ΠΜΣ) με τίτλο «Συμβουλευτική στην Ειδική Αγωγή, την Εκπαίδευση και την Υγεία».

Πρόκειται για ένα μεταπτυχιακό στη «Συμβουλευτική», με πολιτισμικό / πολυπολιτισμικό προσανατολισμό, εστιασμένο στην Ειδική Αγωγή / Εκπαίδευση και την Ψυχική / Σωματική Υγεία, με έμφαση στα ΑΜΕΑ και τα Άτομα Μειονοτήτων. Η εκπαίδευση γίνεται σε πέντε επίπεδα:

α) Βιωματικό επίπεδο : 40 ώρες (ένα έτος: 1 ώρα/εβδομάδα) «Ατομικής Συμβουλευτικής» προσωπικά για τον/την κάθε φοιτητή/τρια και 60 ώρες (ένα έτος: 1,5 ώρα/εβδομάδα) «Ομαδικής Συμβουλευτικής»,

β) Θεωρητικό επίπεδο : 10 θεωρητικά μαθήματα στο χώρο της «Συμβουλευτικής»,

γ) Εργαστηριακό επίπεδο : 3 εργαστηριακά μαθήματα «Τεχνικών Συμβουλευτικής Παρέμβασης» και σειρά εντατικών εξειδικευμένων «Σεμιναρίων Συμβουλευτικής» εφαρμοσμένου – εργαστηριακού χαρακτήρα,

δ) Ερευνητικό επίπεδο : 2 μαθήματα στις «Ποσοτικές και Ποιοτικές Μεθόδους Έρευνας» και «Διπλωματική Εργασία»,

ε) Πρακτικό επίπεδο : 1100 ώρες «Πρακτικής Άσκησης» με 50 ώρες «Ατομικής Εποπτείας» και 72 ώρες «Ομαδικής Εποπτείας».

Πληροφορίες

Ιστοσελίδα: http://www.sed.uth.gr (σελίδα ΠΜΣ).

Γραμματεία – Επικοινωνία: Τρίτη – Τετάρτη – Παρασκευή απόγευμα: 18:00 – 21:00 & Σάββατο πρωί: 11:30 – 15:30

Τηλ.: 24210-74831

E-mail: msc.counselling@uth.gr

Αναλυτική Ανακοίνωση

Εισαγωγική Φωτογραφία

Blackboard Arts, by QUOI Media

27 Φεβ 2013

Πρόγραμμα Δήμου Θεσσαλονίκης: «Συνοδεία Υπερηλίκων»

Ο Δήμος Θεσσαλονίκης έχει προχωρήσει στην έναρξη πεντάμηνου προγράμματος συνοδείας υπερηλίκων. Το πρόγραμμα απευθύνεται σε υπερήλικες κατοίκους του Δήμου Θεσσαλονίκης και σκοπός του είναι η κοινωνικοποίηση μοναχικών ατόμων μέσω της συνοδείας τους σε εξωτερικές δραστηριότητες ή/και συντροφιάς τους στο σπίτι, καθώς και η διευκόλυνση όσων προσέχουν άτομα τρίτης ηλικίας που χρήζουν συνεχούς παρακολούθησης. Μέσα στα πλαίσια του προγράμματος προσφέρεται επίσης συμβουλευτική και ψυχολογική υποστήριξη βραχείας διαρκείας.

Το πρόγραμμα έχει ξεκινήσει επισήμως ήδη από τις 8 Φεβρουαρίου 2013 και θα τελειώσει στις 8 Ιουλίου 2013. Οι υπηρεσίες του προγράμματος προσφέρονται δωρεάν προς όλους τους υπερήλικες του Δήμου Θεσσαλονίκης από Δευτέρα έως Παρασκευή, 8:00 – 16:00, ενώ υπάρχει η δυνατότητα και για απογευματινή συνοδεία πέραν αυτών των ωρών εφόσον παρουσιαστεί ανάγκη.

Για περισσότερες πληροφορίες οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να απευθύνονται στη Γραμματεία του προγράμματος από Δευτέρα έως Παρασκευή στα παρακάτω τηλέφωνα:

  • Κεντρική και Δυτική Θεσσαλονίκη: 2310905023
  • Ανατολική Θεσσαλονίκη: 2310 905022

Εισαγωγική Φωτογραφία

09 Οκτ 2012

Ομάδες αυτογνωσίας στο κέντρο αυτογνωσίας ω-megaμείον

Το Κέντρο Αυτογνωσίας ω-megaμείον ξεκινάει νέες συνεδρίες σε ομάδες αυτογνωσίας. Οι ομάδες χωρίζοντια σε τρεις κατηγορίες (Διαπροσωπικές Σχέσεις και Επικοινωνία, Art Therapy, Συμβουλευτική Ευεξία) και θα ξεκινήσουν τις συναντήσεις τους εντός των επόμενων ημερών. Ακολουθεί μια ενδεικτική περιγραφή της κάθε ομάδας.

Διαπροσωπικές Σχέσεις και Επικοινωνία

  • Διευθύνει: Ψυχολόγος – Οικογενειακή θεραπεύτρια Φωτεινή Παπαγιάννη
  • Πρώτη συνάντηση: 1 Οκτωβρίου 2012
  • Συχνότητα συναντήσεων: 2 συναντήσεις το μήνα (2 ώρες)
  • Τιμή εγγραφής: 80 ευρώ μηνιαίως
  • Επικοινωνία:  Κέντρο Αυτογνωσίας ω-megaμείον (210-6753889, 210-6729599)
  • Περισσότερες Πληροφορίες: Ενημερωτικό Φυλλάδιο

Art Therapy

  • Διευθύνει: Ψυχολόγος Φωτεινή Μαυρομμάτη
  • Πρώτη συνάντηση: 29 Οκτωβρίου 2012
  • Συχνότητα συναντήσεων: 1 συνάντηση κάθε εβδομάδα (1,5 ώρες)
  • Τιμή εγγραφής: 60 ευρώ μηνιαίως
  • Επικοινωνία:  Κέντρο Αυτογνωσίας ω-megaμείον (210-6753889, 210-6729599)
  • Περισσότερες Πληροφορίες: Ενημερωτικό Φυλλάδιο

Ομάδα Συμβουλευτικής Ευεξία και Ευ Ζην

  • Διευθύνει: Σύμβουλος – Ψυχολόγος Γώγα Κυριακίδου
  • Πρώτη Συνάντηση: 10 Οκτωβρίου 2012
  • Συχνότητα συναντήσεων: 1 συνάντηση κάθε εβδομάδα (1,5 ώρες)
  • Τιμή εγγραφής: 80 ευρώ μηνιαίως
  • Επικοινωνία:  Κέντρο Αυτογνωσίας ω-megaμείον (210-6753889, 210-6729599)
  • Περισσότερες Πληροφορίες: Ενημερωτικό Φυλλάδιο