21 Ιούλ 2011

Μπορούμε να μειώσουμε τις πιθανότητες ανάπτυξης Αλτσχάιμερ;

Η νόσος Αλτχάιμερ είναι μια νευροεκφυλιστική νόσος η οποία έχει ως αποτέλεσμα την σταθερή αποδυνάμωση των γνωστικών ικανοτήτων και κυρίως της μνήμης. Προς το παρόν δεν έχουν εντοπιστεί τα ακριβή αίτιά της, αλλά φαίνεται πως υπάρχουν πολλοί και διαφορετικοί παράγοντες που ωθούν την ανάπτυξή και την εξέλιξή της. Γενετική προδιάθεση, διατροφή, συνήθειες και κάπνισμα είναι μόνο μερικοί από τους παράγοντες που έχουν κατά καιρούς θωρηθεί υπεύθυνοι για την ανάπτυξη του Αλτσχάιμερ.

Μια πρόσφατη έρευνα μεγάλης κλίμακας του Κέντρου Υγείας του Σαν Φρανσίσκο προέβη σε ανάλυση δεδομένων από διάφορες έρευνες ανά το παγκόσμιο σχετικά με τους παράγοντες που σχετίζονται με την ανάπτυξη του Αλτσχάιμερ. Απότερος σκοπός αυτής της μετα-ανάλυσης ήταν να δημιουργηθεί μια εκτενής λίστα των παραγόντων που σχετίζονται θετικά με την ανάπτυξη της νόσου. Σύμφωνα με τα απότελέσματα των ερευνητών, όπως αυτά παρουσιάζονται στο Medical News Today[1] , οι πιο συνήθεις παράγοντες κινδύνου είναι οι ακόλουθοι: το χαμηλό επίπεδο εκπαίδευσης, το κάπνισμα, η μειωμένη φυσική δραστηριότητα, η κατάθλιψη, η υπέρταση και η παχυσαρκία. Αυτοί οι  6 παράγοντες εξηγούν την ανάπτυξη της νόσου στο 51% των περιπτώσεων παγκοσμίως.

Αυτό το οποίο αποδεικνύει η εν λόγω έρευνα είναι αυτό το οποίο έχουμε ξαναπει στο παρελθόν: νους υγιής εν σώματι υγιεί. Με άλλα λόγια, εάν θέλουμε να μειώσουμε τις πιθανότητες να αναπτύξουμε Αλτσχάιμερ αργότερα, θα πρέπει να αρχίσουμε να παίρνουμε μέρος σε ήπιες φυσικές δραστηριότητες. Η σωματική άσκηση βοηθάει τόσο στην καταπολέμηση των ψυχικών διαταραχών όπως η κατάθλιψη, όσο και στην καταπολέμηση φυσικών προβλημάτων όπως η υπέρταση και η παχυσαρκία.

Δεδομένου πως οι πάσχοντες από Αλτσχάιμερ αναμένεται να τριπλασιαστούν μέσα στις επόμενες δεκαετίες αν η συχνότητα εμφάνισής της συνεχίσει να έχει τους σημερινούς της ρυθμούς, θα λέγαμε πως ο καλύτερος τρόπος αντιμετώπισης της νόσου είναι η πρόληψη και όχι η ίαση, η οποία αποτελεί ακόμη έναν μακρινό στόχο. Ακόμη και έχουν επενδυθεί και συνεχίσουν να επενδύονται δισεκατομμύρια ευρώ παγκοσμίως για την έρευνα και την καταπολέμηση των νευροεκφυλιστικών νόσων, η επιστημονική κοινότητα τείνει να συμφωνεί πως η προώθηση μιας ισορροπημένης ζωής τόσο σε φυσιολογικό όσο και σε πνευματικό επίπεδο δρα σίγουρα αποτρεπτικά.

Εισαγωγική Φωτογραφία

Περισσότερες Πληροφορίες / Βιβλιογραφία

  1. Study Reveals That Over Half Of Alzheimer’s Cases May Be Preventable, Medical News Today []
04 Νοέ 2010

Μικρά και Ενδιαφέροντα #19

  • Ο θυμός τελικά φαίνεται πως εκτός από αρνητικά συναισθήματα προκαλεί και θετικά. Τελευταίες έρευνες έδειξαν ότι η συσχέτιση ενός αντικειμένου με αισθήματα θυμού μας κάνει να θέλουμε ακόμη πιο πολύ το αντικείμενο αυτό. Έτσι ίσως λύνεται και το μυστήριο σχετικά με την καλύτερη σεξουαλική επαφή μετά από έναν καυγά με τον/την σύντροφό μας [Science Daily]
  • Πειράματα σε ποντίκια έδειξαν πως υπάρχει συσχέτιση μεταξύ των αναμμένων φώτων κατά τη διάρκεια της νύχτας και της παχυσαρκίας. Ο λόγος είναι δεν είναι άλλος από την διαταραχή στους κιρκαδιανούς ρυθμούς. Κάτι ανάλογο δεν αποκλείεται να ισχύει και για τους ανθρώπους. [MindBlog]
  • Για άλλη μια φορά, νέες έρευνες δείχνουν πως η σωματική άθληση βοηθάει όχι μόνο στην σωματική, αλλά και στην ψυχική μας υγεία. Όσοι αθλούνται -έστω και λίγο- έχουν λιγότερες πιθανότητες να παρουσιάσουν συμπτώματα κατάθλιψης. Έχουμε ξαναμιλήσει για το θέμα, αλλά είναι καλό να το επαναλαμβάνουμε με κάθε ευκαιρία. [Medical News Today]

Ψυχο…ιστορικά

Auguste D.: Η πρώτη ασθενής που διαγνώσθηκε με τη νόσο του Alzheimer

Σαν σήμερα, στις 4 Νοεμβρίου 1906, ο Γερμανός ψυχίατρος Alois Alzheimer παρουσίασε τα ευρήματά του για μια νέα «ιδιαίτερη διαταραχή του εγκεφαλικού φλοιού» (sic), στο 37 Συνέδριο Ψυχιατρικής της Νοτιοδυτικής Γερμανίας στο Tübingen. Στην παρουσίασή του περιέγραψε τα συμπτώματα της Auguste Diter, της πρώτης ασθενούς που διαγνώσθηκε με αυτή την γνωστική εκφυλιστική διαταραχή που σήμερα ονομάζουμε απλά νόσο του Alzheimer. Ο Δρ. Alzheimer  εξέτασε την Auguste για πρώτη φορά το 1901 και παρατήρησε ότι η άννοιά της είχε πολλά ιδιαίτερα χαρακτηριστικά πέραν της απώλειας μνήμης (απώλεια προσανατολισμού, ακινησία, έλλειψη ταυτότητας κ.α.). Όταν η Auguste πέθανε τον Απρίλιο του 1908, ο Alzheimer ερεύνησε τον εγκέφαλό της, ο οποίος ήταν καλυμμένος από αμυλοειδείς πλάκες, ένα τυπικό χαρακτηριστικό της ασθένειας.

Φωτογραφία:

13 Ιούλ 2010

Σωματική άσκηση: χτίζει το σώμα και υποστηρίζει το πνεύμα

Στο μυαλό των περισσοτέρων από εμάς ο άνθρωπος αποτελείται από δύο βασικά στοιχεία: το σώμα και το πνεύμα. Για να μην επεκταθούμε σε θεολογικές συζητήσεις, ας δεχτούμε πως η λέξη πνεύμα αναφέρεται αποκλειστικά στις νοητικές λειτουργίες του ανθρώπου. Σώμα και πνεύμα λοιπόν είναι έννοιες άρηκτα συνδεδεμένες μεταξύ τους και δεν μπορούν να υπάρξουν ως ξεχωριστές οντότητες. Το ένα χρειάζεται το άλλο για να λειτουργήσει και δίχως το ένα το άλλο ατροφεί και οδηγείται σταδιακά στον -φυσικό ή μη- θάνατο. Νομίζω πως δικαιολογημένα θα μπορούσε κανείς να πει πως ένα από τα πιο σωστά ιστορικά αποφθεύγματα της παγκόσμιας φιλοσοφίας είναι το «Νους υγιής εν σώματι υγιεί».

Πράγματι, δεν είναι λίγες οι έρευνες σε διάφορους τομείς που αποδεικνύουν τις ευεργετικές ιδιότητες της σωματικής άσκησης στη ζωή μας. Πέραν από τα προφανή σωματικά οφέλη που απολαμβάνουμε όταν έχουμε έναν δυνατό οργανισμό (π.χ. καλύτερη λειτουργία καρδιάς και άλλων ζωτικών οργάνων, καλύτερη ροή αίματος, μεγαλύτερη φυσική αντοχή κ.α.) μπορούμε με σιγουριά πλέον να πούμε πως η σωματική άσκηση θωρακίζει επίσης τις γνωστικές λειτουργίες και την ψυχική μας υγεία.

Συγκεκριμένα, η έλλειψη σωματικής άσκησης σχετίζεται θετικά με τον κίνδυνο ανάπτυξης της νόσου Αλτσχάιμερ σε μεγαλύτερη ηλικία[1] . Όσο αυξάνονται τα επίπεδα σωματικής άσκησης, τόσο μειώνονται οι πιθανότητες ανάπτυξης της νόσου. Ακόμη και η μια ήπια, αεροβική άσκηση σε τακτά χρονικά διαστήματα μπορεί να μας βοηθήσει να βελτιώσουμε τις γνωστικές μας λειτουργίες όπως την προσοχή, την ταχύτητα επεξεργασίας ερευθισμάτων και τη βραχύχρονη μνήμη μας[2] .Φυσικά η σωματική άσκηση από μόνη της δεν επαρκεί για να αποτρέψει την ανάπτυξη αυτής της πολυπαραγοντικής νόσου. Κάποιοι ίσως θυμούνται ένα πιο παλιό άρθρο στο οποίο είχαμε αναφερθεί στις θετικές συνέπειες της πνευματικής άσκησης στην καταπολέμηση του Αλτσχάιμερ και άλλων γνωστικών δυσλειτουργιών.

Πέραν από τις γνωστικές λειτουργίες, η σωματική άσκηση βοηθάει και στην καταπολέμηση ψυχικών διαταραχών διάθεσης, όπως η κατάθλιψη[3][4] . Μάλιστα τα οφέλη της σωματικής άσκησης είναι τόσο μεγάλα που για ένα μεγάλο ποσοστό των ασθενών μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως η κύρια θεραπευτική μέθοδος, ξεπερνώντας ακόμη και τον συνδυασμό φαρμακοθεραπείας και σωματικής άσκησης, όπως βλέπουμε στο παρακάτω γράφημα το οποίο προέρχεται από τις προαναφερθείσες έρευνες.

Αποτελέσματα της έρευνας των Babyak et al. (2000): Σε ορισμένους ασθενείς η σωματική άσκηση λειτούργησε πιο αποτελεσματικά από την φαρμακοθεραπεία ή τον συνδυασμό φαρμακοθεραπείας και σωματικής άσκησης.

Φυσικά, όπως πολύ σωστά επισημαίνει και η Isabella Mori στο BrainBlogger[5] το γεγονός ότι η σωματική άσκηση λειτούργησε τόσο  καλά σε μια ομάδα ανθρώπων δεν σημαίνει πως λειτουργεί το ίδιο καλά σε όλους. Κάποιοι χρειάζονται περισσότερη άσκηση για να αποκτήσουν την σωματική και ψυχική ισορροπία που επιζητούν, ενώ άλλοι θα χρειαστούν λιγότερη άσκηση ή ακόμη και φαρμακοθεραπεία για να φτάσουν στα ίδια αποτελέσματα. Είναι γεγονός όμως πως δεν πρέπει να παραμελούμε το σώμα μας, το οποίο είναι η μπαταρία για το πνεύμα μας. Όσο και αν ο σύγχρονος τρόπος ζωής πολλές φορές μας κρατάει εγκλωβισμένους στην διαδρομή σπίτι-δουλειά-σπίτι, θα πρέπει να βρίσκουμε τρόπους να ξαναγεμίσουμε τις μπαταρίες μας. Θα μπορούσαμε να ξεκινήσουμε με περπάτημα έως τη δουλειά μας (εάν αυτό είναι εφικτό βέβαια) ή με το να αφιερώσουμε λίγες ώρες κάθε Σαββατοκύριακο στο γυμναστήριο της γειτονιάς μας ή -ακόμη καλύτερα- στο πάρκο της περιοχής μας.

Φωτογραφίες

Εισαγωγική φωτογραφία: Yoga woman on exercise ball, by Adriana Richards

Γράφημα: BrainBlogger – αντιγραφή από την έρευνα των Babyak et al. (2000)

Περισσότερες Πληροφορίες / Βιβλιογραφία

  1. Laurin et al. (2001). «Physical Activity and Risk of Cognitive Impairment and Dementia in Elderly Persons». Archives of Neurology, 58: 498-504 []
  2. Smith et al. (2010). «Aerobic Exercise and Neurocognitive Performance: A Meta-Analytic Review of Randomized Controlled Trials». Psychosomatic Medicine, 72: 239-252 []
  3. Babyak et al. (2000). «Exercise treatment for major depression: maintenance of therapeutic benefit at 10 months». Psychosomatic medicine, 62 (5): 633-638 []
  4. Blumenthal et al. (1999). «Effects of exercise training on older patients with major depression». Archives of internal medicine, 159 (19): 2349-2356 []
  5. BrainBlogger: «Exercise: It works for depression» []