31 Ιαν 2013

Άτομα με αντικρουόμενες πολιτισμικές ταυτότητες τείνουν να αναπτύσουν ακραίες πολιτικές αντιλήψεις

Σύμφωνα με μια πρόσφατη έρευνα του Πανεπιστημίου του Kiel, τα άτομα τα οποία αναπτύσουν μια διπλή πολιτισμική ταυτότητα- συνήθως μετανάστες πρώτης γενιάς οι οποίοι μεγαλώνουν με την πολιτισμική ταυτότητα της οικογένειάς τους αλλά και της κοινωνίας στην οποία ζούν- έχουν μεγαλύτερες πιθανότητες να ακολουθήσουν ακραίες πολιτικές επιλογές και να είναι πιο ανεκτικοί απέναντι στη βία[1][2] .

Η εν λόγω έρευνα έγινε στη Γερμανία και οι συμμετέχοντες ήταν νεαροί μετανάστες πρώτης γενιάς από τις δύο μεγαλύτερες μειονότητες της χώρας: την τουρκική και την ρώσικη. Αρχικά οι συμμετέχοντες συμπλήρωσαν ένα ερωτηματολόγιο που σκοπό είχε να μετρήσει τον βαθμό της εσωτερικής σύγκρουσης που ένιωθαν για τις δύο πολιτισμικές τους ταυτότητες. Στη συνέχεια ρωτήθηκαν για το κατά πόσο συμφωνούν ή δικαιολογούν πιο ακραίες μορφές πολιτικής έκφρασης, όπως οι καταλήψεις δημόσιων χώρων, οι βανδαλισμοί και η συμμετοχή σε βίαιες διαδηλώσεις.

Αυτό το οποίο βρήκαν οι ερευνητές είναι πως όσο πιο έντονο ήταν το αίσθημα της εσωτερικής πολιτισμικής σύγκρουσης, τόσο πιο πιθανό ήταν τα άτομα να έβλεπαν θετικά ακραίες και βίαιες μορφές πολιτικής έκφρασης. Επιπλέον, στο ερωτηματολόγιο ρώτησαν επίσης για τις θρησκευτικές πεποιθήσεις των ατόμων, αλλά δεν βρέθηκε κάποια σύνδεση μεταξύ θρησκευτικού συναισθήματος και υποστήριξης ή συμμετοχής σε βίαιες πολιτικές ενέργειες.

Παλαιότερες έρευνες στον χώρο είχαν δείξει πως οι μετανάστες πρώτης γενιάς τείνουν να συμμετέχουν σε ειρηνικές μορφές διαδήλωσης. Η νέα έρευνα έρχεται να συμπληρώσει την εικόνα, προσθέτοντας τον παράγοντα της εσωτερικής πολιτισμικής σύγκρουσης, η οποία φαίνεται πως είναι ένας αποφασιστικός παράγοντας πρόβλεψης της μελλοντικής πολιτικής συμπεριφοράς του ατόμου. Οι ερευνητές στο άρθρο τους υπογραμμίζουν το πόσο σημαντικό είναι οι μετανάστες να ενσωματόνονται όσο το δυνατόν γρηγορότερα και πιο ομαλά σε μια νέα κοινωνία, κάτι που είναι ευθύνη τόσο της Πολιτείας και του ευρύτερου κοινωνικού συνόλου, όσο και της μεταναστευτικής κοινότητας.

Εισαγωγική Φωτογραφία

Περισσότερες Πληροφορίες / Βιβλιογραφία

  1. Simon, B., Reichert, F., & Grabow, O. (2013). When Dual Identity Becomes a Liability: Identity and Political Radicalism Among Migrants. Psychological science. doi:10.1177/0956797612450889 []
  2. Association for Psychological Science: Conflicting Cultural Identities May Foster Political Radicalism []
29 Φεβ 2012

Ενδοσχολική Βία – Συμβιώνοντας στο Σχολείο

To Υπουργείο Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης & Θρησκευμάτων και η Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς σε συνεργασία με το «Δίκτυο για τη Βία στο Σχολείο» διοργανώνει μια συζήτηση με θέμα την βία στα σχολεία. Η συζήτηση θα γίνει την Τρίτη, 6 Μαρτίου 2012, την «Ημέρα κατά της Βίας στο Σχολείο», από τις 11:00 – 13:00, στην αίθουσα «Γαλάτεια Σαράντη» του Υπουργείου (οδός Ανδρέα Παπανδρέου 37, Μαρούσι).

Προβολή μεγαλύτερου χάρτη

Η συζήτηση θα μεταδοθεί live από την ιστοσελίδα της Γενικής Γραμματείας Νέας Γενιάς.

  • Ο Γενικός Γραμματέας Νέας Γενιάς, κ. Γιάννος Λιβανός
  • Ο Ειδικός Γραμματέας Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης του Υπουργείου Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης & Θρησκευμάτων, κ. Μιχάλης Κοντογιάννης
  • Ο Καθηγητής Παιδοψυχιατρικής και Πρόεδρος του «Δικτύου κατά της Βίας στο Σχολείο», κ. Ιωάννης Τσιάντης
  • Ο Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη για τα Δικαιώματα του Παιδιού, κ. Γιώργος Μόσχος
  • Ο επικεφαλής της Διεύθυνσης Ψυχικής Υγείας και Κοινωνικής Πρόνοιας του Ινστιτούτου Υγείας του Παιδιού, κ. Γιώργος Νικολαΐδης.
  • καθώς και ειδικοί επιστήμονες – μέλη του «Δικτύου κατά της Βίας στο Σχολείο».

Για το λόγο αυτό, καλούνται οι μαθητές, εκπαιδευτικοί και γονείς:
α) να παραστούν στη διαδικτυακή εκδήλωση και να υποβάλλουν ερωτήματα, αφού δηλώσουν εγκαίρως σχετική συμμετοχή στο e-mail: i.gaitanarou@neagenia.gr,
β) να παρακολουθήσουν τη διαδικτυακή εκδήλωση, επισκεπτόμενοι την ιστοσελίδα της Γενικής Γραμματείας Νέας Γενιάς (www.neagenia.gr),
γ) να υποβάλλουν ερωτήματα σχετικά με την ενδοσχολική βία, τόσο πριν όσο και κατά τη διάρκεια της Διαδικτυακής εκδήλωσης, είτε μέσω του www.neagenia.gr είτε στο e-mail: i.gaitanarou@neagenia.gr είτε στα social media της Γενικής Γραμματείας Νέας Γενιάς.

Εισαγωγική Φωτογραφία

18 Οκτ 2011

Διήμερο εκδηλώσεων διαμαρτυρίας για την Ψυχική Υγεία

Το επόμενο σαββατοκύριακο είναι προγραμματισμένο ένα διήμερο εκδηλώσεων διαμαρτυρίας ενάντια στην κατάσταση που επικρατεί στην ψυχική υγεία, η οποία εν μέσω κρίσης χειροτερεύει μέρα με τη μέρα. Οι εκδηλώσεις θα γίνουν τα απογεύματα στην οδό Πατμου και Καραβια (Καραβια 23, Πατήσια, Αθήνα).

Προβολή μεγαλύτερου χάρτη

Συγκεκριμένα, Σάββατο 22 Οκτωβρίου στις 19.00 θα γίνει συζήτηση για την επίπτωση του μνημονίου στην ψυχική μας υγεία: αύξηση των αυτοκτονιών, κατάθλιψη, εργασιακή βία, καθημερινή εξουθένωση κ.α. Την Κυριακή 23 Οκτωβρίου στις 21.30, στον ίδιο χώρο, η θεατρική ομάδα buffonata θα παρουσιάσει το έργο «Στα Βαθιά».

Αν και προσωπικά δεν θα μπορέσω να παραστώ, θα παρότρυνα οποιονδήποτε ανησυχεί για την παραμέληση της ψυχικής υγείας στη χώρα μας και την γενικότερη κατάσταση στην Ελλάδα να παρακολουθήσει τις εκδηλώσεις και -πολύ περισσότερο- να έρθει σε επαφή με άλλα άτομα με τις ίδιες ανησυχίες. Μέσα σε αυτούς τους χαλεπούς καιρούς η συζήτηση, η αλληλεγγύη και η αντίδραση είναι τα μόνα μέσα επιβίωσης που μας έχουν μείνει.

17 Ιαν 2011

Αλήθειες και ψέμματα για την Ψυχολογία

Καλώς ή κακώς η κοινή γνώμη διαμορφώνει την άποψή της για πολλά θέματα μέσα από όλα όσα βλέπει, ακούει και διαβάζει στα ΜΜΕ. Αυτός είναι ένας «πρωτόγονος» μηχανισμός δημιουργίας και διαιώνισης στερεοτύπων ο οποίος βρίσκει εφαρμογή σε πολλές και διαφορετικές περιπτώσεις: από το τι πιστεύουμε για ένα πρόσωπο της επικαιρότητας, την στάση μας απέναντι σε κοινωνικές ομάδες (π.χ. μετανάστες) αλλά και τα πιστεύω μας για έναν ολόκληρο επιστημονικό κλάδο.

Προφανώς σε αυτό το άρθρο θα ασχοληθούμε με την τρίτη περίπτωση και συγκεκριμένα με ορισμένα στερεότυπα που κυκλοφορούν κυρίως για τους εφαρμοσμένες ειδικότητες Ψυχολογίας, αλλά και για τους ψυχολόγους γενικότερα.

Ψυχοθεραπεία

Όχι, δεν θέλουν όλοι οι ψυχολόγοι να σας ξαπλώσουν σε έναν καναπέ και να σας πιέσουν να θυμηθείτε λεπτομέρειες για την παιδική σας ηλικία. Μπορεί αυτή  η στερεότυπη εικόνα να κυριαρχεί σε αναρίθμητες ταινίες και τηλεοπτικές σειρές, όμως δεν παύει να είναι αυτό ακριβώς: ένα στερεότυπο. Η μέθοδος που απεικονίζεται είναι αυτή της κλασσικής ψυχανάλυσης, όπου ο ψυχαναλυτής προσπαθούσε να χαλαρώσει το άτομο τοποθετώντας το σε μια άνετη θέση, συνήθως σε έναν επικλινή καναπέ, ενώ αυτός βρισκόταν εκτός του οπτικού πεδίου του συμβουλευόμενου/ασθενούς, παρακινώντας τον να εκφράσει ελεύθερα τις σκέψεις του. Η συζήτηση πολύ συχνά επικεντρωνόταν στην παιδική ηλικία και τα παιδικά τραύματα, καθώς αυτά παίζουν κυρίαρχο ρόλο στην ψυχαναλυτική θεωρία.

Πλέον όμως η συγκεκριμένη εικόνα συναντάται εξαιρετικά σπάνια. Πέραν της ψυχαναλυτικής προσέγγισης πλέον υπάρχουν πολλές περισσότερες θεραπευτικές μέθοδοι που ουδεμία σχέση έχουν με όλα αυτά. Μάλιστα, πολλοί ψυχοθεραπευτές αποφεύγουν να μιλήσουν για το παρελθόν καθώς πιστεύουν πως μια τέτοια συζήτηση όχι απλώς δεν βοηθάει, αλλά δημιουργεί εμπόδια στην θεραπεία. Ούτε καν οι σύγχρονοι ψυχοδυναμικοί ψυχοθεραπευτές δεν ανταποκρίνονται στην στερεότυπη εικόνα που περιγράψαμε.

Όχι, στην ψυχοθεραπεία δεν πάνε μόνο οι τρελοί! Ο θεμέλιος λίθος της ψυχοθεραπείας είναι η ανάγκη του ατόμου να έρθει σε επαφή με τον εαυτό του ώστε να επαναφέρει μια εσωτερική ισορροπία. Προφανώς αυτόν τον στόχο δεν τον έχουν μόνο οι «τρελοί», αλλά ο καθένας από εμάς. Υπό αυτό το σκεπτικό, δεν χρειάζεται κάποιος να πάσχει από κάποια μορφή ψυχικής διαταραχής (π.χ. κατάθλιψη, σχιζοφρένεια, μετατραυματικό στρες) ώστε να του δημιουργηθεί η ανάγκη να δει κάποιον ψυχολόγο ή να συμμετάσχει σε μια ομάδα αυτοβοήθειας. Στην Ελλάδα βεβαίως η επίσκεψη σε ψυχολόγο είναι θέμα ταμπού, αλλά στο εξωτερικό (Ευρώπη και Αμερική κυρίως) ένα αρκετά μεγάλο ποσοστό όσων επισκέπτονται έναν ψυχολόγο δεν τηρούν τα κριτήρια για κάποια ψυχική διαταραχή, αλλά απλά παρακολουθούν έναν αριθμό συνεδριών ώστε να μπορέσουν να ανταπεξέλθουν σε κάποια δυσκολία που αντιμετωπίζουν ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα.

Ο ψυχολόγος δεν είναι το ίδιο με τον ψυχίατρο. Η ψυχιατρική είναι μια ειδικότητα της Ιατρικής, πράγμα που σημαίνει ότι οι ψυχίατροι είναι γιατροί που έχουν κάνει ειδίκευση στην φυσιολογία των ψυχικών διαταραχών. Από την άλλη ο ψυχολόγος ειδικεύεται στην πρόληψη, αναγνώριση και θεραπευτική προσέγγιση της ψυχοπαθολογικής συμπεριφοράς. Οι δύο αυτοί κλάδοι δεν είναι αντίπαλοι αλλά σύμμαχοι, έχοντας ως σκοπό την θεραπεία του ατόμου, ο καθένας στο πεδίο του και με τα μέσα στα οποία ειδικεύεται: ο μεν στην επέμβαση σε φυσιολογικό επίπεδο (π.χ. φαρμακοθεραπεία) και ο δε στην επέμβαση σε ψυχοθεραπευτικό/συμπεριφορικό επίπεδο. Με άλλα λόγια, ο ψυχίατρος αναλαμβάνει το ιατρικό κομμάτι της ψυχικής διαταραχής, ενώ ο ψυχολόγος το ψυχοθεραπευτικό. Ο συνδυασμός των δύο συνήθως φέρνει τα καλύτερα δυνατά αποτελέσματα.

Η προσωπικότητα των ψυχολόγων

Όχι, ένας ψυχολόγος δεν μπορεί να «διαβάσει» τη σκέψη σας. Κυκλοφορεί η αντίληψη πως ένας ψυχολόγος μπορεί να σε «ψυχολογήσει» μέσα σε λίγα λεπτά και να καταλάβει τι πάστας άνθρωπος είσαι, τι σου αρέσει, τι όχι, τι συνήθειες έχεις κτλ Φυσικά αυτό είναι ένας μύθος. Ο ψυχολόγος είναι ένας παρατηρητής της ανθρώπινης συμπεριφοράς, οπότε μπορεί πράγματι να δώσει σημασία σε πράγματα που ίσως άλλοι δεν θα προσέξουν και θα προσπαθήσει να το ερμηνεύσει (π.χ. γλώσσα του σώματος). Αλλά αυτό σε καμία περίπτωση δεν σημαίνει ότι όλοι οι άνθρωποι είναι ανοιχτά βιβλία για τον ψυχολόγο. Για να καταλάβει ένας ψυχολόγος τα συμπεριφορικά μοτίβα και τις δυσλειτουργίες κάποιου χρειάζεται αρκετές ώρες εκτενής συζήτησης και ανάλυσης. Γι’αυτό άλλωστε και οι πρώτες συνεδρίες με έναν ψυχολόγο είναι συνήθως συναντήσεις γνωριμίας, όπου συλλέγονται λεπτομέρειες για τον συμβουλευόμενο και το πρόβλημά του. Εάν μπορούσαμε να βγάλουμε τόσο εύκολα σωστά συμπεράσματα για κάποιον, τότε όλες αυτές οι πρώτες αναγνωριστικές συνεδρίες θα ήταν απλά άχρηστες.

Όχι, οι ψυχολόγοι δεν είναι «πειραγμένοι». Τουλάχιστον αυτός είναι ο κανόνας, ακόμη και αν υπάρχουν εξαιρέσεις που τον επιβεβαιώνουν. Ο υπερκινητικός ψυχολόγος-ψυχοθεραπευτής που κατεβάζει τις πιο απίθανες ιδέες και συνδέει ασύνδετα πράγματα δίχως απολύτως καμία λογική είναι απλά μία κινηματογραφική καρικατούρα και τίποτε περισσότερο. Βεβαίως, οφείλουμε να ομολογήσουμε πως ο λόγος που εξαπλώθηκε αυτή η αντίληψη είναι η ύπαρξη πολύπλοκων ψυχολογικών θεωριών, ιδίως ψυχαναλυτικής προέλευσης, οι οποίες περιέχουν δυσνόητους και παρεξηγημένους όρους (π.χ. οιδιπόδειο σύμπλεγμα).

Ψυχοπαθολογία

Τα άτομα με ψυχοπαθολογία δεν είναι πιο επικίνδυνα από τον μέσο συμπολίτη μας. Δεδομένου πως προβλέπεται πως περίπου οι μισοί από εμάς θα αναπτύξουμε κάποια μορφή ψυχοπαθολογίας κατά τη διάρκεια της ζωής μας, καταλαβαίνετε πως είναι ανούσιο να σκεφτόμαστε πως οι μισοί συμπολίτες μας είναι ιδιαιτέρως επικίνδυνοι. Ακόμη και κατά τη διάρκεια που το άτομο βιώνει τα συμπτώματα της ψυχοπαθολογίας είναι εξαιρετικά σπάνιες οι περιπτώσεις επιθετικής συμπεριφοράς, καθώς οι πλείστες ψυχοπαθολογίες έχουν εντελώς διαφορετικά συμπτώματα. Φυσικά υπάρχουν συγκεκριμένες εξαιρέσεις ψυχοπαθολογιών που εξ’ορισμού περιλαμβάνουν επιθετικές τάσεις, όπως π.χ. η αντικοινωνική διαταραχή προσωπικότητας.

Εισαγωγική Φωτογραφία