08 Νοέ 2017

Κοινωνική Δικτύωση: Δείχνω, άρα υπάρχω

Αν πριν από τριάντα χρόνια κάποιος μας περιέγραφε την κοινωνική δικτύωση, θα μας φαινόταν κάτι πολύ σουρεαλιστικό. Read More

27 Απρ 2015

Τα παιδιά δεν μπορούν να ξεχωρίσουν εάν ένα κείμενο στο διαδίκτυο είναι διαφημιστικό ή αντικειμενικό

Το διαδίκτυο αποτελεί πλέον αναπόσπαστο μέρος της καθημερινότητάς μας, καθώς είναι η κύρια πηγή επικοινωνίας μεταξύ μας αλλά και άντλησης κάθε είδους πληροφοριών (ειδήσεις, εγκυκλοπαιδικές γνώσεις, προσωπικές απόψεις κ.α.). Ολοένα και περισσότεροι άνθρωποι παγκοσμίως έχουν πρόσβαση στο διαδίκτυο, με τον ρυθμό εξάπλωσης να πολλαπλασιάζεται χρόνο με το χρόνο. Για να καταλάβουμε καλύτερα τα μεγέθη της επίδρασης του διαδικτύου, αρκεί να αναφέρουμε πως ήδη στον δυτικό κόσμο (Ευρώπη και Β. Αμερική) τα ποσοστά χρήσης του διαδικτύου αγγίζουν έως και το 100%.

Τα παιδιά που γεννήθηκαν στο δυτικό κόσμο μετά το 2000 ουσιαστικά μεγάλωσαν μαζί με το διαδίκτυο, το οποίο τα συνοδεύει στην καθημερινότητά τους, οπότε θα περίμενε κανείς ότι λόγω της αυξημένης οικειότητας με το μέσο, είναι σε θέση να το διαχειρίζονται καλύτερα και να προφυλάσσονται πιο εύκολα από διαδικτυακούς κινδύνους και την υπερπληροφόρηση. Μια πρόσφατη έρευνα έθεσε ένα πιο συγκεκριμένο ερώτημα σχετικά με την ικανότητα των παιδιών να ξεχωρίζουν εάν κάτι που διαβάζουν στο διαδίκτυο είναι αντικειμενικό ή όχι.

Συγκεκριμένα, μια ερευνητική ομάδα του πανεπιστημίου Jyväskylä στην Φινλανδία θέλησε να δει εάν παιδιά ηλικίας 12 ετών είναι σε θέση να διαβάσουν ένα κείμενο στο διαδίκτυο και να αποφασίσουν εάν περιέχει αντικειμενική γνώση ή είναι διαφημιστικό και προωθεί συγκεκριμένους σπόνσορες ενός διαδικτυακού χώρου[1]. Τα παιδιά έπρεπε να διαβάσουν ένα διαδικτυακό προωθητικό κείμενο μιας εταιρίας με energy drinks σχετικά με τα οφέλη της κατανάλωσης τέτοιων ποτών και να το αξιολογήσουν όσον αφορά την αξιοπιστία του.

Τα αποτελέσματα ήταν ξεκάθαρα. Οι μισοί μαθητές δέχτηκαν το κείμενο ως αξιόπιστο, ενώ ακόμη και οι περισσότεροι από αυτούς που δεν το δέχτηκαν ως αξιόπιστο, δεν μπορούσαν να αιτιολογήσουν γιατί δεν το βρίσκουν αξιόπιστο.

Αξιολόγηση πληροφοριώνΔεδομένου ότι η έρευνα έγινε σε μια χώρα με υψηλότατο δείκτη διείσδυσης του διαδικτύου στη ζωή των παιδιών, μπορούμε να υποθέσουμε ότι τα αντίστοιχα ποσοστά εσφαλμένων αξιολογήσεων πληροφοριών σε άλλες χώρες είναι πολύ μεγαλύτερα. Το διαδίκτυο είναι αναπόσπαστο κομμάτι έρευνας και πληροφόρησης για τους μαθητές όλων των ηλικιών στις δυτικές χώρες, συμπεριλαμβανομένης φυσικά και της Ελλάδας, οπότε έρευνες όπως αυτή υπογραμμίζουν τη σημαντικότητα που έχει το να οξυνθεί η ικανότητα των παιδιών να εντοπίζουν αναξιόπιστες πηγές και πληροφορίες και να αναζητούν πιο αντικειμενικά κείμενα.

Εάν ο αναλφαβητισμός ήταν ένα από τα πιο σημαντικά προβλήματα που κατάφεραν να λύσουν οι προηγούμενες γενιές, ο ηλεκτρονικός αναλφαβητισμός και η έλλειψη κριτικής σκέψης είναι ο στόχος που πρέπει να θέσουμε στην εποχή της υπερπληροφόρησης που ζούμε.

Εισαγωγική Εικόνα

Περισσότερες Πληροφορίες / Βιβλιογραφία

  1. Quartz.com: «Four out of five children don’t recognize when they’re being advertised to, a study finds» []
08 Οκτ 2013

Τι είναι η τηλεφωνική και η διαδικτυακή συμβουλευτική;

Η τηλεφωνική και η διαδικτυακή συμβουλευτική είναι δύο εναλλακτικοί τρόποι συμβουλευτικής.

Ενδείκνυται για άτομα που αδυνατούν να επισκεφτούν από κοντά ένα σύμβουλο- ψυχολόγο, λόγω τοποθεσίας (επαρχία, εξωτερικό όπου η αναζήτηση του κατάλληλου συμβούλου είναι δύσκολη),φόρτου εργασίας (ωράριο εργασίας που δεν ευνοεί την διεξαγωγή συνεδριών σε προκαθορισμένες ώρες γραφείου), ρυθμού ζωής (για παράδειγμα, μητέρα με μικρά παιδιά) και άλλων δυσκολιών στη μετακίνηση ( για παράδειγμα, άτομα με κινητικά προβλήματα, αγοραφοβία ή φόβο στιγματισμού)

Παράλληλα, η τηλεφωνική και η διαδικτυακή συμβουλευτική προσφέρονται σαν μια επιλογή προς όλους που προτιμούν την ασφάλεια και την άνεση του προσωπικού τους χώρου.

Τα οφέλη: Η τηλεφωνική και η διαδικτυακή συμβουλευτική έχουν φανεί το ίδιο αποτελεσματικές με την «παραδοσιακή» συμβουλευτική.

Ένα πρώτο θετικό στοιχείο που επιτυγχάνεται είναι η ενημέρωση σε θέματα ψυχικής υγείας, όπως και η βοήθεια στην αντιμετώπιση καθημερινών- μη κλινικών- προβλημάτων ατόμων, τα οποία υπό άλλες συνθήκες δεν θα αναζητούσαν επαγγελματική βοήθεια.
Ακόμη, μέσα από τη τηλεφωνική ή τη διαδικτυακή συμβουλευτική, δίνεται η δυνατότητα για περισσότερη περίσκεψη, αφού δεν υπάρχει η επικοινωνία πρόσωπο με πρόσωπο, η οποία μπορεί να προκαλέσει αμηχανία.

Τέλος, σε σχέση με τη διαδικτυακή συμβουλευτική, η τήρηση αρχείου με τα γραπτά μηνύματα ή τη συνομιλία δίνει την ευκαιρία στον πελάτη να επεξεργαστεί εκ νέου τις «ολοκληρωμένες» συνεδρίες, αξιολογώντας βιωματικά την πορεία της συμβουλευτικής και την ατομική του πρόοδο.

Οι κίνδυνοι: Πέρα από τα οφέλη, η τηλεφωνική και η διαδικτυακή συμβουλευτική έχουν και κάποιους κινδύνους.
Πιο συγκεκριμένα, η έλλειψη της φυσικής επαφής και της συνάντησης πρόσωπο με πρόσωπο, χωρίς την παρεμβολή της οθόνης μπορεί να οδηγήσει σε παρερμηνεία.

Παράλληλα, εγκυμονεί ο κίνδυνος παραβίασης του απορρήτου με υπαιτιότητα τρίτου (για παράδειγμα, μετά από επίθεση χάκερ) ή από απλό λάθος (για παράδειγμα, μπλοκάρισμα της τηλεφωνικής γραμμής).

Η διαδικασία: Ο σύμβουλος πρέπει να αξιολογήσει επαρκώς τον πελάτη πριν παρέχει τις τηλεφωνικές ή τις διαδικτυακές υπηρεσίες συμβουλευτικής, καθώς η τηλεφωνική και η διαδικτυακή συμβουλευτική δεν ενδείκνυνται για άτομα σε κρίση (αυτοκτονικές τάσεις ή βαριά ψυχοπαθολογία).

Στη συνέχεια, ο σύμβουλος ενημερώνει τον πελάτη για τον τρόπο της συμβουλευτικής διαδικασίας (αν θα είναι μέσω e- mail ή συνομιλία μέσω skype), τον χρόνο απάντησης (στα e- mail) και μεσολάβησης των συνεδριών, καθώς και το κόστος αυτών.

Κώδικας δεοντολογίας: Όπως και κάθε άλλη μορφή συμβουλευτικής ή θεραπευτικής παρέμβασης, έτσι και η τηλεφωνική και η διαδικτυακή συμβουλευτική διέπονται από τον κώδικα δεοντολογίας του επαγγέλματος του ψυχολόγου και της τήρησης του απορρήτου.

Εισαγωγική Φωτογραφία

05 Αυγ 2013

Η διαδικτυακή ψυχοθεραπεία μπορεί να είναι εξίσου καλή ή και καλύτερη από την παραδοσιακή ψυχοθεραπεία για την αντιμετώπιση κάποιων μορφών ψυχοπαθολογίας

Τα τελευταία 10-15 χρόνια το διαδίκτυο άρχισε να γίνεται αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής μας. Ακόμη και σε χώρες με σχετικά χαμηλή προσβασιμότητα στο διαδίκτυο, όπως είναι η Ελλάδα (53% των Ελλήνων χρησιμοποιούν το διαδίκτυο), τα ποσοστά των ανθρώπων που το χρησιμοποιούν στην καθημερινή τους ζωή αυξάνεται με γεωμετρικούς ρυθμούς. Η διαδραστικότητα του διαδικτύου, η ευκολία χρήσης του, η δυνατότητα αναζήτησης κάθε είδους πληροφοριών και οι πολλές δυνατότητες επικοινωνίας που προσφέρει το κάνουν εξαιρετικά δελεαστικό για τον μέσο πολίτη.

Είναι επόμενο αυτή η νέα τεχνολογία που εισέβαλε στη ζωή των περισσότερων ανθρώπων στον κόσμο, ιδιαίτερα στην Δύση, να δημιουργήσει μια νέα πραγματικότητα σε πολλούς τομείς. Ανάμεσα σε αυτούς συγκαταλέγεται και η ψυχική υγεία. Για παράδειγμα έχουμε ασχοληθεί στο παρελθόν με το θέμα του εθισμού στο διαδίκτυο , με τη χρήση του για τη διεξαγωγή ερευνών (Έρευνα για την διακύμανση των συναισθημάτων μέσω… twitter!Έξυπνα τηλέφωνα στην υπηρεσία της Επιστήμης) αλλά και με τα διλλήματα που θέτουν οι ιστοσελίδες κοινωνικής δικτύωσης στους ψυχολόγους που τα χρησιμοποιούν. Ένα θέμα όμως με το οποίο δεν έχουμε ασχοληθεί ιδιαιτέρως είναι αυτό της πραγματοποίησης συνεδριών μέσω διαδικτύου.

Εάν και εκ πρώτης όψεως η ιδέα της συνομιλίας μέσω διαδικτύου δεν μας φαίνεται ως ο πιο ιδανικός τρόπος επικοινωνίας μεταξύ συμβουλευόμενου και ψυχολόγου, είναι γεγονός πως όλο και περισσότεροι επιλέγουν να συνομιλούν με τον ψυχολόγο τους μέσω εργαλείων όπως το Skype. Αν και αυτού του είδους οι συνεδρίες είναι ακόμη στα σπάργανα στην Ελλάδα, στο εξωτερικό έχουν αρχίσει να ανθίζουν σε σημείο που πλέον υπάρχουν έρευνες που συγκρίνουν την αποτελεσματικότητα αυτών των μεθόδων ψυχοθεραπείας-συμβουλευτικής.

Σε μια πρόσφατη μελέτη του Πανεπιστημίου της Ζυρίχης[1][2] οι ερευνητές καταπιάστηκαν με το ερώτημα της αποτελεσματικότητας της διαδικτυακής ψυχοθεραπείας σε σχέση με την κλασική ψυχοθεραπεία face-to-face. Συγκεκριμένα, ζήτησαν από 6 θεραπευτές να αναλάβουν 62 ασθενείς που είχαν διαγνωσθεί με κατάθλιψη ήπιας μορφής. Οι ασθενείς χωρίστηκαν τυχαία σε δύο γκρουπ: ένα για την online θεραπεία και ένα για την face-to-face θεραπεία. Κάθε θεραπευόμενος έκανε 8 συνεδρίες με τον θεραπευτή του, οι οποίες βασίζονταν σε τεχνικές της γνωστικής-συμπεριφορικής θεραπείας. Η μόνη διαφορά μεταξύ των θεραπευόμενων ήταν ότι οι μισοί έκαναν online συνεδρίες με τους θεραπευτές τους, ενώ οι άλλοι μισοί έβλεπαν τους θεραπευτές τους κανονικά στα γραφεία τους.

Μετά το τέλος των 8 συνεδριών τα άτομα και στις δύο ομάδες έδειξαν περίπου τα ίδια ποσοστά ανταπόκρισης στην θεραπεία. Συγκεκριμένα, το 53% των ατόμων που έκαναν online θεραπεία πλέον δεν πληρούσαν τα κριτήρια της κατάθλιψης, ενώ αυτό το ποσοστό για την face-to-face θεραπεία ήταν 50%.

Μετά την πάροδο 3 μηνών οι ασθενείς επανήλθαν στο ερευνητικό κέντρο για μια νέα αξιολόγηση. Αυτό που παρατήρησαν έκπληκτοι οι ερευνητές ήταν ότι το ποσοστό των “online” ασθενών που είχαν «θεραπευτεί» (δεν πληρούσαν τα κριτήρια της κατάθλιψης) είχε αυξηθεί από το 53% στο 57%. Αντίθετα, οι “face-to-face” ασθενείς που δεν είχαν πλέον κατάθλιψη μειώθηκαν από το 50% στο 42%. Με άλλα λόγια, η έρευνα έδειξε ότι σε αυτή την περίπτωση της ήπιας κατάθλιψης η online θεραπεία ήταν πιο αποτελεσματική σε σχέση με την face-to-face θεραπεία.

Οι νέες τεχνολογίες πάντοτε γίνονταν δεκτές με σκεπτικισμό από το ευρύ κοινό, όπως άλλωστε συμβαίνει με σχεδόν κάθε τι καινούργιο, ιδιαίτερα όταν αυτό έχει να κάνει με την ανθρώπινη επικοινωνία. Όταν όμως οι νέες μορφές επικοινωνίας γίνουν μέρος της ζωής μας, βλέπουμε ότι μπορούν να αξιοποιηθούν εξίσου καλά με τις παραδοσιακές και να έχουν τον ίδιο αντίκτυπο στη συμπεριφορά μας. Στόχος των κοινωνικών επιστημόνων και εν προκειμένω των ειδικών ψυχικής υγείας θα πρέπει να είναι η μελέτη και η αξιοποίηση όσο το δυνατόν περισσότερων καναλιών επικοινωνίας με τους συνανθρώπους μας, ώστε η δουλειά μας να είναι όσο το δυνατόν πιο αποτελεσματική και να συμβαδίζει με τις νέες συνήθειες της εκάστοτε εποχής.

Εισαγωγική Φωτογραφία

Περισσότερες Πληροφορίες / Βιβλιογραφία

  1. Birgit Wagner, Andrea B. Horn, Andreas Maercker. Internet-based versus face-to-face cognitive-behavioral intervention for depression: A randomized controlled non-inferiority trial. Journal of Affective Disorders. July 23, 2013 []
  2. The SHRINKRap: «Does psychotherapy via the Internet work?» []