19 Ιαν 2017

Η αυξημένη χρήση αλκοόλ κατά την εφηβεία αλλάζει την συνδεσιμότητα του εγκεφάλου

Σύμφωνα με μια πρόσφατη έρευνα του Πανεπιστημίου της Ανατολικής Φινλανδίας και του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Kuopio στην ίδια χώρα, η υψηλή κατανάλωση αλκοόλ κατά την εφηβεία μπορεί να έχει σημαντικές επιδράσεις στην συνδεσιμότητα μεταξύ των διάφορων εγκεφαλικών περιοχών[1] . Σκοπός της συγκεκριμένης έρευνας ήταν να μελετήσει τις επιδράσεις της κατανάλωσης αλκοόλ στην ενεργοποίηση του εγκεφαλικού φλοιού και στην συνεπακόλουθη ηλεκτρική δραστηριότητα.

Οι συμμετέχοντες της έρευνας ήταν 27 άτομα τα οποία χρησιμοποιούσαν μεγάλες ποσότητες αλκοόλ κατά την εφηβεία τους και 25 άτομα ίδιας ηλικίας, φύλου και εκπαιδευτικού επιπέδου τα οποία κατανάλωναν λίγο ή καθόλου αλκοόλ κατά την εφηβεία τους. Πρόκειται για μια διαχρονική έρευνα η οποία ξεκίνησε όταν οι συμμετέχοντες ήταν 13 έως 18 ετών. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι χρήστες αλκοόλ δεν χρησιμοποιούσαν τόσο μεγάλες ποσότητες αλκοόλ, με τη απαραίτητη συχνότητα και δεν παρουσίαζαν τα συμπεριφορικά χαρακτηριστικά ώστε να διαγνωσθούν ως αλκοολικοί.

Για τους σκοπούς της έρευνας έγινε μέτρηση της ηλεκτρικής δραστηριότητας του εγκεφαλικού φλοιού αλλά και της λειτουργίας του συστήματος GABA. Το συγκεκριμένο σύστημα είναι υπεύθυνο για την απελευθέρωση του νευροδιαβιβαστή GABA, τα επίπεδα του οποίου σχετίζεται με την εμφάνιση κατάθλιψης, άγχους αλλά και πλήθος νευροψυχολογικών διαταραχών. Αν και η συγκεκριμένη έρευνα δεν προχώρησε στην περαιτέρω εξέταση των επιπτώσεων της βαριάς κατανάλωσης αλκοόλ σε βάθος χρόνου, είναι αξιοσημείωτο ότι ο εγκέφαλος αλλάζει την λειτουργία του βάσει αυτής της παραμέτρου και είναι εύλογο να υποθέσουμε ότι αυτές οι βιοχημικές και λειτουργικές διαφοροποιήσεις σε σχέση με τους συμμετέχοντες της ομάδας ελέγχου (μη πότες) δυνητικά μεταφράζονται σε συμεριφορικά προβλήματα ή ακόμη και ανάπτυξη ψυχολογικών διαταραχών.

Δεδομένου ότι η εφηβεία είναι μια κρίσιμη ηλικία στην ανθρώπινη ανάπτυξη, η συγκεκριμένη έρευνα αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Η κατανάλωση αλκοόλ σε αυτή τη φάση της ζωής ενός ανθρώπου μπορεί να προκαλέσει αλλαγές στην συνδεσιμότητα και την ηλεκτροχημική ισορροπία του εγκεφαλικού φλοιού, κάτι που μπορεί να έχει σημαντικές επιπτώσεις για την σωματική ή/και ψυχική υγεία του παιδιού στο μέλλον.

Εισαγωγική Εικόνα

Περισσότερες Πληροφορίες / Βιβλιογραφία

  1. Kaarre, O., Kallioniemi, E., Könönen, M., Tolmunen, T., Kekkonen, V., Kivimäki, P., Määttä, S. (2016). Heavy alcohol use in adolescence is associated with altered cortical activity: a combined TMS-EEG study. Addiction Biology. doi:10.1111/adb.12486 []
15 Μαΐ 2014

Εσπερίδα με θέμα «Σύγχρονα Ψυχοπαιδαγωγικά Θέματα» από το Mediterranean College

Το Mediterranean College και το Mediterranean Professional Studies διοργανώνουν Εσπερίδα με θέμα:

  • «Σύγχρονα Ψυχοπαιδαγωγικά Θέματα»

Παρασκευή 16/05/2014 και ώρα 18:00 – 21:00

Στοά του Βιβλίου (Πεσμαζόγλου 5 & Σταδίου, Αρσάκειο Μέγαρο, Αθήνα).

  • «Ποια είναι τα κύρια ψυχοσυναισθηματικά προβλήματα των παιδιών και των εφήβων και πως μπορούν αυτά να αντιμετωπιστούν από το σχολείο και την οικογένεια;»
  • «Είναι η τιμωρία και η αρνητική ενίσχυση της προσπάθειας του παιδιού ή του εφήβου, μια μέθοδος ελέγχου της συμπεριφοράς του;»
  • «Τι εννοούμε όταν αναφερόμαστε στην κακοποίηση ενός παιδιού ή ενός εφήβου; Ποια είναι η έννοια της κακοποίησης; Πως μπορεί να αντιμετωπιστεί το κακοποιημένο παιδί ή ο έφηβος, από το σχολείο-την οικογένεια-τις κοινωνικές υπηρεσίες;»

Στα παραπάνω αλλά και σε πολλά ακόμη ερωτήματα θα δώσουν απαντήσεις διακεκριμένοι καθηγητές μέσα από την Εσπερίδα που διοργανώνει το Mediterranean College και το Mediterranean Professional Studies – ΚΔΒΜ2 την Παρασκευή 16/05/2014 και ώρα 18:00 – 21:00με θέμα «Σύγχρονα Ψυχοπαιδαγωγικά Θέματα».

Eισηγητές είναι οι:

α) Εμμανουήλ Κολιάδης (Ομότιμος Καθηγητής Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών)
β) Καθηγητής Ρόμπερτ Μέλλον (Πρόεδρος Τμήματος Ψυχολογίας Παντείου Πανεπιστημίου)
γ) Πηνελόπη Κονιστή (Ειδική Παιδαγωγός – Δ/ντρια 2ου Δημοτικού Σχολείου Αθηνών).

Ο Ομότιμος Καθηγητής κ. Εμμανουήλ Κολιάδης θα αναπτύξει το θέμα «Προβλήματα Συμπεριφοράς παιδιών κι εφήβων και η αντιμετώπισή τους στο σχολείο και στην οικογένεια». Η εισήγηση στοχεύει στην ενημέρωση και ευαισθητοποίηση των εκπαιδευτικών αλλά και των γονέων για τα ψυχοσυναισθηματικά και ψυχοκοινωνικά προβλήματα των παιδιών και των εφήβων, που εμφανίζονται κατά κύριο λόγο στην εκπαιδευτική πράξη του σύγχρονου σχολείου. Θα γίνει σύντομη και κατανοητή αναφορά των θεωρητικών θέσεων και καταγραφή υλοποιήσιμων ψυχοπαιδαγωγικών πρακτικών για την αποτελεσματική αντιμετώπιση των προβλημάτων.

Ο Καθηγητής Ρόμπερτ Μέλλον θα αναπτύξει το θέμα «Τιμωρία, Ψυχοπαθολογία και Ψυχοθεραπεία». Γονείς και Δάσκαλοι συχνά εφαρμόζουν την τιμωρία και την αρνητική ενίσχυση στις προσπάθειές τους να ελέγχουν την συμπεριφορά παιδιών και εφήβων. Στην εισήγηση αυτή θα αναλυθούν οι επιδράσεις της εφαρμογής αυτών των πρακτικών στην ανάπτυξη προβληματικών στοιχείων συμπεριφοράς, όπως ο ιδεοψυχαναγκασμός, η επιθετικότητα, οι αγχώδεις διαταραχές και η ελλειμματική προσοχή. Τέλος, θα περιεγραφθεί η αντιμετώπιση των επιπτώσεων της τιμωρίας στην ψυχοθεραπεία καθώς και η πρόληψη αυτών μέσω ελέγχου συμπεριφοράς με θετική ενίσχυση.

Η κα. Πηνελόπη Κονιστή θα αναπτύξει το θέμα «Το κακοποιημένο παιδί: Συνδιαλλαγή Σχολείου – Οικογένειας – Κοινωνικών Υπηρεσιών» . Θα οριστεί η έννοια της κακοποίησης και θα αναλυθούν οι μορφές της καθώς επίσης θα δοθούν πληροφορίες για το πώς αντιδρά το σχολείο σε περιπτώσεις κακοποιημένων παιδιών, πού απευθύνεται και με ποιους επικοινωνεί.

Στην Εσπερίδα μπορούν να συμμετέχουν: Φοιτητές & Απόφοιτοι Σχολών Ψυχολογίας, Παιδαγωγικών και λοιπών Ανθρωπιστικών Επιστημών, Επαγγελματίες, Εκπαιδευτικοί, Γονείς.

Η είσοδος είναι δωρεάν. Απαιτείται Δήλωση Συμμετοχής, ενώ θα τηρηθεί σειρά προτεραιότητας. Στους συμμετέχοντες θα δοθούν πιστοποιητικά παρακολούθησης.

Δηλώσεις Συμμετοχής: Mediterranean College, Πελλήνης 8 & Πατησίων 107, Αθήνα , 210 88 99 600, info@medcollege.edu.gr

Τόπος Διεξαγωγής:Στοά του Βιβλίου (Πεσμαζόγλου 5 & Σταδίου, Αρσάκειο Μέγαρο, Αθήνα).

Εισαγωγική Εικόνα

Boy Child Person Cute Kid Happy Bubble, by Susie

05 Μαΐ 2014

Ψυχολογικοί μηχανισμοί άμυνας του Εγώ στα παιδιά και τους εφήβους

Όταν αντιμετωπίζουμε αγχογόνες καταστάσεις ο οργανισμός μας αντιδρά αυτόματα -ψυχολογικά και σωματικά- με σκοπό τη μείωση του άγχους. Ουσιαστικά το άγχος είναι μια μορφή φοβικης αντιδρασης, εν απουσία βεβαίως κάποιας άμεσης, φυσικής απειλής. Στις περιπτώσεις άγχους δεν κινδυνεύουμε φυσικά με σωματική βλάβη, αλλά παρόλα αυτά είμαστε αντιμέτωποι με μια κατάσταση που φοβόμαστε ότι μπορεί μελλοντικά να θέσει την ευημερια μας σε κίνδυνο.

Όπως οι ενήλικες, έτσι και τα παιδιά αι οι έφηβοι έχουν αναπτύξει κάποιους βασιμούς μηχανισμούς άμυνας σε ψυχολογικό επίπεδο για την προσασία του Εγώ, της βασικής ψυχολογικής μονάδας που ταυτίζεται με την αντίληψη που έχουμε για τον εαυτό μας. Σκοπός αυτού του μηχανισμού είναι η μείωση του άγχους, ώστε να μην απειληθεί η ψυχολογική ισορροπία του ατόμου. Υπό αυτό το πρίσμα, οι μηχανισμοί άμυνας είναι απολύτως υγιείς συμπεριφορές και αντιδράσεις όταν χρησιμοποιούνται για μιρά χρονικά διαστήματα. Εάν το παιδί χρησιμοποιεί συχνά μηχανισμούς άμυνας ή/και εάν ο στρεσογόννος παράγοντας συνεχίζει να το πιέζει για μεγάλο χρονικό διάστημα τότε αυξάνεται η πιθανότητα ανάπτυξης προβληματικών συμπεριφορών στο σπίτι και το σχολείο.

Βασικοί μηχανισμοί άμυνας του Εγώ στα παιδιά και τους εφήβους

Υπεραναπλήρωση: Το παιδί καταπνίγει τις επιθυμίες του, ενώ υιοθετεί συμπεριφορές αντίθετες προς τα πιστεύω του, σε μια προσπάθεια να μειώσει το χάσμα ανάμεσα σε αυτό που θέλει και αυτό που αισθάνεται πως πρέπει να κάνει. Για παράδειγμα, ένα παιδί έχει ανάγκη από ελευθερία, αλλά επειδή οι γονείς του τού έχουν μάθει ότι τα «καλά» παιδιά ακούν «πάντα» τους γονείς του, τελικά αυτό γίνεται υποτακτικό και εξαρτημένο από τους γονείς, πνίγοντας τις πραγματικές του ανάγκες.

Μετατόπιση: Το παιδί μεταβιβάζει συναισθήματα ή ενέργειες από ένα πρόσωπο ή σύστημα προς ένα άλλο, όταν του είναι πιο εύκολο να τα εκφράσει. Για παράδειγμα, το παιδί μισεί τους αδιάφορους γονείς του και μεταβιβάζει το θυμό του υπό μορφή βίας προς ζώα ή συμμαθητές του στο σχολείο.

Φαντασίωση: Το παιδί αρνείται μια δυσάρεστη πραγματικότητα και πλάθει έναν φανταστικό κόσμο στον οποίο θα ήθελε να κατοικεί. Με αυτόν τον τρόπο δοκιμάζει λύσεις στα προβλήματά του, δίχως να διατρέχει τον κίνδυνο των συνεπειών των πράξεών του.

Φυγή: Το παιδί δεν συμμετέχει σε καταστάσεις που του είναι δυσάρεστες. Ένα παιδί που φοβάται τον ανταγωνισμό μπορεί να μην συμμετέχει στο μάθημα ή σε εξωσχολικές δραστηριότητες υπό το φόβο της αποτυχίας ή σύγκρισής του με τρίτους.

Αντιστάθμιση: Το παιδί που αισθάνεται ανπαρκές ή μειονεκτικά απέναντι στους συμμαθητές του, αντισταθμίζει αυτό το άγχος με το να γίνει πολύ καλός αθλητής ή μουσικός, ώστε να αποδείξει την αξία του, πρώτα και κύρια στον εαυτό του και στη συνέχεια στους άλλους γύρω του. σε καποιες περιπτώσεις τα παιδιά που χρησιμοποιούν την αντιστάθμιση είναι παιδιά που προσπαθούν να «φουσκώσουν» το Εγώ τους εκπέμποντας μια ψεύτικη αυτοπεποίθηση και ναρκισισμό.

Εκλογίκευση: Το παιδί δικαιολογεί τις αποτυχίες ή τις παραγματοποίητες επιδιώξεις του μέσω της μετατροπής των κινήτρων του ή της κατάστασης ώστε αυτή να γίνει ανεκτή και επιτρεπτή τόσο από το ίδιο το παιδί όσο και τον περίγυρό του. Για παράδειγμα, η σχολική αποτυχία των παιδιών δεν αποδίδεται σε εσωτερικούς παράγοντες όπως είναι η μειωμένη προσπάθεια ή η έλλειψη ενδιαφέροντος, αλλά σε εξωτερικούς όπως είναι το κακό εκπαιδευτικό σύστημα ή τα δύσκολα θέματα στις εξετάσεις.

Προβολή: Τα επιβλαβή για τον εαυτό συναισθήματα που πηγάζουν από το παιδί αποδίδονται σε τρίτα πρόσωπα. Για παράδειγμα, ένα παιδί που ζηλεύει τον αδερφό του, μπορεί να αρνείται αυτά τα συναισθήματα και να αποδίδει εχθρική διάθεση και ζήλια τον αδερφό του.

Εξιλέωση: Το παιδί προσπαθεί να ακυρώσει κάποια κακή ή μη αποδεκτή σκέψη ή συναίσθημα μέσω της εξιλέωσης: εκφράζει μετάνοια ή ζητάει συγνώμη. Κάποια παιδιά και έφηβοι με βαθιά ενοχικά συναισθήματα μπορεί να φτάσουν στο σημείο της αυτοτιμωρίας (σωματικής και ψυχολογικής), ώστε να αισθανθούν ότι έχει «καθαρίσει το ποινικό τους μητρώο».

Παλινδρόμηση: Το παιδί βιώνοντας μια σημαντική απογοήτευση, ματαίωση ή άγχος αναπτύσσει συμπεριφορές που είναι αναμενόμενες για παιδιά μικρότερης ηλικίας, σε μια προσπάθεια να καλύψει βασικές του ανάγκες. Π.χ. Ένα μεγάλο παιδί βρέχει το κρεβάτι του τη στιγμή που οι γονείς του είναι στα πρόθυρα διαζυγίου. Με αυτόν τον τρόπο επιζητεί την προσοχη των γονιών ώστε να καλύψουν τις δικές του βασικές ανάγκες για αγάπη και προστασία.

Απομόνωση: Το παιδί απομονώνεται συναισθηματικά, γίνεται αδρανές και παθητικό. Με αυτόν τον τρόπο προστατεύει το Εγώ του από πλήγματα που μπορεί να δεχτεί από το περιβάλλον του. Π.χ. το παιδί απομακρύνεται συναισθηματικά από τους γονείς που χωρίζουν, όχι γιατί δεν το αγαπούν ή δεν τους αγαπάει, αλλά για να μην πληγωθεί στο μέλλον από την πιθανή απουσία κάποιου από τους δύο γονείς.

Εισαγωγική Εικόνα

Πηγές / Περισσότερες Πληροφορίες

18 Σεπ 2013

Τα θύματα ρατσιστικής βίας έχουν αυξημένες πιθανότητες ανάπτυξης κατάθλιψης και άγχους

Ο ρατσισμός περιγράφει ένα μεγάλο εύρος συμπεριφορών οι οποίες στρέφονται εναντίον ατόμων διαφορετικών εθνοτικών, θρησκευτικών, πολιτικών, κοινωνικών, σεξουαλικών ή άλλων ομάδων οι οποίες συνήθως είναι η μειονότητα σε μια συγκεκριμένη κοινωνία. Το φαινόμενο του ρατσισμού έχει απασχολήσει την επιστημονική κοινότητα εδώ και πολλές δεκαετίες, καθώς τα ερωτήματα γύρω από την ανάπτυξη, την εκδήλωση και τις επιπτώσεις αυτών των συμπεριφορών είναι πολλά. Ένα από τα μεγαλύτερα ερωτήματα είναι ο αντίκτυπος που έχει η ρατσιστική συμπεριφορά στα θύματά του. Τι βλάβες μπορεί να προκαλέσει σε ένα άτομο η έκθεσή του επί μεγάλο χρονικό διάστημα σε ένα εχθρικό, ρατσιστικό περιβάλλον που στρέφεται εναντίον του;

Έρευνες στον χώρο είχαν βρει ότι τα άτομα που δηλώνουν ότι έχουν νοιώθουν θύματα τέτοιων συμπεριφορών στην καθημερινότητά τους, έχουν αυξημένες πιθανότητες να αντιμετωπίζουν ψυχικές διαταραχές, προσέχουν λιγότερο την υγεία τους και αναφέρουν περισσότερα προβλήματα υγείας [1] . Επίσης έχουν χαμηλότερα επίπεδα αυτοπεποίθησης και έχουν αυξημένες πιθανότητες να αναπτύξουν αντικοινωνική συμπεριφορά. Όταν ο ρατσισμός λαμβάνει χώρα όχι απλά σε ατομικό αλλά σε ένα συστημικό επίπεδο (δηλαδή όταν ολόκληρη η κοινωνία στην οποία ζει κάποιος έχει ένα ρεπερτόριο συμπεριφορών και κανόνων που βάζουν το μειονοτικό άτομο σε μειονεκτική θέση) τα επίπεδα άγχους αυξάνονται, κάτι το οποίο μπορεί να επηρεάσει τη ζωή του ατόμου σε πολλαπλά επίπεδα. Οι ίδιες έρευνες έχουν δείξει ότι οι εγκυμονούσες που βιώνουν συστημικό ρατσισμό είναι πιο πιθανό να αντιμετωπίσουν προβλήματα κατά τη διάρκεια της γέννας σε σχέση με γυναίκες που δεν είναι θύματα συστημικής ρατσιστικής συμπεριφοράς.

Μια πρόσφατη μετα-έρευνα του Πανεπιστημίου της Μελβούρνης η οποία εστίασε κυρίως στην βιβλιογραφία για τις επιπτώσεις του ρατσισμού στους νέους, βρήκε ότι ο αντίκτυπος των ρατσιστικών συμπεριφορών για τα άτομα των μειονοτικών ομάδων ξεκινούν ήδη από την εφηβική ηλικία [2] . Οι νέοι αυτοί αισθάνονται ξένοι, απομονωμένοι και σε πολλές περιπτώσεις πέφτουν θύματα ακόμη και σωματικής βίας από τους συνομήλικους τους, κάτι το οποίο έχει επιπτώσεις μεταξύ άλλων και στην ψυχική τους υγεία. Συγκεκριμένα, τα νεαρά θύματα ρατσιστικής συμπεριφοράς αναπτύσσουν πιο συχνά συμπτώματα κατάθλιψης, ενώ σε πολλές περιπτώσεις εκφράζουν έντονο άγχος. Όπως είναι εμφανές, η ρατσιστική συμπεριφορά έχει δραματικές επιπτώσεις στην ποιότητα ζωής των θυμάτων της σε πολλά και διαφορετικά επίπεδα.

Αξίζει να σημειωθεί ότι οι περισσότερες έρευνες έχουν γίνει στις ΗΠΑ, το Η.Β. και την Αυστραλία, πολυπολιτισμικές χώρες στις οποίες γίνονται ήδη προσπάθειες να περιοριστούν τα φαινόμενα ρατσισμού και να μειωθεί όσο είναι δυνατόν η συστημική ρατσιστική συμπεριφορά, προστατεύοντας τα δικαιώματα και τις ελευθερίες των μειονοτικών ομάδων. Θα είχε ενδιαφέρον να βλέπαμε τα ανάλογα αποτελέσματα σε λιγότερο πολυπολιτισμικές χώρες όπου οι μειονότητες αντιμετωπίζουν ακόμη μεγαλύτερη πίεση από την υπόλοιπη κοινωνία.

Εισαγωγική Φωτογραφία

Βιβλιογραφία / Περισσότερες Πληροφορίες

  1. Paradies, Y. (2006). A systematic review of empirical research on self-reported racism and health. international Journal of Epidemiology35(4), 888-901 [PDF]
  2. Priest, N., Paradies, Y., Trenerry, B., Truong, M., Karlsen, S., & Kelly, Y. (2012). A systematic review of studies examining the relationship between reported racism and health and wellbeing for children and young people. Social Science & Medicine.