02 Οκτ 2014

Η προσωπική κρίση ως παράγοντας της πρώτης επίσκεψης σε ψυχολόγο

Συχνά η αφορμή για να επισκεφτεί κάποιος έναν ψυχολόγο είναι γιατί βρίσκεται σε κρίση. Κρίση ερωτική, συναισθηματική, υγείας, οικονομική. Κάποιες φορές αυτή η κρίση είναι η αφορμή για την επίσκεψη και άλλες φορές είναι η αιτία. Σαφώς καλύτερη πρόγνωση έχουν θεραπευόμενοι που έχουν επεξεργαστεί την απόφασή τους αυτή και την έχουν αφήσει να ωριμάσει μέσα τους. Να επισκεφτούν δηλαδή κάποιον ψυχολόγο. Από την άλλη, υπάρχουν και οι πιο παρορμητικοί θεραπευόμενοι. Αυτοί που λένε «γιατί όχι;» και μία μέρα κλείνουν το
περίφημο πρώτο ραντεβού.

Τα χρόνια που ιδιωτεύω έχει τύχει να με επισκεφτούν άνθρωποι που βρίσκονται σε κάθε είδους κρίση. Θυμάμαι ότι ο Irvin D. Yalom είχε γράψει σε κάποιο από τα βιβλία του ότι είναι δύσκολο γι’ αυτόν να δουλεύει με ερωτευμένους. Πόσο εύστοχο το βρήκα! Η ερωτική απογοήτευση είναι από τους πιο συνήθεις λόγους για τους οποίους επισκέπτεται ένας άντρας τον ψυχολόγο. Αυτό βέβαια εξηγείται με ποικίλους τρόπους. Μία ερωτική απογοήτευση μπορεί να είναι η αφορμή να εξετάσει κανείς τη ζωή του συνολικότερα και να διαπιστώσει ότι ίσως δεν είναι τόσο ευχαριστημένος μ’ αυτή. Επίσης ο έρωτας συχνά μας φέρνει αντιμέτωπους με υπαρξιακά ζητήματα, όπως αυτό της μοναξιάς και του νοήματος. Όταν όμως κάποιος είναι βυθισμένος σε ερωτική απελπισία, το έργο του ψυχολόγου δυσκολεύει.

Θυμάμαι κάποιο νεαρό που με είχε επισκεφτεί μία και μόνη φορά με σκοπό να τον βοηθήσω να επιλέξει ανάμεσα στη σύζυγό του και την εξωσυζυγική του σχέση. Ένα τέτοιο αίτημα απέχει σαφώς από τους στόχους της ψυχοθεραπείας, στην οποία ο ίδιος δεν είχε καμία διάθεση να δεσμευτεί. Από την άλλη, η κρίση στην υγεία ενός ανθρώπου μπορεί να είναι πραγματικό δώρο για κάποιον αν την αξιοποιήσει ανάλογα. Σίγουρα τα προβλήματα υγείας είναι για όλους μας από δυσάρεστα μέχρι ανυπόφορα, από την άλλη μπορεί να είναι και αφυπνιστική εμπειρία για όποιον έχει τη διάθεση να την αξιοποιήσει. Από τους πιο συνεπείς και κινητοποιημένους θεραπευόμενους είναι αυτοί που βίωσαν προβλήματα υγείας. Οι αυτοάνοσες νόσοι μπορεί να είναι ενδεικτικές της ψυχοσύνθεσης κάποιου και του τρόπου ζωής του.

Είχα πάρει ένα email πριν από δύο χρόνια γεμάτο απογοήτευση και θυμό από μία κοπέλα 22 ετών. Μου περιέγραφε μία κατάσταση όπου είχε αδικηθεί από την καλύτερή της φίλη και ζητούσε επισταμένα τη συμβουλή μου. Με ευγενικό τρόπο της συνέστησα ν’ απευθυνθεί σε κάποια γραμμή στήριξης καθώς εγώ δεν είμαι σε θέση να «συμβουλέψω» ανθρώπους με τους οποίους δε σχετίζομαι. Λίγο καιρό αργότερα η ίδια κοπέλα με επισκέφθηκε. Ήταν καταρρακωμένη. Ήταν απίστευτη η δουλειά που κάναμε τον επόμενο χρόνο με αυτήν την κοπέλα. Και είναι πραγματικά ενδεικτική περίπτωση του πώς ένας τσακωμός και η συναισθηματική κρίση που τον ακολουθεί μπορεί ν’ ανακινήσει παλιά τραύματα και πληγές. Με τη φίλη της ξαναέσμιξε. Η σχέση όμως αυτή δεν ήταν η ίδια μετά απ’ αυτόν τον τσακωμό, καθώς και η κοπέλα με αφορμή αυτό το συμβάν είχε δεσμευτεί να αλλάξει η ίδια με ουσιαστικό τρόπο.

Οι Θεραπευόμενοι σε κρίση χρειάζονται προσεκτικό χειρισμό. Στόχος δεν πρέπει να είναι η στείρα ανακούφιση από τα δυσάρεστα συναισθήματα, αλλά πώς μπορεί κάποιος να χρησιμοποιήσει αυτήν τη δυσάρεστη και έντονη εμπειρία υπέρ της ζωής του. Και πολλές φορές
οι άνθρωποι που είναι βουτηγμένοι στην απελπισία της κρίσης δυσκολεύονται να δουν κι αυτήν την οπτική. Το φως στο τέλος του τούνελ δηλαδή που οδηγεί στην ικανοποίηση από τη ζωή.

Εισαγωγική Εικόνα

08 Ιούν 2012

Η κατάθλιψη και η δυσφορία στον κόσμο των ραντεβού

Η κατάθλιψη και η δυσφορία, οι οποίες είναι αρνητικές καταστάσεις διάθεσης που δεν πληρούν το όριο της κλινικής κατάθλιψης, προκαλούν δυσκολίες στις κοινωνικές και διαπροσωπικές σχέσεις των ατόμων. Έρευνες έχουν δείξει ότι οι άνθρωποι με αρνητική διάθεση, είναι λιγότερο δεκτικοί, εκθέτουν συμπεριφορές απόσυρσης και τείνουν να απομονώνονται. Άτομα με αρνητική διάθεση, επίσης βλέπουν τον κόσμο γύρω τους μέσα από ένα φακό «απαισιοδοξίας». Προηγούμενες μελέτες που έχουν επικεντρωθεί στο πώς τα άτομα με ιστορικό κατάθλιψης ή τρέχουσας ύφεσης διαθέσεως αντιλαμβάνονται τον κόσμο γύρω τους, βασίστηκαν στις προσομοιώσεις των προσωπικών αλληλεπιδράσεων. Αν και αυτές έχουν δώσει κάποια στοιχεία σχετικά με το πώς η άσχημη διάθεση επηρεάζει αρνητικά την αντίληψη, χρειάζονται πιο ρεαλιστικά πειράματα.

Ο David S. Greenawalt[1] θέλησε να ληφθούν πιο ακριβείς εκτιμήσεις. Ηγήθηκε πρόσφατα μια μελέτη που απαιτήθηκαν 104 συμμετέχοντες να αξιολογήσουν τα αποτελέσματα των πρώτων ραντεβού μέσω σεναρίων. Οι συμμετέχοντες είχαν όλοι διαγνωστεί με κατάθλιψη στο παρελθόν ή έχουν τρέχον αίσθημα δυσφορίας. Έβλεπαν τα πρώτα ραντεβού με πραγματικούς ανθρώπους και στη συνέχεια ρωτήθηκαν αν θεωρούσαν ότι αυτοί οι άνθρωποι θα θέλουν να συνεχίσουν να βγαίνουν ραντεβού. Τα αποτελέσματα συγκρίθηκαν με τα πραγματικά αποτελέσματα.

Σε αντίθεση με πολλές από τις υπάρχουσες μελέτες, ο Greenawalt διαπίστωσε ότι τα άτομα με ιστορικό κατάθλιψης ήταν πιο ακριβείς στις προβλέψεις τους, ειδικά σε σχέση με τα αρνητικά αποτελέσματα. Όσον αφορά τα θετικά αποτελέσματα, οι άνδρες με ιστορικό κατάθλιψης ήταν στην πραγματικότητα πιο ανακριβείς στις προβλέψεις τους από τους άνδρες χωρίς καταθλιπτικά συμπτώματα. Ο Greenawalt πιστεύει ότι οι άνδρες, οι οποίοι έχουν εμφανίσει κατάθλιψη στο παρελθόν μπορεί να είναι πιο ευαίσθητοι στις αρνητικές αντιδράσεις των άλλων σε κοινωνικές καταστάσεις. Μπορούν να έχουν μεγαλύτερη επίγνωση της γλώσσας του σώματος και να έχουν αυξημένη ανησυχία για απόρριψη. Ο Greenawalt σημειώνει ότι η κατάθλιψη μπορεί να φέρει μεγαλύτερο στίγμα για τους άνδρες, επειδή η ανασφάλεια, η απελπισία, η θλίψη και η καταθλιπτική εικόνα έρχονται σε αντίφαση με το τυπικό αρσενικό.

Εν ολίγοις, η μελέτη αποκάλυψε ότι οι αρνητικές προβλέψεις ήταν πιο ακριβείς σε γενικές γραμμές, για τους άνδρες και τις γυναίκες με ιστορικό καταθλιπτικής διάθεσης, αλλά όχι για εκείνους με τα τρέχοντα συμπτώματα δυσφορίας. Αυτό δικαιολογεί περαιτέρω διερεύνηση σε αρνητικές κοινωνικές αντιδράσεις σε σχέση με την επιμονή της κατάθλιψης. Ο Greenawalt πρόσθεσε, «Φαίνεται σημαντικό να αυξηθεί η κατανόηση των παραγόντων που μπορούν να παρακινήσουν μεγαλύτερη ακρίβεια σε κοινωνικές αντιλήψεις, δεδομένου ότι η διαπροσωπική λειτουργία διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στην επανάληψη και τη συντήρηση της κατάθλιψης.»

Περισσότερες Πληροφορίες / Βιβλιογραφία

  1. Greenawalt, D. S., Hayes, A. M. (2012). Is past depression or current dysphoria associated with social perception? Journal of Social and Clinical Psychology,31.4, 329-355 []