19 Νοέ 2010

Μικρά και Ενδιαφέροντα #20

  • Το Psychology Today παρουσιάζει την πολύ ενδιαφέρουσα ιστορία των σκύλων-βομβιστών. Μπορεί κάποιοι φανατικοί ισλαμιστές να προσπάθησαν πρόσφατα να ανατινάξουν αεροπλάνα τοποθετώντας εκρηκτικά μέσα σε σκύλους, αλλά η πρακτική αυτή είχε πρωτοξεκινήσει από τους Ρώσους τη δεκαετία του 30, κατά τον πόλεμο εναντίον των Γερμανών. Η κλασσική συμπεριφορική μάθηση του Pavlov μπήκε σε εφαρμογή και επαληθεύτηκε με έναν από τους σκληρότερους τρόπους… [Psychology Today]
  • Σύμφωνα με μια πρόσφατη έρευνα του Πανεπιστημίου της Ουάσινγκτον, οι δοκιμασίες ευφυίας (IQ tests) είναι λιγότερο έγκυρες για τα παιδιά με αυτισμό. Με άλλα λόγια, το IQ score ενός αυτιστικού παιδιού δεν προβλέπει σωστά τις πραγματικές ικανότητες του στην ανάγνωση, γραφή και τα μαθηματικά. Μερικές φορές το IQ εμφανίζεται υψηλότερο από το κανονικό και άλλες χαμηλότερο. Τα αποτελέσματα αυτά έχουν ιδιαίτερη σημασία για τις ΗΠΑ, στις οποίες οι δοκιμασίες ευφυίας χρησιμοποιούνται ευρέως στα σχολεία για να προβλέψουν την πιθανότητα επιτυχίας των μαθητών. [Medical News Today]
  • Καλά νέα για τους απανταχού gamers! Φαίνεται πως τα ηλεκτρονικά παιχνίδια και ιδιαίτερα τα παιχνίδια πρώτου προσώπου (Halo, Half-Life, Call of Duty κ.α.) καλυτερεύουν την οπτική μας αντίληψη. Παίζοντας ο παίκτης ουσιαστικά εξασκεί τον εγκέφαλό του κάνοντας αρκετές γνωστικές διεργασίες, όπως η παρακολούθηση ενός κινούμενο στόχου, η αναζήτηση πληροφοριών στο περιβάλλον, το φιλτράρισμα των άσχετων πληροφοριών κ.α. Δεν είναι τυχαίο ότι οι Αμερικανοί στρατιώτες ήδη εκπαιδεύονται χρησιμοποιώντας (και) βιντεοπαιχνίδια. [E-Science News]
  • Προσοχή με τα φώτα τη νύχτα. Έρευνες που έχουν γίνει σε χάμστερ υποστηρίζουν ότι όταν κοιμόμαστε ακόμη και υπό αμυδρό φως ο εγκέφαλος επηρεάζεται αρνητικά. Συγκεκριμένα, μετά από 8 εβδομάδες ύπνου υπό αμυδρό φως τα χάμστερ παρουσίασαν περίεργη δραστηριότητα στον ιππόκαμπο, μια περιοχή που μεταξύ άλλων σχετίζεται με την κατάθλιψη. Αν αυτό ισχύει και για τους ανθρώπους, αυτό σημαίνει πως εκτός από το ότι το νυχτερινό φως επηρεάζει τους κιρκαδιανούς ρυθμούς μας, μπορεί να προκαλέσει ακόμη και συμπτώματα κατάθλιψης. [E-Science News]

Ψυχο…ιστορικά

Σαν σήμερα, στις 19 Νοεμβρίου 1901, ο John B. Watson ξεκίνησε τα πρώτα του πειράματα με ποντίκια, ερευνώντας την ικανότητα μάθησης λαβυρίνθων. Μερικά χρόνια αργότερα ο Watson θα γίνει ο ιδρυτής του αμερικανικού μοντέλου συμπεριφορισμού, μιας θεωρίας που προσπαθεί να εξηγήσει την ανθρώπινη (και μη) συμπεριφορά μέσα στα πλαίσια ενός συστήματος μάθησης, θετικής ή αρνητικής. Για παράδειγμα, μέσα στο πλαίσιο του συμπεριφορισμού οι φοβίες εξηγούνται ως αποτέλεσμα μιας διαδικασίας μάθησης στην οποία το υποκείμενο έχει συνδέσει ένα αρνητικό γεγονός με το αντικείμενο του φόβου του (π.χ. επίθεση από σκύλο οδηγεί σε φοβία για σκύλους). Ο Watson είναι ιδιαίτερα γνωστός για τα πειράματά του με τον Μικρό Άλμπερτ, στα οποία έχουμε ξανα-αναφερθεί στο παρελθόν.

Φωτογραφία

26 Οκτ 2010

Μικρά και Ενδιαφέροντα #18

  • Μερικές φορές η ανθρώπινη ανοησία γίνεται η άκρη που ξετυλίγει το κουβάρι της γνώσης. Σε αυτή την κατηγορία ανήκει και η αυτοκτονία ενός άνδρα ο οποίος κρεμάστηκε ενώ αυνανιζόταν (erotic asphyxia). Μετά από έλεγχο στο σπίτι του βρέθηκαν βίντεο που είχε τραβήξει ο ίδιος τα οποία έδειχναν τις προηγούμενες φορές που είχε επιχειρήσει ξανά αυτό το επικίνδυνο ερωτικό παιχνίδι. Σε ορισμένα από αυτά τα βίντεο φαινόταν πως ο άνδρας αυτός είχε συμπτώματα βλάβης στον μεσεγκέφαλο (σπασμούς, «κοκκάλωμα» των καρπών κ.α.) τα οποία όμως δεν του προκαλούσαν μόνιμη βλάβη, κάτι που έρχεται σε αντίθεση στις μέχρι τώρα γνώσεις μας για τις βλάβες του μεσεγκεφάλου… [Mind Hacks]
  • Είναι γνωστό πως οι άνδρες έχουν πιο έντονη τάση προς τον αλκοολισμό σε σχέση με τις γυναίκες. Τα αίτια του φαινομένου αυτού πιστεύεται πως είναι εκτός από κοινωνικά και βιολογικά, χωρίς όμως να είναι γνωστός ο ακριβής βιολογικός μηχανισμός που το προκαλεί αυτό. Μια νέα έρευνα των πανεπιστημίων της Columbia και του Yale βρήκε πως μετά από κατανάλωση αλκοόλ οι νευρώνες στους εγκεφάλους των ανδρών απελευθερώνουν περισσότερη ντοπαμίνη, μια ουσία που σχετίζεται με ευχάριστα συναισθήματα και «ανταμοιβή». Αυτό αποτελεί μια πιθανή εξήγηση για την τάση των ανδρών να συνεχίζουν την κατανάλωση όλο και περισσότερου αλκοόλ. [PsyPost]
  • Η νευρική ανορεξία, μια από τις πιο σοβαρές διατροφικές διαταραχές, εκτός από έντονα ψυχολογικά και κοινωνικά προβλήματα προκαλεί φυσικά και πάρα πολύ σοβαρά σωματικά προβλήματα (υποβιταμίνωση, αφυδάτωση, υπονατρεμία κ.α.). Μια έρευνα οφθαλμολόγων όμως βρήκε πως τα άτομα με ανορεξία έχουν πολύ υψηλότερες πιθανότητες να αναπτύξουν σοβαρές μόνιμες βλάβες στους βολβούς των ματιών, κάτι που επηρεάζει τόσο την περιφερειακή όσο και την κεντρική όραση. [Science Daily]
  • Τέλος, ένα νέο που δεν θα αρέσει και πολύ στους Έλληνες, αλλά σίγουρα θα αρέσει στον πρωθυπουργό και το ΔΝΤ. Κάποιοι ερευνητές είχαν την φαεινή ιδέα να δουν εάν συσχετίζεται η απώλεια γνωστικών λειτουργιών με την ηλικία συνταξιοδότησης. Βάζοντας σε σχεδιαγράμματα την μέση ηλικία συνταξιοδότησης και τον μέσο όρο γνωστικών ικανοτήτων σε διάφορες χώρες, φαίνεται πως όσο πιο νωρίς βγαίνει κάποιος στην σύνταξη τόσο πιο νωρίς αναπτύσσει γνωστικά προβλήματα. Φυσικά δεν είναι η δουλειά που μας σώζει, αλλά το ότι ο εγκέφαλός -θέλοντας και μη- εξασκείται κατά τη διάρκεια της εργασίας. Αυτή η έρευνα αποτελεί μια ακόμη απόδειξη του ότι ένας γυμνασμένος εγκέφαλος είναι ένας υγιής εγκέφαλος. [MindBlog]

Ψυχο…ιστορικά

Σαν σήμερα, στις 26 Οκτωβρίου 1967 το ζεύγος Gardner έκανε την πρώτη επίδειξη των ικανοτήτων που είχαν διδάξει στον χιμπατζή Washoe, ο οποίος είχε μάθει να χρησιμοποιεί κάποιες βασικές έννοιες της νοηματικής γλώσσας για να επικοινωνεί με τους εκπαιδευτές του. Η υπόθεση Washoe είχε τραβήξει το ενδιαφέρον ολόκληρου του επιστημονικού κόσμου καθώς ήταν η πρώτη επίδειξη ότι πέραν του ανθρώπου υπάρχουν και άλλα πλάσματα που μπορούν να επικοινωνούν μέσω γλωσσικού κώδικα ο οποίος κάνει σύνδεση μεταξύ σημαίνοντος και σημαινόμενου. Το ζεύγος δέχτηκε φυσικά και πλήθος παρατηρήσεων και ενστάσεων για την επιστημονική αξία του πειράματός του, καθώς δεν ήταν λίγοι αυτοί που ισχυρίζονταν ότι ο Washoe είχε απλά μάθει να χρησιμοποιεί τα χέρια του μέσα από μια διαδικασία απλής συμπεριφοριστικής μάθησης, όπως αυτή που χρησιμοποιείται στα ζώα στα τσίρκο και επομένως η επίδειξη των ικανοτήτων του δεν απαντούσε -τουλάχιστον επαρκώς- στο ερώτημα εάν τα άλλα πρωτεύοντα θηλαστικά μπορούν να χρησιμοποιούν γλωσσικό κώδικα. Αξίζει να αναφερθεί ότι σήμερα πιστεύεται ότι πράγματι ορισμένα είδη πιθήκων φαίνεται πως χρησιμοποιούν κάποιον πολύ βασικό γλωσσικό ή/και σωματικό κώδικα ακόμη και στο φυσικό τους περιβάλλον για να ενημερώσουν για κινδύνους, τροφή ή ακόμη και τα συναισθήματά τους.

Φωτογραφία

26 Ιούλ 2010

Μικρά και Ενδιαφέροντα #13

  • Σύμφωνα με μια έρευνα του Πανεπιστημίου του Φράιμπουργκ, οι καταθλιπτικοί αντιλαμβάνονται κυριολεκτικά τα πράγματα γύρω τους πιο γκρίζα. Φαίνεται πως τα αρνητικά συναισθήματα μας δυσκολεύουν -έστω και σε υποσυνείδητο επίπεδο- να αντιληφθούμε μικρές χρωματικές αποκλίσεις. [Live Science]
  • Καθώς η γενετική επιστήμη αναπτύσεται με όλο και πιο γοργούς ρυθμούς, πλέον κάποιοι επιστήμονες είναι αισιόδοξοι πως μπορεί να αναπτυχθεί ένα απλό αιματολογικό τεστ εκτίμησης της πιθανότητας κάποιου να αναπτύξει κατάθλιψη σε κάποια φάση της ζωής του. [Daily Science]
  • Μια έρευνα του πανεπιστημίου του Πρίνσετον βρήκε πως η σεξουαλική επαφή όχι μόνο καταπολεμά τα συμπτώματα της κατάθλιψης, αλλά σχετίζεται θετικά και με την αύξηση των νευρικών κυττάρων (νευρογέννεση). Αν και η έρευνα έγινε σε ποντίκια και όχι ανθρώπους, μπορούμε να υποθέσουμε πως κάτι ανάλογο πολύ πιθανό να ισχύει και για τον άνθρωπο. [Deric Bownds’ Mindblog]

Ψυχο…ιστορικά

Σαν σήμερα, στις 26 Ιουλίου 1875 γεννήθηκε ο Καρλ Γιούνγκ. Ο Γιούνγκ υπήρξε ένας από τους αγαπημένους μαθητές και φίλους του Φρόυντ έως και το 1913, όταν και συναντήθηκαν για τελευταία φορά στο 4ο παγκόσμιο συνέδριο ψυχανάλυσης. Παρόλο που ο Γιούνγκ ξεκίνησε ως καθαρός ψυχαναλυτής στα χνάρια του δασκάλου του, αργότερα ανέπτυξε την δικιά του θεωρία η οποία έδινε λιγότερη βάση στη σεξουαλικότητα και περισσότερη σε κοινωνικά ψυχολογικά στοιχεία όπως η εσωστρέφεια και η εξωστρέφεια. Πέραν αυτού, ανέπτυξε και τη θεωρία του συλλογικού ασυνείδητου -ασυνείδητα μοτίβα σκέψης που περνάνε από τη μια γενιά στην άλλη- το οποίο υπήρξε και το σήμα κατατεθέν του. Βάσει της θεωρίας αυτής μελέτησε και ορισμένα βασικά αρχέτυπα, όπως αυτό της μητέρας, του κυνηγού, του γέρου-σοφού κ.α. τα οποία έχουν εμπλουτίσει το σύνολο της ανθρώπινης σκέψης. Λόγω των ανατρεπτικών, και ίσως μυστικιστικών, ιδεών του ο Γιούνγκ πέρασε αρκετά χρόνια απομονωμένος προσωπικά και επαγγελματικά. Πέθανε το 1961, μετά από σύντομη ασθένεια.

Φωτογραφία: Hall Freud Jung in front of Clark 1909, by Wikicommons