19 Μαρ 2018

Η σημασία του ύπνου για τη σωματική και ψυχική υγεία

Ο άνθρωπος δεν αντέχει χωρίς ύπνο. Η φύση τον έχει υποχρεώσει να  κοιμάται, ακόμα και παρά τη θέλησή του. Είναι πλέον διαπιστωμένο ότι ο κάθε άνθρωπος περνάει τουλάχιστον το 1/3 της ζωής του σε έναν κόσμο στον οποίο ενώ το σώμα του είναι χαλαρωμένο και αδρανές, συνεχίζει να έρχεται σε επαφή με τις κρυφές του επιθυμίες, ακόμα και με τα βαθύτερα μυστικά στο υποσυνείδητο του. Read More

13 Ιαν 2012

Η έλλειψη ύπνου συμβάλλει στην κατάθλιψη;

Ένα από τα πιο συχνά συμπτώματα της κατάθλιψης είναι και οι διαταραχές στον κανονικό κύκλο του ύπνου (π.χ. αϋπνία, μείωση των ωρών ύπνου). Η κατάθλιψη έχει ως αποτέλεσμα την απορύθμιση των κανονικών ρυθμών ύπνου, οι οποίες στην συνέχεια χειροτερεύουν την υπάρχουσα κατάσταση.

Νέες έρευνες όμως υποδεικνύουν ότι η έλλειψη ύπνου δεν είναι πάντα απλά ένα σύμπτωμα της κατάθλιψης αλλά ίσως και η γενεσιουργός αιτία της[1]. Συγκεκριμένα, επιστήμονες του πανεπιστημίου του Gronigen μελέτησαν την συμπεριφορά και τις δομικές αλλαγές που προκαλούνται σε ποντίκια ως αποτέλεσμα διαταραγμένου ύπνου. Τα αποτελέσματα της έρευνας ήταν αποκαλυπτικά. Τα ποντίκια στα οποία επετράπη να κοιμούνται μόλις 4 ώρες την ημέρα άρχισαν να παρουσιάζουν δομικές και χημικές αλλαγές στον εγκέφαλο, παρόμοιες με αυτές που παρατηρούνται στους εγκεφάλους ενήλικων ανθρώπων που πάσχουν από κατάθλιψη.

Μία ημέρα έλλειψης ύπνου φυσικά δεν ήταν αρκετή για να εκδηλωθούν οι δομικές και λειτουργικές αλλαγές που παρατηρήθηκαν. Όσο αυξάνονταν όμως οι μέρες, οι αλλαγές γινόντουσαν όλο και πιο έντονες. Συγκεκριμένα, μετά από μια εβδομάδα έλλειψης ύπνου τα ποντίκια παρουσίασαν ανωμαλίες στην λειτουργία του συστήματος του υποθαλάμου, ενώ μετά από έναν μήνα ο όγκος του ιππόκαμπου μειώθηκε σημαντικά.

Ένα άλλο πολύ σημαντικό εύρημα της συγκεκριμένης έρευνας ήταν η μείωση της ευερεθιστότητας των ποντικιών στην σεροτονίνη, έναν νευροδιαβιβαστή ο οποίος εμπλέκεται στην εκδήλωση των συναισθημάτων. Όταν δόθηκε σεροτονίνη τόσο στα ποντίκια με έλλειψη ύπνου όσο και στα ποντίκια της ομάδας ελέγχου (τα οποία κοιμόντουσαν κανονικά), παρατηρήθηκε ότι τα ποντίκια με έλλειψη ύπνου παρουσίαζαν είχαν σημαντικά λιγότερες συμπεριφορές και σωματικές εκδηλώσεις που σχετίζονται με το βίωμα έντονων συναισθημάτων.

Τα καλά νέα είναι πως μετά από μια εβδομάδα κανονικού ύπνου ο εγκέφαλος των ποντικιών επέστρεψε σε κανονικά επίπεδα λειτουργίας, κάτι που υποδεικνύει πως μετά από μια περίοδο διαταραγμένου ύπνου, χρειαζόμαστε μια μεγάλη περίοδο κανονικού ύπνου για να λειτουργήσουμε κανονικά.

Γενικά, τα πιο πάνω αποτελέσματα υπογραμμίζουν δύο πράγματα. Πρώτον, την στενή σχέση και αλληλεπίδραση μεταξύ της έλλειψης ύπνου και των συμπτωμάτων της κατάθλιψης. Το ένα μπορεί να συμβάλλει στην εμφάνιση του άλλου. Δεύτερον, η έλλειψη ύπνου μπορεί να προκαλέσει σημαντικές δυσλειτουργίες στον εγκέφαλο και να επηρεάσει σημαντικά την συμπεριφορά μας. Ο καλύτερος τρόπος για να το αποφύγουμε αυτό είναι να προγραμματίζουμε την ημέρα μας με τέτοιο τρόπο ώστε το σώμα μας να απολαμβάνει της ώρες ύπνου που χρειάζεται για να ανακτήσει τις δυνάμεις του.

Εισαγωγική Φωτογραφία

Περισσότερες Πληροφορίες / Βιβλιογραφία

  1. Medscape News: «Too Little Sleep May Contribute to Depression« []
19 Νοέ 2010

Μικρά και Ενδιαφέροντα #20

  • Το Psychology Today παρουσιάζει την πολύ ενδιαφέρουσα ιστορία των σκύλων-βομβιστών. Μπορεί κάποιοι φανατικοί ισλαμιστές να προσπάθησαν πρόσφατα να ανατινάξουν αεροπλάνα τοποθετώντας εκρηκτικά μέσα σε σκύλους, αλλά η πρακτική αυτή είχε πρωτοξεκινήσει από τους Ρώσους τη δεκαετία του 30, κατά τον πόλεμο εναντίον των Γερμανών. Η κλασσική συμπεριφορική μάθηση του Pavlov μπήκε σε εφαρμογή και επαληθεύτηκε με έναν από τους σκληρότερους τρόπους… [Psychology Today]
  • Σύμφωνα με μια πρόσφατη έρευνα του Πανεπιστημίου της Ουάσινγκτον, οι δοκιμασίες ευφυίας (IQ tests) είναι λιγότερο έγκυρες για τα παιδιά με αυτισμό. Με άλλα λόγια, το IQ score ενός αυτιστικού παιδιού δεν προβλέπει σωστά τις πραγματικές ικανότητες του στην ανάγνωση, γραφή και τα μαθηματικά. Μερικές φορές το IQ εμφανίζεται υψηλότερο από το κανονικό και άλλες χαμηλότερο. Τα αποτελέσματα αυτά έχουν ιδιαίτερη σημασία για τις ΗΠΑ, στις οποίες οι δοκιμασίες ευφυίας χρησιμοποιούνται ευρέως στα σχολεία για να προβλέψουν την πιθανότητα επιτυχίας των μαθητών. [Medical News Today]
  • Καλά νέα για τους απανταχού gamers! Φαίνεται πως τα ηλεκτρονικά παιχνίδια και ιδιαίτερα τα παιχνίδια πρώτου προσώπου (Halo, Half-Life, Call of Duty κ.α.) καλυτερεύουν την οπτική μας αντίληψη. Παίζοντας ο παίκτης ουσιαστικά εξασκεί τον εγκέφαλό του κάνοντας αρκετές γνωστικές διεργασίες, όπως η παρακολούθηση ενός κινούμενο στόχου, η αναζήτηση πληροφοριών στο περιβάλλον, το φιλτράρισμα των άσχετων πληροφοριών κ.α. Δεν είναι τυχαίο ότι οι Αμερικανοί στρατιώτες ήδη εκπαιδεύονται χρησιμοποιώντας (και) βιντεοπαιχνίδια. [E-Science News]
  • Προσοχή με τα φώτα τη νύχτα. Έρευνες που έχουν γίνει σε χάμστερ υποστηρίζουν ότι όταν κοιμόμαστε ακόμη και υπό αμυδρό φως ο εγκέφαλος επηρεάζεται αρνητικά. Συγκεκριμένα, μετά από 8 εβδομάδες ύπνου υπό αμυδρό φως τα χάμστερ παρουσίασαν περίεργη δραστηριότητα στον ιππόκαμπο, μια περιοχή που μεταξύ άλλων σχετίζεται με την κατάθλιψη. Αν αυτό ισχύει και για τους ανθρώπους, αυτό σημαίνει πως εκτός από το ότι το νυχτερινό φως επηρεάζει τους κιρκαδιανούς ρυθμούς μας, μπορεί να προκαλέσει ακόμη και συμπτώματα κατάθλιψης. [E-Science News]

Ψυχο…ιστορικά

Σαν σήμερα, στις 19 Νοεμβρίου 1901, ο John B. Watson ξεκίνησε τα πρώτα του πειράματα με ποντίκια, ερευνώντας την ικανότητα μάθησης λαβυρίνθων. Μερικά χρόνια αργότερα ο Watson θα γίνει ο ιδρυτής του αμερικανικού μοντέλου συμπεριφορισμού, μιας θεωρίας που προσπαθεί να εξηγήσει την ανθρώπινη (και μη) συμπεριφορά μέσα στα πλαίσια ενός συστήματος μάθησης, θετικής ή αρνητικής. Για παράδειγμα, μέσα στο πλαίσιο του συμπεριφορισμού οι φοβίες εξηγούνται ως αποτέλεσμα μιας διαδικασίας μάθησης στην οποία το υποκείμενο έχει συνδέσει ένα αρνητικό γεγονός με το αντικείμενο του φόβου του (π.χ. επίθεση από σκύλο οδηγεί σε φοβία για σκύλους). Ο Watson είναι ιδιαίτερα γνωστός για τα πειράματά του με τον Μικρό Άλμπερτ, στα οποία έχουμε ξανα-αναφερθεί στο παρελθόν.

Φωτογραφία