24 Οκτ 2014

Εκπαιδευτικό Σεμινάριο Εκμάθησης του WISC III

Περιγραφή του σεμιναρίου

  • 2 ώρες παρουσίαση του τεστ
  • 2 ώρες πρακτική άσκηση των εκπαιδευόμενων
  • 2 ώρες βαθμολόγηση του τεστ
  • 2 ώρες συζήτηση αποτελεσμάτων
  • 2 ώρες συζήτηση- παρουσίαση κλινικού περιστατικού
Το Σεμινάριο θα λάβει χώρα στο Ψυχοθεραπευτικό Κέντρο – Πολυχώρο Animus Corpus, Βασιλίσσης Σοφίας 54, Ιλίσια (Σταθμός Μετρό: Μέγαρο Μουσικής), την Παρασκευή 31 Οκτωβρίου στις 18:00 – 21:00, το Σάββατο 1 Νοεμβρίου, στις 11:00 – 14:00 και την Κυριακή 9 Νοεμβρίου 2014, στις 11:00 – 15:00. Αξία συμμετοχής: 200 ευρώ Αριθμός Ατόμων: 5 – 10 Παρέχεται βεβαίωση παρακολούθησης Δηλώσεις συμμετοχής ως και την Τετάρτη, 29 Οκτωβρίου 2014 στο τηλέφωνο: 210 72 22 214 ή στο e-mail: info@animuscorpus.gr Ιστοσελίδα: www.animuscorpus.com Συντονίστρια: Μπουραντά Μαργαρίτα (Msc. Science Κλινικός ψυχολόγος/Παιδοψυχολόγος)

Εισαγωγική Εικόνα

]]>

06 Οκτ 2014

Τα συμπτώματα της σχιζοφρένειας οφείλονται σε μεγάλο βαθμό σε επιδράσεις του περιβάλλοντος

Είναι ευρέως αποδεκτό από την επιστημονική κοινότητα πως η σχιζοφρένεια είναι μία από τις πιο χαρακτηριστικές περιπτώσεις ψυχικών διαταραχών με ξεκάθαρο βιολογικό υπόβαθρο. Πολλαπλές έρευνες1 έχουν δείξει πως το βιολογικό υπόβαθρο της σχιζοφρένειας υπολογίζεται σε περίπου 50%. Με άλλα λόγια, οι βιολογικοί παράγοντες που σχετίζονται κυρίως με το DNA εξηγούν κατά 50% την ψυχική διαταραχή. Το υπόλοιπο 50% αποδίδεται σε περιβαλλοντικούς παράγοντες οι οποίοι επηρέασαν την εμφάνιση της διαταραχής (π.χ. περιβάλλον γονιών, κοινωνικές συναναστροφές, πολιτισμικό περιβάλλον κτλ).

Επιπολασμός και συμπτώματα της σχιζοφρένειας

Ο επιπολασμός της σχιζοφρένειας (η εμφάνισή της διαταραχής στον γενικό πληθυσμό) υπολογίζεται πως είναι 1% του πληθυσμού, το οποίο εμφανίζει σοβαρά συμπτώματα σχιζοφρένειας που το καθιστούν δυσλειτουργικό στην καθημερινότητά του και καλύπτει πλήρως όλα τα κριτήρια της διαταραχής. Η σχιζοφρένεια δεν είναι μια ενιαία διαταραχή και μπορεί να έχει διαφορετικά χαρακτηριστικά από άτομο σε άτομο. Σε γενικές γραμμές πάντως τα άτομα με σχιζοφρένεια εμφανίζουν 3 κύρια συμπτώματα: τις παραισθήσεις, την παράνοια και την αίσθηση μεγαλείου.

Οι παραισθήσεις είναι ουσιαστικά μια ψευδή αντίληψη της πραγματικότητας, όπου το άτομο πιστεύει πως ακούει ή βλέπει πράγματα τα οποία όμως κανένας άλλος δεν είναι σε θέση να δει ή να ακούσει. Επειδή η αίσθηση είναι αληθινή, το άτομο δυσκολεύεται να κρίνει ποιες αισθήσεις είναι αληθινές και ποιες όχι. Φανταστείτε εσείς να διαβάζετε αυτό το κείμενο, να ξέρετε πως το έχετε μπροστά σας, να ορκίζεστε ότι το βλέπετε, αλλά κανένας άλλος στο περιβάλλον σας να μην επιβεβαιώνει το αληθές της εμπειρίας σας αυτής.

Υπό τον ευρύ όρο παράνοια αναφερόμαστε σε μη λογικές ιδέες και συνειρμούς που μπορεί να παρουσιάζει κάποιος. Για παράδειγμα, πολλά άτομα με σχιζοφρένεια είναι υπερβολικά καχύποπτα με τον περίγυρό τους, ενδεχομένως πιστεύουν ότι κάποιος τους ακολουθεί συνεχώς ή θέλει το κακό τους. Όπως καταλαβαίνετε αυτό το συναίσθημα είναι πολύ ενοχλητικό για το άτομο καθώς και πάλι το ίδιο δεν αντιλαμβάνεται το παράλογο των σκέψεών του. Για αυτό υπάρχει λογική στις σκέψεις του και η όποια καχυποψία του είναι απολύτως δικαιολογημένη.

Τέλος η αίσθηση μεγαλείου που εμφανίζουν πολλοί σχιζοφρενείς αναφέρεται σε ένα πολύ ισχυρό συναίσθημα μοναδικότητας και υπέρμετρου μεγαλείου που έχουν αυτοί οι ασθενείς. Θεωρούν πως είναι ιδιαιτέρως έξυπνοι, όμορφοι ή πετυχημένοι, κάτι που αυτομάτως δικαιολογεί και την καχυποψία προς τους άλλους, οι οποίοι θεωρούν πως τους ζηλεύουν. Φυσικά δεν είναι σχιζοφρενείς όλοι όσοι έχουν μια πολύ καλή εικόνα για τον εαυτό τους! Το υπέρμετρο αίσθημα μεγαλείου είναι αποκομμένο από την πραγματικότητα και είναι ξεκάθαρα «φουσκωμένο» σε σχέση με αυτό που θα ανέμενε κανείς για οποιονδήποτε που ήταν στη θέση του σχιζοφρενούς.

Έως τώρα οι έρευνες για τις βιολογικές καταβολές της σχιζοφρένειας είχαν ως αντικείμενο διερεύνησης άτομα που έχουν επίσημη διάγνωση σχιζοφρένειας, δηλαδή που τα συμπτώματά τους είναι αρκετά σοβαρής έντασης και εμφανίζονται για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα και πιθανότατα βρίσκονται υπό φαρμακευτική αγωγή. Όπως είπαμε ήδη, αυτές οι έρευνες έχουν δείξει πως η σχιζοφρένεια έχει βιολογικά, κληρονομικά χαρακτηριστικά σε ένα ποσοστό της τάξεως του 50%. Ένα ερωτηματικό όμως που παραμένει είναι εάν η κληρονομικότητα αφορά το όλον της διαταραχής ή εάν και τα επιμέρους συμπτώματα των παραισθήσεων, της παράνοιας και της αίσθησης μεγαλείου είναι επίσης κληρονομικά, ακόμη και όταν αυτά εμφανίζονται στον υγιή γενικό πληθυσμό (φυσικά σε μικρότερη κλίμακα).

Βιολογική προδιάθεση ανάπτυξης των συμπτωμάτων της σχιζοφρένειας

Μια πρόσφατη έρευνα προσπάθησε να απαντήσει σε αυτό ακριβώς το ερώτημα2. Η μέθοδος που ακολούθησαν οι ερευνητές είναι παρόμοια με αυτή που ακολουθείται σε κάθε έρευνα που θέλει να διαχωρίσει την επίδραση του περιβάλλοντος και των γονιδίων: έρευνα διδύμων. Για να μελετήσουμε την επίδραση της βιολογίας δεν είναι αρκετό να δούμε εάν κάποια αδέρφια παρουσιάζουν παρόμοια συμπτώματα, καθώς σε αυτή την περίπτωση δεν υπολογίζουμε μια πολύ σημαντική παράμετρο: την επίδραση του κοινού περιβάλλοντος στην ανάπτυξη των συμπτωμάτων.

Οι ερευνητές ακολουθούν δύο συνηθισμένες μεθόδους σε αυτού του τύπου τις μελέτες: Α)Ερευνούν μονοζυγωτικούς διδύμους που έχουν χωριστεί στη γέννα και έχουν μεγαλώσει σε ξεχωριστά περιβάλλοντα ή Β)Ερευνούν μονοζυγωτικούς και ετεροζυγωτικούς διδύμους. Στην συγκεκριμένη μελέτη ακολούθησαν τη δεύτερη μέθοδο. Τόσο οι μονοζυγωτικοί όσο και οι ετεροζυγωτικοί δίδυμοι που μεγαλώνουν στην ίδια οικογένεια έχουν κοινό τον παράγοντα της περιβαλλοντικής επίδρασης, αλλά διαφέρουν σημαντικά στον βιολογικό παράγοντα. Οι μονοζυγωτικοί δίδυμοι προέρχονται από το ίδιο σπερματοζωάριο και ωάριο και μοιράζονται ακριβώς το ίδιο DNA, ενώ οι ετεροζυγωτικοί δίδυμοι προέρχονται από διαφορετικά σπερματοζωάρια και ωάρια και επομένως δεν έχουν ταυτόσημο DNA. Ερευνώντας ένα χαρακτηριστικό (π.χ. η παραισθήσεις) εμφανίζονται πιο συχνά στην ομάδα των ομοζυγωτικών διδύμων σε σχέση με τους ετεροζυγωτικούς, μπορούμε με σχετική ασφάλεια να υποθέσουμε πως η μεγαλύτερη αυτή συχνότητα υποδεικνύει ισχυρότερη επίδραση των βιολογικών παραγόντων στο συγκεκριμένο σύμπτωμα.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η παράνοια εξηγείται κατά 50% από βιολογικές καταβολές, οι παραισθήσεις 15% (στους άνδρες) έως 32% (στις γυναίκες), ενώ το αίσθημα μεγαλείου 44%. Επιπλέον οι ερευνητές παρατήρησαν ότι τα τρία αυτά συμπτώματα δεν εμφανίζονται με μεγάλη συχνότητα ταυτόχρονα στον γενικό πληθυσμό. Βάσει των αποτελεσμάτων αυτών μπορούμε να κάνουμε δύο παρατηρήσεις. Αρχικά βλέπουμε πως, ιδιαίτερα για τις παραισθήσεις, η επίδραση του περιβάλλοντος είναι σαφώς μεγαλύτερη σε σχέση με την επίδραση των βιολογικών παραγόντων. Από την άλλη βλέπουμε πως παρόλο που τα 3 αυτά συμπτώματα λαμβάνονται από κοινού υπόψη για την διάγνωση της σχιζοφρένειας (η οποία όπως είπαμε θεωρείται πως εξηγείται κατά 50% από την κληρονομικότητα), διαφέρουν σημαντικά μεταξύ τους ως προς τα αίτιά τους.

Έτσι το ερώτημα των καταβολών της σχιζοφρένειας αποκτά νέο ενδιαφέρον, καθώς από ότι φαίνεται δεν έχουν όλα τα συμπτώματα κοινές καταβολές μεταξύ τους και επομένως και η ίδια η διαταραχή έχει περισσότερες διαστάσεις από ότι υπολογίζαμε έως τώρα. Παρόλο που έως τώρα η σχιζοφρένεια θεωρείτο ψυχική διαταραχή με έντονες βιολογικές επιδράσεις, η έρευνα αυτή υπογραμμίζει ότι δεν θα πρέπει σε καμία περίπτωση να υποτιμούμε την επίδραση του περιβάλλοντος το οποίο είναι εξαιρετικά σημαντικό για την ανάπτυξη των συμπτωμάτων. Εάν ένα άτομο με έντονες βιολογικές καταβολές που κλίνουν προς την εμφάνιση παράνοιας ή παραισθήσεων μεγαλώσει σε ένα περιβάλλον που δεν είναι πρόσφορο προς αυτά τα συμπτώματα, τότε μειώνονται σε πολύ μεγάλο βαθμό οι πιθανότητες που έχει να αναπτύξει αυτά τα συμπτώματα σε μεγαλύτερο βαθμό και να διαγνωσθεί με σχιζοφρένεια στο μέλλον.

Εισαγωγική Εικόνα

]]>

Πηγές / Διαβάστε περισσότερα

  1. Tamminga, C. A. (2000). The biology of schizophrenia. Dialogues in Clinical Neurosciences, 2(4), 339–348 []
  2. Zavos, H. M. S., Freeman, D., Haworth, C. M. A., McGuire, P., Plomin, R., Cardno, A. G., & Ronald, A. (2014). Consistent Etiology of Severe, Frequent Psychotic Experiences and Milder, Less Frequent Manifestations: A Twin Study of Specific Psychotic Experiences in Adolescence. JAMA Psychiatry, 71(9), 1049. doi:10.1001/jamapsychiatry.2014.994 []
29 Σεπ 2014

Εξαρτήσεις και Δημιουργικότητα

Ο εθισμός δεν χορταίνει από αυτό που δεν θέλεις πια

Ας παρατηρήσουμε για λίγο τη ζωή μας και θα ανακαλύψουμε πλήθος εθισμών, τελετουργιών, συνηθειών, καταναγκασμών. Που εξυπηρετεί μια δομημένη προβλέψιμη καθημερινότητα; Σαν η ίδια η καθημερινότητα να απαιτεί να γίνουμε εθισμένα-εξαρτημένα άτομα, για να «τη βγάλουμε». Τα πάντα είναι προγραμματισμένα. Και εμείς προγραμματίζουμε τον εαυτό μας για να ανταπεξέλθει στο πρόγραμμα. Μου έρχεται στο μυαλό η έννοια του νευρωτικού ανθρώπου του Freud. H βάση του νευρωτικού ανθρώπου, είναι το άγχος (και κατόπιν η γνωστή Κυρία Ενοχή). Είμαστε «στην πρίζα».

Ναι, θέλεις να ζήσεις και για να ζήσεις χρειάζεσαι λεφτά. Για να έχεις λεφτά, πρέπει να δουλέψεις. Και πού χάνεται το παιχνίδι και φτάνουμε στο σημείο να ζούμε για να δουλεύουμε και όχι να δουλεύουμε για να ζούμε; Και πώς ξεχάσαμε τι θα πει να ζούμε..!

Θυμάμαι μια φίλη που ως «μάρτυρας» έβγαζε 14ωρα σε μια δουλειά που απεχθανόταν και «την αρρώσταινε» (δουλεύοντας συχνά και συχνά και Σαββατοκύριακα). Χρειαζόταν 2 ώρες να πάει και να έρθει, σπαταλώντας βενζίνη, έτρωγε εκεί πρωινό και μεσημεριανό από τα delivery της γειτονιάς, χρησιμοποιούσε το κινητό της για επικοινωνίες της δουλειάς και επέστρεφε στο σπίτι κατάκοπη με τα νεύρα σμπαράλια, μόνο και μόνο για να φάει με το άγχος και τη σιχαμάρα για την επόμενη μέρα. Τώρα πείτε μου, αν αυτό είναι η ζωή που εννοούσε ο οποιοσδήποτε Θεός όταν μας έδωσε το δώρο! Αυτό λοιπόν που μου έκανε εντύπωση ήταν ότι, μιας και σπατάλαγε πάνω από το μισό μισθό της στη βενζίνη, το φαί και το κινητό, και ενώ ήταν όχι απλά δυσαρεστημένη αλλά «σκασμένη» από τη δουλειά της, συνέχιζε να δουλεύει εκεί.

Κατόπιν, χρειάζεται κάπου να ξεσπάσεις, και εκεί καλά κρατούν οι εθισμοί. Η συγκεκριμένη είχε εθισμό στο φαγητό. Η γευστική απόλαυση έδινε την παρηγοριά, το «αλάτι» της ζωής, την ηδονή και ταυτόχρονα έδινε τροφή στη νευρωτική κατάσταση με νέο κύμα ενοχών, αυτοκαταστροφής, αυτουποτίμησης, στρες. Και μετά δουλειά για να μη τα σκεφτόμαστε. Και παράπονο. Θλίψη.

Εθισμοί από το Άλφα ως το Ωμέγα

Προτείνω εδώ, να δούμε τους εθισμούς με μια ευρύτερη έννοια.

Με μια πρώτη πλοήγηση στο διαδίκτυο, θα δείτε ότι μπορεί να είμαστε εθισμένοι από το Αλφα-γράμμα της αλφαβήτου ως το Ωμέγα, σε

  • Ουσίες
  • Αντικείμενα
  • Συμπεριφορές
  • Συναισθήματα

Αναφέρω κάποια από αυτά:

Μπορούμε να είμαστε εθισμένοι σε Φάρμακα (ασπιρίνες, αντικαταθλιπτικά,αγχολυτικά κλπ). Φαί. Γυμναστική-άσκηση. Τζόγος. Ψώνια shopping. Σεξουαλικές δραστηριότητες. «Βιντεοπαιχνίδια». Internet. Δουλειά. Πορνογραφία .Λεφτά .Τηλεόραση. Κλοπή (κλεπτομανία). Δύναμη-εξουσία. Ψέματα. Φήμη-δόξα. Αδρεναλίνη. Θεός και θρησκεία. Πολιτική.Τελειότητα. Ανθρώπους και σχέσεις. Στην αγάπη. Μπορούμε να είμαστε εθισμένοι ακόμα και με τον ίδιο μας τον εαυτό!

Ο,τιδήποτε γίνεται σε υπερβολικό βαθμό και καταναγκαστικά, μπορεί να ειδωθεί ως εθισμός.

Όταν λέμε καταναγκαστικά, δεν εννοούμε ότι δεν παίρνουμε απόλαυση από το αντικείμενο του εθισμού ή την εθιστική συμπεριφορά τη στιγμή που συμβαίνει. Εννοούμε ότι υπάρχει μια έντονη παρόρμηση για αυτά και κατόπιν μπορεί να μετανιώνουμε και να αισθανόμαστε ενοχές-που αυξάνουν το στρες.

Επίσης, ότι αν στερηθούμε το αντικείμενο του εθισμού εντελώς, δεν μπορούμε να λειτουργήσουμε κανονικά, να συνεχίζουμε τις ζωές μας χωρίς τον εθισμό. Η «δόση» μας είναι απαραίτητη. Πρόκειται για ουσίες, αντικείμενα, συμπεριφορές ή συναισθήματα που γίνονται μέρος της καθημερινότητας και απαραίτητα για να συνεχίζουμε. Για παράδειγμα, αν σου πουν «δεν θα ξαναπιείς καφέ ποτέ», εσύ δεν μπορείς να το αντέξεις ή να το διανοηθείς.

Οι εθισμοί, προκαλούν φυσιολογική-σωματική και ψυχική ανάγκη σε αυτόν που υποφέρει. Είναι μια εξάρτηση σε κάτι είτε χημική, είτε διανοητική, είτε συναισθηματική. Σχετίζονται νευρολογικά με συστήματα επιβράβευσης και κινήτρων.

Άλλες έννοιες που σχετίζονται με τους εθισμούς, είναι η εμμονή, ο καταναγκασμός, ο παρορμητισμός, η ανακούφιση. Συχνά «επακόλουθα» τον εθισμών είναι το άγχος και η κατάθλιψη.

Οι εθισμένοι άνθρωποι, μπορεί να δομούν τη ζωή τους με τέτοιο τρόπο ώστε να συμπεριλαμβάνει τον εθισμό ή την εθιστική συμπεριφορά, πράγμα που προσφέρει ευχαρίστηση-τουλάχιστον παροδική, με αποτέλεσμα συχνά να αποκλείουν τον εαυτό τους από το πλήρες δυναμικό τους για χαρά, ευτυχία. Ίσως κάποια στιγμή ο εθισμένος άνθρωπος να συνειδητοποιήσει ότι η ζωή του πέρασε με εκείνον να έχει αποκλείσει πολλές άλλες ευκαιρίες απόλαυσης, για χάρη αυτής του εθισμού. Στην πραγματικότητα, οι εθισμοί τείνουν να περιορίζουν την ατομικότητα των ανθρώπων ωθώντας τους σε συγκεκριμένες συμπεριφορές και προς την απομόνωση.

Τώρα θα μου πείτε, αν όλα- ουσίες, συμπεριφορές, συναισθήματα- μπορούν να είναι εθισμοί, τότε τι κάνουμε;

Στο DSM (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disordes), μπορείτε να βρείτε την επιστημονική περιγραφή του τι θεωρείται εθισμός και τα κριτήρια διάγνωσης. Στο παρόν άρθρο, με αφορμή την έννοια του εθισμού, θέλω να μας βάλω να σκεφτούμε λίγο ευρύτερα για το πώς τον συμπεριλαμβάνουμε στη ζωή μας, ακόμα και αν δεν είμαστε εθισμένοι με την κλινική έννοια, δηλαδή να κάνουμε παραλληλισμούς και συσχετίσεις.

Γιατί δομούμε τη ζωή μας στις εξαρτήσεις;

Από την άποψη της ψυχολογίας, μπορούμε να πούμε ότι ο εθισμός είναι μια ανάγκη συναισθηματικής ικανοποίησης: μιας αίσθησης ασφάλειας, ή της αίσθησης παρηγοριάς-αγάπης, ή ακόμα και μιας αίσθησης «ελέγχου» πάνω στη ζωή.

Ενώ αρχικά η εθιστική πράξη συνοδεύεται από συναισθήματα απόλαυσης, χαράς, ανακούφισης, από ένα σημείο και μετά γίνεται αναγκαία για τα συναισθήματα αυτά. Ακόμα όμως και η απόλαυση, είναι συχνά μόνο επιφανειακό του γιατί μας χρειάζεται ο εθισμός. Διάφορες αιτίες, περιστατικά της ζωής μας, γεγονότα, τραυματικές εμπειρίες μπορεί να βρίσκονται κάτω από έναν εθισμό και να τον πυροδοτούν.

Από κοινωνιολογικής πλευράς, οι εθισμοί μπορεί να προκύπτουν και ως αποτέλεσμα του νευρωτικού τρόπου ζωής των σύγχρονων δυτικών κοινωνιών- ως απάντηση-άμυνα στο στρες, ή ως συμμόρφωση με κοινωνικά πρότυπα και αξίες ή νοοτροπίες ζωής.

Από μια υπαρξιακή-φιλοσοφική σκοπιά θα λέγαμε ότι οι εθισμοί, δηλαδή η ανάγκη μας για εξάρτηση, μπορεί να περιλαμβάνει το φόβο του θανάτου, ή της αδυναμίας μας να πιστέψουμε και να αναλάβουμε την ελευθερία μας, της αίσθησης κενού-ματαιότητας (ψάχνουμε κάτι για να νιώσουμε έκσταση).

Από μια «πνευματική» σκοπιά, η εξάρτηση προκύπτει όταν έχουμε χάσει την επαφή με το κέντρο – την αυθεντική μας εσωτερική πηγή ή την ψυχή μας. Αυτό που ψάχνουμε με τους εθισμούς είναι στην πραγματικότητα η αγνή χαρά παρά η επιφανειακή ικανοποίηση των αισθήσεων ή η αποφυγή των συναισθημάτων. Οι εθισμοί είναι μια ατυχής προσπάθεια να ικανοποιηθεί η λαχτάρα μας για πνευματική τροφή-ολοκλήρωση, η λαχτάρα για πνευματικότητα ή επαφή με το υπερβατικό.

Ίσως παράγοντες όλων των παραπάνω συνδυάζονται και συνυπάρχουν ταυτόχρονα που μας ωθούν στο να γινόμαστε εξαρτησιακές προσωπικότητες (addictive personalities).

Αποδεσμεύοντας τις εξαρτήσεις

Τώρα, ο σκοπός αυτού του άρθρου δεν είναι να μας πάρει από κάτω διαβάζοντας όλα αυτά. Έχει σημασία να μπορέσεις να παρατηρήσεις τους εθισμούς σου, χωρίς να κρίνεις ή να κατακρίνεις τον εαυτό σου.

Το επόμενο βήμα της παρατήρησης και συνειδητοποίησης, είναι να αρχίσεις να σπας έναν-έναν τους εθισμούς, τουλάχιστον αυτούς που μπορείς.

Το κλειδί βρίσκεται στο να αντικαταστήσεις τον εθισμό με μια νέα προοπτική και νοοτροπία έξω και πάνω από την παγίδα μέσα στην οποία ασυνείδητα σκλάβωσες τον εαυτό σου μέσω της εξάρτησης.

Προς αυτή την κατεύθυνση, διαθέτουμε ένα καταπληκτικό εφόδιο, που είναι η δημιουργικότητα!

Η δημιουργικότητα συνδέεται με τη φαντασία, την ευελιξία, την καινοτομία/πρωτοτυπία, τον αυθορμητισμό, τη διαίσθηση και την ικανότητα να μη φοβάσαι την αποτυχία ή το να κάνεις λάθος, αλλά να τα αντιλαμβάνεσαι ως αναπόσπαστο στάδιο μάθησης.

Μπορούμε λοιπόν να γίνουμε δημιουργικοί στον εθισμό, όχι με το να πούμε όχι στον εθισμό πολεμώντας τον, αλλά με το να πούμε ναι σε νέα πράγματα, καταστάσεις που θα παράγουν νέα συναισθήματα και θα διευρύνουν την αντίληψή μας και τις νοοτροπίες μας.

Όταν δούμε τι άλλο υπάρχει πέρα από τον εθισμό και μας αρέσει, τότε ίσως δεν έχουμε πια ανάγκη τον εθισμό. Όταν γεμίσουμε με νέα ενδιαφέροντα πράγματα και συναισθήματα, τότε ίσως η ένταση και η εξάρτηση του εθισμού να μπει στο παρασκήνιο. Ίσως δημιουργηθούν νέα πράγματα, νέες ασχολίες, νέοι άνθρωποι, νέα συναισθήματα που να μη συνάδουν πια με τον εθισμό. Ο εθισμός έτσι θα αποδυναμωθεί από μόνος του.

Για να δούμε όμως τι υπάρχει πέρα από τον εθισμό, πρέπει να πούμε ναι και να τολμήσουμε σε πράγματα που πριν δεν θα επιλέγαμε, ή θέλαμε να επιλέξουμε αλλά φοβόμασταν, πρέπει να σπάσουμε τη ρουτίνα, τη συνήθεια, να γίνουμε ανορθόδοξοι για τα δεδομένα μας:

Πότε ήταν η τελευταία φορά που έκανες κάτι για πρώτη φορά;

Πες περισσότερα ναι εκεί που θα έλεγες όχι. Αντέστρεψε τα δεδομένα. Φέρε τον εαυτό σου προ εκπλήξεως. Η καινοτομία σε μια προγραμματισμένη και προβλέψιμη ζωή, ανοίγει το εύρος της αντίληψης και συνείδησης και έτσι μπορείς να απαλλαγείς από τα στερεότυπα με έναν έμμεσο τρόπο.

Η διαδικασία της ψυχοθεραπείας μπορεί επίσης να σε βοηθήσει να ανακαλύψεις τη φύση των εθισμών σου και να ανοίξεις σε νέες συμπεριφορές και λειτουργίες. Να δεις τα πράγματα από άλλη προοπτική. Να τολμήσεις να δοκιμάσεις νέες δράσεις που βασίζονται σε νέες νοοτροπίες και αυθεντικούς στόχους για τη ζωή σου. Η ίδια η απόφασή σου να ξεκινήσεις ψυχοθεραπεία είναι από μόνη της μια καινοτομία: φτάνοντας στο γραφείο ενός ψυχοθεραπευτή, σημαίνει ότι ήδη έχεις κάνει πολλή δουλειά μέσα σου και σηματοδοτεί την αποφασιστικότητά σου να φύγεις από κάτι παλιό προς τα νέα πράγματα που επιθυμείς να είσαι.

Εισαγωγική Φωτογραφία

 Προτεινόμενη Βιβλιογραφία

  •  A.C.Moss,K.R.Dyer (2010). Psychology of Addictive Behaviour.Palgrave MCMillan
  • C.Nakken (2006). To προφίλ του εθισμού. Εκδ.Ισόρροπο
  • D.Chopra (1998). Overcoming addiction: the spiritual solution.Three Rivers Press,N.York.
  • Shadock J.S., Sadock V.A. (2001). Kaplan ‘s & Shadock ’s Εγχειρίδιο Κλινικής Ψυχιατρικής. Επιστημονικές εκδόσεις ΠΑΡΙΣΙΑΝΟΥ Α.Ε., Αθήνα.
]]>

23 Ιούλ 2014

Οι φωνές των ψευδαισθήσεων αλλάζουν συναισθηματική χροιά ανάλογα με το κοινωνικό περιβάλλον

Οι ακουστικές ψευδαισθήσεις είναι ένα σύμπτωμα που συναντάται σε διάφορες ψυχικές διαταραχές. Υπολογίζεται ότι περίπου 3 στα 4 άτομα που διαγιγνώσκονται με σχιζοφρένεια αναφέρουν ότι έχουν ακουστικές παραισθήσεις, ένα σύμπτωμα που το αντιμετωπίζουν και τα άτομα με διπολική διαταραχή (20%-50%), με μείζων καταθλιπτική διαταραχή (10%) αλλά και με Διαταραχή Μετατραυματικού Στρες (5%). Πέραν των ψυχικών διαταραχών οι ακουστικές παραισθήσεις μπορούν να προκληθούν από μια σειρά άλλων οργανικών και νευρολογικών παθήσεων, όπως είναι η επιληψία των κροταφικών λοβών, άνοια, εγκεφαλικές βλάβες λόγω τραυματισμού, εγκεφαλικού επεισοδίου ή καρκίνου.1.

Οι ακουστικές παραισθήσεις όμως δεν εμφανίζονται αποκλειστικά και μόνο σε άτομα με ψυχικές διαταραχές. Υπολογίζεται ότι στις δυτικές κοινωνίες ένα ποσοστό 10% – 40% των ατόμων χωρίς ψυχικές διαταραχές αναφέρουν ότι έχουν βιώσει κάποια ακουστική ψευδαίσθηση τουλάχιστον μια φορά στη ζωή τους. Συνήθως αυτές οι παραισθήσεις λαμβάνουν χώρα λίγο πριν τον ύπνο ή λίγο πριν ξυπνήσουμε, όπως επίσης μπορούν να εμφανιστούν και μετά από μεγάλη κατανάλωση αλκοόλ.

Παρόλο λοιπόν που οι ακουστικές παραισθήσεις ακούγονται τρομακτικές και οι περισσότεροι πιστεύουμε ότι δεν μας αφορούν, βλέπουμε ότι είναι κομμάτι της καθημερινότητας αρκετών συνανθρώπων γύρω μας ή ακόμη και της δικής μας ζωής σε κάποιες μεμονωμένες περιπτώσεις. Αυτός είναι και ο λόγος που η επιστημονική κοινότητα έχει προσεγγίσει το θέμα των ακουστικών παραισθήσεων από πολλές οπτικές γωνίες: την βιολογική καταβολή, τα περιγεννητικά και περιβαλλοντικά αίτια κτλ. Μια ανθρωπολόγος από το πανεπιστήμιο του Στανφορντ αποφάσισε να ερευνήσει την κοινωνική διάσταση του θέματος. Πιο συγκεκριμένα, θέλησε να δει εάν το κοινωνικό περιβάλλον αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο γίνονται αντιληπτές οι ακουστικές ψευδαισθήσεις. Οι άνθρωποι στις ΗΠΑ ακούν διαφορετικές φωνές από τους ανθρώπους στην Αφρική και την Ασία; Σε τι βαθμό η κουλτούρα επηρεάζει το περιεχόμενο των ψευδαισθήσεων αυτών;

Για να απαντήσει σε αυτά τα ερωτήματα κατέγραψε τα ατομικά, ποιοτικά χαρακτηριστικά των ακουστικών ψευδαισθήσεων από δείγμα ατόμων στις ΗΠΑ, την Γκάνα και την Ινδία και τα συνέκρινε μεταξύ τους σε επίπεδο εθνικότητας23. Το δείγμα της έρευνας περιλάμβανε άτομα με σχιζοφρένεια από αυτές τις χώρες, ηλικίας 34 ετών κατά μέσο όρο, ενώ η ερευνητική ομάδα κατέγραψε την συχνότητα των παραισθήσεων, το περιεχόμενό τους (βίαιο ή μη, δίνουν εντολές ή όχι κτλ), την πεποίθηση των ασθενών για την προέλευση/αιτία των φωνών αλλά και τα συναισθήματα που τους προκαλούν.

Αυτό που βρήκε η ομάδα είναι πως το κοινωνικό περιβάλλον παίζει καταλυτικό ρόλο στην μορφή που λαμβάνουν οι ακουστικές παραισθήσεις. Συγκεκριμένα, οι φωνές στις ΗΠΑ έτειναν να είναι πιο βίαιες και αρνητικές, έδιναν εντολές στα άτομα και συχνά τους έβριζαν ή τους υποτιμούσαν, δημιουργώντας τους όπως είναι φυσιολογικό μια σειρά από αρνητικά συναισθήματα. Συχνά μιλούσαν για την προέλευση των ψευδαισθήσεων με όρους ιατρικούς και φυσιολογίας και τις απέδιδαν σε νευρολογικά αίτια.

Από την άλλη πλευρά, οι συμμετέχοντες στην Γκάνα και την Ινδία έτειναν να έχουν πιο θετικές εμπειρίες από τις παραισθήσεις τους. Τις αντιμετώπιζαν ως επικοινωνία με τον Θεό, ενώ οι φωνές ήταν κυρίως ήρεμες, ακουγόντουσαν σαν να προέρχονται από σεβάσμια μέλη των οικογενειών τους (γέρους ή γονείς) και δεν τους έδιναν εντολές, αλλά ήταν πιο «παιχνιδιάρικες» και τους παρότρυναν να εμπλακούν σε ευχάριστες εμπειρίες όπως π.χ. να κάνουν έρωτα. Σε γενικές γραμμές οι φωνές στην Αφρική και την Ασία δεν έκαναν επίθεση στο Εγώ των ατόμων, αλλά αντίθετα ήταν πιο ήρεμες έως και υποστηρικτικές.

Οι ερευνητές αποδίδουν τις ποιοτικές διαφορές στην αντίληψη των ακουστικών ψευδαισθήσεων στις σαφείς διαφορετικές κοινωνικές καταβολές των ατόμων. Η δυτική κουλτούρα είναι μια κουλτούρα που έχει εξυψώσει το Εγώ των ατόμων και ενθαρρύνει την ατομικότητα και την σημαντικότητα να είναι κανείς διαφορετικός, να πετύχει, να είναι ανταγωνιστικός κτλ. Οι φωνές των ατόμων κάνουν μια σαφή επίθεση στο Εγώ των ατόμων γιατί αυτό είναι εξαιρετικά τονισμένο. Αντίθετα, στις κουλτούρες της Αφρικής και της Ασίας όπου δίνεται λιγότερη έμφαση στην ατομικότητα και μεγαλύτερη στην συλλογικότητα, τα άτομα έχουν ένα ποιοτικώς διαφορετικό Εγώ το οποίο δεν μπορεί να γίνει εύκολα στόχος προσωπικών επικρίσεων.

Αυτό το οποίο τονίζει η εν λόγω έρευνα είναι η σημαντικότητα του να λαμβάνουμε υπόψη το ποιοτικό περιεχόμενο των ακουστικών παραισθήσεων αλλά και το κοινωνικό περιβάλλον των ατόμων που τις εμφανίζουν εάν θέλουμε να κάνουμε μια πλήρη αξιολόγηση του συμπτώματος και να το αντιμετωπίσουμε με τον τρόπο που πρέπει. Η διαφοροποίηση στην αντιμετώπιση των παραισθήσεων επιβάλλεται, δεδομένου ότι δεν έχουν όλες τον ίδιο βαθμό επικινδυνότητας για το άτομο και το περιβάλλον του. Ίσα – ίσα, μπορούμε να πούμε πως σε κάποιες περιπτώσεις οι ακουστικές παραισθήσεις εφόσον είναι υποστηρικτικές μπορούν να λειτουργήσουν έως και θετικά στην αντιμετώπιση μιας ψυχικής διαταραχής όπως η σχιζοφρένεια.

Εισαγωγική Φωτογραφία

]]>

Πηγές / Διαβάστε περισσότερα

  1. Flavie Waters. “AuditoryHallucinationsinPsychiatricIllness”. Psychiatric Times []
  2. Luhrmann, T. M., Padmavati, R., Tharoor, H., & Osei, A. (2014). Differences in voice-hearing experiences of people with psychosis in the USA, India and Ghana: interview-based study. The British Journal of Psychiatry: The Journal of Mental Science. doi:10.1192/bjp.bp.113.139048 []
  3. C. Parker. “Hallucinatory ‘voices’ shaped by local culture, Stanford anthropologist says”. StanfordNews []
30 Μαΐ 2014

Σώμα και Ψυχή: Όταν η ψυχή πονά το σώμα υποφέρει

Σύμφωνα με τον Πλάτωνα το μεγαλύτερο λάθος στη θεραπεία των ασθενειών είναι οτι οι γιατροί χωρίζουν το σώμα από τη ψυχή με αποτέλεσμα να τους ξεφεύγουν πολλές αρρώστιες, δηλαδή δεν προσέχουν το σύνολο αλλά το μέρος που νοσεί. Όπου το σύνολο όμως είναι άρρωστο, είναι αδύνατο να έχουμε υγιές ένα μέρος.

Όπως αναφέρει ο J.Rattner στο βιβλίο του “Ψυχοσωματικές αρρώστιες” πάνω από τους μισούς ανθρώπους που επισκέπτονται το γιατρό για κάποια σωματική ασθένεια πάσχουν από ψυχική αρρώστια, χωρίς να το ξέρουν. Η αρρώστια στην οργανική της μορφή είναι έκφραση ψυχικών ανωμαλιών, είναι δηλαδή ψυχοσωματική αρρώστια, όταν το άτομο για οποιοδήποτε λόγο πιέζει σκέψεις, συναισθήματα, πόθους, τα “θέλω” του τότε αυτά σωματοποιούνται και βγαίνουν με τη μορφή κάποιας ασθένειας.

Ο πιο κατάλληλος απ’ όλους τους γιατρούς για να αναζητήσει τις βαθύτερες αιτίες της αρρώστιας είναι ο ψυχοθεραπευτής, ο οποίος διαθέτει εκείνες τις γνώσεις για να διεισδύσει βαθιά στη ψυχή του αρρώστου και θα δει τι είναι αυτό που του αρρωσταίνει το σώμα. Η αρρώστια δεν είναι τυχαία ούτε ανώνυμη σύμπτωση είναι μια δυνατότητα του αδύναμου ατόμου να αντιδράσει σε ότι τον καταπιέζει.

Όπως αναφέρει ο Ρύντιγκερ Ντάλκε στο βιβλίο του “Η ασθένεια ως γλώσσα της ψυχής” με την εμφάνιση της ασθένειας το άτομο αναδύει ένα μέρος του καταπιεσμένου του εγώ. Ό,τι δε τολμούσε το άτομο μέχρι τώρα να εκφράσει βγαίνει από τα βάθη της ψυχής του με τη μορφή της ασθένειας. Με την επιρροή της ψυχολογίας στην ιατρική αρχίζουμε να αντιλαμβανόμαστε οτι η ασθένεια δεν είναι μόνο σωματική αλλά και ψυχική διαδικασία, έτσι εγκαταλείπεται ο μονόπλευρος προσανατολισμός της φυσικής ιατρικής ,που σίγουρα βοήθησε στη βελτίωση της ποιότητας της ζωής των ανθρώπων, όμως είχε μια περιορισμένη αντίληψη για την αρρώστια, να εστιάζει στο μέρος που νοσεί και όχι στο “όλον”.

Στη προεπιστημονική σκέψη ο μάγος μέσα από ειδικές τελετουργίες προσπαθούσε να διώξει τον ¨δαίμονα”. Η τεχνική του μάγου ήταν στην ουσία μια πρωτόγονη ψυχοθεραπεία ,που απευθυνόταν στη ψυχή για να θεραπεύσει το σώμα από τις αναπηρίες του, υπάρχει το συμπέρασμα οτι η ψυχή μπορεί να επιδράσει σε όλα. Η φιλοσοφία του Αριστοτέλη, η οποία κυριάρχησε σε όλο το Μεσαίωνα υποστηρίζει ότι η ψυχή είναι η πρώτη ενδεχέλεια ενός φυσικού σώματος, του οποίου αυτή είναι η κινητήρια δύναμη. Το μεγαλύτερο μέρος των σωματικών ασθενειών είναι απόρροια μιας υπαρξιακής κρίσης, σύμφωνα με τον Arthur Jores η έννοια “των ανθρώπινων ασθενειών” προβάλει καθαρά τις ψυχοσωματικές αδυναμίες και τονίζει τη σχέση ανάμεσα στην αρρώστια και την ανθρώπινή προβληματικότητα.

Πίσω από καρδιολογικά, αναπνευστικά, δερματολογικά προβλήματα αλλά και σοβαρές ασθένειες όπως ο καρκίνος, η φυματίωση, το έλκος του στομάχου, ο διαβήτης κρύβεται μια αδύναμη ψυχή που δε μπορεί να εκφραστεί και επιλέγει το δρόμο της αρρώστιας για να μπορέσει να το κάνει. Καλό θα ήταν να αναρωτηθούμε που μας “εξυπηρετεί” η εμφάνιση μιας ασθένειας, μήπως είναι ένα άλλοθι να ξεκουραστώ ή μήπως να αποφύγω κάτι ή κάποιον. Θα μπορούσε να είναι ένα καμουφλαρισμένο συναίσθημα ή η ανάγκη μου να με προσέξουν επιτέλους. Οι ψυχοθεραπευτές υποστηρίζουν οτι η έκφραση των συναισθημάτων μας βοηθά να αποβάλουμε αρνητικά συναισθήματα τα οποία είναι “τοξικά” όταν αυτά δεν εκφραστούν με αποτέλεσμα να εκδηλωθεί κάποια ασθένεια.

Στην Αμερική η ψυχοσωματική άνοιξε νέους δρόμους μέσα από το ερευνητικό έργο του φυσιολόγου W.B.Cannon,στο βιβλίο του “Η σοφία του σώματος” διατύπωσε το κανόνα οτι το σώμα προσπαθεί σε όλες τις περιπτώσεις να διατηρήσει την ισορροπία των λειτουργιών του. Αυτή η ισορροπία μπορεί να διαταραχθεί τόσο από τη φυσική όσο και από την ψυχική πλευρά. Όπως βλέπουμε γίνεται κατανοητό ότι η συνεχής ψυχική επιβάρυνση μπορεί να προκαλέσει σωματικές ασθένειες. Εκτός από τον Cannon έρευνες και άλλων επιστημόνων έφεραν μεγάλες αλλαγές στη ψυχοσωματική. Ο W.R.Hess με την εξήγηση των νευροφυτικών κύκλων λειτουργίας άνοιξε το δρόμο στη παρατήρηση ανάμεσα στο σώμα και τη ψυχή ο δε H.Selye με την έρευνα του για το Stress(δηλαδή είναι η κατάσταση του οργανισμού όταν βρεθεί κάτω από ορισμένες συνθήκες) που έγινε γνωστό ως “σύνδρομο της προσαρμογής”.

Η ιατρική, η φαρμακολογία, η έρευνα για την κληρονομικότητα ,η ενδοκρινολογία καθώς και η τεχνολογική πρόοδο στο τομέα της χειρουργικής έχουν βοηθήσει τον άνθρωπο να βελτιώσει τόσο τη ποιότητα όσο και τη διάρκεια της ζωής του , “όμως ο άνθρωπος δεν είναι μόνο ένας ανατομικός και φυσιολογικός μηχανισμός, είναι ένα πλάσμα που διακατέχεται από αγάπη, μίσος ,ορμές και πάθη, τα οποία είναι ικανά να προξενήσουν βλάβες στη ψυχή αλλά και στο σώμα του (Weiss und Englich, Psychosomatic Medicine,1943).

Κλείνοντας οφείλουμε να πούμε οτι ο καθένας από μας κρατά στα χέρια την υγεία και τη ζωή του, σίγουρα παίζουν ρόλο οι περιβαλλοντικοί παράγοντες, η διατροφή, η σωματική άσκηση και βέβαια η κληρονομικότητα όμως πάνω απ’ όλα σημασία έχει η ψυχή μας, αν νιώθουμε αποδεκτοί, απαλλαγμένοι από φοβίες και ενοχές, ελεύθεροι να ανοιχτούμε και να έρθουμε σε επαφή με το συναίσθημα μας ,τότε έχουμε πολλές πιθανότητες να μην έρθουμε σχεδόν ποτέ αντιμέτωποι με σοβαρές ασθένειες οι οποίες καθρεφτίζουν ψυχικά τραύματα, έλλειψη αυτοεκτίμησης, έλλειψη σκοπού ύπαρξης. Η ψυχή μας μιλά μέσα από το σώμα μας, μην αγνοείς τα μηνύματα που σου στέλνει ,άκουσε το σώμα σου και νιώσε τη ψυχή σου τότε μόνο θα αισθανθείς ισορροπημένος, γαλήνιος και έτοιμος να αντιμετωπίσεις τις προκλήσεις της ζωής, έτοιμος απλά να ζήσεις τη ζωή.

Εισαγωγική Εικόνα

Βιβλιογραφία

  • Cannon W.B.(1932). “The wisdom o the body” W.W.Norton & company.
  • Hess W.R.(1957). “The unctional organizatin o diencepholon” New York:Grune &Statton.
  • Jores A.(1959). “Der Mensch und seine Krankheit” Stuttgart.
  • Selye H.(1956). “The Stess o lie” New York,NY,US:McGrow-Hill.
  • Weiss und English (1958). “Psychosomatic Medicine” London
  • Rattner J.(1965). “Psychosomatische Medizin heute” by Werner Classen Verlag Zurich.
]]>

26 Μαΐ 2014

Βραδυνές επισκέψεις στο ψυγείο; Ή αλλιώς σύνδρομο νυχτερινής υπερφαγίας

Αν ξυπνάτε το βράδυ και κατευθύνεστε στην κουζίνα ψάχνοντας κάτι ‘να βάλετε στο στόμα σας’ ίσως σας αφορά το σύνδρομο νυχτερινής υπερφαγίας (Night Eating Syndrome). Για πολλούς ανθρώπους το φαγητό συνδέεται άμεσα με τη συναισθηματική κατάσταση, λειτουργεί σαν «φάρμακο» που ηρεμεί όταν έχουν άγχος, που αποσπά το μυαλό από τα προβλήματα, που τους κάνει να ξεχαστούν, που διώχνει τη θλίψη, τη στεναχώρια…

Η Διαταραχή είναι συχνότερη σε άτομα που παρουσιάζουν διαταραχές ύπνου και σε υπέρβαρα άτομα. Κάποιες φορές δεν συνειδητοποιούν αυτή τη συμπεριφορά της οποίας βασικό χαρακτηριστικό είναι η μεγάλη κατανάλωση τροφής κατά τη διάρκεια της νύχτας.

Το συγκεκριμένο σύνδρομο όπως και όλες οι διατροφικές διαταραχές συνδέεται με αρνητική αυτοεικόνα και χαμηλή αυτοεκτίμηση, δυσκολία στην διαχείριση και έκφραση των δυσάρεστων συναισθημάτων. Συχνά παρουσιάζεται σε περιόδους έντονου άγχους. Επίσης η κληρονομικότητα παίζει σημαντικό ρόλο όπως και η ανισορροπία συγκεκριμένων ορμονών στον οργανισμό.

Δεν υπάρχουν επίσημα κριτήρια για να γίνει η διάγνωση. Υπάρχουν όμως βασικά χαρακτηριστικά του Night Eating Syndrome:

  • Η συγκεκριμένη διατροφική συμπεριφορά να έχει διάρκεια τουλάχιστον 2 μήνες,
  • κατανάλωση σχετικά μεγάλης ποσότητας φαγητού τη νύχτα,
  • ξύπνημα με σκοπό την αναζήτηση τροφής,
  • 3- 4 επεισόδια λήψης τροφής τις πρώτες πρωινές ώρες,
  • έντονο άγχος ή συναισθήματα λύπης και θλίψης,
  • το πρωί δεν υπάρχει όρεξη για κατανάλωση τροφής αλλά τύψεις για τη νυχτερινή παρασπονδία,
  • αυπνία ή δυσκολία να παραμείνουν στο κρεβάτι, ξύπνημα κατά μέσο όρο 3 με 4 φορές κατά τη νύχτα, που πάντα συνοδεύονται με λήψη τροφής.

Δεν είναι απαραίτητο να συνυπάρχουν όλα τα προαναφερθέντα χαρακτηριστικά για να υπάρξει το σύνδρομο. Βασική χαρακτηριστική συμπεριφορά στο NightEatingSyndrome είναι η κατανάλωση τροφής τη νύχτα.

Υπάρχουν κοινά στοιχεία του συνδρόμου νυχτερινής υπερφαγίας με τη βουλιμία;

Μια βασική διαφορά τους είναι ότι τα βουλιμικά άτομα καταναλώνουν μεγάλη ποσότητα φαγητού και χρησιμοποιούν αντισταθμιστικές συμπεριφορές όπως αυτοπροκαλούμενο εμετό, χρήση καθαρτικών, άσκηση σε έντονο και επίπονο ρυθμό. Ενώ στα υπερφαγικά επεισόδια η λήψη τροφής είναι μικρότερη. Κοινά στοιχεία: Υπάρχουν τύψεις μετά την κατανάλωση τροφής, τρώνε κρυφά και λειτουργούν παρορμητικά δεν μπορούν να σταματήσουν και να ελέγξουν τον εαυτό τους.

Υπάρχει λύση;

Είναι βασικό αυτό που οι διαιτολόγοι τονίζουν ότι η σωστή κατανάλωση τροφής ( ποσοτικά- χρονικά- ποιοτικά) βοηθάει στην αποφυγή εμφάνισης του συνδρόμου.

Αρχικά δοκιμάστε μόνοι να αντιμετωπίσετε την κατάσταση π.χ. αν ξυπνήσετε βράδυ με πρώτη σκέψη το φαγητό δοκιμάστε να μην σηκωθείτε αμέσως από το κρεβάτι. Προσπαθήστε να αποσπάσετε τη σκέψη από την εικόνα του φαγητού ή να αλλάξετε πλευρό για να συνεχίσετε τον ύπνο σας.

Μπορείτε να κρατάτε ημερολόγιο καταγράφοντας σκέψεις και συναισθήματα μόλις ξυπνάτε στο μέσο της νύχτας. Η τακτική αυτή θα έχει διπλό όφελος, μπορεί να βοηθήσει να βρείτε την αιτία που σας οδηγεί σε αυτή τη συμπεριφορά αλλά και το γράψιμο σας αποσπά την προσοχή από το φαγητό.

Αν η ανάγκη είναι έντονη, επιτακτική ακόμη κι αν είστε χορτασμένοι από τροφή τότε αναζητήστε άλλους λόγους συναισθηματικούς και ψυχολογικούς που οδηγούν σε αυτή τη συμπεριφορά. Με άλλα λόγια η τροφή εδώ αποτελεί υποκατάστατο για να ικανοποιήσετε άλλες ανάγκες οι οποίες δεν ικανοποιούνται στην πραγματική σας ζωή κατά τη διάρκεια της μέρας.

Αν οι παραπάνω ‘πρώτες βοήθειες’ δεν είναι αποτελεσματικές το επόμενο βήμα είναι να χτυπήσετε την πόρτα των ειδικών. Η διεπιστημονική προσέγγιση, η συνεργασία ψυχολόγου και διαιτολόγου στις διατροφικές διαταραχές, είναι απαραίτητη προκειμένου να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα στην ρίζα του και να ξεπεραστεί.

Εισαγωγική Εικόνα

]]>

08 Απρ 2014

Υστερικές διαταραχές: Η μετατρεπτική υστερία

Η λέξη «υστερία», όταν ακούγεται σήμερα, φέρνει συχνά στο νου την εξής εικόνα: μια γυναίκα εκτός ελέγχου, να ουρλιάζει και να παραφέρεται σε έντονα συναισθήματα πανικού ή οργής. Μολονότι περιέχει στοιχεία αλήθειας, θα ήταν συνετό να αποσυνδεθεί αυτή η εικόνα από την υστερία, όπως χρησιμοποιείται ο όρος στην ψυχολογία.

Η υστερία κατατάσσεται στις νευρωτικές διαταραχές, και αποτέλεσε σημείο ενδιαφέροντος από πανάρχαια χρόνια. Ο Ιπποκράτης τη θεώρησε ως μια σωματική διαταραχή συνδεόμενη με τη γυναικεία σεξουαλικότητα, και πράγματι η διαταραχή αυτή θεωρούνταν για πολύ καιρό ασθένεια του γυναικείου φύλλου. Ο δε όρος «υστερία» προέρχεται από την αρχαία ελληνική λέξη «υστέρα», που σημαίνει «μήτρα», καταδεικνύοντας τη στενή σχέση που πίστευαν πως είχε με τη γυναίκα. Αντίθετη άποψη προέβαλλε ο Φρόυντ, σημειώνοντας πως η υστερική διαταραχή μπορεί να εμφανιστεί και σε άνδρες.

Ο Καρλ Γιουνκγ, στο βιβλίο του «Αναλυτική Ψυχολογία», παραπέμπει το εξής περιστατικό: «Θυμάμαι μια νέα γυναίκα που έπασχε από οξεία υστερία, σαν επακόλουθο ενός ξαφνικού τρόμου. Είχε πάει σε μια βραδινή διασκέδαση και τα μεσάνυχτα γύριζε στο σπίτι της με τη συντροφιά πολλών γνωστών της, όταν μια άμαξα τους πλησίασε από πίσω σε πλήρη τριποδισμό. Οι άλλοι παραμέρισαν, αλλά αυτή, σαν μαγεμένη από τον τρόμο, έμεινε στη μέση του δρόμου και έτρεχε μπροστά από τα άλογα. Ο αμαξάς χτυπούσε το μαστίγιό του και έβριζε, χωρίς όμως αποτέλεσμα, γιατί η νέα έτρεχε στη μέση του δρόμου, που οδηγούσε σε μια γέφυρα. Εκεί οι δυνάμεις της την εγκατέλειψαν, και για να αποφύγει να πατηθεί από τα άλογα, θα είχε στην απελπισία της πηδήσει στο ποτάμι, αν δεν την είχαν βοηθήσει οι διαβάτες. Τώρα η ίδια αυτή νέα συνέβη θα βρεθεί κατά τύχη στην Πετρούπολη, στα αιματηρά γεγονότα της 22ας Ιανουαρίου σε αυτόν τον ίδιο δρόμο που ξεκαθάρισε ο στρατός με πυκνούς πυροβολισμούς. Ολόγυρά της έπεφταν νεκροί ή τραυματίες. Αυτή, εν τούτοις, ολότελα ήρεμη και με πνευματική διαύγεια, ανακάλυψε μια πόρτα που έβγαζε σε μια αυλή από την οποία ξέφυγε σε ένα άλλο δρόμο. Οι τρομακτικές αυτές στιγμές δεν της προκάλεσαν καμιά περαιτέρω ενόχληση. Αισθάνονταν ύστερα πολύ καλά – πολύ καλύτερα μάλιστα από ότι συνήθως»1 .

Η υστερική διαταραχή διακρίνεται σε αποσυνδετική και μετατρεπτική. Η αποσυνδετική διαταραχή είναι η πλέον επονομαζόμενη διασχιστική, και χαρακτηρίζεται από διαταραχή στη συνείδηση του εαυτού ή της ταυτότητας του ατόμου. Η δε μετατρεπτική υστερία (την οποία θα αναλύσουμε στο παρόν άρθρο), χαρακτηρίζεται από «ακούσια απώλεια κάποιας σωματικής ή αισθητηριακής λειτουργίας, συμπτώματα που δίνουν την εντύπωση νευρολογικής διαταραχής»2 . Συγκεκριμένα, υπάρχουν επεισόδια σύγχυσης ή απώλειας συνειδήσεως, γενικοί σπασμοί και άναρθρες κραυγές, που είναι δύσκολο να διακριθούν από τις αντίστοιχες της επιληψίας. Επίσης, εκδηλώσεις της είναι η παράλυση μέλους του σώματος, το οποίο συνήθως είναι το χέρι, που έρχεται σε αντίθεση με την ανατομική διάταξη της περιοχής και παρουσιάζεται η κινητήρια ή αισθητήρια διαταραχή (η κλασική αναισθησία του γαντιού), η τύφλωση (ολική ή μερική) κ.λπ., ενώ σπανιότερα εμφανίζεται ως διαταραχή το αυτόνομου νευρικού συστήματος, με συμπτώματα όπως αυτό της ναυτίας.

Μολονότι η επιλογή συγκεκριμένου συμπτώματος είναι ακούσια, έχει γίνει αποδεκτό από την επιστημονική θεωρία ότι δεν είναι τυχαία, αλλά έχει ένα συμβολικό χαρακτήρα, μια εκδήλωση της εσωτερικής διαμάχης του ασθενούς. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η περίπτωση που απέναντι στην απαγορευμένη επιθυμία αυνανισμού, το χέρι με το οποίο ο άρρωστος αυνανίζονταν παραλύει. Η παρεμπόδιση αυτή είναι καθώς φαίνεται επιθυμητή από τον άρρωστο, ο οποίος εμφανίζεται παραδόξως ξέγνοιαστος για την όλη κατάσταση, αδιαφορώντας για το συμβάν ή περιγράφοντάς το χαμογελώντας, δίνοντας την εντύπωση του επονομαζόμενου από το Σαρκώ «belle indifference» (=μακάρια αδιαφορία) .

Η συμπεριφορά αυτή αποτελεί ένδειξη πως τα αίτια βρίσκονται σε ένα αγχωτικό γεγονός. Με την εξωτερίκευση («μετατροπή») του εσωτερικού άγχους σε μια φαινομενικά σωματική πάθηση, ο άρρωστος απαλλάσσεται από το βάρος και παράλληλα τιμωρεί τον εαυτό του. Η μεγάλη συχνότητα στις γυναίκες αιτιολογείται και από το λεγόμενο δευτερογενές όφελος της διαταραχής, που είναι η ιδιαίτερη προσοχή και φροντίδα των άλλων που επιτυγχάνεται. Η προστασία και η μέριμνα του ασθενούς δημιουργούν για αυτόν ένα ευχάριστο περιβάλλον, γεγονός που δυσκολεύει περαιτέρω τη θεραπεία. Όπως συμβαίνει με τις περισσότερες νευρώσεις, η αίτια αναζητείται σε τραυματικές εμπειρίες της παιδικής ηλικίας, που έχουν απωθηθεί στα ασυνείδητα τμήματα του νου.

Είναι εξίσου χαρακτηριστικό πως οι σπασμωδικές κινήσεις που εμφανίζονται στην υστερία, εν αντιθέσει με την επιληψία, δεν προκαλούν τραυματισμό. Συμβαίνουν σε συγκεκριμένο χώρο και χρόνο που τις καθιστά ασφαλείς, όπως όταν (ο ασθενής) βρίσκεται κοντά σε μια μαλακή επιφάνεια (π.χ. καναπές) και υπό την παρουσία τρίτου προσώπου. Είναι χαρακτηριστικό πως στην ασθένεια αυτή υπάρχει μεγάλη ανάγκη για την ύπαρξη ενός προστατευτικού προσώπου επιφορτισμένου με τον ρόλο του πατέρα, από το οποίο μπορεί να εξαρτάται. Τούτο συμβαίνει με μεγαλύτερη συχνότητα στις γυναίκες, και ίσως εξηγεί κατά ένα μέρος και το ευπαθές των γυναικών προς αυτή την διαταραχή, ενώ δεν λείπει από τη θεωρία η άποψη πως τούτο οφείλεται στο οιδιπόδειο σύμπλεγμα.

Συγκεκριμένα, η μετατρεπτική υστερία εμφανίζεται κυρίως σε κοπέλες νεαρής ηλικίας, χαριτωμένης και θελκτικής προσωπικότητας. Είναι συνήθως εύπιστες και εμφανίζουν έντονη θηλυκότητα, σε «ένα κράμα σεμνότητας και διάχυτου ερωτισμού».

Τέλος, η θεραπεία περιλαμβάνει χρήση ψυχοφαρμάκων, για την κάλυψη ψυχωτικών κρίσεων (σχιζοφρενικής ή καταθλιπτικής μορφής), και ιδίως με την ψυχανάλυση. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην αντιμετώπιση του περιβάλλοντος, το οποίο πρέπει να συμπαραστέκεται στον ασθενή με κατανόηση και υπομονή, αποφεύγοντας όμως το δευτερογενές όφελος της αγχώδους προσοχής.

Εισαγωγική εικόνα

]]>

Πηγές / Διαβάστε περισσότερα

  1. Γιουνκγ Κ., Αναλυτική Ψυχολογία, εκδ. ΓΚΟΒΟΣΤΗΣ []
  2. Χαρτοκόλλης Π., Εισαγωγή στην Ψυχιατρική, Εκδ. Θεμέλειο, δεύτερη έκδοση αναθεωρημένη, 1989 []
01 Μαρ 2014

Η διασχιστική διαταραχή ταυτότητας

Ένας διστακτικός και φοβισμένος νεαρός κάθεται απέναντι από τον ανακριτή. Εκείνος, με την επιβλητικότητά και τη ρητορεία του, τού επιτίθεται ψυχολογικά προσπαθώντας να του αποσπάσει την αλήθεια, να τον κάνει να παραδεχτεί πως είναι αυτός ο δολοφόνος. Τρέμοντας και τραυλίζοντας ο νεαρός το αρνείται, και, ενώ ο ανακριτής συνεχίζει ακόμα πιο έντονα να τον πιέζει… ξεσπά. Ο φοβισμένος νεαρός μεταμορφώνεται σε έναν επιθετικό, ευέξαπτο και θρασύ άνθρωπο, που ορμά στον ανακριτή έτοιμος να τον σκοτώσει….

Ο κινηματογράφος έχει χρησιμοποιήσει πολλές φορές τη διαταραχή αυτή προκειμένου να στήσει ένα ενδιαφέρον σκηνικό, στο οποίο ο εγκληματίας και το θύμα συνυπάρχουν στο ίδιο σώμα (π.χ. Primal Fear).

Η διασχιστική διαταραχή της ταυτότητας (dissociative identity disorder (DID)) ανήκει στις διασχιστικές διαταραχές, οι οποίες έχουν γενικά να κάνουν με διαταραχές στις οποίες εντοπίζεται μια διάσπαση στις λειτουργίες όπως αυτές της μνήμης, της αντίληψης του περιβάλλοντος, της συνείδησης και της ταυτότητας. Διακρίνονται έτσι σε πέντε είδη: διασχιστική μνήμη, διασχιστική φυγή, διασχιστική διαταραχή ταυτότητας, διασχιστική αποπροσωποποίηση και διασχιστική διαταραχή μη προσδιοριζόμενη αλλιώς (δηλαδή που έχει τα χαρακτηριστικά της διασχιστικής διαταραχής αλλά δεν εμπίπτει απόλυτα σε μία από τις προηγούμενες κατηγορίες). Στο άρθρο αυτό θα ασχοληθούμε με τη διασχιστική διαταραχή της ταυτότητας.

Η διασχιστική διαταραχή της ταυτότητας, η οποία αποκαλούνταν διαταραχή πολλαπλών προσωπικοτήτων πριν από το 1994, αναφέρεται στην ύπαρξη μέσα στο άτομο διαφορετικών, συχνά αντιφατικών, προσωπικοτήτων, οι οποίες αναλαμβάνουν τον έλεγχο εναλλάξ και μπορεί να είναι ενήμερες ή όχι της ύπαρξης άλλων προσωπικοτήτων. Ο αριθμός των διαφορετικών προσωπικοτήτων, κάθε μία από τις οποίες χαρακτηρίζεται ως «alter», μπορεί να είναι από δύο έως και εκατοντάδες.

Ως προσωπικότητα εννοούμε τον σταθερό τρόπο και τύπο αντίληψης και τις σκέψεις και σχέσεις που έχουμε για το περιβάλλον και τον εαυτό μας, όπως αυτές εκδηλώνονται σε προσωπικό και κοινωνικό επίπεδο. Η εναλλακτική προσωπικότητα του ατόμου που πάσχει από DID είναι συνήθως αντιφατική της άλλης. Έτσι, είναι συχνό την ντροπαλή και διστακτική προσωπικότητα να διαδέχεται μια απελευθερωμένη και τολμηρή. Η διαφοροποίηση των προσωπικοτήτων αυτών δεν περιορίζεται μόνο στη συμπεριφορά αλλά και στη μνήμη. Χαρακτηριστικό φαινόμενο της διαταραχής είναι τα κενά μνήμης του πάσχοντος, τα οποία συμβαίνουν όταν εναλλάσσεται η μία προσωπικότητα της άλλης. Έτσι, είναι πιθανό το ένα «alter» να αγνοεί γεγονότα που συνέβησαν σε ένα άλλο «alter».

Η διαταραχή αυτή είναι κοινώς αποδεκτό ότι συνδέεται με καταπιεσμένες αναμνήσεις παιδικής κακοποίησης, ιδίως δε σεξουαλικής. Αναφερόμενος στους πάσχοντες από DID, ο φιλόσοφος Daniel Dennett σημειώνει: «…υπάρχουν πλέον άφθονες αποδείξεις ότι δεν είναι μερικές ή εκατοντάδες, αλλά χιλιάδες οι διαγνωσμένες περιπτώσεις διαταραχής πολλαπλώς προσωπικοτήτων σήμερα, και ότι σχεδόν πάντα οφείλει την ύπαρξή της σε εκτεταμένη παιδική κακοποίηση, συνήθως σεξουαλική, και αηδιαστικής σφοδρότητας.» Επίσης, εμφανίζεται κατά μεγαλύτερο ποσοστό στις γυναίκες, και συνήθως υπάρχει οικογενειακό ιστορικό.

Η εμφάνιση των συμπτωμάτων της διαταραχής αυτής, που γίνεται εμφανής κυρίως στην εφηβεία, συμβαίνει απότομα, συνήθως όταν το άτομο βρεθεί σε αγχώδεις καταστάσεις, καταστάσεις ψυχοκοινωνικού στρες, οπότε και ανακύπτει ένας εναλλακτικός, πλαστός εαυτός, προτιμότερος να τις αντιμετωπίσει. Οι προσωπικότητες, όπως προείπαμε, μπορεί να μην αντιλαμβάνονται η μία την ύπαρξη της άλλης ή και να συγκρούονται, να πασχίζουν για τον έλεγχο, να προκαλούν ψευδαισθήσεις και να ακούγονται σαν «φωνές» που δίνουν εντολές.

Οι προσωπικότητες αυτές δίδουν διαφορετικά ονόματα στον εαυτό τους, μαζί με τα διαφορετικά χαρακτηριστικά (αντίληψη, συμπεριφορά, μνήμη), και μπορούν ακόμα να αναφέρουν διαφορετικό φύλο, καταγωγή ή ηλικία (η οποία είναι συνήθως μικρότερη της πραγματικής).

Αξίζει να σημειώσουμε την άποψη του ψυχολόγου Νίκου. Π. Σπανού, ο οποίος ισχυρίζεται ότι καταπιεσμένες αναμνήσεις παιδικής κακοποίησης και η διαταραχή πολλαπλής προσωπικότητας είναι «κοινωνικές δομές θεσμοθετημένες, εγκαθιδρυμένες, νομιμοποιημένες, και συντηρούνται μέσω της κοινωνικής αλληλεπίδρασης». Υποστηρίζει δηλαδή πως η διαταραχή, ως διαταραχή πολλαπλής προσωπικότητας, είναι προϊόν της συνεργασίας ιατρού και ασθενή, αποτέλεσμα της κοινωνικής αντίληψης ότι το άτομο πάσχει από διαφορετικές προσωπικότητες, οι οποίες τροφοδοτούνται από τον ιατρό που το αντιμετωπίζει ως τέτοιο και «εφευρίσκει» για το λόγο αυτό και τη θεραπεία. Αμφισβητεί την ύπαρξη ενός εαυτού, όπως τον θέλει η κοινωνία,  χωρίς όμως να απορρίπτει την ύπαρξη είτε της DID είτε του εαυτού.

Όσον αφορά τη θεραπεία της διαταραχής αυτής, δεν υπάρχει κάποια συγκεκριμένη θεραπευτική μέθοδος. Χρησιμοποιείται η ύπνωση και η συνέντευξη αμυτάλης προκειμένου να προσεγγιστούν οι προσωπικότητες, ενώ το έργω της θεραπείας αναλαμβάνει η μακρόχρονη ψυχοθεραπεία (μπορεί, με εντατικές συνεδρίες να διαρκέσει από 3 έως και 6 χρόνια). Η φαρμακευτική αγωγή στοχεύει στην αντιμετώπιση των συμπτωμάτων της διαταραχής (κατάθλιψη, άγχος) και για το λόγο αυτό χορηγούνται αντικαταθλιπτικά.

Πηγές / Περισσότερες Πληροφορίες

Εισαγωγική Φωτογραφία

]]>

25 Οκτ 2013

Το άγχος για την υγεία

«Ο πονοκέφαλος είναι «όγκος στο κεφάλι», η μελανιά στο πόδι είναι «λευχαιμία», η ναυτία είναι είτε «καρκίνος», είτε»καρδιακή προσβολή» και ο προηγούμενος γιατρός όπως και ο παρά- προηγούμενος, είναι «κομπογιαννίτης»- δεν μου βρήκε τίποτα. Ευτυχώς, έχω κλείσει ραντεβού για αύριο και μεθαύριο, ώστε να πάρω τη γνώμη ενός καρδιολόγου και ενός νευρολόγου.»

Κάπως έτσι είναι ο κόσμος ενός ατόμου που φοβάται υπερβολικά για την υγεία του, που είναι «κατά φαντασία ασθενής» ή αλλιώς υποχόνδριος.

Ένα τέτοιο άτομο κάνει άσκοπες εξετάσεις, οι οποίες το καθησυχάζουν μόνο παροδικά- συνήθως μέχρι το επόμενο σωματικό σύμπτωμα. Το άτομο δυσκολεύεται να πεισθεί πως οργανικά είναι υγιής και κάποιες φορές δείχνει μέχρι και να απογοητεύεται- μοιάζει σαν να μην μπορεί να αποδεχτεί τη ψυχολογική φύση των συμπτωμάτων του. Ταυτόχρονα, το άτομο βρίσκεται σε συνεχή επαγρύπνηση για τον εντοπισμό σωματικών αλλαγών, τις οποίες παρερμηνεύει ως αποδείξεις κάποιας ασθένειας. Δεν μπορεί να δεχθεί πως πρόκειται απλώς για αντιδράσεις που αφορούν τις καταστάσεις και τα συναισθήματα που βιώνει.

Αν έχεις κοινά στοιχεία με το παραπάνω άτομο, ήρθε η ώρα να δράσεις κατάλληλα και να σταματήσεις να «υπακούς» στο άγχος σου. Πώς θα το καταφέρεις;

Μείνε μακριά από το διαδίκτυο: Ο Mr Google είναι γεμάτος λάθος διαγνώσεις. Εισάγοντας ένα σύμπτωμα, σου βγάζει λίστες με οτιδήποτε μπορεί να έχεις, από μια σκωληκοειδίτιδα ως καρκίνο παχέος εντέρου. Δεν έχει νόημα να αφιερώνεις τόσο πολύ χρόνο- χρόνο που μπορείς να αξιοποιήσεις διαφορετικά- ψάχνοντας και ξανά- ψάχνοντας τι έχεις.

Μείνε σταθερός/η σε ένα γιατρό: Πηγαίνοντας από γιατρό σε γιατρό, αυξάνεις τις πιθανότητες των περιττών εξετάσεων, των περιττών εξόδων, της περιττής ταλαιπωρίας και του περιττού άγχους. Ξέρω πως «αναγκάζεσαι» να ζητάς δεύτερη γνώμη, καθώς σε υπνωτίζει το άγχος σου. Όμως, μείνε πιστός/η σε ένα γιατρό, τον οποίο εμπιστεύεσαι και δημιούργησε καλή σχέση μαζί του. Στο μέλλον, εκείνος θα ξέρει κάθε λεπτομέρεια της κατάστασης της υγείας σου και θα είναι έτοιμος να διαγνώσει πιο εύκολα τι έχεις. Μίλησε μαζί του για τις ανησυχίες σου και ζήτησε του για μια τελευταία φορά πληροφορίες ή διάγνωση. Από εκεί και έπειτα, σταμάτα να αμφισβητείς τις γνώσεις και την αξιοπιστία του. Είναι εκείνος που ξέρει καλύτερα από οποιονδήποτε άλλο πότε κάτι είναι ανησυχητικό και πότε όχι. Εμπιστεύσου τον.

Ξέχνα τους αυτό-ελέγχους: Σταμάτα να μετράς τους παλμούς σου ή την πίεση σου. Σταμάτα να εστιάζεις στην αναπνοή σου και σε σημάδια στο σώμα σου. Αντίθετα, εστίασε σε κάτι πιο δημιουργικό και ευχάριστο, για παράδειγμα τι θα μαγειρέψεις ή τι θα κάνεις το Σαββατοκύριακο. Όταν βιώνεις σωματικές αλλαγές, υπενθύμισε στον εαυτό σου ότι «Αυτές δεν είναι τίποτα άλλο παρά μια υπερβολή των φυσιολογικών σωματικών συμπτωμάτων που αισθάνεται ο καθένας μας, όταν βιώνει στρες. Δεν είναι επιβλαβείς, ούτε επικίνδυνες παρά μόνο δυσάρεστες. Αν δεν εστιάσεις σε αυτές, θα περάσουν».

Σταμάτα κάθε τρομακτική σου σκέψη και παρατήρησε αυτό που συμβαίνει όντως στο σώμα σου, όχι αυτό που φοβάσαι ότι συμβαίνει ή ότι θα συμβεί. Ταυτόχρονα, δώσε χώρο στο φόβο σου να εκφραστεί και να εξαφανιστεί. Αποδέξου τον και μην τον μάχεσαι. Κλείσε τα μάτια σου και φαντάσου πως ήδη υποχωρεί και δεν σου υπαγορεύει πια τι να κάνεις. Φαντάσου πως γίνατε»φίλοι» και σταμάτησε να σε ελέγχει.

Εστίασε στις σχέσεις σου: Αν η κατάσταση της υγείας σου σε έχει αποξενώσει, τότε είναι ευκαιρία να επανορθώσεις, παίρνοντας, για παράδειγμα, ένα φίλο σου τηλέφωνο και κανονίζοντας μία έξοδο. Δοκίμασε να βγεις για ένα φαγητό ή ένα ποτό και να εστίασεις στο φίλο σου και όχι στο σώμα σου, στη συζήτηση σας, στο περιβάλλον και στη μουσική.

Φρόντισε την υγεία σου και κάνε γυμναστική. Η σωματική άσκηση, μέτριας έντασης όπως ένας περίπατος, μας βοηθάει στην αντιμετώπιση του άγχους και της θλίψης.

Συμφιλιώσου με την αβεβαιότητα της υγείας. Όλοι μα όλοι έχουμε νιώσει, κάποια στιγμή στη ζωή μας, άγχος για την υγεία μας. Το άγχος για την υγεία μας, όταν βρίσκεται σε μέτρια κλίμακα, είναι προσαρμοστικό καθώς μας κινητοποιεί να κάνουμε εξετάσεις ή να προσέξουμε τη διατροφή μας.

Ωστόσο, ποια είναι τα πλεονεκτήματα και ποια τα μειονεκτήματα στην προσωπική σου ζωή, όταν υπερεστιάζεις στις σωματικές αλλαγές και είσαι έτοιμος να βρεις τι έχεις; Ζεις σε μόνιμο άγχος, δεν είναι έτσι; Αξίζει τον κόπο να χάνεις στιγμές: στιγμές που μπορείς να απολαύσεις διασκεδάζοντας, βγαίνοντας, παίζοντας με τα παιδιά σου, κτλ για την πιθανότητα να αρρωστήσεις; Δεν αρρωσταίνεις κάθε μέρα από το φόβο σου μήπως αρρωστήσεις;

Κανείς δεν ξέρει πότε και αν θα του χτυπήσει την πόρτα κάποια ασθένεια. Όμως, μέχρι να γίνει αυτό- αν ποτέ γίνει-, μπορείς να απολαύσεις το δωμάτιο στο οποίο βρίσκεσαι τώρα- μπορείς να απολαύσεις το γεγονός ότι οι εξετάσεις σου είναι καθαρές και είσαι υγιής.

Τέλος, αν το άγχος σου για την υγεία παραμένει σταθερό, ζήτησε τη βοήθεια ενός ειδικού ψυχικής υγείας.

Καλή δύναμη!

Εισαγωγική Φωτογραφία

]]>

21 Οκτ 2013

Ενήλικες με Νοητική Υστέρηση: Η συνύπαρξη ψυχικών διαταραχών & νοητικής στέρησης

Ο όρος Νοητική υστέρηση χρησιμοποιείται στα διεθνή συστήματα ταξινόμησης του DSM – IV και ICD-10 και είναι ένας ιατρικός όρος. Άλλοι όροι που χρησιμοποιούνται είναι διανοητική αναπηρία (νομικός όρος – Ην. Βασίλειο) και μαθησιακές δυσκολίες (εκπαιδευτικός όρος). Στις ΗΠΑ, τον Καναδά και στην Αυστραλία χρησιμοποιείται ο όρος αναπτυξιακή/νοητική αναπηρία.

Σε κάθε χώρα, περίπου το 1% του πληθυσμού έχει νοητική υστέρηση. Η πνευματική καθυστέρηση είναι ένα είδος αναπηρίας που ξεκινά πριν την ενηλικίωση, και έχει μια μόνιμη επίδραση στην ανάπτυξη: Μειωμένη ικανότητα για ανεξαρτησία (μειωμένη κοινωνική λειτουργικότητα) λόγω της μειωμένης ικανότητας να κατανοήσουν τις νέες πληροφορίες και να μάθουν νέες δεξιότητες (χαμηλή νοημοσύνη).

Τα βασικά χαρακτηριστικά της νοητικής καθυστέρησης είναι η σημαντικά μειωμένη νοητική λειτουργία σε όλους τους γνωστικούς τομείς, η οποία συνοδεύεται από σημαντικά ελλείμματα στις κοινωνικές δεξιότητες, στην επικοινωνία και στην επίτευξη προσωπικής ανεξαρτησίας και της κοινωνικής ευθύνης.

Παραδοσιακά, η νοητική λειτουργία μετράται με τεστ IQ και η σημαντικά μειωμένη διανοητική λειτουργία ορίστηκε ως IQ από 70 και κάτω. Ωστόσο, τα IQ τεστ σήμερα αντιμετωπίζονται με κάποια ευελιξία που θα μπορούσε να επιτρέψει τον αποκλεισμό μερικών ανθρώπων με IQ που είναι μικρότερο από 70 από τη διάγνωση της νοητικής καθυστέρησης. Αυτό συμβαίνει όταν κρίνεται πως δεν υπάρχουν σημαντικά ελλείμματα στην προσαρμοστική λειτουργία (αποτελεσματικότητα και λειτουργικότητα του ατόμου σε τομείς όπως στις κοινωνικές δεξιότητες, στην επικοινωνία , στις δεξιότητες καθημερινής διαβίωσης, κλπ).

Η νοητική υστέρηση χωρίζεται σε τέσσερις τύπους:

  • οριακή,
  • μέτρια,
  • βαριά
  • βαθιά

Σύμφωνα με το IQ. Το επίπεδο IQ κατά προσέγγιση δίνει έναν οδηγό για το γενικό επίπεδο λειτουργίας του ατόμου.

Οριακή Νοητική Καθυστέρηση (Borderline intellectual functioning)

Αντιπροσωπεύουν περίπου το 80% των ατόμων με νοητική υστέρηση, κάθε αισθητικά ή κινητικά ελλείμματα είναι ελάχιστα και στην εμφάνιση τους δεν παρουσιάζουν κάτι ασυνήθιστο. Στην ενήλικη ζωή οι περισσότεροι από αυτούς τους ανθρώπους δεν έχουν ποτέ διαγνωστεί. Οι περισσότεροι από αυτούς τους ανθρώπους ζουν ανεξάρτητα στο συνηθισμένο για αυτούς περιβάλλον, παρόλο που μπορεί να χρειαστούν βοήθεια με τη στέγαση και την εργασία ή όταν βρίσκονται κάτω από έντονο άγχος.

Μέτρια νοητική υστέρηση (Moderate mental retardation)

Οι άνθρωποι σε αυτή την ομάδα αποτελούν περίπου το 12% του πληθυσμού. Οι περισσότεροι από αυτούς μπορούν να μιλήσουν ή τουλάχιστον να μάθουν να επικοινωνούν και να φροντίσουν τον εαυτό τους με κάποια επίβλεψη. Ως ενήλικες μπορούν να αναλάβουν συνήθως απλές εργασίες και εργασίες ρουτίνας.

Βαριά Νοητική Καθυστέρηση (Severe mental retardation)

Αυτή η ομάδα αντιπροσωπεύει περίπου το 7% του πληθυσμού. Στην περίπτωση των προ σχολικών τους χρόνων, η ανάπτυξη τους είναι συνήθως βραδύνουσα σε μεγάλο βαθμό. Τελικά μπορούν να αποκτήσουν κάποιες δεξιότητες, αν και κάτω από στενή παρακολούθηση. Μπορούν επίσης να είναι σε θέση να επικοινωνούν με απλό τρόπο χρησιμοποιώντας λίγες λέξεις. Ως ενήλικες μπορούν να αναλάβουν απλές εργασίες και να συμμετάσχουν σε περιορισμένες κοινωνικές δραστηριότητες.

Βαθιά νοητική καθυστέρηση (Profound mental retardation)

Οι άνθρωποι σε αυτή την ομάδα αποτελούν λιγότερο από το 1% του πληθυσμού. Λίγοι από αυτούς μαθαίνουν να φροντίζουν τον εαυτό τους αν και μερικοί αποκτούν τελικά κάποιο απλό λόγο και βασική κοινωνική συμπεριφορά.

Συσχετιζόμενες δυσκολίες

Η νοητική καθυστέρηση μπορεί να συνοδεύεται ή να περιπλέκεται από κινητικά ή αισθητηριακά ελλείμματα, προβλήματα συμπεριφοράς, επιληψία ψυχαναγκαστική διαταραχή ή αυτισμό.

Αιτιολογία της νοητικής καθυστέρησης

Οι αιτίες της νοητικής καθυστέρησης μπορούν να διαιρεθούν σε πολλαπλούς παράγοντες.

Οι γενετικές αιτίες οφείλονται κυρίως σε διαταραχές του μεταβολισμού και των χρωμοσώμων.

  • Σύνδρομο Lesch-Nyhan
  • Tuberous Sclerosis
  • Φαινυλκετονουρία
  • Σύνδρομο Down

Οι περιβαλλοντικές αιτίες περιλαμβάνουν αυτά που συμβαίνουν στο αναπτυσσόμενο έμβρυο ή στη περιγεννητική, νεογνική και παιδική ηλικία.

  • Τραυματισμοί στο κεφάλι
  • Μηνιγγίτιδα
  • Υποσιτισμός
  • Λήψη φαρμάκων
  • Ακτινοβολίες

Γιατί είναι σημαντικό το γεγονός να γνωρίζουμε τις αιτίες της νοητικής καθυστέρησης; Είναι σημαντικό για πολλούς λόγους, όπως:

  1. η ανάγκη για τους γονείς, φροντιστές και τα άτομα που είναι γύρω τους να κατανοήσουν τι είναι νοητική στέρηση και τι συμβαίνει
  2. το άτομο και η οικογένεια έχουν το δικαίωμα να γνωρίζουν
  3. ανακούφιση από την αβεβαιότητα σχετικά με την αιτία της νοητικής στέρησης
  4. υποκίνηση των παρεμβάσεων που σχετίζονται με τη κάλυψη των αναγκών
  5. δυνατότητα να ανήκουν σε μια ομάδα υποστήριξης

Ενήλικες με νοητική υστέρηση και ψυχικές διαταραχές

Οι ενήλικες με νοητική υστέρηση διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο να αναπτύξουν ψυχικές διαταραχές λόγω της σύνθετης αλληλεπίδρασης των βιολογικών, ψυχολογικών, κοινωνικών και οικογενειακών παραγόντων.  Μελέτες έχουν δείξει ότι 20-40% των ατόμων με νοητική υστέρηση έχουν επίσης κάποια μορφή ψυχικής διαταραχής.

Ποιοι παράγοντες επηρεάζουν τις παρουσιάσεις των ψυχικών διαταραχών σε άτομα με νοητική υστέρηση

Η παρουσίαση της ψυχικής διαταραχής σε ένα άτομο με νοητική υστέρηση θα εξαρτηθεί από τα επίπεδα της γνωστικής, επικοινωνιακής, φυσικής και κοινωνικής λειτουργικότητας, καθώς και από τις δια- προσωπικές, πολιτιστικές και περιβαλλοντικές επιδράσεις.

Σε γενικές γραμμές, τα συμπτώματα των ψυχικών διαταραχών που παρουσιάζονται από τους ενήλικες με ήπια νοητική καθυστέρηση και φτωχές λεκτικές δεξιότητες επικοινωνίας είναι λιγότερο πολύπλοκα από τους ενήλικες με φυσιολογική νοημοσύνη. Ωστόσο, λόγω της λιγότερο καλά αναπτυγμένης γνωστικής και επικοινωνιακής δεξιότητας,  ενήλικες με μέτρια και σοβαρή νοητική καθυστέρηση είναι πιο πιθανό να εμφανίσουν διαταραγμένη συμπεριφορά . Ένα άτομο μπορεί να παρουσιάσει  συμπτώματα από δύο ή περισσότερες σχετικές ψυχικές διαταραχές σε μια δεδομένη στιγμή, όπως καταδεικνύουν τα παρακάτω κλινικά παραδείγματα:

Παράδειγμα Α

Ένας άνδρας με ήπια νοητική υστέρηση και επιληψία παρουσίαζε μακροχρόνια υπερβολική προσοχή για την προσωπική υγιεινή του και αυτό  οφείλεται σε μια ψυχαναγκαστική διαταραχή της προσωπικότητας, μαζί με κρίσεις πανικού και έντονου άγχους.

Παράδειγμα Β

Μια γυναίκα με σύνδρομο Down και μέτριες μαθησιακές δυσκολίες παρουσιάστηκε με χαμηλή διάθεση, διαταραχές του ύπνου και όρεξης λόγω καταθλιπτικής διαταραχής, αλλά και σταδιακή μείωση της κοινωνικότητας και αυτο-εξυπηρέτησης λόγω της άνοιας Alzheimer .

Παράδειγμα Γ

Ένας έφηβος με σοβαρή νοητική υστέρηση, μη ομιλητικός, παρουσίασε κοινωνική αδιαφορία, φτερουγίσματα λόγω αυτισμού, αυτο-τραυματισμό και σεξουαλικά ακατάλληλες και προκλητικές συμπεριφορές.

Ποιά είδη των ψυχικών διαταραχών μπορεί να συν-υπάρχουν σε ενήλικες με νοητική υστέρηση

Οι ενήλικες με νοητική υστέρηση υποφέρουν από τα ίδια είδη των ψυχικών διαταραχών, όπως τα άτομα με φυσιολογική πνευματική λειτουργία. Σε ενήλικες με σοβαρή νοητική υστέρηση, o αυτισμός και οι διαταραχές συμπεριφοράς είναι κοινά, αλλά οι ψυχώσεις είναι συχνά δύσκολο να εντοπιστούν όταν τα άτομα δεν είναι σε θέση να εκφράσουν τις πολύπλοκες εμπειρίες τους, όπως περίεργες ιδέες και φωνές.

Η διάγνωση των οργανικών ψυχώσεων και οι διαταραχές προσωπικότητας είναι δύσκολη στους περισσότερους ενήλικες με νοητική υστέρηση, δεδομένου ότι είναι δύσκολο να επιτευχθεί μιας ακριβής και μακροχρόνιας καταγραφής της λειτουργίας της συμπεριφοράς και των συμπτωμάτων.

Οι κύριοι τύποι των ψυχικών διαταραχών σε ενήλικες με νοητική υστέρηση είναι :

  • Ψυχώσεις
  • Συναισθηματικές διαταραχές
  • Νευρώσεις
  • Αγχώδεις διαταραχές
  • Διαταραχές προσωπικότητας
  • Άνοια

Ποιά είναι η αξιολόγηση των ψυχικών διαταραχών στους ενήλικες με νοητική υστέρηση

H διεπιστημονική αξιολόγηση είναι απαραίτητη πάντα λόγω του πολύπλοκου συνδυασμού της ψυχικής και της σωματικής υγείας, αλλά και των κοινωνικών αναγκών που παρουσιάζονται στα άτομα με νοητική υστέρηση με τη συνύπαρξη κάποιας ψυχικής διαταραχής.

 Στην ιδανική περίπτωση , η διεπιστημονική προσέγγιση θα αφορά τον ασθενή και τους φροντιστές για τη μεγιστοποίηση της συγκέντρωσης των δεδομένων. Η αξιολόγηση θα πρέπει να καλύπτει τις δεξιότητες επικοινωνίας, τη λειτουργικότητα, την προσωπικότητα, τις σχέσεις, το περιβάλλον, τιη συμπεριφορά, τη φαρμακευτική αγωγή και σωματική υγεία (για παράδειγμα: επιληψία). Η λεκτική επικοινωνία, η ακοή και οι ικανότητες συνεργασίας καθορίζει εάν η εκτίμηση της ψυχικής κατάστασης του ασθενή μπορεί να περιλαμβάνει παρατηρήσεις συμπεριφοράς, της διάθεσης, των σκέψεων, των αντιλήψεων, του προσανατολισμού, της μνήμης και της αντίληψης για την κατάσταση και τις ανάγκες του. Παρουσιάζοντας τις ανάγκες, λαμβάνοντας υπόψιν το παρελθόν και την παρούσα φυσική, ψυχική και κοινωνική λειτουργικότητα, στη συνέχεια οι ειδικοί προσπαθεί να κάνει μια συγκεκριμένη διάγνωση (αν είναι δυνατόν) και να συμφωνήσουν σε μία παρέμβαση προσανατολισμένη στις ανάγκες του ασθενή και των φροντιστών του.

Περαιτέρω παρατηρήσεις συμπεριφοράς, επαναξιολογήσεις σε διαφορετικά περιβάλλοντα,  και οι δοκιμές των φαρμάκων μπορεί να είναι απαραίτητες καθώς είναι  μέρος της συνεχιζόμενης κλινικής αξιολόγησης και φροντίδας.

Πολλά εργαλεία αξιολόγησης είναι σήμερα σε χρήση, συμπεριλαμβανομένης τoυ διαγνωστικού εργαλείου PIMRA, το οποίο είναι σχεδιασμένο να βοηθά στην αξιολόγηση διαφορικής διάγνωσης σε άτομα με νοητική στέρηση, του εργαλείου Reiss – Screen για ενήλικες και παιδιά που αξιολογεί τη δυσπροσαρμοστική συμπεριφορά και δίνει ακριβής ανάλυση για διαφορική διάγνωση, καθώς και του PASADD, το οποίο βοηθά την αξιολόγηση της ύπαρξης ή μη των ψυχικών διαταραχών σε άτομα με νοητική στέρηση.

Τι θεραπευτικές μέθοδοι είναι διαθέσιμες για τα άτομα με νοητική υστέρηση και ψυχικές διαταραχές;

Η θεραπεία βασίζεται κυρίως στην Εφαρμοσμένη Ανάλυση Συμπεριφοράς, καθώς και στη κατανόηση μερικών «λειτουργιών» κάποιας διαφορετικής θεραπείας. Αυτό μπορεί να περιλαμβάνει γνωστική αναλυτική θεραπεία και συμπεριφορικές θεραπείες, οι οποίες εστιάζουν στην εκμάθηση των δεξιοτήτων, π.χ. κοινωνικές δεξιότητες και τη διαχείριση θυμού. Κάποιες προσεγγίσεις (π.χ.,ερμηνευτική ψυχοθεραπεία ) μπορεί να απαιτήσουν κάποια τροποποίηση, και η χρήση τους εξαρτάται από το επίπεδο της γλωσσικής ανάπτυξης του ατόμου που λαμβάνει τη θεραπεία. Είναι σαφές ότι οι ψυχολογικές προσεγγίσεις που αναπτύχθηκαν για άτομα με ψυχικές διαταραχές χωρίς νοητική αναπηρία μπορεί να είναι κατάλληλες και για τα άτομα με διανοητική αναπηρία.

Ομοίως, η υποστήριξη της οικογένειας και / ή άλλων φροντιστές μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο υποτροπής για τους επιρρεπείς σε ψυχιατρικές ασθένειες .

Εισαγωγική Φωτογραφία

Προτεινόμενη Βιβλιογραφία

  • Carulla, L. S., Reed, G. M., Vaez-Azizi, L. M., Cooper, S. A., Leal, R. M., Bertelli, M., Adnams, C., Cooray, S., Deb, S., Dirani, L. A., et al. (2011). Intellectual Developmental Disorders: towards a new name, definition and framework for mental retardation/intellectual disability” in ICD – 11. World Psychiatry, 10(3), 175-180.
  • Cooper SA, Smiley E, Morrison J. (2007). Mental ill-health in adults with intellectual disabilities: prevalence and associated factors. Br J Psychiatry, 190, 27–35.
  • Costello, H. & Bouras, N. (2006). Assessment of mental health problems in people with intellectual disabilities. Isr. J. Psychiatry Relat. Sci., 43(4), 241-251
  • Switzky HN, Greenspan S. What is mental retardation?: ideas for an evolving disability in the 21st century. Washington: American Association on Mental Retardation; 2006. American Association on Mental Retardation.
  • World Health Organization. International statistical classification of diseases and related health problems, 10th revision. Geneva: World Health Organization; 1992.
]]>