25 Ιαν 2013

Ορολογία: ψυχομετρία

Ο όρος ψυχομετρία αναφέρεται στο επιστημονικό πεδίο της ψυχολογίας το οποίο ως σκοπό έχει την παρατήρηση, τη μέτρηση ή/και την ποσοτικοποίηση της ανθρώπινης συμπεριφοράς και των παραγόντων που οδηγούν σε αυτή. Μέσω των εργαλείων που αναπτύσσονται με τις μεθόδους της ψυχομετρίας εντοπίζουμε τις διαφορές μεταξύ ατόμων αλλά και επομένως και τη γενικότερη θέση της συμπεριφοράς κάποιου μέσα στο τόξο των συμπεριφορών που παρουσιάζουν τα άτομα μιας κοινωνίας. Κοινώς, χάρη στην ψυχομετρία, μπορούμε να εντοπίζουμε τις αποκλίνουσες συμπεριφορές πολύ πιο εύκολα και με σχετική ασφάλεια.

Για να είναι αξιόπιστα τα αποτελέσματα μιας ψυχομετρικής αξιολόγησης, η ψυχομετρία δεν ασχολείται απλά με την ανάπτυξη δοκιμασιών μέτρησης ψυχολογικών δομών (π.χ. νόηση, συναισθήματα, μνήμη, προσωπικότητα), αλλά και με την έρευνα γύρω από αξιολόγηση και την αξιοπιστία των δοκιμασιών αυτών.

Εισαγωγική Φωτογραφία

]]>

15 Ιαν 2013

Ορολογία: ψυχολογική προβολή

Ο όρος «προβολή» αναφέρεται σε έναν μηχανισμό άμυνας του εγώ, σύμφωνα με τον οποίο το άτομο υποθέτει ότι κάποιος άλλος έχει  τις ίδιες σκέψεις, συναισθήματα και αξίες με τον ίδιο. Συνήθως η προβολή γίνεται προς άλλα πρόσωπα, αλλά σε σπάνιες περιπτώσεις μπορεί να λάβει χώρα και σε άψυχα αντικείμενα ή ζώα. Ο μηχανισμός άμυνας αναλύθηκε εκτενώς από τον Φρόιντ και τους μετέπειτα ψυχοδυναμικούς ψυχοθεραπευτές.

Επί παραδείγματι, ο Κώστας έχει ένα ασυνείδητο μίσος για τον πατέρα του. Επειδή το συναίσθημα του μίσους απέναντι στον γονιό του είναι απαγορευμένο και ψυχοφθόρο παραμένει σε ασυνείδητο επίπεδο και βρίσκει διαφυγή μέσω της ενεργοποίησης της προβολής. Ο Κώστας προβάλλοντας το μίσος του στον πατέρα του, πιστεύει ότι ο πατέρας του είναι αυτός που τον μισεί.

Εισαγωγική Φωτογραφία

]]>

07 Ιαν 2013

Ορολογία: MMPI (Minnesota Multiphasic Personality Inventory)

Το Minnesota Multiphasic Personality Inventory (MMPI) είναι μία από τα πιο διαδεδομένες και ευρέως χρησιμοποιούμενες δοκιμασίες εντοπισμού αποκλίνουσας προσωπικότητας. Η δοκιμασία αποτελείται από περίπου 500 προτάσεις τις οποίες ο συμμετέχοντας πρέπει να διαβάσει και να σημειώσει κατά πόσο τον εκφράζουν ή όχι. Οι προτάσεις καλύπτουν ένα μεγάλο εύρος καθημερινών δραστηριοτήτων, εμπειριών και αντιλήψεων που μπορεί να έχει ένα άτομο: την ενασχόλησή του κατά τον ελεύθερο χρόνο του, την όρεξή του, την αυτοεικόνα του, τη μορφή των σκέψεων που κάνει κ.α.

Όπως και με το σύνολο των ψυχολογικών δοκιμασιών -και ιδιαίτερα των δοκιμασιών προσωπικότητας- δεν υπάρχουν σωστές ή λανθασμένες απαντήσεις. Αντίθετα, όλες οι απαντήσεις θεωρούνται «σωστές», εφόσον το άτομο έχει απαντήσει ειλικρινά. Για να εξασφαλιστεί η ειλικρίνεια των απαντήσεων και να μειωθεί η πιθανότητα ο συμμετέχοντας να απαντάει τυχαία, το ερωτηματολόγιο περιέχει και ερωτήσεις «παγίδες», οι οποίες ελέγχουν την πιθανότητα τυχαίων απαντήσεων. Οι απαντήσεις στη συνέχεια ποσοτικοποιούνται ώστε ο συμμετέχοντας να λάβει μια βαθμολογία στους ακόλουθους περιγραφικούς παράγοντες προσωπικότητας:

  1. Υποχονδρίαση
  2. Κατάθλιψη
  3. Υστερία
  4. Ψυχοπαθητική απόκλιση
  5. Ταύτιση με το φύλο
  6. Παράνοια
  7. Αγχώδεις αντιδράσεις
  8. Σχιζοφρένεια
  9. Υπομανία
  10. Κοινωνική εσωστρέφεια
  11. Άγχος
  12. Απώθηση
  13. Ισχύς του Εγώ
  14. Κυριαρχία
  15. Κοινωνική Ευθύνη
  16. Κολεγιακή Δυσπροσαρμοστικότητα
  17. Διαταραχή Μετα- Τραυματικού Στρες
  18. Κλίμακα Συζυγικού Άγχους
  19. Εχθρότητα
  20. Υπερ- Ελεγχόμενη Εχθρότητα
  21. Κλίμακα Αλκοολισμού
  22. Κλίμακα Παραδοχής της Εξάρτησης
  23. Κλίμακα Λανθάνουσας Εξάρτηση
  24. Κλίμακες Ρόλου του Φύλου
  25. Επιθετικότητα
  26. Ψύχωση
  27. Έλλειψη Κινήτρων
  28. Αρνητικό Συναίσθημα / Νευρωτισμός
  29. Εσωστρέφεια / Χαμηλό Θετικό Συναίσθημα
Η δοκιμασία εμφανίστηκε για πρώτη φορά το 1934 από τους  S. R. Hathaway και J. C. McKinley του πανεπιστημίου της Μινεσότα. Έκτοτε έχουν υπάρξει επανεκδόσεις της δοκιμασίας ώστε να σταθμιστεί η δοκιμασία στα νέα δεδομένα του πληθυσμού αλλά και να ειδικευτεί για την χορήγηση σε εφήβους. Εισαγωγική Εικόνα: Βιβλιογραφία
]]>

19 Σεπ 2012

Ορολογία: Γνωστικές Νευροεπιστήμες

Οι γνωστικές νευροεπιστήμες είναι ένας ακαδημαϊκός τομέας ο οποίος ασχολείται με την επιστημονική μελέτη του βιολογικού υπόβαθρου των γνωστικών λειτουργιών, επικεντρώνοντας κυρίως στο νευρωνικό δίκτυο που σχετίζεται με την εκάστοτε γνωστική λειτουργία αλλά και την εκδηλούμενη συμπεριφορά. Ο συγκεκριμένος επιστημονικός τομέας προσπαθεί να απαντήσει πως το νευρωνικό δίκτυο παράγει τις παρατηρούμενες συμπεριφορές και τις διάφορες γνωστικές λειτουργίες (π.χ. όραση, ακοή, αφηρημένη σκέψη, αντίληψη αριθμών, κατανόηση λόγου).

Οι γνωστικές νευροεπιστήμες είναι ένα παρακλάδι τόσο της ψυχολογίας όσο και των νευροεπιστημών και έχει άμεση σχέση με άλλους τομείς της ψυχολογίας όπως η γνωστική ψυχολογία, η ψυχοβιολογία αλλά και η νευροψυχολογία. Οι γνωστικοί νευροεπιστήμονες συνήθως έχουν ολοκληρώσει τις σπουδές τους στην ψυχολογία, την ψυχιατρική, την νευρολογία, την γλωσσολογία, τα μαθηματικά ή τη βιολογία.

Εισαγωγική Φωτογραφία

]]>

29 Αυγ 2012

Ορολογία: Σύμπλεγμα Κατωτερότητας

Σύμφωνα με την ατομική ψυχολογία του Αυστριακού ψυχίατρου Άλφρεντ Άντλερ, το σύμπλεγμα κατωτερότητας είναι ένα σύμπλεγμα το οποίο χαρακτηρίζεται από συναισθηματικά χρωματισμένες ιδέες που προέρχονται από καταπιεσμένους φόβους σχετιζόμενους με υπαρκτή ή φαντασιακή κατάσταση κατωτερότητας του ατόμου σε σχέση με τους γύρω του. Συνηθισμένο αποτέλεσμα του συμπλέγματος αυτού είναι η κοινωνική απομόνωση του ατόμου και το κλείσιμο στον εαυτό του.

Ο Άντλερ εισήγαγε τον όρο το 1907 στο βιβλίο του «Study of Organ Inferiority and its Psychical Compensation«, ενώ απέδωσε το σύμπλεγμα κυρίως στο περιβάλλον το οποίο μεγάλωσε το άτομο κατά την παιδική του ηλικία.

Εισαγωγική Φωτογραφία

]]>

20 Αυγ 2012

Ο όρος της εβδομάδας: Συλλογικό ασυνείδητο

Σύμφωνα με τον ψυχαναλυτή Carl G. Jung, κάθε άτομο πέραν των ατομικών ασυνείδητων σκέψεων, μοιράζεται κοινές ασυνείδητες σκέψεις και με όλους τους υπόλοιπους ανθρώπους τόσο της δικής του κουλτούρας, όσο και άλλων. Αυτές τις κοινές σκέψεις, τάσεις και συμπεριφορές τις ονόμασε «συλλογικό ασυνείδητο«. Ο Jung προχώρησε τη θεωρία του ένα βήμα παραπέρα μιλώντας για τα αρχέτυπα, τα οποία περιέγραψε ως συλλογικές εικόνες και αναμνήσεις που -περνώντας από γενιά σε γενιά- έχουν φτάσει έως και τις ημέρες μας υπό την μορφή σχεδίων, σχημάτων, χρωματισμών, φιγούρων, χαρακτήρων παραμυθιών κτλ.

Εισαγωγική Φωτογραφία ]]>

30 Ιούλ 2012

Ο όρος της εβδομάδας: Ακουστική αγνωσία

ακουστική αγνωσία δεν έχουν την ικανότητα να αναγνωρίζουν συγκεκριμένους ήχους, παρά το γεγονός ότι το ακουστικό τους σύστημα είναι ανέπαφο. Νευρολογικά, παρατηρούνται αμφίπλευρες, συμμετρικές φλοιώδεις και υποφλοιώδεις βλάβες στων πρόσθιων κροταφικών λοβών. Σε αυτό το σύνδρομο υπάρχουν κάποιες κατηγοριοποιήσεις. Πρώτον, ο διαχωρισμός γίνεται σε λεκτικούς ήχους (λέξεις) και μη λεκτικούς ήχους (περιβαλλοντικούς).  Πηγή: Λίζα Βάρβογλη, «Ερευνώντας τους λαβύρινθους του εγκεφάλου»]]>

11 Μαΐ 2012

Ο όρος της εβδομάδας: Γαγγλιακά Κύτταρα

Τα γαγγλιακά κύτταρα είναι ένας είδος νευρώνων το οποίο βρίσκεται στo εσωτερικό στρώμα του αμφιβλιοστρειδούς χιτώνα που βρίσκεται πιο κοντά στο μπροστινό μέρος του οφθαλμού και οι οποίοι λαμβάνουν πληροφορίες από τα διπολικά κύταρρα, τα οποία με την σειρά τους λαμβάνουν πληροφορίες από τα ραβδία και τα κωνία. Χωρίζονται δε σε κύταρρα τύπου ON και OFF. Τα ΟΝ γαγγλιακά κύτταρα ενεργοποιούνται όταν το φως χτυπήσει το κέντρο του και απενεργοποιούνται όταν το φως χτυπήσει την περιφέρεια, ενώ τα OFF λειτουργούν αντίστροφα.

Τα γαγγλιακά κύτταρα είναι από τους πιο σημαντικούς νευρώνες του οπτικού μας συστήματος. Τυχόν δυσλειτουργία τους μπορεί να προκαλέσει πολύ σοβαρά οφθαλμολογικά προβλήματα όπως π.χ. στην περίπτωση του γλαυκώματος, τα οποία μπορεί να οδηγήσουν ακόμη και στην μερική ή ολική τύφλωση.

]]>

23 Απρ 2012

Ο όρος της εβδομάδας: Η ψευδαίσθηση της Μάρκαρετ Θάτσερ

Η ψευδαίσθηση της Μάρκαρετ Θάτσερ είναι μια οπτική ψευδαίσθηση στην αντίληψη προσώπων όταν το κεφάλι είναι αναποδογυρισμένο, ενώ το στόμα και τα μάτια παραμένουν να είναι στην σωστή κατεύθυνση. Ενώ αυτή η εικόνα είναι ιδιαίτερα τρομακτική όταν το κεφάλι είναι στη σωστή κατεύθυνση, όταν αυτό είναι αναποδογυρισμένο πολλοί δεν μπορούν καν να εντοπίσουν τις ανωμαλίες στην απεικόνιση του προσώπου (βλ. εικόνα).

Η ψευδαίσθηση αυτή οφείλεται στη δυσκολία του οπτικού μας συστήματος να εντοπίσει τοπικές ανωμαλίες στα χαρακτηριστικά ενός προσώπου όταν αυτό είναι αναποδογυρισμένο, καθώς εξελικτικά το σύστημα έχει αναπτυχθεί για να ανταπεξέρχεται σε πρόσωπα που είναι στη σωστή κατεύθυνση.

Η ψευδαίσθηση πήρε το όνομα της πρώην πρωθυπουργού της Βρετανίας όταν ο ψυχολόγος Peter G. Thompson χρησιμοποίησε μια φωτογραφία της κατά τη διάρκεια των πειραμάτων που έκανε για να ερευνήσει το φαινόμενο στις αρχές της δεκαετίας του 1980.

]]>

12 Απρ 2012

Ο όρος της εβδομάδας: Αποπροσωποποίηση

Ο όρος αποπροσωποποίηση αναφέρεται στο αίσθημα συναισθηματικής αποσύνδεσης ή αποξένωσης κάποιου από τον ίδιο του τον εαυτό. Κατά την αποπροσωποποίηση το άτομο αντιλαμβάνεται τον εαυτό του σαν ένας τρίτος παρατηρητής, σαν να βλέπει μια ταινία με πρωταγωνιστή τον εαυτό του. Στις περιπτώσεις που η αποπροσωποποίηση δημιουργεί προβλήματα σε προσωπικό, κοινωνικό ή άλλο πεδίο της ζωής κάποιου, τότε μπορεί να υπάρξει η διάγνωση της διαταραχής αποπροσωποποίησης. Το αίσθημα της αποπροσωποποίησης θεωρείται ότι σχετίζεται με τις εξωσωματικές εμπειρίες (out of body experience) που αναφέρουν κάποια άτομα.

Εισαγωγική Φωτογραφία

]]>