29 Ιούν 2015

Ζευγάρι και δοκιμασία

Δύο άνθρωποι αποφασίζουν να γίνουν ζευγάρι. Στη νέα αυτή σχέση, ο καθένας κουβαλά όλα όσα τον έχουν διαμορφώσει: την οικογένειά του, την κουλτούρα του, τις αξίες του, τις αναμνήσεις και τις εμπειρίες του. Το παιχνίδι σε αυτή τη σχέση παίζεται με 4: τον άντρα, τη γυναίκα και τις καταγωγές τους!

Στην πορεία βέβαια αυτής της σχέσης και καθώς τα προβλήματα του καθενός προστίθενται στην καθημερινότητα του άλλου και μεγαλώνουν, ο έρωτας, ο ρομαντισμός, τα ωραία και καλά χαρακτηριστικά του/της συντρόφου δείχνουν να διαλύονται και να χάνονται με χαρακτηριστική ευκολία, ενώ στη θέση τους έρχονται να προβάλλονται τα εξιδανικευμένα τμήματα του εαυτού τους, δημιουργώντας έτσι σταδιακά μια δυσλειτουργική σχέση.

Σε μια τέτοια λοιπόν σχέση, συχνά φαίνεται πως οι σύντροφοι δεν έχουν αποδεχθεί τμήματα του δικού τους εαυτού με αποτέλεσμα να τα προβάλλουν στον άλλον. Αυτή η ασυνείδητη απόρριψη για τον εαυτό, γίνεται συνειδητή απόρριψη του άλλου και έτσι προκαλούνται προβλήματα. Αυτά τα προβλήματα εξαρτώνται από την ικανότητα των συντρόφων να προσαρμόζονται στην πραγματική εικόνα του άλλου και να την αποδέχονται. Ο τρόπος με τον οποίο οι σύντροφοι αντιμετωπίζουν τις διαφορές τους αφενός καθορίζει την ποιότητα της  σχέσης τους και αφετέρου καθορίζεται από αυτήν. Έχει βρεθεί (Gottman) ότι τα ζευγάρια που είναι ικανοποιημένα από τη σχέση τους χειρίζονται τις διαφωνίες τους με θετικό τρόπο και προσπαθούν να αλλάξουν τον άλλον με υποστηρικτικό τρόπο χωρίς να τον απορρίπτουν.

Μια άλλη διάσταση στη σχέση αφορά την ευελιξία και την προσαρμογή στις αλλαγές. Θέματα όπως η γέννηση ενός παιδιού, αποχωρισμός του από την οικογένεια, ενηλικίωσή του, ασθένειες και άλλα στρεσογόνα γεγονότα είναι αναπόφευκτα στην πορεία ενός ζευγαριού και η δυνατότητά τους να τα αντιμετωπίσουν με ωριμότητα και ευελιξία καθορίζει σε σημαντικό βαθμό και την πορεία της σχέσης τους. Υπάρχει μια θεμελιώδης ασυμβατότητα η οποία εντοπίζεται ανάμεσα σε 2 συναισθήματα-καταστάσεις, την αφοσίωση η οποία αναφέρεται στην υπακοή στους κανόνες που ισχύουν στην οικογένεια καταγωγής μας και την πίστη που είναι απλά η εμπιστοσύνη στη σχέση μεταξύ δύο ανθρώπων. Αφενός η δύναμη που ωθεί κάθε παιδί να παραμείνει το παιδί των γονιών του και αφετέρου η επιθυμία να γίνει άνδρας/γυναίκα μιας ξένης/ξένου που την/τον διάλεξε, καθορίζει αν θα καταφέρουμε να περάσουμε σε επόμενο στάδιο, σε αυτό της εξατομίκευσης και διαφοροποίησης. Σε αυτό το πλαίσιο το ζευγάρι έχει 2 επιλογές: να υπακούσει στους οικογενειακούς κώδικες ή να επιλέξει τη χειραφέτηση από αυτούς και να εφεύρει νέους. Αν απορρίψεις τους οικογενειακούς κώδικες κινδυνεύεις να προκαλέσεις ρήξη με τους γονείς και να χάσεις την υποστήριξή τους. Αντίθετα, αν παραμείνεις δέσμιος στους οικογενειακούς κανόνες παραιτείσαι από την ιδιωτική ζωή και χάνεις την αυτονομία σου.

Σε κάθε κρίση οι δυνάμεις της ένωσης ανταγωνίζονται τις δυνάμεις του χωρισμού χωρίς να ξέρουμε ποτέ ποιος τελικά θα επιβιώσει. Αυτή όμως η κρίση μας δίνει την ευκαιρία να διαπιστώσουμε αν το άτομο που έχουμε επιλέξει είναι το «σωστό», το «κατάλληλο» για εμάς. Ο μόνος τρόπος για να καταλάβουμε κάτι τέτοιο είναι να ζυγίσουμε αν αξίζει να πιστέψουμε στη σχέση ή να υπακούσουμε στους κανόνες καταγωγής μας. Από τον πρώτο χωρισμό λόγω του πρώτου παιδιού, από την απιστία έως τον λήθαργο της επιθυμίας, από τη μετάβαση από το ιδεώδες στη βιωμένη πραγματικότητα, οι κρίσεις που ελλοχεύουν στο ζευγάρι είναι αμέτρητες. Μπορεί να φέρουν στο προσκήνιο το ζήτημα του χωρισμού, ή αντίθετα, να δώσουν νέες δυνατότητες να ξεπεράσουν τις κρίσεις αυτές.

«…φανταστείτε τη χαρά της όταν έφτασε στο χορό και τη χαιρέτησε ο όμορφος πρίγκιπας. Αντί για τη συνηθισμένη μεταχείριση που δεχόταν, της φέρθηκε με σεβασμό και ενδιαφέρον. Το συνταίριασμα έμοιαζε ουρανόσταλτο, και η Σταχτοπούτα και ο γοητευτικός Πρίγκιπας σύντομα παντρεύτηκαν.

Όλα πήγαιναν καλά μέχρι που τελικά γύρισαν στο κάστρο, ύστερα από τον μήνα του μέλιτος. Ο πρίγκιπας ανέβηκε στην κρεβατοκάμαρα, φόρεσε τις πυτζάμες του, αφήνοντας το πουκάμισό του στο πάτωμα,  τις κάλτσες στο κρεβάτι και το παντελόνι στην καρέκλα. Η Σταχτοπούτα μπήκε στο δωμάτιο και έμεινε άναυδη από την ακαταστασία. Περίμενε, γεμάτη προσδοκία, να συμμαζέψει ο πρίγκιπας, αλλά σαν αυτός δεν το έκανε άρχισε να πετάει κάποια καρφιά. Καθώς εκείνος δεν αντιδρούσε, τα καρφιά γινόταν εντονότερα και μια γνώριμη σκέψη της καρφώθηκε στο μυαλό! «Μάλιστα! Είναι ακριβώς σαν όλους τους άλλους! Νόμιζα ότι ήταν διαφορετικός, αλλά κι αυτός περιμένει να μαζέψω εγώ και τη δική του ακαταστασία. Θέλει απλώς μια υπηρέτρια». Πολύ σύντομα η Σταχτοπούτα ένιωθε παραμελημένη και ανεπιθύμητη για άλλη μια φορά. Αντί να ρωτήσει τον πρίγκιπα γιατί δεν μάζεψε τα ρούχα του, προχώρησε στο επόμενο συμπέρασμα: «Δεν με αγαπά!».

Στο μεταξύ ο πρίγκιπας δεν μπορούσε να μαντέψει τι είχε συμβεί στη σύζυγό του που τον πρόσεχε και τον λάτρευε. «Το μόνο που μοιάζει να κάνει είναι να κεντρίζει, να κεντρίζει και να κεντρίζει. Πάντα περιμένει κάτι παραπάνω από εμένα. Δε μπορεί στ’ αλήθεια να είναι τόσο αναστατωμένη για λίγη ακαταστασία. Είναι ακριβώς σαν τους άλλους, θέλει να με αναγκάσει να κάνω το δικό της», συμπέρανε.

Αντί να κάτσουν και να μιλήσουν ο ένας στον άλλον για τα συναισθήματά τους, τα πιστεύω και για τον ρόλο του καθενός στο γάμο τους, προχώρησαν σε ένα ακόμη λαθεμένο συμπέρασμα: «όταν θα γνώριζα τον τέλειο σύντροφο θα ζούσα-υποτίθεται- για πάντα ευτυχισμένα. Δε νιώθω ευτυχία, συνεπώς εσύ δεν είσαι ο τέλειος σύντροφος για μένα». Τόσο η Σταχτοπούτα όσο και ο Πρίγκιπας ξεκινώντας τη σχέση τους είχαν ο καθένας από πριν τις ιδέες τους για τη σημασία της συμπεριφοράς και συγκεκριμένες προσδοκίες για το τι πρέπει να κάνουν οι άνδρες και οι γυναίκες. Οι ατομικές οπτικές τους επηρέαζαν τον τρόπο με τον οποίο ο ένας ερμήνευε τη συμπεριφορά του άλλου. Ο πρίγκιπας είχε χαρεί που βρήκε κάποιον «ίσο» που τον θαύμαζε και η Σταχτοπούτα είχε ενθουσιαστεί που βρήκε κάποιον «ανώτερο» που τη μεταχειριζόταν σαν πριγκίπισσα (δηλαδή σαν «ίση»). Ενώ και οι 2 ήλπιζαν σε ειδική μεταχείριση, αυτό που ανέμεναν ήταν η υπό όρους μεταχείριση.

«….Η εμπειρία του Πρίγκιπα να πρέπει πάντα να εκπληρώνει το επίπεδο προσδοκιών των άλλων (όπως άλλωστε πρέπει να συμπεριφέρεται ένας πρίγκιπας απέναντι στους γονείς-βασιλιάδες!), τον οδήγησε να ελπίζει ότι θα παρουσιαστεί κάποιος που θα τον εκτιμούσε πραγματικά γι αυτό που ήταν, αλλά αυτό που ανέμενε ήταν να βρει κάποιον που θα επιχειρούσε να βρει κάποιο λάθος του και να τον ελέγξει. Η Σταχτοπούτα επίσης, ονειρευόταν να την εκτιμούν αλλά ανέμενε να την εκμεταλλευτούν (όπως ακριβώς συνέβαινε με τη μητριά και τις θετές αδερφές της). Όταν συναντήθηκαν φαινόταν σαν να είχαν εκπληρωθεί οι ευχές τους. Οι ασύνειδες όμως προσδοκίες τους οδήγησαν σε παρερμηνεία των πράξεων του ενός έναντι του άλλου. Αντί να ελέγξουν τις αντιλήψεις τους, αντιδρούσαν σε αυτό που πίστευαν ότι έβλεπαν και η συμπεριφορά τους σταδιακά προκάλεσε την αντίδραση που εξαρχής ανέμεναν να βρουν.»

(από το βιβλίο «Σταχτοπούτα, η συνέχεια…», των Εϊμυ Λιου, Μπέτυ Λου Μπέτνερ, εκδόσεις Μαϊστρος 2008)

Εισαγωγική Εικόνα

]]>

23 Ιούν 2015

Μια γρήγορη ματιά στην ενσυναίσθηση

Ο όρος “ενσυναίσθηση” αναφέρεται στην ικανότητα του θεραπευτή να καταλαβαίνει το εσωτερικό πλαίσιο αναφοράς του πελάτη με ακρίβεια και με τα συναισθηματικά και νοητικά στοιχεία που εμπεριέχονται, σαν να ήταν ο θεραπευτής το ίδιο το άτομο, αλλά χωρίς ταυτόχρονα να χάνει την ιδιότητά του. Είναι η ικανότητα του να μπαίνεις “στα παπούτσια του άλλου”, να θεωρείς μία κατάσταση από την οπτική θέα κάποιου άλλου και να αποκτάς μεγαλύτερη κατανόηση μέσα από τις αντιλήψεις του.

Στα επαγγέλματα υγείας θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική και αναγνωρίζεται ως κλειδί στην επικοινωνία, δημιουργώντας σύνδεση του επαγγελματία με τον ασθενή-πελάτη πετυχαίνοντας καλύτερα αποτελέσματα στην φροντίδα του. Επίσης, βελτιώνει πολλές όψεις της πρακτικής φροντίδας υγείας, περιλαμβάνοντας τη συμμόρφωση του ασθενούς με τη θεραπεία, την εγκαθίδρυση καλύτερης σχέσης με τον ασθενή και την οικογένειά του, την αύξηση της ικανοποίησης του ασθενούς ενώ φαίνεται πως μειώνει την πιθανότητα ιατρικών σφαλμάτων.

Ο όρος προέρχεται από την ελληνική λέξη εμπάθεια, που σημαίνει «φυσική αγάπη, πάθος, μεροληψία», η οποία προέρχεται από ἐν + πάθος. Ο όρος υιοθετήθηκε από τους Hermann Lotze και Robert Vischer για να δημιουργήσουν τη γερμανική λέξη Einfühlung (“αίσθηση σε”), η οποία μεταφράστηκε από τον Edward B. Titchener στην αγγλική empathy. Ο Titchener, το 1920, την διαχώρισε από την λέξη “εμπάθεια”, η οποία σημαίνει “αισθάνομαι εντός” και χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά από θεωρητικούς της αισθητικής για να περιγράψει την ικανότητα σύλληψης της υποκειμενικής εμπειρίας του άλλου. Η θεωρία τουTitchener, ήταν ότι η εμπάθεια προερχόταν από ένα είδος φυσικής μίμησης της δυστυχίας του άλλου, η οποία στη συνέχεια προκαλεί τα ίδια συναισθήματα στον άνθρωπο. Ήθελε να αποδώσει έναν ορισμό διαφορετικό από τη συμπάθεια που μπορεί να νιώθει κανείς για τη δεινή κατάσταση κάποιου άλλου, χωρίς ωστόσο να συμμερίζεται πραγματικά αυτό που αισθάνεται το άλλο άτομο.

To 1897, o Theodor Lipps μετέφερε τον όρο στον τομέα της ψυχολογίας για να περιγράψει το πώς οι άνθρωποι κατανοούν τη διανοητική ικανότητα των συνανθρώπων τους ενώ το 1918 ο Southard τον χρησιμοποίησε για πρώτη φορά για να περιγράψει τη σχέση του γιατρού-ασθενούς ως ένα βοήθημα στη διαγνωστική και θεραπευτική του προσπάθεια. Παρόλα αυτά παραμένει ακόμη και σήμερα μία δυσδιάριτη έννοια και απαιτείται η θεμελίωση ενός ορισμού.

Δεν υπάρχει ομοφωνία σε σχέση με τον ορισμό της ενσυναίσθησης. Μερικές φορές η λέξη ενσυναίσθηση (empathy) χρησιμοποιείται ως ταυτόσημος όρος με τη λέξη συμπάθεια (sympathy), γεγονός που δυσχεραίνει τον ορισμό και ερμηνεία του όρου. Η ενσυναίσθηση φαντάζει απλή, ωστόσο δεν είναι μόνο μια αντανάκλαση των λεγομένων του πελάτη. Είναι η συνεχιζόμενη και ενεργή κατανόηση, όχι μόνο του λεκτικού περιεχομένου αλλά και (κυρίως) των συναισθημάτων που συνοδεύουν τα λεγόμενα που όμως συγχρόνως αποκρύπτονται, είτε γιατί προκαλούν άγχος και σύγχυση, είτε γιατί δεν έχουν έρθει ακόμη σε συνειδητό επίπεδο. Είναι απαραίτητο να διαχωρίσουμε την ενσυναίσθηση που περιλαμβάνει την κατανόηση των εμπειριών του ασθενούς και την ικανότητα να επικοινωνούμε μαζί του, από τη συμπάθεια, που αναφέρεται στη συναισθηματική ανταπόκριση στα συναισθήματα και ενδιαφέροντα του ασθενούς.

Ο επαγγελματίας υγείας που εκφράζει “συμπάθεια” μπορεί να φροντίσει επαρκώς τον ασθενή του, επιδεικνύοντας όμως μόνο συμπάθεια. Αντίθετα, ένας ενσυναισθητικός επαγγελματίας ενδιαφέρεται για την κατανόηση της ποιότητας των εμπειριών του ασθενούς και ταυτόχρονα έχει την ικανότητα να επικοινωνήσει αυτή την κατανόηση. Η ενσυναίσθηση αποτελεί μια σημαντική ικανότητα-να γνωρίζουμε τα συναισθήματα του άλλου- και εμπλέκεται σε μια τεράστια σφαίρα δραστηριοτήτων της ζωής. Συνδέεται άμεσα με την ικανότητα να αναγνωρίζει και να αποκωδικοποιεί κάποιος τα συναισθήματα κάποιου άλλου, τα οποία και σπάνια αποκαλύπτονται ή περιγράφονται. Αυτή η αποκωδικοποίηση μπορεί να συμβεί μέσα από την ικανότητα κάποιου να διαβάζει τα μη λεκτικά στοιχεία της επικοινωνίας.

Εισαγωγική Φωτογραφία

]]>

14 Ιούν 2015

Τα χρήματα ίσως δεν φέρνουν την ευτυχία, αλλά διώχνουν τη δυστυχία

Έχουν υπάρξει πολλές έρευνες γύρω από τη σχέση ανάμεσα στα χρήματα και το κατά πόσο φέρνουν την ευτυχία. Αυτό στο οποίο φαίνεται να συμφωνούν οι περισσότερες έρευνες έως τώρα είναι πως υπάρχει μια συσχέτιση μεταξύ των δύο, αλλά σίγουρα αυτή η σχέση δεν είναι ξεκάθαρη και γραμμική. Στο παρελθόν αναφερθήκαμε σε διάφορες έρευνες γύρω από το θέμα, οι οποίες έφτασαν σε μερικά ενδιαφέροντα συμπεράσματα.

Πρώτον, τα χρήματα σχετίζονται με αυξημένα επίπεδα ευτυχίας, αλλά μόνο έως το επίπεδο που εξασφαλίζουν σε κάποιον τα απαραίτητα για να ζήσει «κανονικά» τη ζωή του. Πέραν αυτού του ορίου, τα περισσότερα χρήματα δεν σχετίζονται με πιο ευτυχισμένη ζωή. Δεύτερον, οι πιο πλούσιοι συνανθρωποί μας πληρώνουν ένα βαρύ τίμημα για τον πλούτο τους: δεν μπορούν να γευτούν τις απλές καθημερινές χαρές της ζωής. Ίσως αυτό να εξηγεί τις υπερβολές τις οποίες ακούμε πως κάνουν κατά καιρούς διάφοροι πλούσιοι και διάσημοι, σε μια προσπάθεια να αισθανθούν πιο ευτυχισμένοι. Από τα δύο παραπάνω παραδείγματα μπορούμε να καταλάβουμε ότι τα χρήματα φέρνουν μια αυξημένη ικανοποίηση στη ζωή, αλλά όχι απαραίτητα και την ευτυχία.

Μια νέα, πιο πρόσφατη, έρευνα1 επικεντρώθηκε όχι στο αίσθημα της ευτυχίας, αλλά στο αίσθημα της δυστυχίας. Τα δύο αυτά συναισθήματα δεν πρέπει να γίνονται αντιληπτά ως τα δύο άκρα σε μια γραμμή, αλλά ως δύο εντελώς διαφορετικά συναισθήματα. Με άλλα λόγια, η έλλειψη ευτυχίας δεν σημαίνει απαραίτητα ότι το άτομο είναι δυστυχισμένο, αλλά ούτε και το αντίθετο: η έλλειψη δυστυχίας δεν συνεπάγεται και την ύπαρξη συναισθήματος ευτυχίας. Και τα δύο συναισθήματα καλλιεργούνται στην καθημερινότητά μας, ανεξάρτητα το ένα από το άλλο.

Η συγκεκριμένη έρευνα, όπως και ο περισσότερες στον τομέα αυτό, έγινε με τη μέθοδο της αυτοαναφοράς, της συγκέντρωσης προσωπικών στοιχείων (π.χ. οικονομικά στοιχεία) και του ελέγχου της συσχέτισης μεταξύ της ύπαρξης συναισθημάτων και του οικονομικού επιπέδου. Αυτό που βρήκαν οι ερευνητές είναι πως τα χρήματα σχετίζονται με μειωμένα επίπεδα δυστυχίας: όσο μεγαλύτερο το εισόδημα κάποιου, τόσο λιγότερο «δυστυχής» δηλώνει. Είναι σημαντικό να υπογραμμίσουμε ότι οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να απαντήσουν για το «εδώ και τώρα», πόσα χρήματα βγάζουν αυτή τη στιγμή και πόσο δυστυχισμένοι αισθάνθηκαν τις προηγούμενες ημέρες πριν την συμμετοχή τους στην έρευνα.

Τα αποτελέσματα σίγουρα δεν σόκαραν τους ερευνητές, καθώς ουσιαστικά επαληθεύουν σε μεγάλο βαθμό αυτό που γνωρίζαμε ήδη. Τα χρήματα λειτουργούν ως ένα βοηθητικό μέσο για να καταπολεμήσουμε το άγχος της επιβίωσης και να αυξήσουμε τον έλεγχο στη ζωή μας απέναντι σε αναπάντεχα αρνητικά γεγονότα που μπορεί να σχετίζονται με αρνητικά συναισθήματα. Πέρα από αυτό το σημείο όμως, ο πλούτος παύει να λειτουργεί υποστηρικτικά όσον αφορά τα επίπεδα της ευτυχίας.

Τα χρήματα λοιπόν δεν φέρνουν την ευτυχία, αλλά μας προστατεύουν από τη δυστυχία σε πρώτο βαθμό. Η χαρά της ζωής όμως, όπως έχουν δείξει πλήθος μελετών θετικής ψυχολογίας βρίσκεται σε απλά, καθημερινά πράγματα που οι περισσότεροι στον δυτικό κόσμο μπορούμε να απολαύσουμε: την αγάπη, τον ελεύθερο χρόνο με άτομα που αγαπάμε, τα δημιουργικά χόμπι αλλά και μέσω της συνεισφοράς μας στην κοινωνία με όσα μέσα διαθέτουμε. Δεν θα πρέπει να ξεχνάμε ότι μία γεμάτη ζωή δεν ισούται με μία γεμάτη τσέπη.

Εισαγωγική Φωτογραφία

]]>

Πηγές / Διαβάστε περισσότερα

  1. Kushlev et al. (2015). Higher Income Is Associated With Less Daily Sadness but not More Daily Happiness. Social Psychological and Personality Science July 2015 vol. 6 no. 5 483-489 [pdf] []
04 Μαΐ 2015

Τι είναι η Θετική Ψυχολογία;

Έχετε την τάση να βλέπετε το ποτήρι μισοάδειο ή μισογεμάτο; Πιθανόν να έχετε ακούσει αυτήν τη ερώτηση πολλές φορές…

Σε λιγότερο από μια δεκαετία, η Θετική Ψυχολογία έχει τραβήξει την προσοχή όχι μόνο της ακαδημαϊκής κοινότητας, αλλά και του ευρύ κοινού. Ο αντίκτυπος είναι τόσο μεγάλος που κάνοντας μια αναζήτηση στο google για τον όρο «θετική ψυχολογία» βρέθηκαν περισσότερα από 419,000 αποτελέσματα! Με τον όρο «Positive Psychology» περιγράφεται ένα κίνημα έρευνας και εφαρμογής στις Νευρο-επιστήμες και την Ψυχολογία, που μελετά αυτά που ορίζονται ως «Θετικά συναισθήματα». Μελετώνται, εξίσου, και οι δεξιότητες που αναπτύσσει ο άνθρωπος βιώνοντας αυτά τα συναισθήματα, αλλά και τα επιτεύγματα που προκύπτουν από αυτές τις δεξιότητες.

Σε αντίθεση με την παραδοσιακή ψυχολογία που εστιάζει στο αρνητικό και προβληματικό μέρος του ψυχικού κόσμου του ατόμου και στη θεραπεία του, η θετική ψυχολογία εστιάζεται στην προαγωγή της ευζωίας, της ευημερίας και της ικανοποίησης από τη ζωή, μέσα από την μελέτη του ρόλου των θετικών συναισθημάτων, χαρακτηριστικών, κινήτρων και ικανοτήτων των ανθρώπων. Βέβαια, αυτό δεν είναι κάτι καινούργιο καθώς ήδη οι ανθρωπιστικές και υπαρξιακές προσεγγίσεις δίνουν έμφαση στα θετικά στοιχεία του ανθρώπου, όπως την δύναμη της θέλησης, την υπευθυνότητα, την αυτενέργεια, την αυτοπραγμάτωση και την ελευθερία των επιλογών. Το κίνημα της θετικής ψυχολογίας, λοιπόν, συνεχίζοντας και επεκτείνοντας την παράδοση των παραπάνω ψυχολογικών θεωριών, αναφέρεται στη σημαντικότητα των θετικών σκέψεων και συναισθημάτων και πως αυτά μπορούν να βοηθήσουν στη διαχείριση του άγχους, στην γενική υγεία και την ευημερία.

Τι είναι, όμως, ακριβώς η θετική σκέψη;

Ίσως να μπείτε στον πειρασμό να υποθέσετε ότι ταυτίζεται με το να βλέπει κάποιος τον κόσμο μέσα από χρωματιστούς “ροζ” φακούς, αγνοώντας τις αρνητικές πτυχές της ζωής ή αρνούμενος να δει ολόκληρη την πραγματικότητα. Στην πραγματικότητα, όμως, θετική σκέψη σημαίνει ότι προσεγγίζουμε τις προκλήσεις της ζωής με μια θετική οπτική, χωρίς να σημαίνει απαραίτητα ότι αποφεύγουμε ή αγνοούμε τα άσχημα γεγονότα. Αντ’ αυτού περιλαμβάνει την αξιοποίηση των δυνητικά άσχημα καταστάσεων με το να προσπαθούμε να δούμε την καλύτερη πλευρά στους άλλους ενώ, παράλληλα, βλέπουμε τον εαυτό και τις ικανότητες μας μέσα από ένα θετικό πρίσμα.

Ένας, ακόμα, από τους στόχους της Θετικής Ψυχολογίας είναι να προωθήσει μια ευρύτερη αίσθηση της γνώσης και της συναίσθησης· να προχωράς, δηλαδή, πέρα από την καθημερινή φλυαρία του μυαλού με τις ατέλειωτες καθημερινές εργασίες και ανησυχίες που συχνά το απασχολούν, σε μια βαθύτερη αίσθηση της ίδιας σου της ύπαρξης και του αυτοσκοπού σου. Να μην αφήνεις, δηλαδή, τις αρνητικές καταστάσεις να σε εμποδίζουν από το να εξελίσσεις τον εαυτό σου.

Οι ερευνητές της Θετικής Ψυχολογίας, επιπλέον, μελετούν το ρόλο των θετικών συναισθημάτων, σκέψεων και γνώσεων στα πλαίσια της εκπαίδευσης, της μάθησης, της εργασιακής εξουθένωσης και της ψυχικής υγείας. Με αυτό τον τρόπο, το θεωρητικό υπόβαθρο των εννοιών της Θετικής Ψυχολογίας εφαρμόζεται, ακριβώς, στους τομείς που είναι υπεύθυνοι για το μεγαλύτερο μέρος της δημιουργίας και διαμόρφωσης του ανθρώπινου ψυχισμού.

Σύμφωνα με την Barbara Fredrickson, εκπρόσωπο της θετικής ψυχολογίας, το σημαντικότερο πλεονέκτημα της προσωπικής ανάπτυξης από το βίωμα θετικών συναισθημάτων είναι ότι το άτομο γεμίζει τους ψυχικούς του πόρους με ισχυρά νοητικά, κοινωνικά και συναισθηματικά εφόδια που διαρκούν στο χρόνο. Υποστηρίζει δε, ότι με τη στιγμιαία βίωση ενός θετικού συναισθήματος και τον εμπλουτισμό των πόρων μας, τροφοδοτούνται και άλλα θετικά συναισθήματα τα οποία – με τη σειρά τους – δίνουν τροφή σε ακόμα περισσότερα, σχηματίζοντας έτσι ένα είδος “ψυχικής έλικας” η οποία ξετυλίγεται συνεχώς. Το όφελος είναι ότι μαζί με αυτή ξετυλίγεται και η ψυχοσύνθεση μας επιτρέποντάς μας να βιώσουμε μία ψυχική ανάταση. Έτσι, ο καθένας οχυρώνει την υγεία απέναντι σε οποιαδήποτε διαταραχή και ωριμάζει με ιδανικό τρόπο.

Συμπερασματικά, η Θετική Ψυχολογία επανέφερε στο προσκήνιο τους δύο βασικούς στόχους της Ψυχολογίας· την προώθηση της ευημερίας και ευζωίας και την αξιοποίηση των κλίσεων του ατόμου, των ιδιαίτερων δυνατοτήτων και ταλέντων του και του δυναμικού του. Η ενασχόλησή της περιλαμβάνει τις θετικές διαστάσεις της ανθρώπινης ύπαρξης, όπως το νόημα της ζωής, την ψυχολογική ανθεκτικότητα, τα θετικά συναισθήματα και την συνεισφορά τους στη βελτίωση της ζωής του ατόμου. Εν ολίγοις, στοχεύει στην ποιοτική μακροζωία.

Κλείνοντας, αυτό που θα πρέπει να θυμόμαστε είναι πως η χαρά και ο πόνος συνυπάρχουν στη ζωή μας, όπως συνυπάρχει το θετικό μαζί με το αρνητικό και η φωτεινή μαζί με τη σκοτεινή πλευρά της ζωής. Με αυτό ως κανόνα, ακόμα και τα αρνητικά συναισθήματα μπορούν να αποτελέσουν κινητήρια δύναμη για την επιβίωση μας. Το πιο σημαντικό, ωστόσο, είναι ότι τα θετικά συναισθήματα συμβάλλουν στην εξέλιξη και την ταχύτερη απελευθέρωση μας από κάθε τι το αρνητικό. Σε κάθε μία από τις δύο περιπτώσεις, όμως, το ευτυχές γεγονός είναι ότι η επιστήμη στρέφει την προσοχή της στο πραγματικό κίνητρο του ανθρώπου… Το συναίσθημα!

Εισαγωγική Φωτογραφία

Βιβλιογραφία

  • Gable, S. & Haidt, J (2005). What (and Why) is Positive Psychology? Review of General Psychology, 9 (2), 103-110
  • Peterson, C. (2006). A Primer in Positive Psychology. New York Oxford University Press.
  • Peterson, C. (2008). What Is Positive Psychology, and What Is It Not? Psychology Today. Found online at http://www.psychologytoday.com/blog/the-good-life/200805/what-is-positive-psychology-and-what-is-it-not
  • Seligman, M. E. P. & Csikszenmihalyi, M. (2000). Positive psychology: An introduction. American Psychologist, 55, 5-14.
  • Συλλογικό, «Εισαγωγή στη Θετική Ψυχολογία», Τόπος (Μοτίβο Εκδοτική), Οκτώβριος 2011
]]>

29 Απρ 2015

Αυτοεκτίμηση και σχέση με τους γονείς: Είναι αλληλένδετα;

Όλοι, κλεισμένο σε ένα συρτάρι ή στρυμωγμένο σε κάποιο ράφι, έχουμε κάτι πολύτιμο για εμάς μα αδιάφορο για τους άλλους. Για κάποιους είναι ένα ρολόι, για άλλους ένα γράμμα, ένα κειμήλιο ή μια φωτογραφία και ούτε οι καλύτεροι εκτιμητές δεν μπορούν να κοστολογήσουν την αξία του ακριβέστερα από εμάς. Αυτό το απόκτημα – που με τη συνειρμική του δύναμη το κάνει τόσο ξεχωριστό και πολύτιμο – είναι που μας θυμίζει ότι το πραγματικά πολύτιμο εκτιμάται μέσα από το βίωμα και όχι μέσα από τη θεωρία· ακριβώς, όπως και ο εαυτός κάποιου! Το πόσο εκτιμούμε τον εαυτό μας, λοιπόν, γιατί να έχει να κάνει με το πόσο μας εκτιμούν οι άλλοι;

Η πρώτη ερώτηση, εδώ, οφείλει να είναι τι είναι η εκτίμηση στον εαυτό ή αυτο-εκτίμηση. Πολύ απλά, είναι ο καθρέφτης που κοιταζόμαστε και βλέπουμε πόσο αξιολογούμε τον εαυτό μας σχετικά με το πόσο θεωρούμε ότι αξίζουμε! Από αυτό τον καθρέφτη πηγάζουν τα πιστεύω που συνηγορούν ή καταδικάζουν ότι θα τα καταφέρουμε ή ότι είμαστε ικανοί και άξιοι. Μαζί με αυτά, ξεπηδούν και τα συναισθήματα της υπερηφάνειας, του θριάμβου, της απογοήτευσης ή της ντροπής. Πως, όμως, χτίζεται η αυτο-εκτίμησή μας;

Μα, φυσικά, μέσα από τα πρώτα χρόνια της ζωή μας! Στην ποιότητα των πρώτων σχέσεων που σχηματίζουμε, στις ακαδημαϊκές μας επιδόσεις και στις κοινωνικές μας εμπειρίες και αυτό γιατί η αποδοχή που βιώνουμε ανεβάζει την εσωτερική μας αξία. Για παράδειγμα η δύναμη που πηγάζει από τη φιλία… Οι υγιείς σχέσεις με τους φίλους μας μάς κάνουν να νιώθουμε ότι αξίζουμε. Είναι εκεί για εμάς, μας ακούνε, μας παρηγορούν, μας βοηθούν! Για να καταφέρουμε να φτάσουμε εκεί, όμως, πρέπει πρώτα να έχουμε νιώσει ανάλογα μέσα από τη σχέση που δημιουργήσαμε με τις πρώτες φιγούρες της ζωής μας… Τους γονείς μας. Για αυτό, θα μιλήσουμε για τον πρώτο δεσμό που αποκτούμε κατά τον ερχομό μας στον κόσμο, το δεσμό προσκόλλησης.

Ο δεσμός προσκόλλησης δεν είναι τίποτε άλλο από έναν βαθύ, διαρκή και ανθεκτικό, συναισθηματικό, δεσμό που ενώνει ένα πρόσωπο με ένα άλλο στο πέρασμα του χρόνου. Σκεφτείτε το δεσμό προσκόλλησης, λοιπόν, ως μία αόρατη κλωστή, ένα νήμα – αν θέλετε – μεταξύ ανθρωπίνων όντων. Στην παιδική ηλικία, λοιπόν – που όλα ξεκινούν για το δεσμό αυτό – τα παιδιά αναζητούν την εγγύτητα με τη φιγούρα που τον έχουν σχηματίσει (συνήθως οι γονείς) όταν νιώθουν αναστάτωση ή απειλή. Ο ενήλικας, είθισται να απαντά με ευαισθησία στην ανάγκη, αυτή, και με αυτή τη διαδικασία αναπτύσσεται η σχέση γονέα – παιδιού που επηρεάζει την μετέπειτα εξέλιξή του. Βλέπετε, η μητέρα ενός βρέφους παρέχει σε εκείνο κάτι πολύ πιο σημαντικό από τροφή ή νερό – που μπορεί να το παρέχει ο οποιοσδήποτε, στην τελική… Του παρέχει συναισθηματική ασφάλεια! Κάτι εξίσου απαραίτητο όχι μόνο για την βιολογική αλλά και για την κοινωνική μας επιβίωση.

Αυτός ο δεσμός, λοιπόν, αναπτύσσεται – σε τι άλλο; – σε στάδια! Έτσι, μέχρι τους 3 μήνες μας, είμαστε προγραμματισμένοι να προσκολληθούμε σε οποιονδήποτε άνθρωπο είναι κοντά μας. Έπειτα, αρχίζουμε να εκδηλώνουμε την προτίμησή μας σε κάποιον, συγκεκριμένα, αλλά δεχόμαστε φροντίδα και από τους υπόλοιπους ενώ μετά τους 7 μήνες, ζητάμε αποκλειστικά από εκείνον που προτιμήσαμε ασφάλεια, προστασία και ευδαιμονία ενώ – ταυτόχρονα – ξεκινούμε να φοβόμαστε τους αγνώστους και να στενοχωριόμαστε όταν αποχωριζόμαστε το αγαπημένο μας πρόσωπο. Το ωραίο, εδώ, είναι ότι ο δεσμός αυτός δεν σχηματίζεται με το πρόσωπο που – απλά – πέρασε τον περισσότερο χρόνο με το βρέφος αλλά με εκείνο που ανταποκρίθηκε ακριβέστερα στις ανάγκες του!

Σας θυμίζει κάτι μέχρι στιγμής; Κάπως έτσι δεν είναι και οι ενήλικες σχέσεις μας με τους ανθρώπους; Οι ρομαντικές μας σχέσεις, οι φιλικές ή οι επαγγελματικές; Με ποιον ερχόμαστε το περισσότερο κοντά; Ποιον αναζητούμε και με ποιον αισθανόμαστε καλύτερα; Μα, με αυτόν που νιώθουμε την ασφάλεια της μητέρας και το ζεστό της χάδι ή το ευήκοων αυτί της ώστε να επικοινωνήσουμε την ανάγκη μας! Και αφού οι δεσμοί που σχηματίζουμε χαλκεύουν – μεταξύ άλλων – την αυτό-εκτίμησή μας, πως πιστεύετε ότι θα ήταν αυτοί χωρίς έναν ασφαλή δεσμό προσκόλλησης; Με μία λέξη… Εύθραυστοι!

Η ασφαλής προσκόλληση στο δεσμό αυτό, λοιπόν, οδηγεί σε μεγαλύτερη αυτό-εκτίμηση αλλά πως; Πρώτα απ’ όλα με την χωρίς προυπόθεση αγάπη! Αυτό αναπτύσσει μία σταθερή έννοια σε εμάς ότι κάποιος μας νοιάζεται και μας σέβεται και έτσι, ακριβώς, έπειτα νιώθουμε οι ίδιοι σεβασμό για τον εαυτό μας. Αλλά τι είναι ασφαλής προσκόλληση, τέλος πάντων; Είναι το συναίσθημα που έχουμε όταν ξέρουμε πως όταν αντιμετωπίσουμε πρόβλημα και χρειαστεί να ανατρέξουμε στους γονείς μας εκείνοι θα είναι εκεί να απαλύνουν τον πόνο μας ή την αναστάτωση. Μεγαλώνοντας οι φιγούρες αυτές των γονιών εσωτερικεύονται μαζί με τις συμπεριφορές τους. Έτσι, κάθε φορά που μας αναστατώνει κάτι ανατρέχουμε στο εσωτερικό μας “ευρετήριο” και η παρηγορητική ή ενθαρρυντική συμπεριφορά τους είναι εκεί να μας καθησυχάσει και να μας παρουσιάσει πιο επαρκείς!

Ακόμα, οι αξίες των γονιών που μας φρόντισαν εσωτερικεύονται – επίσης – και μας υπερασπίζονται όταν βρισκόμαστε υπό αντίξοες συνθήκες. Το πιο σημαντικό, όμως, είναι ότι είμαστε οπλισμένοι με το θάρρος να τις αλλάξουμε, να τις προσαρμόσουμε ή να τις αποτάξουμε – εντελώς – κάνοντάς μας πιο ευπροσάρμοστους και ανοιχτούς σε νέες συνθήκες. Για να συνδεθούμε και με το αρχικό μας ερώτημα, τώρα,… Γιατί το πόσο εκτιμούμε τον εαυτό μας, έχει να κάνει με το πόσο μας εκτιμούν οι άλλοι; Αυτό απαντάται με τον ίδιο τρόπο που γινόμαστε και οι ίδιοι ευπροσάρμοστοι… Με το να είμαστε ανοιχτοί στην κριτική! Για την ακρίβεια, μπορούμε να δεχτούμε μη κολακευτικά σχόλια και να τα διαχειριστούμε καταλλήλως καθώς δεν προβάλουμε πάνω σε αυτούς τα πρόσωπα που ζητούσαμε την αποδοχή τους όταν ήμασταν μικροί· τους γονείς μας. Και αυτό, γιατί μας αποδέχτηκαν τότε και – πλέον – δεν νιώθουμε την ανάγκη να μας εκτιμήσει ο καθένας για να εκτιμήσουμε οι ίδιοι τον εαυτό μας.

Η εκτίμηση που έδειξαν στην ανάγκη του συναισθήματός μας, τότε, εσωτερικεύεται – ομοίως – και μας κάνει να μην ντρεπόμαστε για αυτό αλλά να εκτιμούμε τον εαυτό που το παρήγαγε – δηλαδή, τον εαυτό μας! Η εμπιστοσύνη που επέδειξαν στην κρίση μας και η υπομονή στα λάθη μας μας οπλίζει με το θάρρος να εκφράσουμε τη γνώμη μας· να μιλήσουμε, δηλαδή, με την εσωτερική μας φωνή. Τέλος, η αναγνώριση που μας έδωσαν μας βοηθάει στο πιο σημαντικό… Αναγνωρίζω τον άλλο σημαίνει τον βλέπω ως ξεχωριστή και ολοκληρωμένη οντότητα απέναντί μου. Έτσι, βλέπει και το αναπτυσσόμενο παιδί σιγά σιγά τον εαυτό του. Αναγνωρίζοντας μας για αυτό που είμαστε μας βοηθάει να το αποδεχτούμε… Να αποδεχτούμε τον εαυτό μας και να οπλιστούμε με το θάρρος της αξίας μας.

Για να το ενστερνιστούμε λίγο καλύτερα ας πούμε όλοι από μία φράση που έχει αρνητική χροιά για τον εαυτό μας. Για παράδειγμα “Είμαι μεγάλος πια…” Βλέπετε, αυτή δεν είναι ολόκληρη η φράση που μας στενοχωρεί παρά μόνο η μισή! Υπάρχει πάντα συνέχεια όπως “Είμαι μεγάλος πια για να με αγαπήσει κάποιος, για να βρω δουλειά, για να ξεκινήσω χορό κ.ο.κ.” Αυτό αντικατοπτρίζει όχι το ότι είμαι μεγάλος αλλά την ουσία του· την ερμηνεία που του έχουμε δώσει… Το ότι δεν νιώθω ικανός αρκετά για να ξεκινήσω το χόμπι μου ή να βρω δουλειά. Το ότι δεν εκτιμώ αρκετά τον εαυτό μου για να με εκτιμήσει κάποιος άλλος ή να με αγαπήσει.

Μέσα από όλα αυτά, λοιπόν, καταλαβαίνουμε πως τα πρώτα βιώματά μας ζωγραφίζουν την μετέπειτα αξιολόγηση του εαυτού μας στην ενήλικη ζωή μας ή της ανάγκες μας να μας αναγνωρίσουνε όλοι και να μας εκτιμήσουν. Ένας ασφαλής δεσμός προσκόλλησης χαλκεύει την αυτό-εκτίμησή μας και παγιώνει έννοιες όπως υπερηφάνεια, θρίαμβος, πίστη, εκτίμηση και αγάπη στον εαυτό. Αν παρόλα αυτά δεν νιώθουμε αρκετά ενδυναμωμένοι αρκεί να εντοπίσουμε τα πρώτα βιώματα που μας απογοήτευσαν και να τα βγάλουμε από μέσα μας κάνοντας εμάς τους ίδιους κυβερνήτες του εαυτού μας και όχι εκείνα.

Εισαγωγική Εικόνα

Ενδεικτική βιβλιογραφία

  • Branden, N. (2001). The Psychology if Self-Esteem, London: John Wiley & Sons
  • Coleman – Curtis, R. (1991). The Relational Self, New York: The Guilford Press
  • Fonagy, P. (2001). Attachment Theory and Psychoanalysis, New York: Other Press
  • Glick, R., A. & Meyers, D., I. (1993). Masochism: Current Psychoanalytic Perspectives, New York: Routledge
  • Holmes, J. (1993). John Bowlby & Attachment Theory, New York: Routledge
  • Horowitz, M. (2014). Identity and the New Psychoanalytic Explorations of Self-organization, New York: Routledge
]]>

20 Μαρ 2015

Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών Συμβουλευτική Ψυχολογία & Συμβουλευτική στην Ειδική Αγωγή, την Εκπαίδευση και την Υγεία

Το Παιδαγωγικό Τμήμα Ειδικής Αγωγής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας ανακοινώνει την έναρξη της διαδικασίας υποβολής αιτήσεων για την εισαγωγή μεταπτυχιακών φοιτητριών και φοιτητών, για το ακαδημαϊκό έτος 2015-2016, στο Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών (ΠΜΣ) (ΦΕΚ 3607/31-12-2014/τ.B’) με τίτλο:

«Συμβουλευτική Ψυχολογία & Συμβουλευτική στην Ειδική Αγωγή, την Εκπαίδευση και την Υγεία»

Πρόκειται για ένα διετές εντατικό πρόγραμμα (150 μονάδες ECTS) με δύο υποχρεωτικές κατευθύνσεις:

  • Συμβουλευτική στην Ψυχική Υγεία/ Ψυχοθεραπεία
  • Συμβουλευτική στην Εκπαίδευση/ Σχολική Συμβουλευτική

Το πρόγραμμα βασίζεται στην «Συνθετική Προσέγγιση στη Συμβουλευτική/ Ψυχοθεραπεία» με έναν ισχυρό «Υπαρξιακό» και «Πολιτισμικό/ Πολυπολιτισμικό» προσανατολισμό και στοχεύει στην παροχή εξειδικευμένων γνώσεων και την ανάπτυξη κατάλληλων δεξιοτήτων συμβουλευτικής/ ψυχοθεραπείας σε ζητήματα που αφορούν: α) την Εκπαίδευση γενικότερα και την Ειδική Αγωγή ειδικότερα, β) τη Ψυχική Υγεία, τη Ψυχολογική Ευεξία και την Εργασία και γ) το χώρο των Ατόμων με Ειδικές Ανάγκες και των Ατόμων που ανήκουν σε Μειονότητες. Η εκπαίδευση των φοιτητών γίνεται ταυτόχρονα σε πέντε επίπεδα:

α) Βιωματικό επίπεδο : 40 ώρες (ένα έτος: 1 ώρα/εβδομάδα) «Ατομικής Συμβουλευτικής» προσωπικά για τον/την κάθε φοιτητή/τρια και 60 ώρες (ένα έτος: 1,5 ώρα/εβδομάδα) «Ομαδικής Συμβουλευτικής»,

β) Θεωρητικό επίπεδο : 10 θεωρητικά μαθήματα στο χώρο της «Συμβουλευτικής»,

γ)  Εργαστηριακό επίπεδο : 3 εργαστηριακά μαθήματα «Τεχνικών Συμβουλευτικής Παρέμβασης» και σειρά εντατικών εξειδικευμένων «Σεμιναρίων Συμβουλευτικής» εφαρμοσμένου-εργαστηριακού χαρακτήρα,

δ) Ερευνητικό επίπεδο : 2 μαθήματα στις «Ποσοτικές και Ποιοτικές Μεθόδους Έρευνας» και «Διπλωματική Εργασία»,

ε)  Πρακτικό επίπεδο : 1220 ώρες «Πρακτικής Άσκησης» με 120 ώρες «Ατομικής & Ομαδικής Εποπτείας».

Χρονική διάρκεια – Αριθμός εισακτέων – Δίδακτρα:

  • Η ελάχιστη χρονική διάρκεια για την ολοκλήρωση των σπουδών ορίζεται σε δύο πλήρη έτη και εκτείνεται σε τέσσερα (4) ακαδημαϊκά εξάμηνα και δύο θερινές περιόδους. Ημέρες μαθημάτων: Παρασκευή απόγευμα, Σάββατο, Κυριακή.
  • Ο αριθμός εισακτέων φοιτητών/τριών στο ΠΜΣ για το ακαδημαϊκό έτος 2015-2016 ορίζεται κατ’ ανώτατο όριο σε 30. Επιπλέον του αριθμού εισακτέων, γίνονται δεκτοί, εφόσον υπάρχουν, ένας (1) υπότροφος του Ιδρύματος Κρατικών Υποτροφιών (Ι.Κ.Υ.) που πέτυχε στο σχετικό διαγωνισμό μεταπτυχιακών σπουδών εσωτερικού του γνωστικού αντικειμένου του ΠΜΣ και ένας (1) αλλοδαπός υπότροφος του Ελληνικού Κράτους.
  • Τα δίδακτρα του ΠΜΣ, για τα ακαδημαϊκά έτη 2015-2016 και 2016-2017, ανέρχονται στο ποσό των 3.750 ευρώ το χρόνο ή 7.500 ευρώ συνολικά και για τα δύο χρόνια διάρκειας του ΠΜΣ.

Κατηγορίες πτυχιούχων που μπορούν να υποβάλουν αίτηση:

Στο ΠΜΣ γίνονται δεκτοί πτυχιούχοι ή τελειόφοιτοι Τμημάτων Πανεπιστημίων ή ΤΕΙ της ημεδαπής ή αντίστοιχων Τμημάτων ομοταγών ιδρυμάτων της αλλοδαπής σε συναφή γνωστικά αντικείμενα με αυτά του ΠΜΣ. Ειδικότερα γίνονται δεκτοί:

  • Πτυχιούχοι ή τελειόφοιτοι Παιδαγωγικών Τμημάτων, Τμημάτων Ψυχολογίας, ΦΠΨ, Ιατρικής, Νοσηλευτικής, Διαιτολογίας και γενικά Τμημάτων Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών καθώς και Επιστημών Υγείας των ΑΕΙ της ημεδαπής και αναγνωρισμένων ομοταγών Τμημάτων της αλλοδαπής,
  • Πτυχιούχοι ή τελειόφοιτοι των Τμημάτων Εργοθεραπείας, Κοινωνικής Εργασίας, Διατροφής, Νοσηλευτικής, Λογοθεραπείας, Φυσικοθεραπείας, Βρεφονηπιοκομίας, Μαιευτικής, Δημόσιας Υγιεινής και γενικά των Τμημάτων των Σχολών Επαγγελμάτων Υγείας και Πρόνοιας των ΤΕΙ της ημεδαπής και των αντίστοιχων Τμημάτων της αλλοδαπής και
  • Πτυχιούχοι ή τελειόφοιτοι «καθηγητικών σχολών» (φιλόλογοι, μαθηματικοί, φυσικοί, χημικοί, κ.λπ.). Σε κάποιες περιπτώσεις, με απόφαση της ΓΣΕΣ, μπορούν να γίνουν δεκτοί και πτυχιούχοι άλλων Τμημάτων (π.χ., άτομα με αξιόλογη εμπειρία και σημαντικό έργο στο χώρο της Συμβουλευτικής, κ.λπ.).

Διαδικασία εισαγωγής στο ΠΜΣ

α) Δικαιολογητικά:

Οι ενδιαφερόμενοι καλούνται να καταθέσουν αυτοπροσώπως ή με συστημένη επιστολή στη Γραμματεία του ΠΜΣ τα ακόλουθα δικαιολογητικά (επικυρωμένα αντίγραφα):

  • Αίτηση υποψηφιότητας (βρίσκεται στην ιστοσελίδα του ΠΜΣ και υποβάλλεται απαραιτήτως και ηλεκτρονικά στη διεύθυνση: msc.counselling@uth.gr),
  • Αναλυτικό βιογραφικό σημείωμα, με δύο φωτογραφίες μικρού μεγέθους,
  • Αντίγραφο πτυχίου για πτυχιούχους (με αναγνώριση του ΔΟΑΤΑΠ/ΔΙΚΑΤΣΑ, αν προέρχεται από Πανεπιστήμιο του εξωτερικού). Για τελειοφοίτους απαιτείται υπεύθυνη δήλωση του άρθρου 8 παρ. 4 του Ν. 1599/1986 ότι: προϋπόθεση για την εγγραφή τους αποτελεί η ολοκλήρωση των σπουδών τους στην εξεταστική του Ιουνίου 2015 και η προσκόμιση της βεβαίωσης ολοκλήρωσης σπουδών με την προεγγραφή.
  • Πιστοποιητικό Σπουδών με αναλυτική βαθμολογία όλων των ετών (βλ. ιστοσελίδα ΠΜΣ),
  • Δύο συστατικές επιστολές, εκ των οποίων η μία τουλάχιστον να είναι από καθηγητή/τρια (μέλος ΔΕΠ ή ΕΠ) του/της υποψηφίου/ας στο πλαίσιο των προπτυχιακών ή μεταπτυχιακών του/της σπουδών,
  • Σύντομη δακτυλογραφημένη επιστολή (ως μιάμιση σελίδα), όπου ο/η υποψήφιος/α αναπτύσσει τους λόγους και τα κίνητρα που δικαιολογούν την επιθυμία του να σπουδάσει Συμβουλευτική,
  • Φωτοτυπία Αστυνομικής Ταυτότητας (και των δύο όψεων),
  • Υπεύθυνη δήλωση του άρθρου 8 παρ. 4 του Ν. 1599/1986 του/της υποψήφιου/ας ότι μπορεί: α) να ανταποκριθεί πλήρως στις απαιτήσεις της υποχρεωτικής φοίτησης σύμφωνα με τον εσωτερικό κανονισμό του ΠΜΣ, β) να συμμετάσχει στην πρακτική άσκηση των 1220 ωρών και γ) νααναλάβει το κόστος των σπουδών για όλα τα εξάμηνα.

Επίσης, εφόσον υπάρχουν, κατατίθενται:

  • Άλλα πτυχία Τμημάτων ΑΕΙ ή ΤΕΙ,
  • Μεταπτυχιακοί τίτλοι,
  • Επιστημονικές δημοσιεύσεις σε ελληνικά ή ξένα περιοδικά, βιβλία ή/και πρακτικά επιστημονικών συνεδρίων της Ελλάδας και του εξωτερικού,
  • Βεβαιώσεις συμμετοχής με ανακοίνωση σε συνέδρια – ημερίδες – διημερίδες,
  • Βεβαιώσεις συμμετοχής σε ερευνητικά – εκπαιδευτικά προγράμματα,
  • Βεβαιώσεις συμμετοχής σε σεμινάρια σχετικά με τη συμβουλευτική,
  • Βεβαιώσεις επαγγελματικής εμπειρίας,
  • Βεβαιώσεις εμπειρίας στη συμβουλευτική που μπορεί να πιστοποιείται και με εργασία σε εθελοντική βάση,
  • Αναγνωρισμένα διπλώματα γνώσης της αγγλικής γλώσσας ή/και άλλων ξένων γλωσσών (επιπέδου τουλάχιστον Β2 ή Lower για τα αγγλικά).

β) Γραπτή εξέταση – Συνέντευξη:

  • Όσοι υποψήφιοι δεν έχουν αναγνωρισμένο δίπλωμα γνώσης της αγγλικής γλώσσας, συμμετέχουν αρχικά σε γραπτή εξέταση κατανόησης επιστημονικού κειμένου στα αγγλικά. Εξαιρούνται οι κάτοχοι προπτυχιακού – μεταπτυχιακού τίτλου σπουδών αγγλόφωνου Πανεπιστημίου ή αγγλικής φιλολογίας ελληνικού Πανεπιστημίου.
  • Οι επιτυχόντες στην προηγούμενη εξέταση και όσοι έχουν αναγνωρισμένο δίπλωμα της αγγλικής γλώσσας, λαμβάνουν μέρος σε γραπτή εξέταση στα μαθήματα: α) Συμβουλευτική Ψυχολογία, β) Σχολική Ψυχολογία, και γ) Θεωρίες Προσωπικότητας. Η ύλη και τα προτεινόμενα βιβλία περιγράφονται αναλυτικά στην ιστοσελίδα του ΠΜΣ.
  • Ένας αριθμός ίσος με τον τριπλάσιο των εισακτέων στο ΠΜΣ, με την υψηλότερη βαθμολογία στη γραπτή εξέταση, συμμετέχει σε προφορική συνέντευξη ενώπιον επιτροπής.

γ) Σύστημα επιλογής εισακτέων:

Η τελική αξιολόγηση και επιλογή των εισακτέων στο ΠΜΣ γίνεται από επιτροπή μελών ΔΕΠ του Τμήματος με σύστημα μοριοδότησης σε συγκεκριμένα κριτήρια (βλ. ιστοσελίδα ΠΜΣ).

Ημερομηνίες – Προθεσμίες:

  • Οι ημερομηνίες των εξετάσεων για την επάρκεια στην αγγλική γλώσσα, τη γραπτή εξέταση στα τρία μαθήματα και την προφορική συνέντευξη θα ανακοινωθούν από τη Γραμματεία του ΠΜΣ (βλ. ιστοσελίδα).
  • Οι ενδιαφερόμενοι καλούνται, από 1 έως και 25 Μαΐου 2015, να υποβάλουν εμπρόθεσμα, αυτοπροσώπως ή με συστημένη επιστολή, τα απαραίτητα δικαιολογητικά, στη Γραμματεία του ΠΜΣ.

Διεύθυνση:

  • Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας (παραλιακό συγκρότημα), Παιδαγωγικό Τμήμα Ειδικής Αγωγής, Γραμματεία ΠΜΣ – Συμβουλευτική Ψυχολογία & Συμβουλευτική στην Ειδική Αγωγή, την Εκπαίδευση και την Υγεία, Αργοναυτών & Φιλελλήνων, 382 21 Βόλος, Ελλάδα.

Τηλέφωνο και ώρες λειτουργίας της γραμματείας:

Τηλέφωνο: 24210-74831

Τρίτη: 13:00 – 16:00, Πέμπτη: 10:00 – 13:00, Παρασκευή: 14:00 – 18:00, Σάββατο: 15:00 – 19:00

Ηλεκτρονική διεύθυνση: msc.counselling@uth.gr

Ιστοσελίδα: http://www.sed.uth.gr  (σελίδα ΠΜΣ)

Εισαγωγική Εικόνα

]]>

24 Φεβ 2015

Το καπλάνι της τελειοθηρίας

Παρατηρώντας την ιστορία του ανθρώπου από την εποχή που έφτιαξε τον πέλεκυ μέχρι την εφεύρεση της θερμοπυρηνικής βόμβας, θα συνειδητοποιήσει κανείς ότι το ανθρώπινο είδος χαρακτηρίζεται από ένα απίστευτο παραλογισμό ριζωμένο στην εγκεφαλική οργάνωσή του όπως αναφέρει ο Καίσλερ. Η παράδοξη ανθρώπινη συμπεριφορά μπορεί να γίνει κατανοητή αν σκεφτεί κανείς πως ο άνθρωπος διακόσμησε την Capella Sixtina και κατασκεύασε το διεθνή διαστημικό σταθμό ενώ ταυτόχρονα συμμετείχε σε εγκληματικές ενέργειες, ανθρωποκτονίες καθώς και πολεμικές συρράξεις.

Αναρωτιέται λοιπόν κανείς, τι έχει μέσα στο κεφάλι του αυτός ο Ηomo; Τι χάος, τι αντίφαση, τι χίμαιρα είναι αυτός ο ανθρώπινος εγκέφαλος και πώς αντιδρά στη σύγχρονη μορφή της κοινωνίας που επιβάλλει το «φαίνεσθαι» ως κώδικα κοινωνικής επιτυχίας; Ραγδαίοι ρυθμοί ζωής, άγχος, απογυμνωμένες από κάθε ηθική αξία κοινωνικές δομές, επιδερμικές διαπροσωπικές σχέσεις, αλλοτρίωση, φοβίες..τρέχουν να αιχμαλωτίσουν τα πάντα, το βάθος γίνεται πλάτος, το επουσιώδες αντικαθιστά το ουσιώδες, το πνεύμα ατονεί και η ψυχή χάνεται στο κυκεώνα του «φαίνεσθαι», της «τέλειας» εικόνας σε μία προσπάθεια να γεμίσει τα τενεκεδένια κονσερβοκούτια άδειων συναισθημάτων που τη ρυπαίνουν. Υψηλές απαιτήσεις, μεγάλοι στόχοι, αναζήτηση του «τέλειου» αποτελούν χαρακτηριστικά γνωρίσματα πολλών ανθρώπων ειδικά των νέων που αδυνατούν να διαχειριστούν τα συναισθήματα άγχους και πίεσης που νιώθουν.

Σίγουρα η γόνιμη τελειοθηρία που στηρίζεται στη θεσμοθέτηση στόχων και προσπάθεια επίτευξης τους με τη συνδρομή των πνευματικών και ψυχικών δυνάμεων του ανθρώπου, αποτελούν μία υγιής έκφραση της επιθυμίας του για βελτίωση της προσωπικότητάς του. σε πολλά επίπεδα. Ωστόσο, τις περισσότερες φορές η τελειοθηρία αγγίζει τον ψυχαναγκασμό και τότε η κατάκτηση υψηλών στόχων, συχνά ιδιαίτερα δύσκολων και ανέφικτων, μετατρέπεται σε μία παγίδα του ανθρώπινου νου, σε ένα φαύλο συνεχούς αμφισβήτησης του «εγώ», χαμηλής αυτοεκτίμησης, αποτυχίας, απογοήτευσης και παραίτησης έως ότου τεθεί ο επόμενος υψηλός στόχος και ο κύκλο ξεκινήσει ξανά. Απόρροια αυτού είναι το αίσθημα αποξένωσης του ανθρώπου από τον ίδιο του τον εαυτό, η αδυναμία δημιουργίας ενός βαθύτερου εσωτερικού κόσμου και η φυλάκιση της ευαισθησίας και των αυθόρμητων συναισθημάτων σε μία ανελέητη προσπάθεια για την επίτευξη του «τέλειου».

Τότε, ειδικά εμείς οι νέοι , αδυνατώντας να διαχειριστούμε αυτά τα δύσκολα συναισθήματα που προκαλούνται από την ψυχαναγκαστική τελειομανία, την οποία επιβάλλουμε στον εαυτό μας ώστε να νιώσουμε την αποδοχή, την αγάπη και την εσωτερική γαλήνη που ενδεχομένως νιώθουμε ότι μας λείπουν, οδηγούμαστε πολλές φορές στα σκοτεινά μονοπάτια των διατροφικών διαταραχών. Η αδηφάγα κατανάλωση του φαγητού ή αντίστοιχα η στέρηση αυτού αποτελεί μια προσπάθεια για αίσθημα πληρότητας απέναντι στη μοναξιά, το κενό και τις φοβίες που χαράζουν υπομονετικά και χρόνια την ψυχή. Έτσι, η καθημερινότητα μετατρέπεται σε ένα εφιάλτη με τις διαπροσωπικές σχέσεις να καθίστανται ολοένα και πιο δύσκολες.

Σε αυτό το σημείο πετυχαίνεται ένας αθέμιτος συμβιβασμός. Ο άνθρωπος έχοντας εισέλθει στη φάση του «αβοήθητου» παραδίνεται και η συνείδησή του συμβιβάζεται. Η συνείδηση, αυτό το καθρέφτισμα της μέλαινας πραγματικότητας της ζωής ενός ανθρώπου με κάποια ψυχαναγκαστική διαταραχή, αυτό το είδωλο που δεν είναι τίποτε άλλο από ένα πλασματικό δημιούργημα μετατρέπει την ανθρώπινη ψυχή σε ένα νέο πορτραίτο του Ντόριαν Γκρέυ βαμμένο με χρώματα λευκά και μαύρα που αντικατοπτρίζουν το «όλα ή τίποτα» που τους χαρακτηρίζει, την «ηθική του σφιγκτήρα» όπως κάποιοι αποκαλούν ειρωνικά.

Ο άνθρωπος, λοιπόν, που ταλανίζεται από κάποια διατροφική διαταραχή μετατρέπεται σε ένα νέο Ντοστογιέφσκι που προσπαθεί να ξεφύγει από την τυραννία της ψυχαναγκαστικής του σκέψης βουλιάζοντας ανάλγητος και ψυχικά εξαντλημένος στο φαγητό ή στην πλήρη απουσία αυτού. Η πνοή δημιουργίας, το πάθος για ζωή, η ενεργητικότητα, ο ερωτισμός, αποχαυνώνονται και παρασύρονται στα σκοτεινά κανάλια της ανθρώπινης σκέψης, εκεί που ο πόνος της απόρριψης και του αισθήματος αποτυχίας στον προσωπικό υψηλό πήχη των προσδοκιών παρελαύνουν θριαμβευτικά και γίνονται παράσιτα της ψυχής. Το είδωλο στον καθρέπτη παίρνει άλλη μορφή, η πραγματικότητα δίνει τη θέση στην πλασματική εικόνα και τα υγιή συναισθήματα γίνονται υπόδουλοι εσωτερικών ανασταλτικών ψυχικών μηχανισμών που καταψύχουν την ψυχική ισορροπία και γαλήνη.

Άραγε είναι όμως μόνο παιχνίδι του νου; Μήπως τελικά ο άνθρωπος που πάσχει από ψυχαναγκαστική τελειομανία που συνακόλουθα τον οδηγεί σε κάποια μορφή διατροφικής διαταραχής, φοβάται να δει το πραγματικό του εαυτό και επαναπαύεται στο πλασματικό είδωλο που δημιουργεί ο νους του, σε μία προσπάθεια επιβίωσης από τον ψυχικό πόνο που νιώθει; Ο Έριχ Φρομ διατύπωσε την άποψη οι ο σύγχρονος άνθρωπος φοβάται να αντικρύσει τον εαυτό του κατάματα. Φοβάται τις εσωτερικές αντιφάσεις και ενδεχομένως την οδύνη που θα μπορούσε να γεννήσει η διαπίστωση ότι από τον εσωτερικό κόσμο δεν απομένουν και πολλά για να υπερασπίσει. Φοβάται την περισυλλογή και την αυτογνωσία όμως δίχως αυτές τις ασφαλιστικές δικλείδες, δεν νοείται η κατάκτηση της εσωτερική ζωής η οποία είναι ταυτότητα και απόδειξη αυθεντικότητάς μας.

Η αυτογνωσία λοιπόν και η βαθιά ενδοσκόπηση θα γίνουν αρωγοί στην προσπάθεια ενός ανθρώπου με τη συγκεκριμένη διαταραχή, να ανακαλύψει τις βαθύτερες συναισθηματικές αιτίες αυτής της μέλαινας πραγματικότητας που βιώνει και με τη βοήθεια των ειδικών Ψυχικής Υγείας , να μπορέσει να βρει το νόημα της ζωής του και να απαλλαγεί από τους εσωτερικούς δαίμονες που τον κατακλύζουν. Να μπορέσει να κατακτήσει την ευτυχία, αυτή την υπέρτατη αξία, που αποτελεί τη μοναδική για τον κάθε άνθρωπο «ιθάκη». Αγαπόντας και αποδέχοντας την ανθρώπινη φύση που δεν είναι ποτέ «τέλεια» και γενόμενος δότης αληθινών συναισθημάτων προς τους ανθρώπους που έχει στη ζωή του, η μετάγγιση της αγάπης θα ανταμείψει αυτό τον βασανισμένο ψυχικά άνθρωπο.

Εν κατακλείδι, να σημειωθεί πως σίγουρα δεν νοείται ζωή δίχως στόχους και φιλοδοξίες. Η θεσμοθέτηση υψηλών στόχων ανήκει και αυτή στις λογικές και σεβαστές ανάγκες του ανθρώπου. Άλλωστε ένα ιδιαίτερο γνώρισμα ειδικά των νέων είναι να μάχονται επιστρατεύοντας τα ψυχικά και πνευματικά τους αποθέματα. Ωστόσο, αυτό που πρέπει να γίνει απόλυτα σαφές είναι ότι η προσπάθεια είναι αυτή που τιμά τους ανθρώπους και ακόμη και αν ο στόχος τον οποίο εχει θέσει κάποιος δεν επιτευχτεί, αυτό δεν μεταφράζεται σε αποτυχία καθώς το ταξίδι για την πραγμάτωση αυτών των στόχων θα εχει εφοδιάσει τις ψυχικές του αποσκευές με πολύτιμα λάφυρα εμπειριών και νέων προοπτικών για τη ζωή.

Η αποδέσμευση από τον ψυχαναγκασμό της τελειομανίας και η υγιής σχέση με το φαγητό θα μπορέσουν να συμβάλλουν στην κατάκτηση της εσωτερικής γαλήνης και ευτυχίας που τα άτομα με τέτοιου είδους διαταραχές επιζητούν. Ας γίνει στόχος το «κάλλιστο» σε συμφωνία με τις δυνατότητες και τα ψυχικά αποθέματα του καθενός και όχι το «μέγιστο». Η ευτυχία βρίσκεται εκεί έξω κρυμμένη στις πιο απλές, αδιόρατες και φαινομενικά ασήμαντες στιγμές όπως σε ένα ζεστό χαμόγελο, σ’ένα όμορφο λουλούδι που κάνει την πρώτη του εμφάνιση την άνοιξη, σε μία βόλτα με αγαπημένα πρόσωπα, στην απόλαυση του να βλέπουμε ένα ουράνιο τόξο να ζωγραφίζεται στο γαλάζιο του ουρανού μετά από μία μπόρα, στον ψίθυρο στο αυτί του αγαπημένου μας «σ’αγαπώ» και δεν ζητάει να μαστε τέλειοι για να την κατακτήσουμε.

Εισαγωγική Φωτογραφία

]]>

14 Ιαν 2015

Ιδανικός γονιός: υπάρχει ή μήπως είναι ψέμα;

Πόσο εύκολο είναι να είσαι γονιός; Υπάρχει ο ιδανικός γονιός;

Αυτά είναι λίγα από τα ερωτήματα που περιστρέφονται γύρω από το μυαλό ενός ανθρώπου που είναι  γονιός ή ετοιμάζεται να γίνει…

Η αλήθεια είναι πως η παγίδα του «ιδανικού γονιού» είναι μεγάλη κι επικίνδυνη είτε από την πλευρά του γονιού είτε από την πλευρά του παιδιού. Τις περισσότερες φορές, οι γονείς πιστεύουν ότι μπορεί να τους δοθεί ο τίτλος του «ιδανικού»,  όταν όλες τους οι προσδοκίες  πραγματοποιηθούν με ευκολία και ακρίβεια. Από την άλλη, τα παιδιά θεωρούν ότι ο γονιός τους είναι «ιδανικός» μόνο όταν πραγματοποιούνται τα χατίρια τους. Και οι δυο πλευρές έχουν στο μυαλό τους κάτι εξιδανικευμένο, που δεν φέρνει συγκρούσεις και αντιπαραθέσεις! Είναι όμως εφικτό αυτό;

Δυστυχώς, δεν υπάρχει τέλειος ή ιδανικός γονιός! Υπάρχει όμως εκείνος ο γονιός ο οποίος αποδέχεται τον εαυτό του, τα βιώματα και τις εμπειρίες από την πατρική του οικογένεια, δεν προσπαθεί να γίνει τέλειος, αλλά δέχεται ότι μπορεί να έχει αντιφατικά συναισθήματα για την οικογένειά του, ότι είναι αναπόφευκτο να γίνουν «λάθη» και κάποια στραβοπατήματα.  Αναγνωρίζει τα λάθη του και προσπαθεί να τα διορθώσει. Προπάντων όμως, βοηθάει το παιδί του να αποκτήσει την αυτονομία του…

Ένας βασικός παράγοντας που επηρεάζει το γονεϊκό ρόλο είναι αυτός του συναισθηματικού κλίματος που δημιουργείται μέσα στην οικογένεια. Η συναισθηματική στάση των γονέων αναφέρεται στην αποδοχή ή απόρριψη απέναντι στο παιδί τους. Η αποδοχή του παιδιού σχετίζεται άμεσα με το βαθμό της στοργής και αγάπης που εκφράζει ο γονιός στο παιδί του. Είναι σημαντικό στις μέρες μας, όπου συνήθως και οι δυο γονείς εργάζονται, να αφιερώνεται ποιοτικός χρόνος στο παιδί και όχι τόσο ποιοτικός. Δεν ωφελεί να νιώθει κανείς τύψεις γιατί εργάζεται πολλές ώρες την ημέρα και δεν έχει χρόνο να δει το παιδί του, αρκεί όταν επιστρέψει σπίτι να μοιραστεί κάποιο χρόνο μαζί του παίζοντας ή κάνοντας κάτι ευχάριστο και για τους δυο. Αυτό το μοίρασμα του χρόνου, βελτιώνει την επικοινωνία μέσα στην οικογένεια, τα μέλη έρχονται πιο κοντά και ο ένας μπορεί να καταλάβει τις ανάγκες του άλλου. Μ’ αυτό τον τρόπο καλλιεργείται  η άνευ όρων κατανόηση στα λάθη του παιδιού και όχι η κριτική διάθεση. Η αποδοχή, λοιπόν, του παιδιού μέσα σε ένα ήπιο οικογενειακό κλίμα με ήρεμους γονείς, έχει σαν αποτέλεσμα την ανάπτυξη υγιούς προσωπικότητας του παιδιού.

Στην αντίπερα όχθη της αποδοχής έχουμε την απόρριψη του παιδιού από τους γονείς  του. Σ’ αυτή την στάση των γονέων δεν κυριαρχεί τόσο η στοργή και η φιλική διάθεση, όσο η αυταρχικότητα. Σε μια αντίστοιχη οικογένεια, δεν ακούγονται  γέλια και ήρεμες συζητήσεις. Ακούγεται μόνο η κριτική! Οι γονείς πιστεύουν πως με το να κριτικάρουν κάθε επιλογή του παιδιού και να μεγαλοποιούν τα λάθη του, θα καλλιεργήσουν την  υπευθυνότητά του. Η επικέντρωση στα σφάλματα και τις ατέλειες  του παιδιού όμως, δεν είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική. Αντιθέτως, το παιδί μεγαλώνει σε ένα «επιθετικό» περιβάλλον, δεν θα αποκτήσει αυτοσεβασμό και η αυτοεκτίμησή του θα είναι πάντα σε χαμηλά επίπεδα. Φυσικά, η σχέση του παιδιού με την οικογένειά του δεν θα βασίζεται στην ισοτιμία, αλλά στο φόβο, το θυμό, την έλλειψη εμπιστοσύνης, την ανασφάλεια και την ανισορροπία δύναμης.

Το δίπολο της αποδοχής – απόρριψης δεν είναι ο μοναδικός παράγοντας που σχετίζεται με το ρόλο του γονέα. Σημαντικό ρόλο παίζει και η θέσπιση των ορίων για την ψυχοκοινωνική ανάπτυξη του παιδιού. Με την έννοια «όρια» ονομάζουμε το σύνολο από συμφωνίες σχετικά με τον τρόπο λειτουργίας και τις σχέσεις μέσα στην οικογένεια. Τα όρια, σε πρώτη φάση, θεσπίζονται άτυπα από το συντροφικό ζευγάρι. Στη συνέχεια, με την απόκτηση παιδιού και όσο μεγαλώνει και ωριμάζει, τόσο πιο μεγάλη είναι η συμμετοχή του στη συνδιαμόρφωση των κανόνων. Στόχος των ορίων και των κανόνων δεν είναι η τιμωρία και ο υπερβολικός περιορισμός της συμπεριφοράς του παιδιού, αλλά η εκπαίδευση του παιδιού για μια υγιή ζωή ως παιδί και ως ενήλικας αργότερα.

Η θέσπιση των ορίων μέσα στην οικογένεια αναφέρεται ουσιαστικά στην άσκηση πειθαρχίας. Πολλές φορές μπερδεύουμε την πειθαρχία με την αυταρχικότητα και την τιμωρία. Στην πραγματικότητα, όμως η πειθαρχία συσχετίζεται με τη σταθερότητα και τη συνέπεια στην τήρηση των κανόνων. Άρα, λοιπόν, αποφεύγουμε τις σχέσεις εξουσίας, τις πολλές απαγορεύσεις και την άσκηση βίας  και αποδεχόμαστε την καλή επικοινωνία, τον σεβασμό των δικαιωμάτων του παιδιού και την ειλικρίνεια.

Συγκρούσεις και διαφωνίες θα υπάρχουν πάντα μέσα στην οικογένεια. Δεν σημαίνει ότι κάποιος δεν είναι καλός γονιός γιατί διαφωνεί με το παιδί του. Τα παιδιά επιθυμούν συνεχώς να ξεπεράσουν τα όρια που θέτουν οι γονείς τους. Όσο πιο σταθερός είναι ο γονιός και δείχνει το ενδιαφέρον του για τις ανάγκες του παιδιού, τόσο πιο ανώδυνα και ήπια θα επιλύονται οι μικροσυγκρούσεις.  Ας ξεχάσουμε τη φράση «δεν θα γίνει το δικό σου». Δεν θέλουμε να φουντώσουμε τον ανταγωνισμό μεταξύ μας, αλλά να προωθήσουμε την ωριμότητα και μια νέα στρατηγική επίλυσης συγκρούσεων και εξεύρεσης εναλλακτικών λύσεων.

Θα ήταν αποτελεσματικό αν είχαμε στο νου μας ότι η οικογένεια και η ανατροφή των παιδιών δεν αποτελεί μόνο μια δύσκολη δουλειά διαπαιδαγώγησης, αλλά ταυτόχρονα είναι και μια πηγή ευτυχίας. Οι γονεϊκές σχέσεις δοκιμάζονται με το πέρασμα του χρόνου. Απαιτείται πολύ υπομονή, επιμονή, ενέργεια, σταθερότητα αλλά και ευλυγισία.

Εστιάστε στα θετικά της οικογένειάς σας και δεν θα χάσετε! Δείτε το ρόλο σας από μια άλλη οπτική!

Διασκεδάστε τόσο με τα δικά σας λάθη όσο και με του παιδιού σας! Διασκεδάστε με τα παιδιά σας!

Εισαγωγική Εικόνα

]]>

08 Ιαν 2015

Αναβλητικότητα… Γιατί τα αφήνω όλα για την τελευταία στιγμή;

Αν δυσκολεύεστε να παραδώσετε κάτι στην ώρα του, αν κινητοποιείστε μόνο στο παραπέντε και ποτέ ο χρόνος δεν είναι αρκετός, αν λέτε στον εαυτό σας ότι δεν θα ξανασυμβεί να φανείτε ασυνεπής αλλά την επόμενη φορά κάνετε ακριβώς το ίδιο, αν οι δικοί σας άνθρωποι ενοχλούνται και δυσανασχετούν μαζί σας επειδή ποτέ δεν κάνετε κάτι εντός χρόνου, τότε η αναβλητικότητα σας δυσκολεύει τη ζωή. Τη δική σας και των άλλων.

Η αναβλητικότητα έχει δύο διαστάσεις: την πρακτική και τη συναισθηματική. Πρακτικά ο αναβλητικός άνθρωπος είναι αυτός που αποφεύγει στην καθημερινή ζωή την ολοκλήρωση συγκεκριμένων στόχων. Συναισθηματικά η αναβλητική συμπεριφορά περιλαμβάνει άγχος, ενοχή, τύψεις, ανεπάρκεια…

Ο αναβλητικός άνθρωπος ουσιαστικά σαμποτάρει τον εαυτό του χωρίς να το συνειδητοποιεί! Η αναβλητικότητα δεν κρύβει πίσω της τεμπελιά αλλά έντονα και δυσάρεστα συναισθήματα. Ο αναβλητικός τύπος θέλει αλλά για κάποιους λόγους δεν μπορεί, ο τεμπέλης μπορεί αλλά δεν θέλει.

Τι μπορεί να κρύβεται πίσω από την αναβλητική συμπεριφορά;

Έλλειψη κινήτρου. Κάποιες φορές οι άνθρωποι που εξαντλούν τα χρονικά περιθώρια για να ολοκληρώσουν μια συγκεκριμένη υποχρέωση δεν έχουν κίνητρο. Το έργο που έχουν αναλάβει δεν το συνδέουν με τον εαυτό τους, δεν υπάρχει ενδιαφέρον οπότε χάνετε στην πορεία ο σκοπός και επανέρχεται λίγο πριν ο χρόνος εκπνεύσει.

Φόβος αποτυχίας. Κάποιοι άνθρωποι αφήνουν τα πάντα για την τελευταία στιγμή, αυτό είναι μια καλή δικαιολογία σε περίπτωση αποτυχίας «αφού το ξεκίνησα στο παραπέντε δικαιολογούμε να αποτύχω». Μπορεί να τους αγχώνει πολύ ο στόχος μέσα λοιπόν από την αναβλητική συμπεριφορά αισθάνονται προσωρινά πλαστή συναισθηματική ασφάλεια γιατί ότι αγχώνει κρατιέται μακριά. Όταν ο στόχος έρθει χρονικά κοντά πανικοβάλλονται και τρέχουν να προλάβουν. Μπορεί να υπάρχει ακόμα φόβος για το άγνωστο και το καινούργιο.

Τελειομανία. Όσο κι αν ακούγεται παράξενο πίσω από την αναβλητική συμπεριφορά μπορεί να κρύβεται ένα άτομο με υψηλές προσδοκίες και απαιτήσεις από τον εαυτό του, μέσα του όμως να υπάρχει κρυμμένη ανασφάλεια, φόβος αποτυχίας και χαμηλή αυτοεκτίμηση. Κατά συνέπεια ο φόβος μη εκπλήρωσης των προσδοκιών φοβίζει και οδηγεί σε συνεχείς αναβολές.

Θυμός, καταπίεση, καταθλιπτικό συναίσθημα. Οι ενήλικες που έχουν μεγαλώσει με καταπιεστικούς και αυταρχικούς γονείς οι οποίοι δεν τους άφηναν περιθώρια αντίδρασης και έκφρασης του θυμού σαν παιδιά, έμαθαν να αντιδρούν με παθητικότητα εκφράζοντας μέσα από την παθητική στάση το θυμό τους. Σαν ενήλικες πια δεν αντιδρούν με λόγια, δεν εκφράζουν άρνηση για ότι τους ζητούν οι άλλοι ( δεν μπορώ , δεν προλαβαίνω να το κάνω) αλλά απαντούν καταφατικά αναλαμβάνοντας υποχρεώσεις και η αντίδραση εκφράζεται με αναβλητική συμπεριφορά. Με την αναβολή και την καθυστέρηση κάνουν και τους άλλους να υποφέρουν μαζί τους μεταφέροντας τους άγχος. Το αυστηρό περιβάλλον ανατροφής δημιουργεί έναν αναβλητικό ενήλικα αφού δεν ενθαρρύνει προσωπικές αποφάσεις και δεν δημιουργεί συνθήκες για το σχηματισμό προσωπικών κινήτρων και δράσης.

Συνήθεια. Για κάποιους άλλους η αναβλητικότητα έχει γίνει δεύτερη φύση και με τα χρόνια συνήθεια. Η έκρηξη αδρεναλίνης της τελευταίας στιγμής, τους κινητοποιεί και μπορούν να δοθούν ολοκληρωτικά στο έργο αλλά ο χρόνος που έχουν στη διάθεσή τους αντικειμενικά είναι ελάχιστος. Η αίσθηση πίεσης τους κινητοποιεί, τους γεμίζει συναισθηματικά και με αυτό τον τρόπο ξεχνούν τα προσωπικά τους προβλήματά και ξεφεύγουν από τα αρνητικά και δυσάρεστα συναισθήματα που κατακλύζουν συνήθως τη διάθεσή τους.

Ότι κι αν κρύβεται πίσω από την αναβλητική συμπεριφορά: έλλειψη κινήτρου, φόβος αποτυχίας, χαμηλή αυτοεκτίμηση, θυμός, συνήθεια ο άνθρωπος που αναβάλλει διαρκώς και αφήνει σχεδόν τα πάντα για την τελευταία στιγμή δεν νιώθει άνετα ,με αυτό που του συμβαίνει. Καταλαβαίνει ότι με τη συμπεριφορά του δημιουργεί προβλήματα στη σχέση με τον εαυτό του και τους άλλους. Μπορεί να βιώνει αίσθημα αποτυχίας, αμφιβολία για εαυτό και ικανότητες, άγχος, να νιώθει άχρηστος, ανίκανος χωρίς ποτέ να το δηλώνει με λόγια. Με την αναβλητικότητά του, γίνεται εκτός από επίκεντρο προσοχής και θέμα συζήτησης γιατί αγχώνει, αναστατώνει, εκνευρίζει όλους.

Περιστασιακά όλοι μας διερχόμαστε από περιόδους αναβλητικότητας. Η αναβλητικότητα γίνεται πρόβλημα ζωής όταν νιώθετε άρρωστοι ψυχικά και σωματικά, όταν σας προκαλεί θλίψη η συμπεριφορά σας, όταν αισθάνεστε ανήμποροι και αδύναμοι να ελέγξετε τη ζωή σας, να πάρετε αποφάσεις, όταν υπάρχει σύγκρουση με τους γύρω σας. Όταν η αναβλητικότητα γίνει πρόβλημα και δεν σας επιτρέπει να οργανώσετε τη ζωή σας και να διαχειριστείτε καταστάσεις με αποτελεσματικό τρόπο η αναζήτηση ψυχολογικής υποστήριξης θα βοηθήσει ώστε να βγείτε από τον φαύλο κύκλο της αναβλητικότητας.

Εισαγωγική Φωτογραφία

]]>

05 Ιαν 2015

Η Αξία της Αυτοεκτίμησης

Στην ψυχολογία, ο όρος αυτοεκτίμηση χρησιμοποιείται για να περιγράψει τη συνολική αίσθηση ενός ατόμου της προσωπικής του αξίας και συχνά θεωρείται ως ένα χαρακτηριστικό της προσωπικότητας, το οποίο τείνει να είναι σταθερό και διαρκή. Η αυτοεκτίμηση μπορεί να περιλαμβάνει μια ποικιλία των πεποιθήσεων για τον εαυτό, όπως η εκτίμηση της εξωτερικής εμφάνισης, των πεποιθήσεων, των συναισθημάτων και των συμπεριφορών του ατόμου. Πολύ λίγη αυτοεκτίμηση μπορεί να κάνει το άτομο να νιώσει νικημένο, να πέσει σε κατάθλιψη, να κάνει κακές επιλογές, να εμπλακεί σε καταστροφικές σχέσεις, ή να αδυνατεί να ζει μέχρι το πλήρες δυναμικό του.

Σύμφωνα με έναν ορισμό (Braden, 1969), υπάρχουν τρία βασικά συστατικά της αυτοεκτίμησης:

  • Η αυτοεκτίμηση είναι μία ουσιαστικήανθρώπινη ανάγκη, ζωτικής σημασίας για την επιβίωση και φυσιολογική, υγιή ανάπτυξη.
  • Η αυτοεκτίμηση προκύπτει αυτόματα με βάση τις πεποιθήσεις και τη συνείδηση του ατόμου.
  • Η αυτοεκτίμηση εμφανίζεται σε συνδυασμό με τις σκέψεις, τις συμπεριφορές, τα συναισθήματα και τις ενέργειες του ατόμου.

Η ανάγκη για αυτοεκτίμηση παίζει σημαντικό ρόλο στην ιεραρχία των αναγκών (πυραμίδα του Maslow) του ψυχολόγου A. Maslow, η οποία απεικονίζει την αυτοεκτίμηση ως ένα από τα βασικά ανθρώπινα κίνητρα. O Maslow πρότεινε ότι οι άνθρωποι χρειάζονται τόσο την εκτίμηση από τους άλλους ανθρώπους, όσο και τον εσωτερικό αυτο-σεβασμό. Και οι δύο αυτές ανάγκες θα πρέπει να πληρούνται, ώστε το άτομο να αναπτυχθεί και να επιτύχει την αυτοπραγμάτωση. Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι η αυτοεκτίμηση είναι μια έννοια διαφορετική από την αυτο-αποτελεσματικότητα, η οποία περιλαμβάνει την πίστη στις μελλοντικές ενέργειες, τις επιδόσεις ή τις ικανότητες.

Μεταξύ των παραγόντων που επηρεάζουν την αυτοεκτίμηση είναι γενετικοί παράγοντες που βοηθούν στη διαμόρφωση της συνολικής προσωπικότητας και που μπορούν να διαδραματίσουν έναν ρόλο. Συχνά όμως είναι οι εμπειρίες μας που αποτελούν τη βάση για τη συνολική αυτοεκτίμηση. Όσοι λαμβάνουν συστηματικά υπερβολικά κριτική ή αρνητικές εκτιμήσεις από τους φροντιστές, τα μέλη της οικογένειας και τους φίλους, για παράδειγμα, κατά πάσα πιθανότητα θα αντιμετωπίζουν προβλήματα με χαμηλή αυτοεκτίμηση. Σύμφωνα με τον Bucay, η αυτοεκτίμηση διδάσκεται στα παιδιά με δύο μηχανισμούς: ο πρώτος είναι των γονιών μας με την προσοχή και τις φροντίδες, ο δεύτερος πιο ανεπαίσθητος αλλά εξίσου καθοριστικός, εξαρτάται από το ίδιο επίπεδο αυτοεκτίμησής που δείχνουν να έχουν οι ίδιοι οι γονείς. Αυτός ο δεύτερος μηχανισμός μπορείς να ονομαστεί «αυτοεκτίμηση μέσω μίμησης» και μεταδίδεται στο παιδί όταν αυτό αντιληφθεί πως οι ίδιοι οι γονείς του και η οικογένεια που έχουν δημιουργήσει διαθέτει αυτοεκτίμηση.

Αυτό που χρειάζεται είναι να δώσουμε εμείς την αποδοχή στον εαυτό μας, αντί να την ζητάμε από το περιβάλλον μας. Μια καλή και υγιή αυτοεκτίμηση έχει ως αποτέλεσμα να αισθανόμαστε καλά για αυτό που είμαστε, να αναγνωρίζουμε και εκτιμάμε τη δική μας αξία και να είμαστε υπερήφανοι για τις ικανότητες και τα επιτεύγματά μας. Έτσι, θα είμαστε σε θέση να αναγνωρίζουμε ότι ενώ έχουμε ελαττώματα, αυτά δεν έχουν παράλογα μεγάλο ρόλο στη ζωή μας ή την αυτο-εικόνα μας. Φυσικά, επίπεδα αυτοεκτίμησης σε ακραία υψηλά -όπως και χαμηλά- μπορεί να είναι επιζήμια. Το ιδανικό, λοιπόν, είναι να βρεθεί μια ισορροπία κάπου στη μέση, δηλαδή, μια ρεαλιστική, αλλά θετική άποψη του εαυτού μας.

Εισαγωγική Φωτογραφία

Βιβλιογραφία / Περισσότερες Πληροφορίες

  • Branden, N. (1969). Τhe psychology of self-esteem. New York: Bantam.
  • Bucay, J. (2011). Να σου πω μια ιστορία. Αθήνα: Όπερα.
  • Bucay, J. (2013). Από την αυτοεκτίμηση στον εγωισμό. Αθήνα: Όπερα.
  • Maslow A.H. (1987). Motivation and Personality (3rd ed.). New York: Harper & Row.
]]>