01 Νοέ 2012

Ψυχολογία και δερματικά νοσήματα: Πως σχετίζονται μεταξύ τους

Συγγραφή: Καραδουλαμά Γεωργία

Αναδημοσίευση από: GeneNutrition.gr

Στις περισσότερες περιπτώσεις τα δερµατικά νοσήματα έρχονται στην επιφάνεια σε περιόδους έντονου στρες. Ο ψυχολογικός παράγοντας λοιπόν παίζει σηµαντικό ρόλο, αφού µπορεί να πυροδοτήσει και να επιδεινώσει µια δερµατική πάθηση.

Υπάρχουν µέλη οικογενειών µε χρόνιες δερµατικές ασθένειες που ενώ παραµένουν κοιμισμένες επί χρόνια, έρχονται ξαφνικά στην επιφάνεια λόγω στρες. Επομένως θα µπορούσαµε να πούµε ότι όταν βλέπουμε τα συμπτώματα διαφόρων δερµατικών παθήσεων, όπως ψωρίαση, έρπητας, έκζεμα, κ.τ.λ. να χειροτερεύουν, υποψιαζόμαστε ότι το άτοµο µπορεί να διανύει περίοδο στρες. Βέβαια με τον ίδιο τρόπο που το στρες, το άγχος και η στεναχώρια μπορεί να οδηγήσουν στην εμφάνιση δερματικών νοσημάτων, έτσι και η εμφάνιση των νοσημάτων αυτών μπορεί να οδηγήσει σε διαταραχή της ψυχολογίας όπως κατάθλιψη, άγχος, πανικό και έλλειψη αυτοπεποίθησης καθώς το άτομο που εμφανίζει τα δερματικά νοσήματα δεν μπορεί να διαχειριστεί αυτή την αλλαγή που εμφανίζεται στο σώμα του. Όλο αυτό δυσχεραίνει και τις σχέσεις αυτών των ατόμων καθώς οι ίδιοι δεν πλησιάζουν άλλους από ντροπή ή φόβο για το πώς θα τους αντιμετωπίσουν.

Το δέρμα γενικά είναι αυτό που δείχνει τις εσωτερικές εντάσεις του εαυτού μας οι οποίες δεν εκφράζονται μέσα από τα λόγια και τη συμπεριφορά μας. Οι ψυχοσωματικές ασθένειες του δέρματος λοιπόν αντιπροσωπεύουν ένα υποκειμενικό μήνυμα. Εκφράζουν κάποιο πρόβλημα που δεν είναι συνειδητοποιημένο και που το άτομο το απωθεί. Έχοντας λοιπόν απωθήσει το άτομο το πρόβλημά του ο οργανισμός του ξεσπάει με κάποιο δερματικό νόσημα, ιδιαίτερα όταν το άτομο βρίσκεται σε περιόδους έντονου άγχους και στεναχώριας. Βέβαια υπάρχουν και περιπτώσεις που συμβαίνει το αντίθετο, που δηλαδή τα δερματικά νοσήματα εμφανίζονται όταν έχει περάσει η περίοδος στρες και επέρχεται η ηρεμία. Αυτό συμβαίνει διότι τότε το άτομο καλείται να έρθει αντιμέτωπο με αυτό που τον απασχολεί και για να μην το αντιμετωπίσει εκδηλώνει το δερματικό νόσημα ώστε να ασχοληθεί με ‘’αυτό’’ και όχι με τον πραγματικό λόγο που τον απασχολεί. Έτσι ένα πένθος που δεν εκφράζεται, ένας θυμός που πνίγεται, ένας δύσκολος χωρισμός που δεν συζητιέται μπορεί να είναι κάποιοι από τους λόγους που μπορούν να οδηγήσουν στην εμφάνιση τέτοιων συμπτωμάτων.

Σύμφωνα με ειδικούς, οι συνεδρίες χαλάρωσης, η γνωστική συμπεριφορική θεραπεία (CBT) (που βοηθάει στην αλλαγή αρνητικών μορφών σκέψης) και η ομαδική ψυχοθεραπεία είναι μεταξύ των τεχνικών που μπορούν να βοηθήσουν τα άτομα που πάσχουν από κάποια δερματικά νοσήματα όπως ψωρίαση, έκζεμα, ακμή και η χρωστική ουσία διαταραχή λεύκη. Φαίνεται πάντως πως γενικά οι ψυχολογικές παρεμβάσεις μπορεί να βοηθήσουν, καθώς οι ασθενείς ασχολούνται με το συναισθηματικό αντίκτυπο των ασθενειών του δέρματος τους και όχι με τα ίδια τα δερματικά νοσήματα.

Γενικά κάθε είδους ψυχοθεραπεία φαίνεται να είναι αποτελεσματική στην εμφάνιση δερματικών νοσημάτων και γενικά στην εμφάνιση ψυχοσωματικών παθήσεων καθώς μέσω της ψυχοθεραπείας το άτομο μπορεί να εξωτερικεύσει τις σκέψεις, τις ανησυχίες και τα προβλήματα που είχε τόσο καιρό απωθημένα. Γενικά είναι πολύ βοηθητικό και ανακουφιστικό και όχι μόνο σε τέτοιου είδους νοσήματα, το άτομο να μιλάει, να εκφράζει τα άγχη του και να μοιράζεται τις ανησυχίες του διότι είναι απόλυτα φυσιολογική η ανάγκη του ανθρώπου να εξωτερικεύει κάθε είδους σκέψη του είτε αυτή είναι αρνητική είτε είναι θετική. Στις περιπτώσεις που τα παιδιά εμφανίσουν κάποιο δερματικό νόσημα θα ήταν καλό να συζητάμε μαζί τους τις ανησυχίες τους και να τα ενθαρρύνουμε να μας μιλάνε για τα θέματα τους και να μην ξεχνάμε πως τα ίδια μπορεί να αντιμετωπίζουν εκτός των άλλων και δυσκολίες στο σχολικό περιβάλλον. Έτσι θα είναι καλό να ενημερώνουμε τα παιδιά για το τι ακριβώς είναι η δερματική νόσος που έχουν, για το αν μεταδίδεται ή όχι και να είμαστε δίπλα τους σε κάθε τους απορία ώστε να μη φαντάζονται ότι αυτό που έχουν είναι κάτι τόσο κακό.

Εισαγωγική Φωτογραφία

Η Γεωργία Καραδουλαμά είναι Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια. Σπούδασε Ψυχολογία στο ΑΠΘ και ολοκλήρωσε μεταπτυχιακές σπουδές στην Οικογενειακή Ψυχοθεραπεία στο Ινστιτούτο Συστημικής Σκέψης και Ψυχοθεραπείας.  Αναλαμβάνει γονείς, ενηλίκους, παιδιά και ζευγάρια σε ατομική και οικογενειακή θεραπεία με στόχο την συμβουλευτική, την ψυχολογική υποστήριξη αλλά και τη θεραπεία.

Τηλ: +30 2310 224251 

E-mail: psy_geo.kara@yahoo.com

]]>

17 Σεπ 2012

Μα είναι δυνατόν η κατάθλιψη να έχει οδοντιατρικές επιπλοκές;

Η κατάθλιψη ναι μεν είναι μια από τις νόσους του ψυχικού κόσμου του καθενός αλλά έχει επιπλοκές τόσο στη γενική υγεία όσο και στην οδοντιατρική υγεία.Οι επιπλοκές στην οδοντιατρική υγεία περιλαμβάνουν:

  • Αμέλεια στη προσωπική και στοματική υγιεινή.Ο ασθενής το τελευταίο πράγμα που τον ενδιαφέρει είναι να βουρτσίσει τα δόντια του.Έτσι έχουμε συσσώρευση πλάκας,πέτρας και υπολειμμάτων τρφής τα οποία έχουν σαν αποτέλεσμα την εμφάνιση περιοδοντικής νόσου,δηλαδή περιοδοντίτιδας αλλά και τερηδόνας.
  • Έχει παρατηρηθεί ότι οι ασθενείς που πάσχουν από κατάθλιψη αυξάνουν τη συχνότητα με την οποία καπνίζουν.Ο αιτιολογικός μηχανισμός αυτός δεν είναι πολύ γνωστός,αλλά η αυξημένη συχνότητα καπνίσματος επιτείνει την περιοδοντική νόσο,δηλαδή την περιοδοντίτιδα.
  • Μια ακόμα παρατήρηση είναι ότι οι καταθλιπτικοί ασθενείς αυξάνουν την κατανάλωση γλυκών.Ο μηχανισμός αυτός πιθανολογείται ότι οφείλεται στην αύξηση των επιπέδων της σεροτονίνης που σχετίζεται με την κατανάλωση γλυκών αλλά και το ότι παράγονται κάποιες ορμόνες (που λέγονται ενδορφίνες και είναι φυσικά «ανεβαστικά»του οργανισμού),επειδή ο ασθενής πιθανόν να σχετίζει την κατανάλωση γλυκών με παλινδρόμηση στην παιδική του ηλικία,όταν τον επιβράβευαν για τις καλές του πράξεις με γλυκά. Η αυξημένη κατανάλωση γλυκών πάλι σχετίζεται με την αύξηση των τερηδόνων στο στόμα του ασθενούς.
  • Πολλές φορές τα σωματικά νοσήματα(πχ πόνοι στο σώμα,στο στήθος,πονοκέφαλοι,περιοδοντίτιδα) έχουν και ψυχοσωματική αιτιολογία. Δηλαδή λόγω της κατάθλιψης και της πτώσης της αμυνας του οργανισμού,υπάρχει περίπτωση να εμφανιστούν πόνοι στη γνάθο,στην κροταφογναθική διάρθωση ακόμα και έξαρση της περιοδοντιτιδας.

Στο μυαλό μου έρχεται μια χαρακτηριστική περίπτωση ασθενούς που προσήλθε στο ιατρείο πριν από 3 χρόνια για να φτιάξει τα δόντια της. Η ασθενής είχε  διαγνωσμένη κατάθλιψη από πενταετίας. Ήταν συνεπής στη φαρμακευτκή αγωγή αλλά και στις οδοντιατρικές επισκέψεις,παρά το γεγονός ότι οριμένες φορές το άγχος που σχετίζεται με την επίσκεψη στον οδοντίατρο κάνει τον ασθενη να πιστεύει ότι τέτοιες επισκέψεις είναι απαγορευτικές.Ήταν από τις πιο συνεργάσιμες ασθενείς, πράγμα το οποίο της είπα και την ευχαρίστησα.

Αλλά το πιο σημαντικό είναι πως εκείνη επιδίωξε την οδοντιατρική περίθαλψη. Γιατί; Για να βελτιώσει την ψυχολογία της και να μη φοβάται να χαμογελάει. Και έχει πολύ ωραίο χαμόγελο!

Η ασθενής, παρά την κακή κατάσταση του στόματός της, κατάφερε στο τέλος να αποκαστήσει την οδοντοστοιχία της και τώρα μπορεί να χαμογελάει με αυτοπεποίθηση και να μην έχει πρόβλημα στις κοινωνικές της συναναστροφές λόγω του φόβου ότι τα δόντια της είναι σε όχι τόσο καλή κατάσταση.Έχει ανέβει η ψυχολογίατης και αυτό αντικατοπτρίζεται στο χαμόγελό της.

]]>

12 Σεπ 2012

Διάγνωση Καρκίνου και η λειτουργία των μύθων γύρω από τη νόσο

Αναδημοσίευση από GeneNutrition.gr 

Η σκέψη της αρρώστιας! Πιστεύω πως θα ήταν σημαντικό να ηρεμήσουμε τη φαντασία του ανήμπορου , έτσι ώστε τουλάχιστον να μην πρέπει να υποφέρει, όπως γίνεται μέχρι τώρα περισσότερο από τη σκέψη της αρρώστιας παρά από την ίδια την αρρώστια. Θα ήταν κάτι πολύ σημαντικό! -Νίτσε

Η στιγμή που κάποιος διαγιγνωσκεται με καρκίνο είναι συγκλονιστική. Σηματοδοτεί τόσο για το άτομο όσο και για την οικογένειά του  το πέρασμα στον κόσμο των ασθενών.

Πρόκειται για ένα συμβάν- τομή στη ζωή του μέχρι πρώτινος υγειούς ατόμου και της οικογένειάς του. Οι οικογενειακές αφηγήσεις γίνονται α- συνεχείς, καθώς πρέπει τώρα να τοποθετούνται στο “πριν ή μετά τη διάγνωση”, ενώ το άτομο ανα-βαπτίζεται κατά κάποιο τρόπο, υιοθετώντας την ταυτότητα του “καρκινοπαθούς”.

Η διάγνωση είναι σε ένα πρώτο επίπεδο ιατρική και σε ένα δεύτερο κοινωνική: αποτελεί μια συνάντηση όπου ένας τρίτος, καθόλου τυχαίος (ένας ειδικός γιατρός) επιβεβαιώνει αυτό που ο ασθενής ή η οικογένειά του ίσως υποψιαζόταν αλλά δεν τολμούσε να αρθρώσει: την ύπαρξη του καρκίνου.

Ο καρκίνος πέρα από τη σωματική του υπόσταση μπορεί να ιδωθεί και από ένα κοινωνικό πρίσμα. Στις συνειδήσεις των περισσότερων είναι άμεσα συνδεδεμένος με το θάνατο, ενώ η γλώσσα που χρησιμοποιείται για τις σχετικές περιγραφές είναι πολεμική: νικητής του καρκίνου. Η ιατρική αντιμετώπισή του είναι πολεμική επίσης (μια ομολογουμένως ακραία αλλά εύστοχη μεταφορά είναι αυτή του χημικού πολέμου, που περιγράφει φυσικά τη χημειοθεραπεία).

 Το γεγονός ότι πρόκειται για μια ασθένεια με σχεδόν άγνωστη αιτιολογία την καθιστά μυστηριώδη και οδηγεί σε αρκετές προκαταλήψεις για τους ασθενείς και τις οικογένειές τους.  Ο λαός λέει «καλύτερα να είσαι πλούσιος και υγειής παρά φτωχός και άρρωστος». Η αρρώστια είναι ένα δεινό, στο οποίο ο άνθρωπος από αρχαιοτάτων χρόνων προσπαθεί να δώσει νόημα.

Μύθοι

 Άλλοτε αποτέλεσε τιμωρία από το θεό για κάποιο προσωπικό αμάρτημα (βέβαια η έννοια της αμαρτίας έχει μεγάλη εμβέλεια, αφού ως γνωστόν κάποιος μπορεί να πληρώνει αμαρτίες άλλων), άλλωτε την «εκδίκηση του σώματος, της φύσης» για αυτά στα οποία το υποβάλλουμε (καταχρήσεις, ρύπανση ατμόσφαιρας) και  γενικά ξέσπασμα του οργανισμού μας που μας  τιμωρεί για λάθη και παραλείψεις.  Έχουμε διαβάσει ακόμ α και για χαρακτηρολογικούς τύπους που «προτιμά ο καρκίνος»: πρόκειται για άτομα που στο κυνήγι της επιτυχίας καταπιέζουν τα συναισθήματά τους, είναι άνθρωποι του πρέπει κι όχι του θέλω. Ο καρκίνος είναι στις μέρες μας η απόλυτη νόσος και το γεγονός της άγνωστης αιτιολογίας συντηρεί το μύθο του. Οι μύθοι είναι προσπάθειες απόδωσης νοήματος που βοηθούν τον άνθρωπο να αντιμετωπίσει την τυχαιότητα δίνοντάς του την (ψευδ) αίσθηση ότι τη μειώνει: αν ο καρκίνος συμβαίνει στους «ανθρώπους του πρέπει», τότε δε μπορεί να συμβεί σε μένα που είμαι «άνθρωπος του θέλω». Κατασκευάζεται με τους μύθους ένας  Άλλος που ταιριάζει με την φορτωμένη μύθους  αναπαράσταση του καρκινοπαθή που έχει ο κάθε ένας στο μυαλό του. Τελικά ο καρκινοπαθής είναι πάντα ένας  Άλλος  (αλλότριος, ξένος, μεθοριακός, κάπου ανάμεσα στη ζωή και στο θάνατο).

Αυτό γίνεται  προφανές με δραματικό τρόπο  στην αντίδραση που ακολουθεί συνήθως το πρώτο σοκ της διάγνωσης: «γιατί σε μένα», μοιάζει να αναφωνεί ο πλέον ασθενής, από μια θέση θύματος. Η συμφωνία «ο καρκινοπαθής είναι πάντα ένας Άλλος» ακυρώνεται, ο κόσμος δε μπορεί να είναι πλέον ασφαλής. Ένας καταιγισμός από αβεβαιότητα και φόβο κατακλύζει τον ασθενή και την οικογένειά του. Ο φόβος στη φάση της διάγνωσης δε σχετίζεται τόσο με σκέψεις θανάτου: αυτό που φαίνεται να φοβίζει τον ασθενή και τους οικείους του είναι η όλη πολεμική –θεραπευτική διαδικασία που στις περισσότερες περιπτώσεις έχει εμφανή συνέπειες  στη σωματική εικόνα (ωχρότητα, καχεξία, μαλλιά που πέφτουν, ακρωτηριασμός).

Φυσικά το πώς θα βιώσει ο καθένας τη διάγνωση σχετίζεται άμεσα με τους ατομικούς παράγοντες.  Η διάγνωση έρχεται στα “καλά καθούμενα”,  κάποια συγκεκριμένη χρονική στιγμή της ζωής, σε ένα συγκεκριμένο κοινωνικοοικονομικό πλαίσιο, για να διαταράξει για τα καλά σχήματα σχέσεων, πεποιθήσεων, συμπεριφορών και προσδοκιών που θεωρούνταν λίγο ως πολύ τακτοποιημένα και λειτουργικά.  Ο νεο- διαγνωσμένος ασθενής, αντιμέτωπος μέχρι τώρα με τα προσωπικά του προβλήματα και αδιέξοδα της καθημερινότητας έχει  να αντιμετωπίσει κάτι που τον ξεπερνάει: μια νόσο ωφειλώμενη σε τυχαίες μεταλλάξεις που επεκτείνεται και  η ανταπόκρισή της στη θεραπεία είναι αμφίβολη.

Έχουμε κάτι να πούμε στους ανθρώπους σε τέτοιες περιπτώσεις (ως επαγγελματίες ψυχικής υγείας) ή θα αρκεστούμε στο «καλύτερα πλούσιος και υγειής παρά φτωχός και άρρωστος»; Η αλήθεια είναι ότι η διάγνωση αποτελεί τραυματική εμπειρία για την οικογένεια η οποία χρειάζεται το χρόνο της για να ανακτήσει τον έλεγχο και να σχεδιάσει τις επόμενες κινήσεις της. Η προσέγγιση του γιατρού τόσο κατά τη διάγνωση όσο και αργότερα έχει πολύ μεγάλη σημασία. Ο ενημερωμένος ασθενής που συνεργάζεται με το γιατρό του  έχει περισσότερες πιθανότητες ψυχολογικής επιβίωσης από τον μη ενημερωμένο.

Ιδανικά ο νεο- διαγνωσμένος ασθενής θα έπρεπε να βοηθηθεί για να επιννοήσει τα νέα λόγια ή τις νέες σιωπές που θα δώσουν διέξοδο στις σκέψεις του… Τα πράγματα όμως ευτυχώς και δυστυχώς ταυτόχρονα είναι πιο πολύπλοκα:  Η διάγνωση δεν επιδρά μόνο πάνω στον καρκινοπαθή,  έρχεται να διαταράξει πλέγματα  σχέσεων και αλληλεπιδράσεις. Τα νέα λόγια και οι νέες σιωπές του ασθενή συναρθρώνονται με τα νέα λόγια και τις νέες σιωπές των οικείων του ανοίγοντας την αυλαία σε μια σκηνή στοιχειωμένη απο κραυγές και ψίθυρους όπου θα λάβει χώρα ένα δράμα άλλωτε μεγαλύτερης κι άλλοτε μικρότερης διάρκειας.

Εισαγωγική Φωτογραφία

]]>

06 Αυγ 2012

Γυναικείο κάπνισμα

Η χρήση του καπνού μεταξύ των γυναικών αυξάνεται, ενώ η χρήση μεταξύ των ανδρών ελαττώνεται. Οι αυξήσεις της χρήσης του καπνού είναι το αποτέλεσμα των αλλαγών του ρόλου και της οικονομικής κατάστασης των γυναικών, καθώς οι οικονομίες αναπτύσσονται, και υπάρχουν αλλαγές σε κοινωνικούς και πολιτισμικούς παράγοντες. Το άμεσο και επιθετικό μάρκετινγκ του καπνού απευθυνόμενο σε γυναίκες είναι η κινητήρια δύναμη πίσω από τις αυξήσεις στη χρήση του καπνού από γυναίκες όλου του κόσμου.

  • Κατά μέσο όρο, το 22% των γυναικών στις ανεπτυγμένες χώρες και το 9% στις αναπτυσσόμενες χώρες είναι καθημερινά καπνίστριες.
  • Τα ποσοστά χρήσης καπνού μεταξύ των γυναικών συνεχίζουν να αυξάνονται, ενώ τα ποσοστά των καπνιστών μεταξύ των ανδρών έχουν μειωθεί.
  • Τα δεδομένα που έχουν συλλεχθεί από 151 χώρες δείχνουν ότι περίπου το 7% των εφήβων κοριτσιών καπνίζουν, σε σύγκριση με το 12% των εφήβων αγοριών. Σε μερικές χώρες, πολλά κορίτσια καπνίζουν το ίδιο με τα αγόρια.
  • Στη Ρωσία, το 24% των κοριτσιών (ηλικίας 13-15) και το 27% των αγοριών καπνίζουν.
  • Στην Αργεντινή, το 27% των κοριτσιών (ηλικίας 13-15) και το 21% των αγοριών καπνίζουν.
  • Τα ποσοστά χρήσης καπνού μεταξύ των γυναικών διαφέρουν σημαντικά σε όλο τον κόσμο. Σε ορισμένες χώρες το ποσοστό της χρήσης του καπνού μεταξύ των γυναικών είναι παρόμοιο με τους άνδρες, ενώ σε άλλες περιπτώσεις, τα ποσοστά γυναικείας χρήση είναι πολύ χαμηλότερα.
  • Στο Ηνωμένο Βασίλειο, το 23% των γυναικών και το 25% των ανδρών καπνίζουν.
  • Στις Φιλιππίνες, το 9% των γυναικών και το 48% των ανδρών καπνίζουν.

Οι Δραστηριότητες της Βιομηχανίας Καπνού

Η βιομηχανία καπνού επικεντρώνεται στις γυναίκες και τα κορίτσια με χρήση επιθετικής και ελκυστικής διαφήμισης που εκμεταλλεύεται τις ιδέες της ανεξαρτησίας, της χειραφέτησης, του αδυνατίσματος, της αίγλης και της ομορφιάς.

Η έρευνα δείχνει ότι το μάρκετινγκ επηρεάζει τα ποσοστά καπνίσματος μεταξύ των νέων κοριτσιών και γυναικών.

  • Στην Ισπανία μετά το 1970, ο επιπολασμός του καπνίσματος αυξήθηκε ραγδαία στις γυναίκες κάτω των 50 ετών. Η ταχεία αύξηση του καπνίσματος στις γυναίκες συνέπεσε με μαζική αύξηση στις τηλεοπτικές διαφημίσεις καπνού που στόχευαν τις γυναίκες καπνίστριες.
  • Το ποσοστό καπνίσματος μεταξύ των γυναικών στην Ιαπωνία αυξήθηκε δραματικά, από 8,6% το 1986 σε 18,2% το 1991, μετά από μια επιθετική διαφημιστική εκστρατεία με στόχο τις γυναίκες και τα νεαρά κορίτσια.

Επιβλαβές στην Υγεία

  • Οι θάνατοι μεταξύ των γυναικών ηλικίας 20 ετών και άνω μπορεί να αυξηθούν από 1,5 εκατομμύρια το 2004 σε 2,5 εκατομμύρια μέχρι το 2030. Σχεδόν το 75% των προβλεπόμενων θανάτων αυτών θα σημειωθεί στις χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος.
  • Όλες οι μορφές του καπνού είναι εθιστικές και θανατηφόρες. Οι επιστημονικές πειστικές ενδείξεις αναφέρουν ότι η χρήση καπνού προκαλεί μια μεγάλη ποικιλία καρκίνων, όπως ο καρκίνος του πνεύμονα, του στόματος, του οισοφάγου, του λάρυγγα, του φάρυγγα, του στομάχου, και του πάγκρεας.
  • Οι γυναίκες καπνίστριες διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο να αναπτύξουν καρκίνο του τραχήλου της μήτρας ή οστεοπόρωση, και λοιπά προβλήματα αναπαρωγικού συστήματος συμπεριλαμβανομένων των αποβολών, στειρότητα, να έχουν παιδιά με χαμηλό βάρος γέννησης, και επώδυνη έμμηνος ρύση και πρόωρη εμμηνόπαυση.
  • Οι γυναίκες καπνίστριες έχουν επίσης αυξημένο κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου, αιμορραγία στις μεμβράνες που περιβάλλουν τον εγκέφαλο, σκλήρυνση των αρτηριών, και το θάνατο από ανεύρυσμα αορτής.

Στοιχεία Κλειδιά

  • Η χρήση του καπνού και η έκθεση σε παθητικό κάπνισμα είναι η κύρια αιτία θανάτου για τις γυναίκες.
  • Επειδή ο επιπολασμός του καπνίσματος είναι πολύ υψηλότερος στους άνδρες παρά στις γυναίκες, το παθητικό κάπνισμα βλάπτει δυσανάλογα τις γυναίκες.
  • Η βιομηχανία καπνού βλέπει το γυναικείο πληθυσμό ως μια ευκαιρία για την ανάπτυξη του.
  • Ο αριθμός των γυναικών καπνιστριών στον αναπτυσσόμενο κόσμο θα αυξηθεί αν δεν ληφθούν μέτρα για να σταματήσουν οι εταιρείες καπνού να στοχεύουν τις γυναίκες και τα κορίτσια νεαρής ηλικίας.
  • Ισχυρή πρέπει να αναληφθεί δράση για την προστασία των γυναικών από τις βλάβες της χρήσης καπνού και της έκθεσης στο κάπνισμα. Οι πολιτικές ελέγχου του καπνού, όπως τα περιβάλλοντα χωρίς καπνό, οι απαγορεύσεις εμπορίας καπνού, οι γραφικές προειδοποιητικές ετικέτες και η αύξηση των φόρων καπνού θα οδηγήσουν στη μείωση της χρήσης καπνού και θα σώσει τις ζωές των γυναικών σε όλο τον κόσμο.
Προτεινόμενη Βιβλιογραφία
  • Center for Communications & Health and the Environment. Women, girls, and tobacco: An appeal for global health action. 2008 [updated September 29]; Available from: http://www.ceche.org/programs/tobacco/women/appeal.htm
  • Greaves L, World Health Organization (WHO). Sifting the evi- dence: Gender and tobacco control. Geneva: World Health Organization; 2007.
  • World Health Organiza- tion (WHO). Women and health: Today’s evidence, tomorrow’s agenda. Geneva: World Health Organization; 2010.
Εισαγωγική Φωτογραφία ]]>

07 Οκτ 2011

Παρουσίαση του βιβλίου "Ξεπερνώντας το Συναίσθημα της Θλίψης και της Κατάθλιψης- Η Μέθοδος THRIVE"

Το «Καλειδοσκόπιο», Αστική Μη Κερδοσκοπική Εταιρεία για την ψυχοκοινωνική αποκατάσταση ατόμων από ευπαθείς ομάδες, ετοιμάζει την παρουσίαση του Τετραδίου Εργασίας «Ξεπερνώντας το Συναίσθημα της Θλίψης και της Κατάθλιψη – Η Μέθοδος THRIVE» των Marion Aslan και Mike Smith. Το Τετράδιο Εργασίας, όπως έχουμε παρουσιάσει και σε προηγούμενο post, διερευνά τις εναλλακτικές πρακτικές που μπορούν να υιοθετήσουν όσοι αντιπαλεύουν την κατάθλιψη, το στρες, το άγχος και την ανησυχία. Η παρουσίαση θα γίνει την Πέμπτη 20 Οκτωβρίου 2011, ώρα 18.00, στον Πολυχώρο των Εκδόσεων ΑΓΚΥΡΑ, Σόλωνος 124, στα Εξάρχεια

Το Πρόγραμμα της παρουσίασης

  • 18:00-19:00 Ομιλία/ Παρουσίαση & συζήτηση
  • 19:00-19:10 Kιθάρα/ Τραγούδι
  • 19:10-19:30 Διάλειμμα/ Καφές
  • 19:30-19:40 Kιθάρα/ Τραγούδι
  • 19:40-20:10 Προβολή dvd
  • 20:10-21:00 Συζήτηση
Η είσοδος είναι ελεύθερη Για προσέλευση άνω των 3 ατόμων ενημερώστε την ομάδα του Καλειδοσκόπιου: Σόλωνος 140, Τ.Κ. 10677, Αθήνα Τηλ: 210 3818300, φαξ: 210 3844009 www.kaleidoskopio.com]]>

29 Ιούλ 2011

Ξεπερνώντας το Συναίσθημα της Θλίψης και της Κατάθλιψης- Η Μέθοδος “THRIVE”

Καλειδοσκόπιο» έχει προχωρήσει στην έκδοση ενός τετραδίου εργασίας για την Κατάθλιψη υπό τον τίτλο «Ξεπερνώντας το Συναίσθημα της Θλίψης και της Κατάθλιψης- Η Μέθοδος THRIVE«. Πρόκειται για ένα βιβλίο των Marion Aslan & Mike Smith, δύο επαγγελματιών επί δεκαετίες στον ευρύτερο χώρο της ψυχικής υγείας και επανένταξης ατόμων με ψυχιατρικά προβλήματα. Το βιβλίο αναπτύσσει την θεωρία της μεθόδου THRIVE, δίνοντας συγκεκριμένες πρακτικές συμβουλές  προς όλους όσοι αντιμετωπίζουν κάποια μορφή κατάθλιψης. Η μέθοδος THRIVE χρησιμοποιείται ευρύτερα για την ψυχολογική στήριξη ατόμων με ένα φάσμα ψυχιατρικών διαταραχών, δίνοντας έμφαση στα θετικά συναισθήματα που μπορεί να βιώσει το άτομο στο παρόν και δημιουργώντας μια πιο αισιόδοξη ματιά για το μέλλον. Το βιβλίο πωλείται από το «Καλειδοσκόπιο» προς 4 ευρώ (συν έξοδα αποστολής). Για πληροφορίες επισκεφτείτε την ιστοσελίδα της εταιρείας ή επικοινωνήστε μαζί τους μέσω του τηλεφώνου  (+30) 210 38 18 300. Τα γραφεία τους βρίσκονται στην οδό Σόλωνος 140, Αθήνα. Ξεπερνώντας το Συναίσθημα της Θλίψης και της Κατάθλιψης- Η Μέθοδος “THRIVE”// Υ.Γ. Η ανάρτηση έγινε μετά από σχετικό αίτημα της εταιρείας. Δεν έχω προλάβει να διαβάσω το βιβλίο ο ίδιος. Τα όσα αναφέρω στο post μου προέρχονται από reviews που διάβασα στο διαδίκτυο.]]>

22 Ιούλ 2011

Το μισογεμάτο ποτήρι του ασθενούς

Συγγραφή/Επιμέλεια: Θεοδώρα Φτεροπουλλή*

Για πολλά άτομα η διάγνωση ενός χρόνιου προβλήματος υγείας είναι μια πολύ τραυματική εμπειρία. Μια τέτοια διάγνωση φέρει πολλές σωματικές αλλά και ψυχολογικές επιπτώσεις και μπορεί να μειώσει τη γενικότερη ποιότητα ζωής ενός ανθρώπου. Πολλοί ασθενείς διακατέχονται από μια αβεβαιότητα για το μέλλον και όταν αρνητικά συναισθήματα διαρκούν για μεγάλα χρονικά διαστήματα, μπορούν να οδηγήσουν σε σοβαρότερα ψυχολογικά προβλήματα όπως κατάθλιψη και χρόνιο άγχος. Επομένως, δικαιολογημένα οι ερευνητικοί επιστήμονες στο χώρο της Ψυχολογίας Υγείας εργάζονται προς την αναγνώριση των παραγόντων που οδηγούν μερικά άτομα να χειρίζονται την ασθένειά τους καλύτερα και πιο αποτελεσματικά από κάποια άλλα.

Ένας τέτοιος παράγοντας είναι και η προσωπικότητα και πιο συγκεκριμένα η αισιοδοξία. Πρωτοπόροι σε αυτό τον τομέα είναι οι Αμερικάνοι επιστήμονες Carver & Scheier (1985)1 οι οποίοι ορίζουν την αισιοδοξία ως ‘μια σχετικά σταθερή, γενικευμένη προσδοκία για θετικές συνέπειες σε διάφορους σημαντικούς τομείς της ζωής’. Στην περίπτωση των ασθενών, όταν οι προσδοκίες τους για το μέλλον ειναι θετικές τότε αναμένεται να βιώνουν πιο θετικά συναισθήματα. Το αντίθετο αναμένεται όταν είναι απαισιόδοξοι για το μέλλον.

Διάφορες έρευνες με άτομα που αντιμετωπίζουν ασθένειες όπως καρδιαγγειακά προβλήματα, αρθρίτιδα, καρκίνο, και HIV αναφέρουν ότι, μακρυπρόθεσμα, η αισιοδοξία μπορεί να επηρεάσει διάφορους τομείς όπως τις σωματικές λειτουργίες, τη συναισθηματική ευημερία, την ποιότητα ζωής, ακόμα και τα χρόνια ζωής τους.

Αξιοσημείωτο όμως είναι το πώς ένα χαρακτηριστικό προσωπικότητας όπως η αισιοδοξία είναι δυνατόν να επηρεάσει τη ζωή κάποιου ατόμου σε τέτοιο βαθμό. Έρευνες υποδυκνείουν ότι αυτό συμβαίνει εμμέσως καθώς η αισιόδοξη στάση μπορεί να οδηγήσει στην υιοθέτηση συγκεκριμένων στρατηγικών οι οποίες αποφέρουν με τη σειρά τους θετικά αποτελέσματα. Αυτές οι στρατηγικές είναι στην ουσία συμπεριφορές ή σκέψεις που έχουν ως στόχο τους τη διαχείριση μιας στρεσογόνας κατάστασης.

Οι αισιόδοξοι ασθενείς τείνουν να υιοθετούν χρήσιμες για την υγεία τους στρατηγικές όπως για παράδειγμα το θέσιμο στόχων (π.χ. υγιεινή διατροφή, εξάσκηση), ο προγραμματισμός και η ενεργή συμμετοχή σε αποφάσεις όσον αφορά τη θεραπεία τους, καθώς και η αναζήτηση πληροφοριών για την ασθένειά τους. Επιπλέον, τείνουν να εστιάζουν την προσοχή τους στη θετική πλευρά της εμπειρίας τους. Αντιθέτως, οι απαισιόξοι ασθενείς συνήθως ακολουθούν πιο καταστροφικές για την υγεία τους στρατηγικές όπως η άρνηση της ύπαρξης του προβλήματος, η υιοθέτηση ανθυγιεινών συμπεριφορών (π.χ. υπερβολική χρήση αλκοόλ και άλλων ουσιών), αλλά και η μη συστηματική λήψη των φαρμάκων τους.

Είναι εμφανές λοιπόν ότι η αισιοδοξία, ως έμφυτο χαρακτηριστικό, μπορεί να ωθήσει κάποιο άτομο στην επιλογή και εκτέλεση συγκεκριμένων στρατηγικών οι οποίες με τη σειρά τους επιφέρουν θετικές συνέπειες τόσο στο σωματικό όσο και στο ψυχολογικό επίπεδο υγείας. Είναι λογικό σε αυτό το σημείο να αναρωτιόμαστε εαν κάποιο άτομο που είναι ‘προγραμματισμένο’ να βλέπει το ποτήρι μισοάδειο, μπορεί να αλλάξει στάση ζωής. Σύμφωνα με προκαταρκτικές έρευνες αυτό είναι εφικτό σε ορισμένο βαθμό έπειτα από ψυχολογική παράμβαση και συγκεκριμένα γνωστικο-συμπεριφοριστική θεραπεία όπου το άτομο ‘εκπαιδεύεται’ στη θετική σκέψη. Οι θεραπείες αυτές περιλαμβάνουν συνηθώς την αντικατάσταση αρνητικών σκέψεων και συμπεριφορών με αντίστοιχες θετικές2 .

Χρειάζονται όμως χρόνια και αρκετές συστηματικές έρευνες με έγκυρα και αξιόπιστα αποτελέσματα  ώστε να μπορούμε να ελπίζουμε ότι μια μαγική θεραπεία μπορεί να μας κάνει να βλέπουμε το ποτήρι μισογεμάτο. Εν τω μεταξύ σίγουρα μπορούμε να σκεφτόμαστε θετικά!

Η Θεοδώρα Φτεροπουλλή είναι επιστημονικός συνεργάτης στο UCL (London) και διδακτορική φοιτήτρια Ψυχολογίας Υγείας στο City University London. (tzellofouska@gmail.com) https://www.facebook.com/tzellofouska

 Εισαγωγική Φωτογραφία: ]]>

Πηγές / Διαβάστε περισσότερα

  1. Scheier, M.F. & Carver, C.S. (1985). Optimism, coping, and health: Assessment and implications of generalized outcome expectancies. Health Psychology, 4, 219–247 []
  2. Carver, C.S., Scheier, M.F. & Segerestrom, S.C. (2010). Optimism. Clinical Psychology Review, 30, 879-889 []
21 Ιούλ 2011

Μπορούμε να μειώσουμε τις πιθανότητες ανάπτυξης Αλτσχάιμερ;

Η νόσος Αλτχάιμερ είναι μια νευροεκφυλιστική νόσος η οποία έχει ως αποτέλεσμα την σταθερή αποδυνάμωση των γνωστικών ικανοτήτων και κυρίως της μνήμης. Προς το παρόν δεν έχουν εντοπιστεί τα ακριβή αίτιά της, αλλά φαίνεται πως υπάρχουν πολλοί και διαφορετικοί παράγοντες που ωθούν την ανάπτυξή και την εξέλιξή της. Γενετική προδιάθεση, διατροφή, συνήθειες και κάπνισμα είναι μόνο μερικοί από τους παράγοντες που έχουν κατά καιρούς θωρηθεί υπεύθυνοι για την ανάπτυξη του Αλτσχάιμερ.

Μια πρόσφατη έρευνα μεγάλης κλίμακας του Κέντρου Υγείας του Σαν Φρανσίσκο προέβη σε ανάλυση δεδομένων από διάφορες έρευνες ανά το παγκόσμιο σχετικά με τους παράγοντες που σχετίζονται με την ανάπτυξη του Αλτσχάιμερ. Απότερος σκοπός αυτής της μετα-ανάλυσης ήταν να δημιουργηθεί μια εκτενής λίστα των παραγόντων που σχετίζονται θετικά με την ανάπτυξη της νόσου. Σύμφωνα με τα απότελέσματα των ερευνητών, όπως αυτά παρουσιάζονται στο Medical News Today1 , οι πιο συνήθεις παράγοντες κινδύνου είναι οι ακόλουθοι: το χαμηλό επίπεδο εκπαίδευσης, το κάπνισμα, η μειωμένη φυσική δραστηριότητα, η κατάθλιψη, η υπέρταση και η παχυσαρκία. Αυτοί οι  6 παράγοντες εξηγούν την ανάπτυξη της νόσου στο 51% των περιπτώσεων παγκοσμίως.

Αυτό το οποίο αποδεικνύει η εν λόγω έρευνα είναι αυτό το οποίο έχουμε ξαναπει στο παρελθόν: νους υγιής εν σώματι υγιεί. Με άλλα λόγια, εάν θέλουμε να μειώσουμε τις πιθανότητες να αναπτύξουμε Αλτσχάιμερ αργότερα, θα πρέπει να αρχίσουμε να παίρνουμε μέρος σε ήπιες φυσικές δραστηριότητες. Η σωματική άσκηση βοηθάει τόσο στην καταπολέμηση των ψυχικών διαταραχών όπως η κατάθλιψη, όσο και στην καταπολέμηση φυσικών προβλημάτων όπως η υπέρταση και η παχυσαρκία.

Δεδομένου πως οι πάσχοντες από Αλτσχάιμερ αναμένεται να τριπλασιαστούν μέσα στις επόμενες δεκαετίες αν η συχνότητα εμφάνισής της συνεχίσει να έχει τους σημερινούς της ρυθμούς, θα λέγαμε πως ο καλύτερος τρόπος αντιμετώπισης της νόσου είναι η πρόληψη και όχι η ίαση, η οποία αποτελεί ακόμη έναν μακρινό στόχο. Ακόμη και έχουν επενδυθεί και συνεχίσουν να επενδύονται δισεκατομμύρια ευρώ παγκοσμίως για την έρευνα και την καταπολέμηση των νευροεκφυλιστικών νόσων, η επιστημονική κοινότητα τείνει να συμφωνεί πως η προώθηση μιας ισορροπημένης ζωής τόσο σε φυσιολογικό όσο και σε πνευματικό επίπεδο δρα σίγουρα αποτρεπτικά.

Εισαγωγική Φωτογραφία

]]>

Πηγές / Διαβάστε περισσότερα

  1. Study Reveals That Over Half Of Alzheimer’s Cases May Be Preventable, Medical News Today []
21 Φεβ 2011

To Ψυχολογικό ανοσοποιητικό σύστημα

Πρωτότυπο: «The psychological immune system», PsyBlog

Ξεπερνάμε την κακή διάθεση, πολύ νωρίτερα από ό, τι προβλέπουμε, χάρη στο συγκεκαλυμμένο έργο του ψυχολογικού ανοσοποιητικού συστήματος.

Ένα από τα πιο απίστευτα πράγματα του ανθρώπινου μυαλού είναι η αντοχή του. Ας το παραδεχτούμε, η ζωή μπορεί να είναι αρκετά καταθλιπτική κατά καιρούς, κι όμως οι άνθρωποι γενικά ωθούνται σε αυτήν με σχεδόν τον ίδιο ζήλο όπως έκαναν πάντοτε, μερικές φορές ακόμα και με ένα «ελατήριο» στο βήμα τους και ένα χαμόγελο στο πρόσωπό τους.

Πώς γίνεται την μία ημέρα να φαίνεται σαν να πρόκειται να τελειώσει ο κόσμος και την επόμενη να υπάρχει ελπίδα; Και πώς γίνεται οι κακές διαθέσεις μας να εξανεμίζονται τόσο απρόσμενα, σαν ένα τούβλο να βγάζει φτερά και να χάνεται στον καταγάλανο ουρανό;

Ο λόγος είναι ότι όλοι έχουμε ένα μυστικό όπλο εναντίον των κακών διαθέσεων: ένα ψυχολογικό ανοσοποιητικό σύστημα. Όταν βιώνουμε γεγονότα που μας οδηγούν σε μία αδιάκοπη συναισθηματική πάλη, αρχίζει να επιδρά για να προσπαθήσει να μας προστατεύσει από το χειρότερο.

Η διαφορά μεταξύ φυσικού και ψυχολογικού ανοσοποιητικού συστήματος είναι ότι ξέρουμε τα πάντα για το πρώτο. Όταν έχουμε ένα κρύωμα, μπορούμε να δούμε και να νιώσουμε αμυντικά συστήματα του σώματός μας να ενεργοποιούνται. Δεν ισχύει το ίδιο για το ψυχολογικό ανοσοποιητικό σύστημα. Περιέργως φαίνεται να μην παρατηρούμε ότι εργάζεται ασταμάτητα για τη μείωση των αρνητικών συναισθημάτων μας, όπως επίσης ότι το μυστικό μας όπλο είναι μυστικό και από εμάς τους ίδιους.

Πόσο άσχημα θα σας κάνει να αισθάνθείτε η απόρριψη;

Ο Daniel T. Gilbert του πανεπιστημίου του Χάρβαρντ και οι συνεργάτες του διερεύνησαν αυτό το περίεργο φαινόμενο σε μια σειρά από κλασικές μελέτες κοινωνικής ψυχολογίας (Gilbert et al., 1998). Δημιούργησαν μια κατάσταση, με την οποία σχεδόν όλοι είμαστε εξοικειωμένοι: πρόκειται για μια επαγγελματική συνέντευξη και την απόρριψη από αυτήν.

Πρώτα ώθησε τους συμμετέχοντες να πιστεύουν ότι επρόκειτο για μια επαγγελματική συνέντευξη, αλλά, προηγουμένως, μεταξύ άλλων αλυσιτελών ερωτήσεων, τους ρώτησε πώς θα ένιωθαν αν δεν προσλαμβάνονταν.

Φυσικά δεν υπήρχε δουλειά για να αποκτήσει κανείς και, όπως αρμόζει σε αυτές τις περιπτώσεις, τους είπαν ότι δεν προσλήφθηκαν. Στη συνέχεια, ζήτησαν, και πάλι διακριτικά, πώς αισθάνονται τώρα.

Αυτό που ενδιέφερε τον Gilbert και τους συνεργάτες του ήταν να δείξουν αυτή τη διαφορά μεταξύ του πώς οι άνθρωποι προέβλεψαν ότι θα αισθάνονταν και πως όντως αισθάνονταν. Με άλλα λόγια: καταλαβαίνουν οι άνθρωποι ότι έχουν ένα ψυχολογικό ανοσοποιητικό σύστημα και ότι θα καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια για τη βελτίωση της ψυχικής τους κατάστασης, μετά την απόρριψη;

Υπήρξε επίσης και μια μικρή αλλαγή σε συναισθηματικό επίπεδο: στους μισούς από τους συμμετέχοντες είχαν πει ότι ήταν στο στάδιο της αξιολόγησης για την εργασία από ένα άτομο και στους άλλους μισούς από τρεις ανθρώπους. Αυτό σημαίνει ότι για τους μισούς που αξιολογήθηκαν από ένα άτομο ήταν ευκολότερος ο εξορθολογισμός της απόρριψης αφού όταν υπάρχει μόνο ένα άτομο να αποφασίσει είναι πιο εύκολο να φανταστεί κανείς ότι η απόφαση είχε να κάνει περισσότερο με τις ατομικές προτιμήσεις του ατόμου. Το να απορριφθούν από τρία άτομα, όμως, αφήνει την αίσθηση στον υποψήφιο οτι είναι μια πιο αξιόλογη απόφαση.

Δεν είναι τόσο άσχημα όσο νομίζεις

Ορίστε τι βρήκαν οι επιστήμονες: Οι άνθρωποι προέβλεψαν ότι αν είχαν απορριφθεί θα ένιωθαν περίπου 2 βαθμούς χειρότερα σε μια κλίμακα από 1 έως 10 σε σχέση με τη διάθεσή τους, όταν άρχισαν το πείραμα. Αμέσως μετά την απόρριψη εκείνων για τους οποίους η απόρριψη ήταν εύκολη για τον εξορθολογισμό, έπεσε αισθητά μόνο 0,4 βαθμούς χειρότερα στην κλίμακα, όχι 2 βαθμοί χειρότερα. Και μετά από 10 λεπτά αισθάνθηκαν εξίσου ευτυχής όπως όταν άρχισαν το πείραμα. Το ανοσοποιητικό σύστημα είχε κάνει το έργο του και οι προβλέψεις των ανθρώπων ήταν λάθος.

Τα νέα δεν ήταν τόσο καλά για τους συμμετέχοντες στη δύσκολη για τον εξορθολογισμό κατάσταση, αλλά και πάλι δεν ήταν τόσο άσχημα όσο αναμενόταν. Αντί για 2 βαθμούς λιγότερους στην κλίμακα 1 έως 10, σημείωσαν πτώση 0,68 βαθμούς αμέσως, και πτώση κατά 1,25 βαθμούς μετά από 10 λεπτά, όταν η απόρριψη είχε γίνει πραγματικά κατανοητή. Η πίεση ήταν πολύ μεγαλύτερη για το ψυχολογικό ανοσοποιητικό σύστημα σε αυτή την κατάσταση και δεν τα πήγε τόσο καλά.

Ακόμα, καμία από τις ομάδες δεν αισθάνθηκε τόσο άσχημα όσο νόμιζαν. Και αυτό το πείραμα επαναλαμβάνεται ξανά και ξανά σε άλλες μελέτες ψυχολογίας. Όταν μας πλήγει μια από τις συχνές αναποδιές της ζωής σε μια ευαίσθητη ζώνη, το ψυχολογικό ανοσοποιητικό σύστημα αρχίζει το έργο του, τον εξορθολογισμό του τι έχει συμβεί και με την πάροδο του χρόνου, το σταματά από το να μας πληγώνει όσο περιμέναμε.

Στην ίδια εργασία, ο Gilbert και οι συνεργάτες του, εξέθεσαν μελέτες για ανθρώπους που απορρίπτονται από τους συντρόφους τους. Ανέφεραν ότι οι προσωπικότητές τους είναι ελλιπείς και οι ακαδημαϊκοί παρέλειψαν να πάρουν θέση. Το μοτίβο επαναλαμβάνεται: άνθρωποι σκέφτονται ότι πρόκειται να αισθανθούν άσχημα, αλλά γενικά δεν είναι τόσο άσχημα όσο αναμένεται και οι άνθρωποι αναρρώνουν πιο γρήγορα από ό, τι προβλέπουν.

Το φιλεύσπλαχνο ασυνείδητο

Το ίδιο το γεγονός ότι δεν φαίνεται να παρατηρούμε το ψυχολογικό ανοσοποιητικό μας σύστημα είναι ίσως ο μόνος λόγος που αυτό λειτουργεί. Σε τελευταία ανάλυση, για να αισθανόμαστε καλύτερα, πρέπει να ξεχάσουμε εύκολα κάποια σημαντικά γεγονότα, όπως το πόσο πολύ θέλαμε τη δουλειά που δεν πήραμε, το πόσο αγαπούσαμε τον σύντροφο που μας απέρριψε ή το πόσο απολαμβάναμε το παγωτό που μόλις έπεσε.

Στο σημείο αυτό θεωρώ χρήσιμο να αναφέρω την θεωρεία γνωστικής ασυμφωνίας του Festinger που εξηγεί, ίσως, πώς λειτουργεί το ψυχολογικό ανοσοποιητικό σύστημα. Η Θεωρία της γνωστικής ασυμφωνίας στηρίζεται στην γενική αρχή ότι τα ασυνεπή γνωστικά στοιχεία δημιουργούν μια δυσάρεστη ψυχολογική κατάσταση, που οδηγεί σε συμπεριφορές σχεδιασμένες για την επίτευξη συνέπειας, η οποία είναι ψυχολογικά ευχάριστη. Σύμφωνα με την θεωρία της γνωστικής ασυμφωνίας, αν δύο ή περισσότερα γνωστικά στοιχεία (στάσεις, απόψεις, πεποιθήσεις που έχει ένα άτομο) είναι ασύμφωνα μεταξύ τους (δηλαδή δεν ταιριάζουν), το άτομο βρίσκεται σε μια δυσάρεστη κατάσταση ψυχολογικής έντασης (γνωστική ασυμφωνία) την οποία προσπαθεί να μειώσει είτε αλλάζοντας ένα ή και περισσότερα από τα ασύμφωνα γνωστικά στοιχεία, είτε ψάχνοντας για νέα στοιχεία που θα ενισχύσουν κάποια ή θα αποδυναμώσουν άλλα από τα υπάρχοντα ασύμφωνα στοιχεία ώστε να επέλθει η συμφωνία. Έτσι για παράδειγμα, στην προκειμένη περίπτωση του πειράματος, αρχικά τα άτομα δυσαρεστήθηκαν με την μη πρόσληψή τους και κατόπιν σκέφτηκαν ότι έτσι και αλλιώς δεν ήταν μια θέση την οποία ήθελαν πραγματικά εξαρχής. Έτσι λύνεται η γνωστική ασυμφωνία και τα άτομα επανέρχονται στην πρότερη ευχάριστη κατάσταση.

Από την άλλη πλευρά η όλη διαδικασία μας θυμίζει τους μηχανισμούς άμυνας του Εγώ που περιέγραψε ο Freud και κυρίως αυτόν της εκλογίκευσης. Εκλογίκευση σημαίνει ότι τα άτομο προσπαθεί με λογικά επιχειρήματα να αποδείξει στον ίδιο τον εαυτό του και τους άλλους ότι οι πράξεις του, οι επιθυμίες του, και γενικά τα κίνητρα της συμπεριφοράς του, είναι ορθά και συνεπώς παραδεκτά. Καταφεύγει σε αίτια που θεωρεί αληθινά και που το ανακουφίζουν. Η αμυντική αξία της εκλογίκευσης είναι διπλή: βοηθά το άτομο να δικαιώνει τις πράξεις και τις σκέψεις του, και το βοηθάει συγχρόνως να απαλύνει την απογοήτευση που προκαλεί η ματαίωση ενός σκοπού ή μιας επιθυμίας. Έτσι παραδείγματος χάριν, ο υποψήφιος που αποτυγχάνει τις εισαγωγικές εξετάσεις ισχυρίζεται πως είναι ικανοποιημένος γιατί η επιλογή που είχε κάνει δεν ήταν της αρεσκείας του.

Τέλος, όλες αυτές οι διαδικασίες λαμβάνουν χώρα σε ένα ασυνείδητο επίπεδο, που ως γνωστόν, εκεί εδράζεται το Αυτό. Το Αυτό είναι το πιο βασικό, πρωτογενές και πρωτόγονο τμήμα του ψυχικού κόσμου, πάντα στη θεωρεία του Freud. Δεν είναι αποτέλεσμα μα αίτιο μιας δύναμης πρωταρχικής, που δίνει σχήμα και μορφή στη συνείδηση, ο σκοτεινός χώρος της ψυχικής ενέργειας από όπου πηγάζει η ζωή. Εκτός των άλλων ιδιοτήτων και λειτουργιών του, το Αυτό κυριαρχείται από την αρχή της ηδονής, έχοντας την συνεχή τάση να αναζητάει την ηδονή και να αποφεύγει τον πόνο. Έτσι μπορούμε να φανταστούμε ότι συμμετέχει ενεργά στην κινητοποίηση του ψυχολογικού ανοσοποιητικού συστήματος για την αναζήτηση της ευχάριστης διάθεσης και την αποφυγή της δυσάρεστης.

Τα καλά νέα, λοιπόν, είναι πως όταν η ζωή αντιμετωπίζει τα πιο σκληρά χτυπήματά της, το ασυνείδητό μας θα πρέπει να εργάζεται υπερωρίες για να τα αντιστρέψει. Γι ‘αυτό η ζωή συχνά δεν καταλήγει τόσο άσχημη όσο νομίζουμε. Σύντομα οι περισσότεροι από εμάς θα βρούμε τον κεφάτο δρόμο μας και πάλι με μια αναπήδηση στο βήμα μας, χάρη στην φιλεύσπλαχνη, αλλά συγκεκαλυμμένη εργασία του ψυχολογικού ανοσοποιητικού συστήματος.

Πηγές / Περισσότερες Πληροφορίες:
  1. PsyBlog: “The Psychological Immune System”
  2. Είσαγωγή στην ψυχολογία, Βοσνιάδου Στέλλα(Επιμέλεια) και Νασιάκου Μ., Χάντζη Α., Φατούρου-Χαρίτου Μ (1999), Τόμος Β’, Κοινωνική ψυχολογία, Κλινική Ψυχολογία, Gutenberg, Αθήνα.
]]>

15 Νοέ 2010

Ετοιμάζεστε να γίνετε πατέρες; Ψυχοπροφυλαχθείτε!

Η γέννηση ενός παιδιού σίγουρα είναι ένα από τα πιο χαρμόσυνα γεγονότα που μπορούν να συμβούν στη ζωή κάποιου. Τίποτα δεν συγκρίνεται με τη χαρά ενός γονιού όταν αντικρύζει για πρώτη φορά το παιδί του, ύστερα από 9 μήνες αναμονής. Οι 9 μήνες του τοκετού δεν είναι μια εύκολη περίοδος στη ζωή μιας γυναίκας. Η ευθύνη απέναντι στο παιδί και το άγχος της εγκυμοσύνης, σε συνδυασμό με την αναδιοργάνωση που λαμβάνει χώρα σε βιολογικό επίπεδο, μπορούν να αλλάξουν ριζικά τη συμπεριφορά της γυναίκας. Φυσικά η στάση της εγκύου απέναντι στο έμβρυο μπορεί να επηρεάσει και τη συμπεριφορά της απέναντι στο παιδί όταν αυτό γεννηθεί. Για παράδειγμα, μια πολύ δύσκολη και επικίνδυνη εγκυμοσύνη που έχει προκαλέσει αρκετό άγχος στη μητέρα είναι πολύ πιθανό να έχει ως αποτέλεσμα να γίνει υπερπροστατευτική απέναντι στο βρέφος.

Μία από τις μη φαρμακολογικές τεχνικές που χρησιμοποιούνται ευρέως παγκοσμίως (αυτό συμπεριλαμβάνει και την Ελλάδα φυσικά) είναι αυτή της «ψυχοπροφύλαξης» (Psychoprophylaxis). Πρόκειται για μία τεχνική με την οποία οι μέλλοντες γονείς μαθαίνουν να παίρνουν καλές αναπνοές και να έχουν μια σωστή στάση του σώματος, τόσο καθόλη τη διάρκεια της εγκυμοσύνης όσο και φυσικά κατά τον τοκετό. Φυσικά η συγκεκριμένη τεχνική στοχεύει στις μητέρες οι οποίες εκτός του ότι χαλαρώνουν, καταφέρνουν να έχουν μία φυσιολογική εγκυμοσύνη με όσο το δυνατόν λιγότερες φαρμακευτικές ουσίες, κάνοντας διπλό καλό στις ίδιες και στο παιδί τους. Ο ρόλος του πατέρα είναι κυρίως υποστηρικτικός στην εκμάθηση αυτών των τεχνικών. Ή μήπως όχι;

Μια νέα έρευνα του σουηδικού πανεπιστημίου Karolinska που είχε ως θέμα την ψυχοπραξία έδειξε ότι παρόλο που δεν φαίνεται ότι ισχύει ο ισχυρισμός πως η ψυχοπραξία βοηθάει στην μείωση των περιπτώσεων καισαρικής, ωστόσο η ψυχοπραξία έχει πολλά θετικά αποτελέσματα σε ψυχολογικό επίπεδο1 ! Συγκεκριμένα, η έρευνα επικεντρώθηκε στα αποτελέσματα στους μέλλοντες πατέρες και έδειξε πως όσοι άνδρες παίρνουν μέρος στην εκμάθηση των τεχνικών της ψυχοπραξίας καταφέρνουν να αντιμετωπίσουν πιο αποτελεσματικά τις φοβίες τους για τον τοκετό (τοκοφοβία) και να μειώσουν τα επίπεδα άγχους τους. Με άλλα λόγια, η τεχνική αυτή δεν έχει θετικά αποτελέσματα μόνο στην ψυχολογία της μητέρας, αλλά και στην ψυχολογία του πατέρα, με ότι αυτό συνεπάγεται για το χτίσιμο των σχέσεων μεταξύ της οικογένειας.

Η τοκοφοβία είναι ίσως πιο διαδεδομένη από ότι φαντάζεστε. Παρόλο που δεν υπάρχουν πολύ συγκεκριμένα νούμερα (ο όρος «τοκοφοβία» δεν υπήρχε καν στο λεξιλόγιο πριν το 2000), υπολογίζεται ότι οι μέλλουσες γυναίκες αναπτύσουν φοβίες σχετικές με την εγκυμοσύνη σε ποσοστό 20%-78%, ενώ σε ένα ποσοστό περίπου του 13% οι φόβοι αυτοί είναι τόσο έντονοι που η γυναίκα έχει τάσεις να διακόψει την εγκυμοσύνη της2 . Τα νούμερα για τους άνδρες αναμένεται πως κυμαίνονται σε ελαφρώς χαμηλότερα επίπεδα, λόγω του ότι δεν επηρεάζονται σε βιολογικό επίπεδο τόσο άμεσα όσο οι γυναίκες.

Εισαγωγική Φωτογραφία

]]>

Πηγές / Διαβάστε περισσότερα

  1. PsyPost: «Psychoprophylaxis helps tokophobic men» []
  2. Bakshi et al. (2008). “Tokophobia: Fear Of Pregnancy And Childbirth”. The Internet Journal of Gynecology and Obstetrics 10(1) []