04 Ιούν 2013

Ψυχοϊστορικά: 4 Ιουνίου 1938 – Ο Φρόιντ διώκεται από τους ναζί

Σαν σήμερα, στις 4 Ιουνίου 1938, ο Σίγκμουντ Φρόιντ αναγκάζεται να φύγει από την Αυστρία υπό καθεστώς διωγμού από τους ναζί. Ο λόγος της δίωξης ήταν η εβραϊκή καταγωγή του πατέρα της ψυχανάλυσης, κάτι που ήταν κόκκινο πανί για το κυβερνών εθνικοσοσιαλιστικό κόμμα της γερμανίας το οποίο ήλεγχε πλέον και την Αυστρία. Την ίδια ή και χειρότερη τύχη με τον Φρόιντ είχαν περίπου 180.000 άλλοι Αυστριακοί εβραϊκής καταγωγής οι οποίοι είτε έφυγαν από τη χώρα είτε πέθαναν στα στρατόπεδα συγκέντρωσης των ναζί.

Ο Φρόιντ φεύγοντας από τη χώρα αναγκάστηκε να υπογράψει ένα έγγραφο στο οποίο δήλωνε ότι οι ναζί του είχαν φερθεί αξιοπρεπώς. Πάνω από την υπογραφή του όμως ο Φρόιντ έγραψε με μια μεγάλη δόση σαρκασμού ότι «προτείνει την Γκεστάπο στον οποιοδήποτε». Αφήνοντας την Βιέννη, ο Φρόιντ πήγε στο Παρίσι και από εκεί στο Λονδίνο, όπου έμεινε στην οδό Maresfield Gardens 20 στο Hampstead έως και το θάνατό του ένα χρόνο αργότερα (23 Σεπτεμβρίου 1939).

Εισαγωγική Φωτογραφία

]]>

21 Μαΐ 2013

Ψυχοϊστορικά: 22 Μαΐου 427 π.Χ. – Η γέννηση του Πλάτωνα

Υπολογίζεται ότι σαν σήμερα, στις 22 Μαΐου 427 π.Χ., γεννήθηκε ο Πλάτωνας. Ο μεγάλος Έλληνας φιλόσοφος γεννήθηκε στην Κολλυτό της Αττικής. Έζησε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του στην Αθήνα, ενώ αργότερα έκανε και ταξίδια σε άλλες πόλεις-κράτη, όπως τις Συρακούσες.  Ως απόγονος Αθηναίων αριστοκρατών, ο Πλάτωνας έγινε δέκτης μιας πλούσιας και πλήρους εκπαίδευσης κατά την παιδική και εφηβική του ηλικία, η οποία περιλάμβανε γράμματα, ποίηση, μαθηματικά, γυμναστική και μουσική. Είχε την τύχη να είναι μαθητής εξαιρετικών δασκάλων με πιο σημαντικό φυσικά τον Σωκράτη.

Η γνωριμία του με τον Σωκράτη επηρέασε βαθύτατα τον Πλάτωνα, ο οποίος αργότερα θα καταφέρει να διασώσει τη διδασκαλία του Σωκράτη μέσα από το πλούσιο έργο του. Σχεδόν σε όλα τα έργα του ο Σωκράτης έχει πρωταγωνιστικό ρόλο, ενώ στον Πλάτωνα χρωστάμε και την καταγραφή της απολογίας του Σωκράτη, όταν ο δεύτερος καταδικάστηκε από την Πολιτεία για ασέβεια προς τους θεούς και διαφθορά των νέων.

Κορυφαία στιγμή στη ζωή του Πλάτωνα ήταν η ίδρυση της Ακαδημίας του, η οποία έγινε ένα μεγάλο κέντρο ανάπτυξης της φιλοσοφίας και των επιστημών. Ο Πλάτωνας δίδαξε στην Ακαδημία του επί 40 χρόνια, κατά τη διάρκεια των οποίων ήρθε σε επαφή με άλλους εξαιρετικούς φιλόσοφους και ανέπτυξε περαιτέρω την φιλοσοφική του σκέψη.

Ο Πλάτωνας θεωρείται ως ένας από τους πιο σημαντικούς φιλόσοφους της ανθρωπότητας, καθώς το έργο του επηρέασε τη φιλοσοφία, τις επιστήμες, τη θεολογία και έγινε βασική πηγή πολιτικής σκέψης. Το έργο του θα σταματήσει να μελετάται για πολλούς αιώνες, κυρίως λόγω της απέχθειας που έτρεφε για το έργο του (όπως και για το έργο των περισσοτέρων Ελλήνων φιλοσόφων) η θρησκευτική άρχουσα τάξη του Μεσαίωνα. Κατά την Αναγέννηση θα αναζωπυρωθεί το ενδιαφέρον για το έργο του Πλάτωνα και ο μεγάλος φιλόσοφος θα πάρει σταδιακά την θέση που του αξίζει στην ιστορία της ανθρωπότητας.

Εισαγωγική Φωτογραφία

]]>

22 Ιαν 2013

Ψυχοϊστορικά: 22 Ιανουαρίου 1963

Σαν σήμερα, στις 22 Ιανουαρίου 1963, ο Albert Bandura και οι συνεργάτες του δημοσίευσαν ένα από τα πιο γνωστά τους επιστημονικά άρθρα. Πρόκειται για το άρθρο υπό τον τίτλο «Imitation of Film-Mediated Aggressive Models»1, το οποίο αναφέρεται στην πασίγνωστη μελέτη «Bobo Doll» για τη μίμηση συμπεριφοράς των παιδιών.

Σε αυτή τη μελέτη ο Bandura ενδιαφέρθηκε για τον μηχανισμό εκμάθησης συμπεριφοράς των παιδιών μέσω της παρατήρησης. Οι συμμετέχοντες της έρευνας ήταν παιδιά νηπιακής ηλικίας (αγόρια και κορίτσια) τα οποία κλήθηκαν να παίξουν σε έναν χώρο στον οποίο υπήρχε και ένας ενήλικας, ο οποίος με τη σειρά του έπαιζε σε μια άλλη γωνιά με μια κούκλα σε μέγεθος ανθρώπου.

Τα παιδιά χωρίστηκαν σε τρεις ομάδες: 1)αυτά που είδαν τον ενήλικα να χτυπάει την κούκλα 2)αυτά που είδαν τον ενήλικα να περιποιείται την κούκλα και 3)αυτά που είδαν τον ενήλικα να μην ασχολείται με την κούκλα.

Αυτό που παρατήρησαν οι μελετητές ήταν ότι όταν ο ενήλικας έφευγε από το δωμάτιο τα παιδιά έτειναν να μιμούνται τη συμπεριφορά του απέναντι στην κούκλα. Δηλαδή, τα παιδιά που είδαν βίαιη συμπεριφορά συμπεριφέρθηκαν βίαια στην κούκλα, ενώ τα παιδιά είδαν καλή συμπεριφορά περιποιήθηκαν στην κούκλα.

Αυτή ήταν μία από τις πιο σημαντικές μελέτες του Bandura, η οποία επαναλήφθηκε και άλλες φορές με διάφορες τροποιήσεις και η οποία έθεσε τα θεμέλια για περαιτέρω μελέτη της εκμάθησης συμπεριφοράς.

Στο βίντεο που ακολουθεί μπορείτε να δείτε μία εκ των πειραματιστών να επιδεικνύει επιθετική συμπεριφορά και στη συνέχεια ένα αγοράκι να τη μιμείται.

[youtube id=»hHHdovKHDNU» width=»400″ height=»250″]

]]>

Πηγές / Διαβάστε περισσότερα

  1. Bandura et al. (1963). Imitation of Film-Mediated Aggressive Models. Journal of Abnormal Psychology. 66(1) [PDF] []
10 Ιαν 2013

Ψυχοϊστορικά: 10 Ιανουαρίου 1910

Σαν σήμερα, στις 10 Ιανουαρίου 1910, γεννήθηκε η Marie Skodak Crissey. H Αμερικανίδα ψυχολόγος σε όλη τη διάρκεια της καριέρας της εργάστηκε σκληρά πάνω στο θέμα της νοητικής υστέρησης, της μέτρησης της ανάπτυξης των γνωστικών ικανοτήτων, την αναπτυξιακή ψυχολογία αλλά και τον τρόπο με τον οποίο το περιβάλλον -και ιδιαίτερα η έλλειψη πλούσιου περιβάλλοντος- επιδρά στην νοητική ανάπτυξη των παιδιών. Η ίδια έμεινε στην ιστορία της αμερικάνικης ψυχολογίας γιατί ήταν πρωτοπόρος στην προώθηση της σχολικής ψυχολογίας και των προγραμμάτων κοινωνικής εργασίας στα δημόσια σχολεία της χώρας.

Πέραν της προσφοράς της στην επιστήμη της ψυχολογίας, η Crissey είναι γνωστή και για την αυτοβιογραφία της, η οποία σκιαγραφεί με ιδιαίτερα γλαφυρό τρόπο τις δυσκολίες που αντιμετώπιζε στην καριέρα της μια γυναίκα επιστήμονας έως και την δεκαετία του 1960-1970.

Πέθανε το 2000  στο Μίσιγκαν των ΗΠΑ.

Εισαγωγική Φωτογραφία: ]]>

03 Δεκ 2012

Ψυχοϊστορικά: 3 Δεκεμβρίου 1895

Σαν σήμερα, στις 3 Δεκεμβρίου 1895, γεννήθηκε η μικρότερη κόρη του Sigmund Freud, η Anna Freud. Η Anna Freud ήταν μονίμως στο πλευρό του πατέρα της και μπορούμε να πούμε πως ήταν μία από τις καλύτερες μαθήτριές του. Κατά τη διάρκεια της επαγγελματικής της εξέλιξης ως ψυχαναλύτρια παιδιών ανέπτυξε τις ιδέες του Sigmund Freud εισάγωντας νέους μηχανισμούς άμυνας του «εγώ», ενώ ίδρυσε το Θεραπευτικό Κέντρο Παιδιών, στο οποίο εφάρμοσε την ψυχαναλυτική της θεωρία. Βασικός κορμός των ιδεών της Anna ήταν η πεποίθηση ότι το «εγώ» όχι μόνο δεν παραμένει σταθερό, αλλά υπάρχει η δυνατότητα να εκπαιδευτεί εντός συγκεκριμένου κοινωνικού πλαισίου το οποίο μπορεί να γίνει ο ρυθμιστικός παράγοντας των μηχανισμών άμυνας και ως εκ τούτου της συμπεριφοράς του ασθενή. Η Anna Freud θεωρείται ως μία από τις πιο σημαντικές ψυχαναλύτριες παιδιών, με την θεωρία της να κατέχει μια κεντρική θέση στην διδασκαλία ψυχοδυναμικών προσεγγίσεων. Πέθανε στις 9 Οκτωβρίου 1982 στο Λονδίνο, όπου και ήταν η κύρια κατοικία της.]]>

21 Σεπ 2012

Ψυχοϊστορικά: 21 Σεπτεμβρίου 1839

Σαν σήμερα, στις 21 Σεπτεμβρίου 1839, ο Άγγλος ψυχίατρος John Conolly προχώρησε σε ένα πολύ σημαντικό βήμα για την ψυχιατρική και συγκεκριμένα για τον τρόπο λειτουργίας των ψυχιατρικών κλινικών: σταμάτησε τη χρήση μηχανισμών ακινησίας των ασθενών. Κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα όλες οι ψυχιατρικές κλινικές χρησιμοποιούσαν τέτοιου είδους μηχανισμούς για να περιορίζουν τις κινήσεις όσων ασθενών θεωρούσαν πως είναι επικίνδυνοι. Οι μηχανισμοί αυτοί συνήθως αποτελούνταν από κλασσικούς δερμάτινους ιμάντες για να δένουν τα άκρα των ασθενών.

Η ψυχιατρική κλινική στην οποία το εφάρμοσε, το Hanwell County Asylum of Middlesex, αποτέλεσε πρότυπο για την δημιουργία παρόμοιων κλινικών σε όλη την Αγγλία και αργότερα και σε άλλα μέρη του κόσμου. Μάλιστα ο Conolly έγραψε και ένα πολύ σημαντικό έργο1 με θέμα την φροντίδα και τη θεραπεία ψυχιατρικά ασθενών σε ένα πιο ελεύθερο περιβάλλον, το οποίο έγραψε ιστορία και το οποίο προώθησε ακόμη περισσότερο τις ιδέες του.

]]>

Πηγές / Διαβάστε περισσότερα

  1. J. Conolly, «The Treatment of the Insane Without Mechanical Restraints» (1856)  []
10 Αυγ 2012

Βίντεο: Η τελευταία δημόσια ομιλία του B.F. Skinner

Σαν σήμερα, στις 8 Αυγούστου 1990, ο Αμερικανικός Ψυχολογικός Σύνδεσμος έδωσε το πρώτο του βραβείο προσφοράς στην Ψυχολογίας στον B.F. Skinner, τον μεγάλο συμπεριφορικό επιστήμονα ο οποίος μίλησε πρώτος για έννοιες όπως η συντελεστική μάθηση. Στο βίντεο που ακολουθεί μπορείτε να δείτε την ομιλία του Skinner, η οποία έμελε να είναι και η τελευταία δημόσια εμφάνισή του, καθώς πέθανε από λευχαιμία 10 ημέρες αργότερα, στις 18 Αυγούστου 1990. Σε αυτή μιλάει προφανώς για την δουλειά του και τον τρόπο με τον οποίο κατέληξε στις θεωρίες που τον απασχόλησαν μια ολόκληρη ζωή.

]]>

25 Ιούλ 2012

Ψυχοϊστορικά – 25 Ιουλίου 1799: Αιχμαλωσία του Βίκτορ του Aveyron

Σαν σήμερα, στις 25 Ιουλίου 1799 οι κάτοικοι της μικρής πόλης Saint-Sernin-sur-Rance της κεντρικής Γαλλίας αιχμαλωτίζουν ένα αγοράκι το οποίο περιφέρονταν μόνο του στο δάσος. Σύμφωνα με τις παρατηρήσεις των κατοίκων το παιδάκι πρέπει να ήταν περίπου 12 ετών, δεν μιλούσε καθόλου, έτρωγε μόνο με τα χέρια, ενώ το σώμα του ήταν γεμάτο εκδορές. Όλα αυτά οδήγησαν τους κατοίκους και τις αρχές της πόλης να φτάσουν στο συμπέρασμα πως το αγόρι ζούσε για πολλά χρόνια μόνο του στο δάσος. Το αγοράκι κατάφερε να ξεφύγει και χάθηκε και πάλι στο δάσος, από όπου εμφανίστηκε ξανά λίγους μήνες αργότερα, αναστατώνοντας και πάλι την τοπική κοινωνία. Ένας γιατρός που εργαζόταν στην περιοχή, ο Jean Marc Gaspard Itard, ασχολήθηκε εντατικά με το μικρό αγόρι και προσπάθησε να του μάθει να μιλάει και να γράφει. Η δουλειά του με το αγοράκι, το οποίο αργότερα ονομάστηκε Βίκτορ, ήταν μια από τις πρώτες «περιπτωσιακές μελέτες» για τη διδασκαλία ατόμων με αναπτυξιακές διαταραχές. Το αγόρι έμεινε στην ιστορία με το όνομα Βίκτορ του Aveyron, από το όνομα της περιφέρειας στην οποία ανήκει η πόλη Saint-Sernin-sur-Rance και το δάσος στο οποίο έμενε ο Βίκτορ. Πηγή

]]>

11 Ιούλ 2012

Ταξίδι στο παρελθόν: Περίεργες μέθοδοι "ψυχοθεραπείας"

Ο άνθρωπος από πολύ νωρίς διαπίστωσε την ύπαρξη ψυχικών ασθενειών, οι οποίες επηρεάζουν την συμπεριφορά και τα συναισθήματα του πάσχοντα. Όπως ήταν αναμενόμενο, ταυτόχρονα άρχισαν και οι προσπάθειες στήριξης και θεραπείας των ασθενών. Σε αυτό το άρθρο θα δούμε τρεις από τις πιο περίεργες μεθόδους που χρησιμοποιήθηκαν ποτέ στον τομέα αυτό.

Τρυπανισμός

Ο τρυπανισμός είναι η πρώτη μορφή ψυχοχειρουργικής που επινοήθηκε ποτέ από τον άνθρωπο. Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα αρχαιολογικά δεδομένα η μέθοδος αυτή άρχισε να χρησιμοποιείται ήδη από το 7500 πΧ. Ο τρυπανισμός αναφέρεται στην καταστροφή μέρους του κρανίου ώστε «να απελευθερωθεί το κακό από το κεφάλι κάποιου». Επί της ουσίας, ο τρυπανισμός είχε ως αποτέλεσμα εκτός από την καταστροφή του κρανίου και την τοπική βλάβη των εξωτερικών στρωμάτων του εγκεφάλου. Πιστεύεται πως ο τρυπανισμός χρησιμοποιήθηκε για την θεραπεία πολλών και διαφορετικών νευρολογικών αλλά και συμπεριφορικών προβλημάτων όπως η επιληψία, ημικρανίες, σχιζοφρένεια κτλ

Παρόλο που η τεχνική ήταν βασισμένη σε ένα καθαρά μη επιστημονικό υπόβαθρο, εν τούτοις φαίνεται πως είχε αποτελέσματα σε κάποιο μικρό ποσοστό τυχερών ασθενών, καθώς είχε ως αποτέλεσμα είτε την μείωση της πίεσης εντός του κρανίου, είτε την τοπική καταστροφή των προβληματικών νευρικών οδών (όπως συμβαίνει π.χ. με την επιληψία). Ουσιαστικά πολλές σύγχρονες μέθοδοι νευροχειρουργικής λειτουργούν με παρόμοιο τρόπο, αξιοποιώντας φυσικά καλύτερη μεθοδολογία.

Εξισορρόπηση υγρών

Όταν άρχισε να αναπτύσσεται η ιατρική, αφήνοντας πίσω υπερφυσικές εξηγήσεις για την παθολογία, έκανε την εμφάνισή της μια νέα μέθοδος θεραπείας: η εξισορρόπηση υγρών. Πατέρας αυτής της μεθόδου ήταν ο πατέρας της Ιατρικής επιστήμης, Ιπποκράτης, ο οποίος πίστευε πως η ψυχοπαθολογία οφείλεται σε ανισορροπία μεταξύ των βασικών υγρών του σώματος: αίμα, φλέγμα, η «κίτρινη χολή» και η «μέλανα χολή». Κάθε έλλειψη ή υπερβολική ποσότητα κάποιου υγρού προκαλούσε συγκεκριμένα προβλήματα. Ως αποτέλεσμα αυτής της θεωρίας ήρθε η ανάπτυξη τεχνικών όπως το ρούφηγμα αίματος με βδέλλες, η πρόκληση εμμετού αλλά και η τεχνητή αιμορραγία.

Είναι αξιοσημείωτο πως ακόμη και σήμερα χρησιμοποιούμε λέξεις όπως «μελαγχολία» ή «φλεγματικός»  για να περιγράψουμε ψυχοπαθολογικές καταστάσεις και συμπεριφορές.

Μεσμερισμός / Ζωικός Μαγνητισμός

Στα μέσα του 18ου αιώνα κάνει την εμφάνισή της μια νέα θεωρία για την ανάπτυξη των ψυχικών διαταραχών η οποία βασίζεται στην ιδέα πως το ανθρώπινο σώμα είναι πηγή μαγνητισμού. Εκφραστής αυτής της θεωρίας ήταν ο Μέσμερ.

Οι μέθοδοι του Μέσμερ, όπως ήταν αναμενόμενο, προκάλεσαν την έντονη αντίδραση των ιατρών της εποχής, οι οποίοι πίεσαν προς την δημιουργία μιας διεθνούς επιτροπής έρευνας με θέμα τον μεσμερισμό. Η επιτροπή αυτή μάλιστα, στην οποία συμμετείχε και ο ίδιος ο Βενιαμίν Φρανγκλίνος, έφτασε στο συμπέρασμα πως οι θεωρίες του Μέσμερ δεν είχαν απολύτως καμία λογική βάση και πως δεν υπάρχει καμία πειραματική επιβεβαίωση της αποτελεσματικότητας των μεθόδων του.ητικών δυνάμεων και πως κάποιες μορφές ψυχοπαθολογίας οφείλονται στην διαταραχή αυτών των «ζωικών» μαγνητικών πεδίων. Ο άνθρωπος που ανέπτυξε αυτή τη θεωρία στη Δύση ήταν ένας Αυστριακός φιλόσοφος και γιατρός με το όνομα Μέσμερ. Ο Μέσμερ ανέπτυξε φυσικά μια σειρά μεθόδων για την επαναφορά της κανονικής μαγνητικής ροής στο ανθρώπινο σώμα, οι οποίες περιελάμβαναν την ακινησία του ατόμου εν μέσω κάποιων σιδερένιων ράβδων, το άγγιγμα του ατόμου από τον θεραπευτή (με τα χέρια ή με τις μεταλλικές ράβδους), το «κύκλωμα» του ατόμου από ανθρώπινη αλυσίδα αποτελούμενη από υγιείς ανθρώπους, την καταβύθιση του σώματος σε «μαγνητισμένο νερό» και πολλά άλλα.

Παρόλο που ο μεσμερισμός φυσικά δεν χρησιμοποιείται από καμία σύγχρονή επιστήμη, γίνεται ακόμη αποδεκτός -με ιδιαίτερο πάθος μάλιστα- στους κύκλους ατόμων φιλικών προς την «εναλλακτική ιατρική» ανατολικού τύπου.

Εισαγωγική Φωτογραφία

]]>

15 Μαΐ 2012

Ψυχοϊστορικά – 15 Μαΐου 1848: Η γέννηση του Carl Wernicke

Σαν σήμερα, στις 15 Μαΐου 1848 γεννήθηκε ο Carl Wernicke. Γεννημένος στην πόλη Tarnowitz -τότε μέρος της Πρωσίας- ο Wernicke υπήρξε ένας από τους διασημότερους ψυχίατρους όλων των εποχών. Ασχολήθηκε ιδιαίτερα με την ανατομία του εγκεφάλου και με περιπτώσεις γλωσσικών διαταραχών, γνωστών υπό τον όρο αφασία. Μετά από εκτεταμένη έρευνα κατάφερε να εντοπίσει την εγκεφαλική περιοχή η βλάβη της οποίας μπορεί να προκαλέσει ανικανότητα κατανόησης της γλώσσας. Η αφασία αυτή έγινε γνωστή ως «αφασία τύπου Wernicke» και η σχετιζόμενη εγκεφαλική περιοχή -η οποία βρίσκεται στο αριστερό εγκεφαλικό ημισφαίριο – ως «περιοχή Wernicke«. Όταν ο Wernicke έκανε την πιο σπουδαία ανακάλυψη της καριέρας του ήταν μόλις 26 ετών. Εισαγωγική Εικόνα

]]>