19 Νοέ 2012

Mental : A History of the Mad House

Ένα ντοκιμαντέρ του BBC με θέμα την αποασυλοποίηση των ψυχικά ασθενών που έλαβε χώρα στο Ηνωμένο Βασίλειο τις τελευταίες δεκαετίες. Υπολογίζεται ότι μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο περίπου 150000 ψυχικά ασθενείς ήταν έγκλειστοι σε κάκιστα ιδρύματα που χρονολογούνταν από την βικτωριανή εποχή. Το ντοκιμαντέρ φιλοξενεί συνεντεύξεις ασθενών, γιατρών και νοσοκόμων που εργάζονταν σε τέτοια ιδρύματα.

]]>

24 Οκτ 2012

National Geographic: Test Your Brain

Το National Geographic της Αυστραλίας ξεκίνησε την προβολή του «Test your Brain«, μια ενδιαφέρουσα σειρά ντοκιμαντέρ με θέμα την λειτουργία του εγκεφάλου. Στο πρώτο επεισόδιο της σειράς οι παραγωγοί παρουσιάζουν μια σειρά από διαδραστικά τρικ και πειράματα αντίληψης και προσοχής, στα περισσότερα από τα οποία μπορεί να συμμετέχει και ο τηλεθεατής από το σπίτι του. Μετά το τέλος κάθε πειράματος, ο εκάστοτε ερευνητής/παρουσιαστής δίνει περισσότερες πληροφορίες για τις συγκεκριμένες γνωστικές λειτουργίες που σχετίζονται με το πείραμα που προηγήθηκε.

Εάν σας ενδιαφέρει να πάρετε μια πρώτη και πολύ ευχάριστη γεύση για τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί αλλά και ξεγελιέται το μοναδικό όργανο που λέγεται εγκέφαλος, θα συνιστούσα να παρακολουθήσετε το ντοκιμαντέρ.

Κλικ για ανακατεύθυνση

]]>

04 Ιούν 2012

Το Μάρκετινγκ της Τρέλας

Μάρκετινγκ της τρέλας

Ένα ντοκιμαντέρ με έντονα κριτική ματιά απέναντι στην ψυχιατρική, την φαρμακοθεραπεία και την διαταραχοποίηση της συμπεριφοράς. Ποιες είναι οι τακτικές, τα λάθη και ο τρόπος προώθησης των προϊόντων των μεγάλων φαρμακοβιομηχανιών; Είναι πάντοτε αναγκαία η κατανάλωση φαρμάκων για τον έλεγχο και τη ρύθμιση της ψυχοπαθολογικής συμπεριφοράς; Το ντοκιμαντέρ λαμβάνει μια συγκεκριμένη θέση απέναντι σε αυτά τα ερωτήματα, η οποία προσωπικά δεν με βρίσκει πάντοτε σύμφωνο. Όπως και να έχει όμως, θεωρώ ότι καταπιάνεται με ενδιαφέροντα θέματα και αξίζει να το παρακολουθήσει κανείς.

]]>

06 Οκτ 2011

Steve Jobs (1955-2011): "Μείνε πεινασμένος. Κάνε την τρέλα σου"

Σίγουρα όλοι ακούσαμε τα τραγικά – αλλά αναμενόμενα – νέα του θανάτου του Steve Jobs, ενός από τους πιο μεγάλους οραματιστές και επιχειρηματίες στον χώρο της τεχνολογίας. Ο Jobs έπασχε από καρκίνο στο πάγκρεας και πέθανε πριν από λίγες ώρες στην αγκαλιά των δικών του ανθρώπων. Και ενώ μεγάλο μέρος όσων ασχολούνται με την τεχνολογία θρηνούν το χαμό ενός μεγάλου ανθρώπου, εμένα μου τράβηξε το ενδιαφέρον μια ομιλία του Jobs η οποία έλαβε χώρα το 2005 στο Πανεπιστήμιο του Στανφορντ. Σε αυτήν ο Jobs προσπαθεί να παρουσιάσει τη ζωή του, τις δυσκολίες, τα οράματά του και τα κίνητρά του χρησιμοποιώντας έναν λόγο πολύ απλό, κατανοητό και γεμάτο μεγάλες αλήθειες.

Πιστεύω πως ο λόγος του πρέπει να διαβαστεί από όλους, καθώς είναι ενα εξαιρετικό, αισιόδοξο και βαθύ κείμενο το οποίο μπορεί να στείλει στον καθένα από εμάς πολλά και διαφορετικά μηνύματα για το πως πρέπει να ζούμε, να εργαζόμαστε και να … ονειρευόμαστε!

Το κείμενο έχει μεταφραστεί από το site peri-planomenos, και αναδημοσιεύτηκε στο tvxs, όπου και το είδα και σας το μεταφέρω.


[youtube:http://www.youtube.com/watch?v=UF8uR6Z6KLc]

Είναι τιμή μου που είμαι μαζί σας σήμερα στην τελετή αποφοίτησής σας από ένα από τα καλύτερα πανεπιστήμια στον κόσμο. Για να σας πω και την αλήθεια, αυτό είναι το πλησιέστερο που έχω φτάσει ποτέ σε τελετή αποφοίτησης. Σήμερα, θέλω να σας πω τρεις ιστορίες από τη ζωή μου. Αυτό, όλο κι όλο. Τίποτα σπουδαίο. Απλώς τρεις ιστορίες.

Η πρώτη έχει να κάνει με το πώς να ενώνεις σημεία.

Εγώ εγκατέλειψα τις σπουδές μου στο Κολέγιο Reed τους πρώτους 6 μήνες, αλλά παρέμεινα εκεί ως drop-in (σ.σ.: που είναι ο φοιτητής ο οποίος αντί για 4 χρόνια, επιλέγει να σπουδάσει μόνο για 2 χρόνια στο πανεπιστήμιο) για άλλους 18 μήνες, οπότε και τα παράτησα οριστικά. Γιατί το έκανα αυτό, λοιπόν;

Ολα άρχισαν προτού καν γεννηθώ. Η βιολογική μου μητέρα ήταν πολύ νέα, ανύπαντρη φοιτήτρια, και αποφάσισε να με δώσει για υιοθεσία. Πίστευε πολύ βαθιά ότι θα έπρεπε να υιοθετηθώ από απόφοιτους πανεπιστημίου, από μορφωμένους ανθρώπους δηλαδή, και έτσι όλα είχαν κανονιστεί ώστε μόλις γεννιόμουν να με υιοθετούσαν ένας δικηγόρος και η γυναίκα του. Μόνο που, μόλις βγήκα από τη κοιλιά της μητέρας μου, οι δύο αυτοί άνθρωποι αποφάσισαν την τελευταία στιγμή ότι ήθελαν κορίτσι. Ετσι, λοιπόν, οι σημερινοί μου γονείς, οι οποίοι ήσαν σε λίστα αναμονής τότε, έλαβαν ένα τηλεφώνημα στη μέση της νύχτας και άκουσαν κάποιον να τους λέει: «Εχουμε, αναπάντεχα, ένα νεογέννητο αγόρι. Το θέλετε;». Και είπαν: «Βεβαίως».

Η βιολογική μου μητέρα ανακάλυψε αργότερα ότι η θετή μου μητέρα ποτέ δεν είχε αποφοιτήσει από κανένα πανεπιστήμιο, και ότι ο θετός μου πατέρας δεν είχε αποφοιτήσει καν από γυμνάσιο. Ετσι, αρνήθηκε να υπογράψει τα έγγραφα στα οποία χρειαζόταν η συμφωνία της ώστε να οριστικοποιηθεί η υιοθεσία μου. Υποχώρησε, όμως, λίγους μήνες αργότερα, όταν οι θετοί μου γονείς υποσχέθηκαν ότι κάποια μέρα θα με έστελναν σε πανεπιστήμιο. Να μορφωθώ.

Πράγματι, 17 χρόνια μετά, πήγα για σπουδές σε πανεπιστήμιο. Αλλά πολύ αφελώς, επέλεξα ένα πανεπιστήμιο το οποίο ήταν σχεδόν όσο ακριβό είναι και το Στάνφορντ, και έτσι όλες οι οικονομίες των σκληρά εργαζομένων γονιών μου ξοδεύονταν για τα δίδακτρά μου. Επειτα από 6 μήνες, όμως, δεν είχα ειλικρινή απάντηση στο ερώτημα εάν άξιζε τον κόπο οι γονείς μου να ξοδεύουν τόσα χρήματα για να σπουδάζω εγώ. Δεν έβλεπα να είχε αξία αυτή η επένδυσή τους.

Δεν είχα ιδέα τι ήθελα να κάνω στη ζωή μου. Και δεν είχα ιδέα εάν η πανεπιστημιακή ζωή θα με βοηθούσε να βρω την απάντηση. Κι όμως, ήμουν εκεί, και σπούδαζα, ξοδεύοντας όλα τα χρήματα που οι γονείς μου είχαν εξοικονομήσει ολόκληρη ζωή.

Ετσι, λοιπόν, πήρα μια μέρα την απόφαση να εγκαταλείψω τις σπουδές, πιστεύοντας ειλικρινά ότι όλα θα τακτοποιηθούν και ότι θα βρω τελικά το δρόμο μου. Ηταν σχεδόν τρομακτικό, τότε, αυτό που έκανα, αλλά καθώς κοιτάζω πίσω τώρα, νομίζω πως ήταν μία από τις καλύτερες αποφάσεις που πήρα ποτέ. Τη στιγμή που εγκατέλειψα το κανονικό πρόγραμμα σπουδών, σταμάτησα να παρακολουθώ τα υποχρεωτικά μαθήματα που δεν με ενδιέφεραν και άρχισα να πηγαίνω σ’ εκείνα που μου φαίνονταν πιο ενδιαφέροντα. Κατ’ επιλογήν.

Δεν ήταν όλα ωραία, εύκολα και ρομαντικά τότε. Δεν είχα δικό μου δωμάτιο στη φοιτητική εστία, κοιμόμουν στο πάτωμα των δωματίων μερικών φίλων μου, πήγαινα σε σουπερμάρκετ και τους επέστρεφα γυάλινες μπουκάλες Κόκα Κόλα και έπαιρνα 5 σεντς τη μία και αγόραζα κάτι να φάω, και περπατούσα 7 μίλια από τη μία άκρη της πόλης στην άλλη κάθε Κυριακή βράδυ για να πάρω δωρεάν ένα πιάτο καλό φαγητό που μοίραζαν σε κάποιο ναό των Χάρε Κρίσνα. Κι όμως, τα λάτρευα όλ’ αυτά. Και όσα πράγματα ανακάλυψα τυχαία, ακολουθώντας την περιέργεια και τη διαίσθησή μου, αργότερα αποδείχτηκαν ανεκτίμητα. Θα σας δώσω ένα παράδειγμα:

Το Κολέγιο Reed, εκείνον τον καιρό, διέθετε την πιο καλή σχολή καλλιγραφίας σε όλη τη χώρα. Σε όλη τη πανεπιστημιούπολη, κάθε αφίσα, κάθε ταμπέλα σε κάθε ντουλάπα ή συρτάρι καθηγητή, λέκτορα ή φοιτητή ήταν γραμμένη στο χέρι με την πιο όμορφη καλλιγραφία. Εγώ, επειδή είχα παραιτηθεί από το κανονικό πρόγραμμα σπουδών και έτσι δεν ήμουν αναγκασμένος να παρακολουθώ τα υποχρεωτικά μαθήματα, αποφάσισα να πάρω το μάθημα της καλλιγραφίας και να μάθω και εγώ να γράφω έτσι ωραία.

Εμαθα, λοιπόν, για τις γραμματοσειρές serif και san serif, έμαθα να τροποποιώ το διάστημα μεταξύ διαφόρων συνδυασμών γραμμάτων και έμαθα τι είναι εκείνο που κάνει τη σπουδαία τυπογραφία πραγματικά σπουδαία. Ηταν υπέροχο, ήταν ιστορικό, ήταν καλλιτεχνικά διακριτικό με τρόπο που καμιά επιστήμη δεν μπορεί να συλλάβει, και εγώ το έβρισκα τόσο, μα τόσο συναρπαστικό.

Τίποτα απ’ όλα αυτά δεν είχαν βέβαια καμία ελπίδα πρακτικής εφαρμογής στη ζωή μου. Αλλά δέκα χρόνια αργότερα, όταν σχεδιάζαμε τον πρώτο υπολογιστή Macintosh, όλα όσα έμαθα στο μάθημα της καλλιγραφίας μού ξανάρθαν πάλι. Και τα ενσωματώσαμε όλα στο Mac. Ηταν το πρώτο κομπιούτερ με πραγματικά υπέροχη τυπογραφία. Ετσι, εάν δεν είχα παρατήσει εκείνον τον κύκλο υποχρεωτικών μαθημάτων στο πρώτο έτος του πανεπιστημίου, το Mac δεν θα είχε ποτέ ούτε τις πολλαπλές γραμματοσειρές ούτε και τα fonts με αναλογικά διαστήματα.

Και μιας και τα Windows απλώς αντέγραψαν το Mac, είναι πολύ πιθανό, σήμερα που σας μιλάω, κανένα PC να μην είχε αυτές τις εφαρμογές. Εάν δεν είχα παρατήσει τότε τα υποχρεωτικά μαθήματα, δεν θα πήγαινα ποτέ σ’ αυτές τις τάξεις καλλιγραφίας και οι προσωπικοί υπολογιστές μπορεί να μην είχαν την υπέροχη τυπογραφία που έχουν σήμερα.

Βεβαίως, ήταν αδύνατον να δω τόσο πολύ μακριά όταν σπούδαζα τότε στο πανεπιστήμιο και να συνδέσω τα σημεία. Αλλά δέκα χρόνια μετά, κοιτώντας πίσω, ήταν πλέον πολύ σαφές. Πάλι, δεν μπορείς να συνδέσεις τα σημεία κοιτώντας εμπρός. Μπορείς να το κάνεις μόνο εάν κοιτάξεις πίσω εκ των υστέρων. Ετσι, πρέπει να έχεις εμπιστοσύνη ότι τα σημεία αυτά (ή, τα σημάδια, αν θέλετε), με κάποιον τρόπο, στο μέλλον θα ενωθούν. Πρέπει σε κάτι να έχεις πίστη. Στη διαίσθησή σου, στη μοίρα σου, στη ζωή, στο κάρμα, σε οτιδήποτε. Αυτή η προσέγγιση δεν με πρόδωσε ποτέ, και έχει κάνει όλη τη διαφορά στη ζωή μου.

Η δεύτερή μου ιστορία είναι για την αγάπη και την απώλεια.

Ημουν τυχερός – πολύ νωρίς ανακάλυψα τι ήθελα να κάνω στη ζωή. Ο Woz κι εγώ ξεκινήσαμε την Apple στο γκαράζ του σπιτιού των δικών μου, όταν εγώ ήμουν 20 χρόνων. Δουλέψαμε σκληρά και σε 10 χρόνια η Apple είχε αναπτυχθεί από μια δουλειά που την κάνανε δύο άνθρωποι μέσα σε ένα γκαράζ σπιτιού σε μια εταιρεία αξίας 2 δισεκατομμυρίων δολαρίων με περισσότερους από 4.000 υπαλλήλους.

Είχαμε μόλις βγάλει στην αγορά την καλύτερή μας δημιουργία -το Macintosh- έναν χρόνο νωρίτερα, κι εγώ μόλις είχα γίνει 30 ετών. Και τότε, με απέλυσαν. Πώς μπορείς να απολυθείς από μία εταιρεία που ξεκίνησες και έστησες εσύ; Ε, καθώς η Apple μεγάλωνε, προσλάβαμε κάποιον που εγώ νόμιζα ότι ήταν ταλαντούχος για να διοικεί την εταιρεία μαζί μου. Και για τον πρώτο σχεδόν χρόνο, τα πράγματα πήγαιναν καλά. Αλλά τότε, τα οράματα και τα σχέδιά μας για το μέλλον άρχισαν να αποκλίνουν, και τελικά είχαμε μία «έκρηξη», έναν μεγάλο καβγά μεταξύ μας. Οταν συνέβη αυτό, το διοικητικό συμβούλιο τάχθηκε με το μέρος αυτού του ανθρώπου που εμείς είχαμε προσλάβει για να μας ξαλαφρώσει στη διοίκηση της εταιρείας.

Ετσι λοιπόν, στα 30 μου χρόνια, με πέταξαν έξω. Και μάλιστα με τον πιο «δημόσιο», πιο ταπεινωτικό τρόπο. Ο,τι ήταν έως τότε το επίκεντρο της ενήλικης ζωής μου, γκρεμίστηκε. Και αυτό για μένα ήταν ολέθριο, καταστροφικό.

Για μερικούς μήνες μετά δεν ήξερα τι να κάνω. Πίστευα πως είχα απογοητεύσει φοβερά όλη την προηγούμενη γενιά των επιχειρηματιών – ότι μου έπεσε η σκυτάλη τη στιγμή που μου την έδιναν για να συνεχίσω.

Συναντήθηκα με τον David Packard και τον Bob Noyce και προσπάθησα να απολογηθώ και να τους εξηγήσω γιατί τα είχα κάνει τόσο σκατά. Σκέφτηκα ακόμα να φύγω εντελώς από την Σίλικον Βάλεϊ και να εξαφανιστώ από προσώπου γης.

Αλλά κάτι άρχισε σιγά σιγά να ρίχνει λίγο φως στη ζωή μου. Αυτό το «κάτι» ήταν ότι αγαπούσα πολύ αυτό που έκανα. Οσα είχαν συμβεί στην Apple, δεν είχαν καν αγγίξει, για μένα, αυτό το «κάτι». Είχα γευτεί την απόρριψη, αλλά ήμουν ακόμα ερωτευμένος.

Και έτσι, αποφάσισα να ξεκινήσω πάλι από την αρχή. Δεν το έβλεπα τότε, αλλά αποδείχτηκε ότι η απόλυσή μου από την Apple ήταν ό,τι καλύτερο μπορούσε να μου είχε συμβεί. Το βάρος τού να είσαι επιτυχημένος αντικαταστάθηκε από την ελαφράδα τού να μπορείς και πάλι να είσαι πρωτάρης και να έχεις για όλα λιγότερη σιγουριά. Η απόλυσή μου με απελευθέρωσε και με βοήθησε να περάσω σε μία από τις πιο δημιουργικές περιόδους της ζωής μου.

Στα επόμενα πέντε χρόνια, ίδρυσα μια νέα εταιρεία, την NeXT, και ακόμα μία, την Pixar, και ερωτεύτηκα μια καταπληκτική γυναίκα που έμελλε να γίνει και σύζυγός μου. Η Pixar παρήγαγε την πρώτη στον κόσμο ταινία κινουμένων σχεδίων «φτιαγμένων» εξ ολοκλήρου στο κομπιούτερ, το «Toy Story», και είναι σήμερα το πιο επιτυχημένο στούντιο για παραγωγή τέτοιων ταινιών στον κόσμο.

Επίσης, σε μια συγκλονιστική ανατροπή των πραγμάτων, ή Apple εξαγόρασε την NeXT, εγώ επέστρεψα στην Apple και η τεχνολογία που αναπτύξαμε στην NeXT είναι σήμερα στην καρδιά της αναγέννησης της Apple. Και, μαζί με όλα αυτά, η Leurene και εγώ έχουμε μαζί μια θαυμάσια οικογένεια.

Είμαι σχεδόν σίγουρος ότι τίποτα από όλα αυτά δεν θα είχε συμβεί εάν δεν είχα απολυθεί από την Apple. Ηταν ένα φάρμακο με απαίσια γεύση, αλλά νομίζω πως τελικά ο ασθενής το χρειαζότανε. Μερικές φορές η ζωή σε χτυπάει στο κεφάλι με ένα τούβλο. Μη χάνετε την πίστη σας. Είμαι πεπεισμένος ότι το μόνο πράγμα που με κράτησε όρθιο ήταν ότι αγαπούσα πολύ αυτό που έκανα.

Πρέπει λοιπόν και εσείς να ανακαλύψετε τι πραγματικά σας αρέσει. Και αυτό αφορά και τη δουλειά που θα κάνετε, και τον σύντροφο που θα επιλέξετε στη ζωή σας. Η εργασία θα γεμίσει ένα μεγάλο μέρος της ζωής σας, και ο μόνος τρόπος για να είστε πραγματικά ικανοποιημένοι είναι να κάνετε αυτό που εσείς πιστεύετε ότι είναι μια σπουδαία δουλειά. Και ο μόνος τρόπος για να κάνει κάποιος μια σπουδαία δουλειά είναι να την αγαπήσει. Εάν δεν την έχετε ανακαλύψει ακόμα, μην απογοητευθείτε. Συνεχίστε να ψάχνετε. Μην επαναπαυτείτε. Μην συμβιβαστείτε.

Οπως όλα τα «θέματα της καρδιάς», όταν το ανακαλύψετε, θα το αισθανθείτε, θα καταλάβετε ότι «αυτό είναι». Και θα δείτε τότε ότι, όπως κάθε σπουδαία σχέση, έτσι και αυτή, όσο θα περνούν τα χρόνια, θα γίνεται όλο και καλύτερη. Ετσι λοιπόν, συνεχίστε να ψάχνετε έως ότου βρείτε αυτό το «κάτι» που θα ξέρετε ότι είναι το «δικό σας». Μην επαναπαυτείτε.

Η Τρίτη ιστορία μου έχει να κάνει με το θάνατο.

Οταν ήμουν 17 ετών, διάβασα μια ρήση που έλεγε: «Εάν ζήσεις κάθε μέρα ωσάν να ήταν η τελευταία σου, κάποια μέρα είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα δικαιωθείς». Μου έκανε εντύπωση αυτή η ρήση, και έκτοτε, για τα τελευταία 33 χρόνια, κάθε πρωί κοιτάζομαι στον καθρέφτη και ρωτώ τον εαυτό μου: «Εάν η σημερινή μέρα ήταν η τελευταία της ζωής σου, θα ήθελα να κάνω αυτό που ετοιμάζομαι να κάνω σήμερα;». Και όποτε η απάντηση ήταν «όχι» για σειρά ημερών, ήξερα αμέσως ότι κάτι έπρεπε να αλλάξω.

Υπενθυμίζοντας στον εαυτό μου ότι «σύντομα θα πεθάνεις», βρήκα το πιο χρήσιμο εργαλείο ώστε να παίρνω τις σημαντικότερες αποφάσεις στη ζωή μου. Διότι σχεδόν όλα τα πράγματα -όλες οι εξωτερικές προσδοκίες, όλες οι υπερηφάνειες, όλοι οι φόβοι και οι όλες οι ντροπές για πιθανή αποτυχία- όλα αυτά απλώς γκρεμίζονται, εξαφανίζονται όταν βλέπεις μπροστά σου το θάνατο και μένουν μόνο εκείνα που είναι στ’ αλήθεια σημαντικά.

Υπενθυμίζοντας στον εαυτό σου ότι μια μέρα θα πεθάνεις, είναι ο καλύτερος τρόπος για να αποφύγεις την παγίδα τού να σκέφτεσαι συνεχώς αυτά που θα χάσεις εάν πάρεις την «άλφα» ή «βήτα» απόφαση. Θυμήσου ότι είσαι ήδη γυμνός. Δεν υπάρχει κανένας λόγος, λοιπόν, να μην ακολουθήσεις αυτό που σου ζητάει η καρδιά σου.

Πριν από περίπου έναν χρόνο, μου ανακοίνωσαν οι γιατροί ότι έχω καρκίνο. Εκανα MRI (μαγνητική τομογραφία) στις 7.30 το πρωί και έδειξε ξεκάθαρα ότι είχα καρκίνο στο πάγκρεας. Τότε δεν ήξερα κάν τι είναι το πάγκρεας. Οι γιατροί μού είπαν ότι ο καρκίνος που είχα εγώ εκεί ήταν σχεδόν αθεράπευτος και ότι θα έπρεπε να αρχίσω να συνηθίζω στην ιδέα ότι δεν μου έμενε περισσότερη ζωή από τριών έως εννέα μηνών. Ο προσωπικός μου γιατρός με συμβούλευσε να επιστρέψω στο σπίτι και να αρχίσω αμέσως να τακτοποιώ τις «προσωπικές» μου υποθέσεις, μία φράση που χρησιμοποιούν ως κλισέ οι γιατροί αντί να σου πουν «προετοιμάσου να πεθάνεις».

Η «τακτοποίηση προσωπικών υποθέσεων» είναι να προσπαθήσεις να πεις, σε ελάχιστους μήνες, στα παιδιά σου όσα νόμιζες ότι είχες άλλα τουλάχιστον δέκα χρόνια για να τους τα πεις. Είναι, επίσης, να μην αφήσεις πίσω σου, πεθαίνοντας, εκκρεμότητες που θα ταλαιπωρήσουν τους δικούς σου ανθρώπους που θα μείνουν πίσω. Σημαίνει, τέλος, αυτό το «τακτοποίηση προσωπικών υποθέσεων», να βρεις τον κατάλληλο χρόνο και τρόπο για να αποχαιρετίσεις τα αγαπημένα σου πρόσωπα.

Ζούσα με αυτήν την καταραμένη διάγνωση κάθε μέρα της ζωής μου. Το ίδιο βράδυ που ανακοίνωσαν οι γιατροί ότι είχα καρκίνο, μου έκαναν και βιοψία ενδοσκοπικά, μέσω του λαιμού μου, στο στομάχι και από εκεί στα έντερα, πέρασαν μία βελόνα στο πάγκρεας και πήραν μερικά κύτταρα από τον καρκίνο. Εγώ ήμουν σε καταστολή, αλλά η γυναίκα μου, που ήταν παρούσα, μου είπε ότι όταν είδα οι γιατροί τα κύτταρα κάτω από ένα μικροσκόπιο, άρχισαν να κλαίνε, διότι αποδείχτηκε ότι είχα μια πολύ σπάνια μορφή καρκίνου του παγκρέατος που είναι θεραπεύσιμη με εγχείρηση. Σχεδόν όλες οι άλλες μορφές τέτοιου καρκίνου είναι καταδικασμένες. Ετσι, λοιπόν, με βάλανε στο χειρουργείο, και σήμερα είμαι μια χαρά.

Αυτό ήταν το κοντινότερο που έχω φτάσει στο θάνατο. Και ελπίζω να είναι το κοντινότερο που θα φτάσω σε αυτόν για τις επόμενες δεκαετίες. Εχοντας ζήσει, λοιπόν, αυτήν την εμπειρία, νομίζω πως μπορώ, με μεγαλύτερη σιγουριά απ’ ό,τι όταν ο θάνατος ήταν για μένα απλώς μία «φιλοσοφική ιδέα», να πω ότι:

Κανείς δεν θέλει να πεθάνει. Ακόμα και οι άνθρωποι που θέλουν να πάνε στον Παράδεισο, δεν θέλουν να πεθάνουν για να φτάσουν εκεί. Και όμως, ο θάνατος είναι ο προορισμός που όλοι μοιραζόμαστε. Κανείς, ποτέ, δεν έχει γλιτώσει από αυτόν. Ο Θάνατος είναι, ίσως, η καλύτερη ανακάλυψη της Ζωής. Και έτσι, μάλλον, πρέπει να είναι. Ο Θάνατος είναι ο ατζέντης, ο μεσίτης, που σε βοηθά να αλλάξεις τη Ζωή σου, προτού έρθει αυτός να σε πάρει. Ξεκαθαρίζει το παλιό, προετοιμάζοντας το έδαφος για να ‘ρθει το καινούργιο. Αυτή την στιγμή που σας μιλάω, το καινούργιο είστε εσείς. Αλλά κάποια μέρα, όχι πολύ μακρινή από τώρα, και εσείς θα εξελιχθείτε σιγά σιγά σε «παλιό», και θα… ξεκαθαριστείτε. Συγχωρήστε με που γίνομαι τόσο δραματικός, αλλά αυτή είναι η απλή αλήθεια.

Ο χρόνος σας είναι περιορισμένος. Μην τον σπαταλάτε, λοιπόν, ζώντας τη ζωή κάποιου άλλου ανθρώπου. Μην παγιδευτείτε από το δόγμα τού να ζείτε από τα αγαθά της σκέψης ενός άλλου. Μην αφήστε το θόρυβο από την άποψη άλλων ανθρώπων να πνίξει την δική σας, εσωτερική φωνή. Και, το πιο σημαντικό απ’ όλα, να έχετε πάντα το θάρρος να ακολουθείτε την καρδιά και το ένστικτό σας. Αυτά τα δύο, κάπως, πάντοτε, γνωρίζουν ήδη τι εσύ θέλεις πραγματικά να γίνεις. Είναι δευτερεύοντα.

Οταν ήμουν νέος, υπήρχε ένα καταπληκτικό δημοσίευμα που είχε τίτλο «The Whole Earth Catalog» («Ο κατάλογος όλου του κόσμου»), που ήταν μία από τις βίβλους της δικής μου γενιάς. Τον είχε συντάξει ένας τύπος ονόματι Stewart Brand, που ζούσε όχι μακριά από εδώ, στο Menlo Park, και το ζωντάνεψε με το ποιητικό του άγγιγμα. Αυτό συνέβη στα τέλη της δεκαετίας του ’60, πριν από τους προσωπικούς υπολογιστές (personal computers) και το desktop publishing. Ολα τυπώνονταν με τη χρήση γραφομηχανών, ψαλιδιού, και φωτογραφιών από μηχανές Polaroid. Ηταν, ας πούμε, σαν να ‘χαμε το Google σε έντυπη μορφή, 35 χρόνια πριν έρθει αυτό που ξέρουμε σήμερα σε ηλεκτρονική: ήταν ιδεαλιστικό και ξεχείλιζε από υπέροχες εφαρμογές και ιδέες.

Ο Στιούαρτ και η ομάδα του έβγαλαν πολλές εκδόσεις του «The Whole Earth Catalog», και τότε, όταν είχε κάνει τον κύκλο του, έβγαλαν και μία τελευταία έκδοση. Αυτό συνέβη στα μέσα της δεκαετίας του ’70, και είχα τη δική σας ηλικία. Στο οπισθόφυλλο της τελευταίας αυτής έκδοσης υπήρχε μία φωτογραφία που απεικόνιζε το ξημέρωμα σε έναν επαρχιακό δρόμο, ένα δρόμο στον οποίο θα μπορούσατε να βρεθείτε και εσείς κάποια στιγμή, εάν είστε περιπετειώδεις τύποι, να κάνετε οτοστόπ. Κάτω από αυτήν τη φωτογραφία, υπήρχε μια λεζάντα με τα λόγια: «Stay hungry. Stay foolish». Δηλαδή, «Μείνε πεινασμένος. Κάνε την τρέλα σου». Ηταν το αποχαιρετιστήριο μήνυμα της ομάδας του Στιούαρτ, καθώς υπέγραφαν την τελευταία τους έκδοση.

Μείνε πεινασμένος. Κάνε την τρέλα σου. Αυτό ευχόμουν και εγώ πάντοτε για τον εαυτό μου. Και τώρα, καθώς αποφοιτάτε για να αρχίσετε μια καινούρια ζωή, εύχομαι και για σας το ίδιο, ακριβώς, πράγμα:

Μείνετε πεινασμένοι. Κάντε την τρέλα σας. Σας ευχαριστώ πολύ.

Εισαγωγική Φωτογραφία

]]>

07 Απρ 2011

Ευγονική: Μια επιστημονικοφανής πολιτική θεωρία

Το παραπάνω βίντεο μιλάει για την ιστορία μίας από τις πιο αμφιλεγόμενες θεωρίες όλων των εποχών: της ευγονικής. Δίδυμη αδερφή της φρενολογίας, η ευγονική βασίζεται στην ιδέα πως μπορούμε να επέμβουμε στην διαδικασία της φυσικής επιλογής με σκοπό να περάσουμε στις επόμενες γενιές όσο το δυνατόν «καλύτερα» γονίδια. Πως μπορεί να γίνει αυτό; Σύμφωνα με τον εμπνευστή της ιδέας, Φράνσις Γκάλτον (Francis Galton), πρώτου ξαδέρφου του Κάρολου Δαρβίνου, μπορούμε να εμποδίσουμε την αναπαραγωγή ατόμων με φυσικές ή πνευματικές ασθένειες ώστε να εμποδίσουμε την διαιώνιση των ασθενειών από τους απογόνους τους.

Δεν ήταν τυχαίο πως οι ιδέες του Γκάλντον βρήκαν ιδιαίτερη απήχηση ανάμεσα στους πρωτεργάτες των Ναζί στη Γερμανία, οι οποίοι επέκτειναν την ήδη ρατσιστική θεωρία ώστε να περιλαμβάνει όλους όσους θεωρούσαν οι ίδιοι ως εχθρούς της ανθρωπότητας και -κυρίως- της Αρείας Φυλής που φαντασιώνονταν: εβραίους, τσιγκάνους, μαύρους κτλ.

Παρόλο που σε θεωρητικό επίπεδο η ιδέα της επέμβασης στην φυσική επιλογή μπορεί να φαίνεται λογική, θα πρέπει να τονιστεί πως τα πράγματα δεν είναι καθόλου έτσι. Καταρχήν ο άνθρωπος οφείλει την εξέλιξή του στην ποικιλία των γονιδίων και στην ανάμειξη πολλών και διαφορετικών στοιχείων γεννετικού κώδικα. Η τεχνητή δημιουργία μιας περιορισμένης δεξαμενής γονιδίων προς διαιώνιση σημαίνει αυτόματα και αύξηση του κινδύνου ανάπτυξης γενετικών ασθενειών. Κανένας γεννετικός κώδικας δεν είναι τέλειος. Όλοι κουβαλάμε στα γονίδιά μας ασθένειες και ανωμαλίες οι οποίες όμως δεν εκδηλώνονται χάρη στο μείγμα DNA που έχουμε από τους γονείς μας. Για παράδειγμα, εάν, θεωρητικά, τα γονίδια του πατέρα μας έχουν την τάση για ανάπτυξη καρδιακών παθήσεων, αυτές μπορεί να μην αναπτυχθούν καθώς θα επικρατήσει ο γενετικός κώδικας της μητέρας μας ο οποίος -στο συγκεκριμένο σημείο- είναι καλύτερος από αυτόν του πατέρα μας. Εάν οι γονείς μας είχαν πανομοιότυπο γενετικό υλικό με τάση στις καρδιακές παθήσεις, αυτό θα σήμαινε πως θα είχαμε ιδιαίτερα αυξημένες πιθανότητες ανάπτυξης καρδιακών παθήσεων.

Πέραν αυτού, το θέμα του τι είναι ανά πάσα στιγμή «καλό» και θεμιτό είναι χρονικά και τοπικά περιορισμένο. Ένα άτομο με μια Α βιολογία (π.χ. σκούρο δέρμα) είναι καλύτερα προετοιμασμένο για να ζήσει σε έναν συγκεκριμένο τόπο (π.χ. Αφρική) από ότι ένα άλλο άτομο με Β βιολογία (π.χ. λευκό δέρμα). Η εξάλιψη όλων των ατόμων με Α ή Β βιολογία θα σήμαινε ουσιαστικά πως κάποια μέρη του πλανήτη μας θα ήταν εξαιρετικά δυσπρόσιτα για τον μέσο πληθυσμό. Έπειτα, η κουλτούρα και οι κυρίαρχες ιδεολογίες (όπως στην περίπτωση των ναζί ή στην περίπτωση του φυλετικού εμφυλίου της Ρουάντα) έχουν έντονο αντίκτυπο πάνω στο ποια χαρακτηριστικά θεωρούνται «αγνά» ή θεμιτά.

Λόγω της θεωρίας της ευγνονικής εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι εκτελέστηκαν, στειρώθηκαν, εξορίστηκαν ή στιγματίστηκαν από τα εκάστοτε καθεστώτα. Αυτή η χρήση της ιδέας της ευγονικής την έχει καθιερώσει πρωτίστως ως μια ρατσιστική πολιτική θεώρηση και εργαλείο επιστημονικοφανούς αιτιολόγησης απεχθών εγκλημάτων.

]]>

16 Νοέ 2010

Αντιμετωπίζοντας το θάνατο (Ντοκιμαντέρ)

FRONTLINE: «Facing Death» [54min]

Το πρόγραμμα Frontline του PBS κάνει ένα αφιέρωμα στους ασθενείς με τερματικές ασθένειες και στις αποφάσεις που καλούνται να πάρουν αυτοί ή οι συγγενείς στους. Αυτές οι αποφάσεις μπορούν να κάνουν τη διαφορά μεταξύ ζωής και θανάτου και ποτέ δεν είναι εύκολες. Τι είναι προτιμότερο; Να πεθάνει κανείς νωρίτερα αλλά με λιγότερο πόνο και εξαθλίωση ή να εξαντλήσει όλα τα μέσα ώστε να παραμείνει εν ζωή όσο το δυνατόν περισσότερο, ακόμη και αν αυτό σημαίνει έναν επώδυνο δρόμο προς το τέλος; Δύσκολα ερωτήματα με ακόμη πιο δύσκολες απαντήσεις.

Το ντοκιμαντέρ παρακολουθεί την κατάσταση μερικών ασθενών και συνομιλεί με τους ίδιους και τις οικογένειές τους σχετικά με τις επιλογές που έχουν και τις αποφάσεις που έχουν πάρει. Παρουσιάζονται επίσης και τα διλήματα του ιατρικού προσωπικού, τα οποία σε πολλές περιπτώσεις βρίσκονται στην δύσκολη θέση να είναι αυτά που βοηθούν τις οικογένειες και τους ασθενείς να πάρουν την τελική απόφαση.

]]>

22 Απρ 2009

Frontline: Οι απελευθερωμένοι

Frontline, μιας σειράς από ενημερωτικές εκπομπές, το οποίο ασχολείται με ένα πολύ καυτό θέμα για το σύστημα ψυχικής υγείας των ΗΠΑ: Ποια είναι η κατάσταση με τους ψυχικά ασθενείς κρατούμενους; Τι είδους περίθαλψης τυγχάνουν και κυρίως ποια είναι η τύχη τους αφότου βγουν από τη φυλακή; Αμέσως μετά την προβολή του το ντοκιμαντέρ θα ανέβει στην αντίστοιχη σελίδα στο Frontline, στην οποία μπορείτε να βρείτε μια πλούσια συλλογή από εξαιρετικά ενδιαφέροντα ντοκιμαντέρ που καταπιάνονται με ένα μεγάλο εύρος θεμάτων. Εννοείται πως μόλις το ντοκιμαντέρ βγει στον αέρα θα ανέβει σχετικός σύνδεσμος και στην Βιντεοθήκη του Ψυχολογείν. Ακολουθεί το trailer: Μέχρι να βγει στον αέρα αυτό το επεισόδιο μπορείτε να δείτε κάποιες άλλες εκπομπές του Frontline οι οποίες μπορεί να σας ενδιαφέρουν, όπως:

]]>