03 Απρ 2013

Γιατί τρώω, αφού δεν πεινάω;

Μπήκε ο Απρίλιος λοιπόν! Όταν αρχίζει να φτιάχνει ο καιρός φτιάχνει ανάλογα και η διάθεσή μας. Τα ρούχα γίνονται όλο και πιο ελαφριά για να ταιριάζουν με τη διάθεση και οι περισσότεροι αρχίζουν να σκέφτονται ότι πρέπει να προετοιμαστούν για το καλοκαίρι που έρχεται, που σημαίνει να απαλλαχτούν από τα κιλά που πήραν το χειμώνα. Ξεκινούν επισκέψεις στο γυμναστήριο, δίαιτες…όμως το φαγητό δεν είναι πάντα βιολογική ανάγκη! Αλλιώς γιατί τρώμε ακόμη κι όταν δεν πεινάμε;

Σε όλους μας έχει συμβεί κάποιες στιγμές στη ζωή μας να καταφεύγουμε στο φαγητό, ακόμη και με παρορμητικό ή ανεξέλεγτο τρόπο. Η ανάγκη που πάμε να ικανοποιήσουμε δεν είναι πάντα η βιολογική, μπορεί να προσπαθούμε τρώγοντας να “δώσουμε τροφή” στη συναισθηματική πλευρά του εαυτού μας.

Οι άνθρωποι που συχνά ξεσπούν στο φαγητό έχουν άρνηση στο να ξεχωρίσουν αυτές τις δύο παραμέτρους. Τονίζουν “τρώω γιατί πεινάω” και για κανένα άλλο λόγο. Αρνούνται την ψυχολογική διάσταση. Η σχέση του κάθε ανθρώπου με το φαγητό έχει τις ρίζες του στη βρεφική του ηλικία. Η σχέση με τη μητέρα, η άμεση ή όχι ικανοποίηση της ανάγκης του για τροφή καθορίζουν τη μετέπειτα διατροφική του συμπεριφορά.

‘Όταν καταφεύγουμε στο φαγητό για να ηρεμήσουμε, να χαλαρώσουμε, να αποφορτιστούμε, τότε δεν καλύπτουμε τη βιολογική μας ανάγκη αλλά ψυχολογικές και συναισθηματικές μας ανάγκες. Το φαγητό μειώνει την ένταση, την αναστάτωση, τη θλίψη, τη μοναξιά έστω στιγμιαία. Ανακουφίζει έστω προσωρινά. Συναισθηματική πείνα είναι η κατάσταση όπου η τροφή χρησιμοποιείται σαν υποκατάστατο και καλύπτει ψυχολογικές ανάγκες οι οποίες δεν μπορούν να καλυφθούν με άλλους τρόπους. Μόλις κάποιος δεν νιώθει καλά αναζητά άμεσα φαγητό.

Το φαγητό προσφέρει απόλαυση και αποσπά το μυαλό από τα πραγματικά προβλήματα του ατόμου (δυσαρέσκεια από τις σχέσεις του, τον τρόπο ζωής, το σύντροφό του κ.α.). Το άτομο που βιώνει συναισθηματική πείνα δεν μπορεί να επιβληθεί στον εαυτό του. Προτιμά να τρώει τις στιγμές που είναι μόνο του. Στη συνέχεια το επόμενο βήμα είναι η δυσαρέσκεια με τον εαυτό για την απώλεια ελέγχου και οι τύψεις. Η συναισθηματική πείνα έχει σαν αποτέλεσμα παραπανίσια κιλά και σε βάθος χρόνου μπορεί να οδηγήσει σε παχυσαρκία.

Η διάκριση ανάμεσα στη βιολογική και τη συναισθηματική πείνα δεν είναι εύκολη. Χρειάζεται ψυχο- εκπαίδευση για να μάθει κάποιος να ξεχωρίζει πότε πραγματικά πεινάει και πότε κάποιο δυσάρεστο συναίσθημα τον αναγκάζει να βρει καταφύγιο στην τροφή. Την επόμενη φορά που θα αισθανθείται έντονη πείνα, προσπαθείστε να εστιάσετε όλη σας την προσοχή στο συναίσθημα. Τι νιώθω τώρα; πεινάω ή κάποιο δυσάρεστο συναίσθημα με πιέζει; Είναι ένα πρώτο βήμα, μια πρώτη κουβέντα με τον εαυτό σας, μια μικρή αρχή.

Πως μετά από αυτή την πρώτη κουβέντα με τον εαυτό μας μπορούμε να ξεχωρίσουμε τη βιολογική από τη συναισθηματική πείνα; Ποιά είναι τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε κατάστασης:

  • Η βιολογική πείνα είναι φυσιολογική ανάγκη για να κρατηθεί ο οργανισμός στη ζωή. Κάθε 4 με 5 ώρες νιώθουμε ότι πεινάμε. Η συναισθηματική πείνα λαβαίνει χώρα μετά από δυσάρεστα γεγονότα π.χ. μετά από διαπληκτισμό. Μπορεί να έχουμε φάει μια ώρα πριν και να νιώθουμε έντονη πείνα. Η συναισθηματική πείνα “έρχεται ξαφνικά” τη μια μπορεί να μην σκεφτόμαστε καν το φαγητό και την άλλη να νιώθουμε απίστευτα πεινασμένοι. Η βιολογική πείνα έρχεται σιγά- σιγά υπάρχουν σημάδια που ειδοποιούν ότι πλησιάζει η ώρα του φαγητού.
  • Η συναισθηματική πείνα είναι άμεση, επιτακτική και χρειάζεται για την ικανοποίησή της συγκεκριμένη τροφή π.χ. σοκολάτα, συγκεκριμένο γλυκό. Η βιολογική πείνα μπορεί να περιμένει, θέλουμε να φάμε αλλά μπορούμε να περιμένουμε και παρά τις προτιμήσεις μπορούμε εναλλακτικά να επιλέξουμε κάτι άλλο.
  • Στην συναισθηματική πείνα η κατάποση του φαγητού είναι γρήγορη, αυτόματη, μηχανική, χωρίς συνειδητοποίηση και δεν αντιλαμβανόμαστε την ποσότητα φαγητού που καταναλώνουμε. Δεν μπορούμε να σταματήσουμε γιατί δεν νιώθουμε να έχουμε χορτάσει παρά τις μεγάλες ποσότητες φαγητού που καταναλώσαμε. Στην βιολογική πείνα υπάρχει επίγνωση του τι τρώμε, πόσο γεμάτο ή άδειο είναι το στομάχι μας και το αίσθημα του κορεσμού έρχεται να μας δηλώσει ότι καλύψαμε τις ανάγκες του οργανισμού μας.
  • Το αίσθημα ενοχής χαρακτηρίζει την συναισθηματική πείνα. Ενώ το άτομο τρώει για να αισθανθεί καλύτερα καταλήγει, μόλις αφήσει το κουτάλι από το χέρι να έχει επιπλέον το φορτίο της ενοχής… ακολουθούν η αυτομομφή, οι τύψεις, η ντροπή, οι υποσχέσεις ότι αυτό συμβαίνει για τελευταία φορά. Στη βιολογική πείνα δεν υπάρχει η ενοχή γιατί με την τροφή καλύπτεις την ανάγκη να παραμείνεις ζωντανός.

Οι περισσότερες δίαιτες αδυνατίσματος αποτυγχάνουν γιατί δεν λαμβάνουν υπόψη τους ψυχολογικούς παράγοντες που σχετίζονται με την πείνα. Το πρώτο πράγμα που είναι απαραίτητο να καταλάβει το άτομο που ακολουθεί μια δίαιτα είναι η διάκριση ανάμεσα στη βιολογική και τη συναισθηματική πείνα. Είναι απαραίτητη η συγκεκριμένη γνώση προκειμένου όχι μόνο να χάσει κιλά, αλλά να αλλάζει τον τρόπο σκέψης του γύρω από το φαγητό.

Εισαγωγική Φωτογραφία

]]>

21 Ιαν 2013

Νέα έρευνα υποστηρίζει ότι οι νευρώνες μπορούν να αλλάξουν μορφή μετά την πλήρη ανάπτυξή τους

Νέα έρευνα του Πανεπιστημίου του Χάρβαρντ ρίχνει φως στο θέμα της νευρολογικής ανάπτυξης, καθώς τα αποτελέσματά της υποδεικνύουν ότι οι νευρώνες μπορούν να αλλάξουν μορφή μετά το στάδιο της πλήρους ανάπτυξής τους.

Σύμφωνα με τα όσα γνωρίζαμε έως τώρα, οι νευρώνες δημιουργούνται από τα βλαστοκύτταρα  και παίρνουν την τελική τους μορφή κατά τη διάρκεια της κύησης. Αφού έχουν πάρει την τελική τους μορφή (π.χ. κινητικοί νευρώνες, ενδιάμεσοι νευρώνες, αισθητήριοι νευρώνες) δεν μπορούν να αλλάξουν εκ νέου σε κάποιον άλλου τύπου νευρώνα.

Αυτή η διαπίστωση πλέον μπορεί να αποδειχθεί λανθασμένη, καθώς η έρευνα του Χάρβαρτ έδειξε ότι στα πρώτα στάδια της ανάπτυξης ενός νευρώνα υπάρχει δυνατότητα να αλλάξει ο τύπος του, υπογραμμίζοντας την εκπληκτική πλαστικότητα και ευελιξία του ανθρώπινου νευρικού συστήματος12 .

Στα πειράματα της η επιστημονική ομάδα επικεντρώθηκε στην αλλαγή κάποιων ενδιάμεσων νευρώνων οι οποίοι κανονικά μεταφέρουν πληροφορίες ανάμεσα στα δύο ημισφαίρια. Σκοπός τους ήταν οι νευρώνες αυτοί να μετατραπούν σε εγκεφαλονωτιαίους κινητικούς νευρώνες, η βλάβη των οποίων είναι γνωστό ότι προκαλεί στην πολλαπλή σκλήρυνση κατά πλάκας. Η αλλαγή του νευρώνα έγινε μέσω της επανακωδικοποίησης του γονιδιακού του υλικού και μάλιστα το πείραμα έλαβε χώρα όχι σε απομονωμένους νευρώνες σε εργαστηριακό περιβάλλον, αλλά σε ζωντανό, νεαρό πειραματόζωο.

Εάν η αλλαγή αυτή των νευρώνων αποδειχθεί πως είναι δυνατή και σε ενήλικα πειραματόζωα, τότε ανοίγει ο δρόμος για την ανάπτυξη καινοτόμων θεραπειών για νευρολογικές διαταραχές όπως την σκλήρυνση κατά πλάκας, τη νόσο του Πάρκινσον κ.α. Αυτό το οποίο δίνει ελπίδες για την ανάπτυξη τέτοιου είδους θεραπειών είναι το γεγονός πως η επιστημονική ομάδα κατέληξε σε παρόμοια ευρήματα πριν πέντε χρόνια, όταν κατάφερε να αλλάξει μορφή και σε άλλα κύτταρα του σώματος, όπως αυτά που συνθέτουν το πάγκρεας.

Οι γνώσεις μας για την ανάπτυξη, τον τρόπο λειτουργίας και τις διαταραχές του νευρικού μας συστήματος έχουν αυξηθεί γεωμετρικά κατά τις τελευταίες δεκαετίες. Εάν η έρευνα σε αυτόν τον τομέα συνεχίσει με τους ίδιους ρυθμούς, έχουμε κάθε λόγο να μιλάμε για μια νέα εποχή στην ιατρική και την νευροψυχολογία.

Εισαγωγική Φωτογραφία

]]>

Πηγές / Διαβάστε περισσότερα

  1. Caroline Rouaux, Paola Arlotta. Direct lineage reprogramming of post-mitotic callosal neurons into corticofugal neurons in vivo. Nature Cell Biology, 2013 []
  2. One form of neuron turned into another in brain. ScienceDaily []
04 Ιαν 2013

Σειρά Ντοκιμαντέρ: The Secret Life of the Brain

The Secret Life of the Brain«. Πρόκειται ουσιαστικά για 5 μονόωρα επεισόδια ενός μεγάλου ντοκιμαντέρ το οποίο καλύπτει την ανάπτυξη του ανθρώπινου εγκεφάλου από τη στιγμή της σύλληψης και της γέννας έως και τα βαθιά γεράματα. Κάθε επεισόδιο εστιάζει σε μια διαφορετική περίοδο της ζωής μας (βρέφος, παιδική ηλικία, εφηβεία, ενηλικίωση, γηρατειά) και εξηγεί τις διάφορες διεργασίες που λαμβάνουν χώρα σε αυτό το μοναδικό εργαλείο επιβίωσης του ανθρώπου. Η ανάπτυξη των πρώτων εγκεφαλικών κυττάρων, η πρώιμη γνωστική ανάπτυξη, η απόκτηση γλωσσικών ικανοτήτων, η επίδραση των ορμονών στην εφηβική συμπεριφορά, η λήψη αποφάσεων κατά την ενήλικη ζωή και ο σταδιακός θάνατος των εγκεφαλικών κυττάρων κατά τα γηρατειά είναι μόνο μερικά από τα θέματα τα οποία παρουσιάζονται σε αυτό το ντοκιμαντέρ. Εάν και η παραγωγή είναι άνω των 10 ετών, το σύνολο των πληροφοριών που παρουσιάζονται σε αυτή παραμένουν έγκυρες έως και σήμερα.

Εισαγωγική Φωτογραφία

]]>

30 Οκτ 2012

Κατάθλιψη και τρόποι αντιμετώπισης

Αναδημοσίευση από: GeneNutrition.gr

Η κατάθλιψη, όταν υφίσταται, επηρεάζει αρνητικά τις ζωές των ανθρώπων με ποικίλους τρόπους και πολλές φορές προκαλεί δυσλειτουργικότητα σε πολλές πτυχές της ζωής τους. Σε αυτές τις περιπτώσεις συνήθως παρατηρείται έλλειψη κινήτρων, συναισθηματικές, συμπεριφορικές και βιολογικές διαταραχές, καθώς και προβλήματα στις γνωστικές λειτουργίες.

Σε συναισθηματικό επίπεδο, παρατηρείται μείωση της ικανότητας του ατόμου να βιώσει θετικά συναισθήματα, ενώ παράλληλα νοιώθει πολύ έντονα την παρουσία αρνητικών συναισθημάτων όπως άγχος, θυμό, ντροπή και ενοχές. Σε γνωστικό επίπεδο, το άτομο διακατέχεται από αρνητικές σκέψεις για τον εαυτό του και το περιβάλλον του και μπορεί να παρουσιάσει κάποια προβλήματα στη συγκέντρωση, στην προσοχή, και στη μνήμη.

Σε σχέση με τη συμπεριφορά, η κατάθλιψη μπορεί να προκαλέσει μια τάση για εξάρτηση από τους άλλους ενώ συχνά το άτομο αποσύρεται από κοινωνικές καταστάσεις που παλαιοτέρα του έδιναν ευχαρίστηση. Τα πιο συνήθη βιολογικά προβλήματα αφορούν σε διαταραχές του ύπνου, της διατροφής καθώς και σε ορμονικές διαταραχές.

Τέλος, η έλλειψη κινήτρων αναφέρεται σε συμπτώματα απάθειας, απώλεια ενέργειας και ενδιαφέροντος για πράγματα που στο παρελθόν υπήρξαν σημαντικά για το άτομο. Είναι αναγκαίο να τονιστεί ότι η κατάθλιψη δεν εμφανίζεται σε όλες τις περιπτώσεις με τον ίδιο τρόπο και φυσικά διαφέρει στη συχνότητα, το βαθμό και τη διάρκεια των συμπτωμάτων σε κάθε άνθρωπο.

Παρόλο που η κατάθλιψη είναι ένα συνηθισμένο πρόβλημα της εποχής μας, θα πρέπει να αντιμετωπίζεται έγκαιρα έτσι ώστε να μην αναπτυχθούν σοβαρότερα προβλήματα ως αποτέλεσμα της καταθλιπτικής διάθεσης. Υπάρχουν κάποιοι μέθοδοι αυτοβοήθειας οι οποίες συνιστώνται. Οι μέθοδοι αυτοί βασίζονται κυρίως στην αλλαγή των αρνητικών σκέψεων και της συμπεριφοράς, το οποίο με τη σειρά του θα επιφέρει θετική αλλαγή στη διάθεση.

Είναι σημαντικό να προσπαθήσει το άτομο να αναγνωρίσει τα πράγματα και τις καταστάσεις που του προκαλούν αίσθημα ευχαρίστησης, τα οποία θα συμπεριλαμβάνονται σε ένα καθημερινό πρόγραμμα που θα σχεδιάσει.

Τα άτομα με κατάθλιψη δε διαθέτουν συνήθως την ενέργεια για να δραστηριοποιηθούν, οπότε παραμένουν αδρανή. Το αίσθημα αδράνειας αυξάνει τα καταθλιπτικά συναισθήματα, εμποδίζοντας οποιαδήποτε μορφή δραστηριοποίησης και έτσι το άτομο μπαίνει σε ένα φαύλο κύκλο. Για να σπάσει αυτός ο κύκλος θα πρέπει να προγραμματίζει κάποιες δραστηριότητες οι οποίες να ταιριάζουν στον τρόπο ζωής του.

Επίσης, είναι σημαντικό να μάθει τρόπους να χαλαρώνει, ακόμα και αν το άγχος και η ένταση δεν αποτελούν τους παράγοντες που προκαλούν την κατάθλιψη του. Θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στην τάση που έχουν τα άτομα με κατάθλιψη να ασκούν αυστηρή κριτική στον εαυτό τους. Σε αυτήν την περίπτωση, το πρώτο βήμα είναι να αναγνωρίσουν αυτήν την τάση και να προσπαθήσουν να τη μειώσουν σταδιακά. Τέλος, ένας από τους παράγοντες που ενισχύει την καταθλιπτική διάθεση είναι η κοινωνική απομόνωση. Στην προσπάθεια αλλαγής αυτής της κατάστασης συνιστάται η εκμάθηση καινούριων κοινωνικών και επικοινωνιακών δεξιοτήτων.

Η κατάθλιψη πρέπει να αντιμετωπίζεται εγκαίρως. Αν το άτομο διαπιστώσει ότι έχει έντονη καταθλιπτική διάθεση, η οποία δεν βελτιώνεται με μεθόδους αυτοβοήθειας, τότε θα πρέπει να απευθυνθεί σε κάποιο ψυχολόγο ή σε ένα φορέα συμβουλευτικής και ψυχοθεραπείας.

Εισαγωγική Εικόνα

]]>

12 Μαρ 2012

Ο όρος της εβδομάδας: Βιοψυχολογία

Η βιοψυχολογία είναι ένας κλάδος της ψυχολογίας ο οποίος μελετάει, ερμηνεύει και προβλέπει τα ψυχολογικά φαινόμενα, βασιζόμενος στις αρχές της βιολογίας. Ένα ιστορικό παράδειγμα εφαρμογής των αρχών της βιοψυχολογίας είναι η ιστορική έρευνα του Konrad Lorenz για την μιμητική συμπεριφορά και τη συναισθηματική προσκόλληση των νεογέννητων πτηνών, η οποία έδωσε τροφή για την ανάπτυξη ψυχολογικών θεωριών για αντίστοιχες συμπεριφορές στους ανθρώπους. Οι ψυχοβιολόγοι μπορούν να λάβουν υπόψην τους πολλές βιολογικές παραμέτρους όπως είναι τα ανατομικά στοιχεία, οι φυσιολογικές λειτουργίες και δυσλειτουργίες αλλά και τα γεννετικά και περιγεννετικά δεδομένα, τα οποία έπειτα από ελεγχόμενα πειράματα και παρατηρήσεις θα συσχετιστούν με ψυχολογικά και συμπεριφορικά φαινόμενα ή θα ανοίξουν νέους δρόμους για την ερμηνεία ψυχοπαθολογικών καταστάσεων.

Εισαγωγική φωτογραφία

]]>

18 Νοέ 2011

Δείξε μου το πρόσωπό σου, να σου πω το ριζικό σου

Η φρενολογία ήταν μία από τις πιο διαδεδομένες επιστημονικές θεωρίες ψυχολογίας του 19ου αιώνα. Σκοπός των φρενολόγων ήταν να περιγράψουν τον χαρακτήρα ενός ανθρώπου και να προβλέψουν την μελλοντική του συμπεριφορά βασιζόμενοι σε μετρήσεις του κρανίου του. Ο πατέρας της φρενολογίας, Franz, Joseph Gall εξηγούσε λεπτομερώς την λογική πίσω από την θεωρία του1

Ο εγκέφαλος ελέγχει τον χαρακτήρα και την συμπεριφορά μας η οποία είναι εξαιρετικά πολυδιάστατη. Οπότε θα πρέπει λογικά κάθε συμπεριφορά και χαρακτηριστικό γνώρισμά μας να ελέγχεται από διαφορετικό μέρος/υπο-όργανο του εγκεφάλου. Μετρώντας το μέγεθος της κάθε εγκεφαλικής περιοχής μπορούμε να μετρήσουμε το βαθμό που κάποιος έχει ή όχι ανεπτυγμένο κάποιο χαρακτηριστικό. Ένας τρόπος να μετρήσουμε το μέγεθος των περιοχών είναι να μετρήσουμε τις ανωμαλίες στα κρανία. Εάν κάπου υπάρχει βαθούλωμα σημαίνει ότι η περιοχή αυτή υπολειτουργεί, επομένως το άτομο δεν εμφανίζει την αντίστοιχη συμπεριφορά. Εάν κάπου υπάρχει ύψωμα σημαίνει ότι η συγκεκριμένη περιοχή υπερλειτουργεί.

Με αυτό το σκεπτικό λοιπόν έγιναν εκατοντάδες χιλιάδες μετρήσεις ανθρώπινων κρανίων, ιδίως στο Η.Βασίλειο. Συνήθεις «συμμετέχοντες» στις μετρήσεις ήταν οι κρατούμενοι στις φυλακές της χώρας. Μετρώντας τα κρανία τους, οι επιτήμονες της εποχής έφτασαν σε διάφορα συμπεράσματα για το ποιες περιοχές του εγκεφάλου ελέγχουν συμπεριφορές όπως τη βιαιότητα, την τάση για ψέμα, την γενναιοδωρία, την εξυπνάδα κτλ. Φυσικά, πολλά από τα συμπεράσματα που έβγαλαν ήταν εντελώς αυθόρμητα και αντιεπιστημονικά (για να μην αναφέρουμε και την παράμετρο του κοινωνικού και φυλετικού ρατσισμού), κάτι που ήταν και ο κύριος λόγος που η φρενολογία έπεσε σε λήθη τον τελευταίο αιώνα. Πλέον η φρενολογία θεωρείται ψευδοεπιστήμη και σε γενικές γραμμές δεν γίνεται αποδεκτή από την επιστημονική κοινότητα.

Φυσιογνωμική

Μια άλλη ψευδοεπιστήμη όμως φαίνεται πως αρχίζει και αποκτά επιστημονική βάση. Ο λόγος για την φυσιογνωμική, την θεωρία η οποία υποτίθεται πως μπορεί να προβλέψει τον χαρακτήρα και τη μελλοντική συμπεριφορά κάποιου βάση των εξωτερικών του χαρακτηριστικών και ιδιαίτερα του προσώπου. Σε μια πρόσφατη μελέτη η επιστημονική ομάδα του Δρ. Wong προσπάθησε να δει εάν ορισμένα φυσιολογικά χαρακτηριστικά θα μπορούσαν να προβλέψουν τις ηγετικές ικανότητες κάποιου. Αυτό που έκαναν ήταν να μετρήσουν το λόγο μήκους/ύψους του κεφαλιού 55 ανδρών σε διευθυντικές θέσεις και να δουν εάν αυτό το νούμερο μπορεί να προβλέψει την επιτυχία της επιχείρησής τους. Σύμφωνα με τα αποτελέσματά τους τα διευθυντικά στελέχη με πιο πλατιά πρόσωπα τείνουν να έχουν πιο επιτυχημένες επιχειρήσεις.2 Το μυστικό ίσως κρύβεται στη βιολογία μας και συγκεκριμένα στα κατάλοιπα της εξέλιξής μας. Άτομα με πιο πλατύ πρόσωπο φαίνονται πιο δυνατά και επιβλητικά, κάτι που αυξάνει τις πιθανότητες τρίτων να υπακούσουν ή να υποχωρήσουν, ανοίγοντας ουσιαστικά το δρόμο στους… πλατυπρόσωπους!

Δεν πρέπει να ξεχνάμε επίσης πως το σχήμα του προσώπου καθορίζεται και από τα επίπεδα της τεστοστερόνης κατά την εφηβεία. Η τεστοστερόνη σχετίζεται άμεσα τόσο με την φυσική δύναμη, όσο και με την επιθετική συμπεριφορά. Για παράδειγμα μια έρευνα σε παίκτες χόκευ στον Καναδά έδειξε ότι ο λόγος πλάτος/ύψος του προσώπου μπορεί να προβλέψει την επιθετική συμπεριφορά των παικτών κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού. Άτομα με πιο πλατύ πρόσωπο τείνουν να παίζουν πιο επιθετικά3.

Φυσικά δεν θα πρέπει να ξεχνάμε πως στις περιπτώσεις που μιλάμε για οικονομική και κοινωνική επιτυχία η βιολογία είναι απλά ένα πλεονέκτημα και σίγουρα δεν είναι επαρκής παράγοντας από μόνος του. Η βιολογία είναι σε θέση να δώσει σε κάποιους ορισμένα πλεονεκτήματα έναντι άλλων με διαφορετικές βιολογικές τάσεις, αλλά το οικογενειακό περιβάλλον, οι τυχαίες ευκαιρίες που παρουσιάζονται στην ζωή και φυσικά η εξυπνάδα είναι εξίσου σημαντικοί παράγοντες που μπορεί να καθορίσουν την οικονομική επιτυχία κάποιου.

Υ.Γ. Εάν ενδιαφέρεστε για τη φυσιογνωμική και τις έρευνες γύρω από αυτές, θα πρότεινα να ρίξετε μια ματιά στο άρθρο «The Return of Physiognomy» του Neurocritic ((Neurocritic: The Return of Physiognomy)) όπου περιγράφονται και κριτικάρονται και άλλες έρευνες φυσιογνωμιστών. Για παράδειγμα εκεί θα βρείτε περιγραφή και κριτική μιας έρευνας η οποία υποστηρίζει ότι το πάχος του άνω χείλους των γυναικών σχετίζεται θετικά με το βαθμό στον οποίο αυνανίζονται! Είναι τρελοί αυτοί οι επιστήμονες! Ή μήπως όχι;

Εισαγωγική Φωτογραφία

]]>

Πηγές / Διαβάστε περισσότερα

  1. Letter from Dr. F. J. Gall, to Joseph von Retzer, upon the Functions of the Brain, in Man and Animals []
  2. Guardian: «Can head shape determine chances of business success?» []
  3. Carré, J. M., & McCormick, C. M. (2008). In your face: facial metrics predict aggressive behaviour in the laboratory and in varsity and professional hockey players. Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences, 275, 2651-2656. doi:10.1098/rspb.2008.0873 []
11 Οκτ 2011

Η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής / Υπερκινητικότητας: Βιολογία και Συμπεριφορά

Η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής / Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) θεωρείται ως μία από τις πιο διαδεδομένες διαταραχές ανάμεσα στα παιδιά σχολικής ηλικίας. Υπολογίζεται πως ένα ποσοστό της τάξεως του 3% έως 5% των παιδιών κάτω των 12 ετών παρουσιάζει αυτή τη διαταραχή, με τα αγόρια να την εμφανίζουν 4 φορές συχνότερα σε σχέση με τα κορίτσια. Σύμφωνα με το Εγχειρίδιο του Αμερικάνικου Συνδέσμου Ψυχιατρικής1 τα διαγνωστικά κριτήρια της ΔΕΠΥ χωρίζονται σε δύο μεγάλες κατηγορίες, το στην ελλειμματική προσοχή και την υπερκινητικότητα. Τα συμπτώματα της πρώτης κατηγορίας είναι προφανώς η μειωμένη προσοχή και η δυσκολία συγκέντρωσης κατά τη διάρκεια ενός παιχνιδιού ή μίας σχολικής δραστηριότητας αλλά και η αίσθηση ότι το παιδί δεν προσέχει όταν του μιλάνε. Επίσης, το παιδί με ελλειμματική προσοχή δυσκολεύεται να ακολουθήσει σαφείς και ξεκάθαρες οδηγίες (οι οποίες εννοείται πως πρέπει να είναι ανάλογες της γνωστικής ανάπτυξής του), δεν μπορεί να οργανώσει δραστηριότητες, αποφεύγει να παίζει παιχνίδια ή να κάνει εργασίες που απαιτούν πιο πολύ χρόνο για να γίνουν, ενώ έχει και την τάση να χάνει συνεχώς πράγματα. Για το κομμάτι της Υπερκινητικότητας το ίδιο εγχειρίδιο αναφέρεται σε δύο κυρίως συμπτώματα 1)την δυσκολία του παιδιού να μείνει ήσυχο σε μία θέση: για παράδειγμα, σηκώνεται συνεχώς από τη θέση του, παίζει με τα δάχτυλά του και δεν μπορεί να απολαύσει ήσυχες δραστηριότητες που δεν απαιτούν έντονη σωματική δραστηριότητα) και 2)την έντονη παρορμητικότητα η οποία μπορεί να πάρει πολλές μορφές: διακόπτει τον συνομιλητή του, δεν περιμένει τη σειρά του για να παίξει, ενοχλεί συνεχώς τους άλλους κ.α.

Παρά την σχετικά μεγάλη συχνότητα της διαταραχής και τα πολυάριθμα διαγνωστικά εργαλεία που έχουν δημιουργηθεί για την έγκαιρη διάγνωσή της, τα βασικά αίτια που την προκαλούν παραμένουν άγνωστα. Σε γενικές γραμμές η έρευνα στον τομέα αυτό κατευθύνεται ταυτόχρονα προς και τους δύο βασικούς άξονες που χαρακτηρίζουν το σύνολο των γνωστικών και ψυχολογικών διαταραχών: το περιβάλλον και τη βιολογία. Αν και το περιβάλλον και ο τρόπος ανατροφής φαίνεται πως παίζουν ένα σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη της διαταραχής, το τελευταίο διάστημα παρατηρείται ένα έντονο ενδιαφέρον για το βιολογικό υπόβαθρο της ΔΕΠΥ.

Χάρη στην εξέλιξη των εργαλείων νευροαπεικόνισης πλέον μπορούμε σχετικά εύκολα να εντοπίσουμε τις πιθανές διαφορές στον τρόπο λειτουργίας του νευρικού συστήματος μεταξύ ατόμων με ΔΕΠΥ και του κανονικού πληθυσμού. Ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του 90 νευροψυχολογικές έρευνες υπογράμμισαν τον σημαντικό ρόλο του πρόσθιου λοβού και των βασικών γαγγλίων σε γνωστικές διεργασίες όπως η προσοχή και η εκτέλεση εντολών, όπως επίσης και την σχέση των περιοχών αυτών με τον έλεγχο της παρορμητικότητας. Για την ακρίβεια ήδη από τα μέσα του 18ου αιώνα υπήρχαν νευρολογικές ενδείξεις του ρόλου που παίζει ο πρόσθιος λοβός στην συμπεριφορά μας. Μία από τις πιο κλασσικές περιπτωσιακές μελέτες είναι αυτή του Φινέα Γκέιτζ. Ο Φινέας Γκέιτζ ήταν ένας εργάτης των σιδηροδρόμων ο οποίος είχε ένα πολύ σοβαρό ατύχημα στο κεφάλι, με αποτέλεσμα ο πρόσθιος αριστερός λοβός του να υποστεί ανεπανόρθωτη βλάβη. Αυτό που παρατήρησαν οι νευρολόγοι της εποχής ήταν η πολύ ξαφνική αλλαγή στον χαρακτήρα του μετά το ατύχημα. Ενώ ήταν ένας ήρεμος και πολύ ευγενικός άντρας, ξαφνικά έγινε εγωιστής, απρόσεκτος, αθυρόστομος και υπερκινητικός. Η παρατήρηση ότι τα άτομα με ΔΕΠΥ παρουσιάζουν προβλήματα σε ένα σύνολο συμπεριφορών που σχετίζονται με την λειτουργία του πρόσθιου λοβού, είχε ως αποτέλεσμα η επιστημονική έρευνα να στραφεί προς τη μελέτη των πιθανών δυσλειτουργικών στην περιοχή αυτή. Και πράγματι, νευρολογικές έρευνες επιβεβαίωσαν πως ο πρόσθιος λοβός των παιδιών με ΔΕΠΥ έχει μικρότερο μέγεθος σε σχέση με τον μέσο πληθυσμό, ενώ παρατηρούνται ανωμαλίες και στο μέγεθος άλλων περιοχών του “βαθιού εγκεφάλου”2 , όπως είναι τα βασικά γάγγλια, ο κερκοφόρος πυρήνας και η ωχρά σφαίρα. Επιπλέον έχει βρεθεί πως ο μεταβολισμός των περιοχών αυτών, όπως και των περιοχών που σχετίζονται με την επεξεργασία κιναισθητικών δεδομένων (για παράδειγμα αριστερός κιναισθητικός φλοιός) είναι σημαντικά πιο αργός στα άτομα με ΔΕΠΥ, γεγονός που αποτελεί ένδειξη ότι οι περιοχές αυτές σε κάποιο βαθμό υπολειτουργούν.

Πέρα από το επίπεδο των εγκεφαλικών ανωμαλιών, η έρευνα έχει επεκταθεί και στο νευροχημικό πεδίο, καθώς ήδη από την δεκαετία του 80 είχαν αναπτυχθεί διάφορες θεωρίες γύρω από την ανάπτυξη της ΔΕΠΥ σύμφωνα με τις οποίες τα συμπτώματα οφείλονταν σε γενικότερες νευροχημικές ανισορροπίες του κεντρικού νευρικού συστήματος. Συγκεκριμένα, το ενδιαφέρον είχε επικεντρωθεί στα λεγόμενα μονοαμινεργικά συστήματα, στα οποία εμπλέκονται νευροδιαβιβαστές όπως η σεροτονίνη, η ντοπαμίνη και η νορεπινεφρίνη3 , κυρίως λόγω της πολύ πετυχημένης θεραπευτικής δράσης διεγερτικών φαρμάκων όπως η ουσία Ritalin η οποία στοχεύει στην εξισορρόπηση της λειτουργίας των συστημάτων αυτών. Αξίζει να σημειωθεί πως οι νευροδιαβιβαστές αυτοί υπάρχουν σε μεγάλες συγκεντρώσεις στα εγκεφαλικά κέντρα ελέγχου της συμπεριφοράς (π.χ. αυτό που ελέγχει τις ακούσιες/αυτόματες κινήσεις) αλλά και στα συστήματα που σχετίζονται με την αντίδραση στην επιβράβευση και την τιμωρία. Η υπόθεση αυτή φαινόταν πολύ σωστή και τεκμηριωμένη, όμως όταν τα ίδια φάρμακα δοκιμάστηκαν σε άτομα του γενικού πληθυσμού που δεν είχαν συμπτώματα ΔΕΠΥ φάνηκε πως η ίδια ουσία είχε ακριβώς τα ίδια συμπτώματα (μείωση της ενεργητικότητας και της παρορμητικότητας). Αυτά τα ευρήματα έδειξαν πως μπορεί μεν η επέμβαση στα μονοαμινεργικά κέντρα να μειώνει τα συμπτώματα, όμως δεν είναι αυτά η πραγματική αιτία που προκαλεί την ΔΕΠΥ4 . Παρά τα αντιφατικά συμπεράσματα στα οποία έφτανε πολλές φορές η επιστημονική κοινότητα, σταδιακά άρχισε να γίνεται όλο και πιο αποδεκτό πως η δυσλειτουργία τουλάχιστον κάποιων πιο συγκεκριμένων μονοαμινεργικών συστημάτων -κυρίως αυτά που σχετίζονται με την ντοπαμίνη και την νορεπινεφρίνη- προκαλεί την ΔΕΠΥ. Ακόμη και σήμερα η πιο διαδεδομένη φαρμακοθεραπεία για την ΔΕΠΥ είναι η χορήγηση διεγερτικών φαρμάκων με βάση την μεθηλφενιδάδη (Ritalin) και αμφεταμίνες. Αυτές οι ουσίες επεμβαίνουν στον κύκλο απελευθέρωσης ντοπαμίνης και νοναδρεναλίνης αυξάνοντας τη δραστηριότητα των συγκεκριμένων νευροδιαβιβαστικών κέντρων, κάτι που έχει ως αποτέλεσμα την μείωση των συμπτωμάτων.

Βεβαίως ένα βασικό ερώτημα που πρέπει να απαντηθεί είναι εάν αυτή η υπολειτουργικότητα ή/και οι ανωμαλίες που παρατηρούνται στο κεντρικό νευρικό σύστημα ατόμων με ΔΕΠΥ προκαλούν τα συμπτώματα της διαταραχής ή είναι άμεσα/έμμεσα αποτελέσματά της. Ένας τρόπος να δοθεί κάποια απάντηση στο ερώτημα αυτό είναι να μελετηθεί το περιβάλλον του παιδιού και να αναλυθεί κατά πόσο οι συγγενείς τους παρουσιάζουν ΔΕΠΥ ή άλλες σχετικές διαταραχές. Πράγματι, έρευνες στο περιβάλλον των παιδιών με ΔΕΠΥ έχουν δείξει ότι η διαταραχή εμφανίζεται πολύ συχνά στους βιολογικούς συγγενείς τους. Αυτό που είναι σημαντικό όμως είναι πως μελέτες με υιοθετημένα παιδιά έχουν δείξει πως όταν ένα παιδί χαρακτηρίζεται από υπερενεργητικότητα, τότε είναι πολύ πιθανό οι βιολογικοί συγγενείς του -όπως τα βιολογικά αδέρφια ή οι βιολογικοί γονείς του- να έχουν επίσης υψηλά ποσοστά υπερενεργητικότητας5 . Οι έρευνες με υιοθετημένα παιδιά είναι σημαντικές καθώς βασίζονται στην υπόθεση πως εάν ένα χαρακτηριστικό αναπτύσσεται περισσότερο βάσει βιολογικών παραγόντων και λιγότερο βάσει του περιβάλλοντος στο οποίο μεγαλώνει το κάθε άτομο, τότε οι βιολογικοί συγγενείς υιοθετημένων παιδιών θα παρουσιάζουν το χαρακτηριστικό αυτό πολύ πιο συχνά σε σχέση με τους μη-βιολογικούς συγγενείς.

Πέραν του ενδιαφέροντος για τις έρευνες με υιοθετημένα παιδιά, είναι σημαντικό να υπογραμμίσουμε πως υπάρχουν διάφορες έρευνες που αναφέρουν μια σειρά από διαφορετικά βιολογικά αίτια που οδηγούν στην ανάπτυξη ΔΕΠΥ. Υπάρχουν σημαντικές ενδείξεις πως τα άτομα με ΔΕΠΥ συχνά έχουν ιστορικό λοιμώξεων, προγεννητικών (π.χ. χρήση ουσιών από τη μητέρα) και περιγεννητικών προβλημάτων (χαμηλό βάρος κατά τη γέννηση)6 . Για παράδειγμα, η κατάχρηση μεγάλων ποσοτήτων αλκοόλ από τη μητέρα έχει ως αποτέλεσμα το παιδί να γεννηθεί με μειωμένο βάρος, ενώ υπάρχει μεγάλο ρίσκο για εγκεφαλικές ανωμαλίες και βιολογικά προβλήματα τα οποία μπορεί να είναι γνωστικές διαταραχές (π.χ. ΔΕΠΥ) έως πολύ σοβαρές σωματικές ασθένειες (π.χ. καρδιακή ανεπάρκεια). Επιπλέον, υπάρχουν ενδείξεις πως ορισμένες εγκεφαλικές κακώσεις σε συγκεκριμένα σημεία του εγκεφάλου -συγκεκριμένα του πρόσθιου λοβού- είναι πιθανόν να προκαλέσουν τουλάχιστον ορισμένα από τα βασικά συμπτώματα της ΔΕΠΥ7 , όπως ακριβώς συνέβη και με την περίπτωση του Φινέα Γκέιτζ που παρουσιάσαμε λίγο πιο πάνω. Φυσικά αυτό σε καμία περίπτωση δεν σημαίνει πως όλα τα παιδιά που υπέστησαν κάποιου είδους κρανιοεγκεφαλική κάκωση στον πρόσθιο λοβό θα αναπτύξουν απαραίτητα την διαταραχή.

Η σημαντικότητα όλων αυτών των ερευνών, από τόσες πολλές οπτικές γωνίες, είναι προφανής καθώς συνεισφέρουν σημαντικά στην κατανόηση των βαθύτερων αιτιών της διαταραχής και μπορούν να δείξουν τον δρόμο για την καλύτερη δυνατή πρόληψη της. Η πρόληψη είναι πάντοτε προτιμότερη από την αντιμετώπιση μιας διαταραχής, είτε αυτή είναι βιολογική, είτε ψυχολογική. Υπό το σκεπτικό αυτό η ανάπτυξη πολλών διαφορετικών εργαλείων για την έγκαιρη αντιμετώπιση της ΔΕΠΥ είναι κάτι παραπάνω από θεμιτή۬۬ είναι απαραίτητη. Όταν έχουν εμφανιστεί ήδη οι πρώτες ενδείξεις της διαταραχής (αποσπασμένη προσοχή, ανησυχία, παρορμητικότητα κ.α.) και έρθει το παιδί στον ειδικό λειτουργό ψυχικής υγείας μπορεί να είναι ήδη σχετικά αργά, καθώς δεν είναι λίγοι οι γονείς που καθυστερούν να αναγνωρίσουν τα σημάδια της ΔΕΠΥ, όχι φυσικά λόγω αδιαφορίας αλλά μάλλον λόγω απειρίας. Πολλά παιδιά, ιδιαίτερα της προσχολικής ηλικίας είναι φυσικά υπερκινητικά, φλύαρα και απρόσεκτα χωρίς αυτό να σημαίνει πως πάσχουν απαραίτητα από ΔΕΠΥ. Αυτό όμως ομολογουμένως κάνει πιο δύσκολο τον εντοπισμό των παιδιών που έχουν όντως αυτή την διαταραχή προσοχής. Μια βασική διαφορά των φυσιολογικά ανήσυχων παιδιών και των παιδιών με ΔΕΠΥ που είναι εντοπίζεται σχετικά εύκολα είναι η ηλικία έναρξης της απρόσεκτης και επικίνδυνης συμπεριφοράς. Τα παιδιά με την διαταραχή εμφανίζονται υπερδραστήρια ήδη από πολύ μικρές ηλικίες. Για παράδειγμα, έχει αναφερθεί πως ήδη από την ηλικία του 1,5 έτους τα παιδιά αυτά εμφανίζουν ενδείξεις υπερκινητικότητας ακόμη και στον ύπνο τους8 . Στο σημείο αυτό θα πρέπει να τονίσουμε πως η αντίληψη που επικρατεί ότι η ΔΕΠΥ εμφανίζεται στα μικρά παιδιά και εξαφανίζεται όταν αυτά μεγαλώσουν είναι λανθασμένη. Σύμφωνα με μακροχρόνιες έρευνες στον χώρο φαίνεται πως τα παιδιά που παρουσίασαν συμπτώματα ΔΕΠΥ, συνέχισαν να τα εμφανίζουν ακόμη και κατά την περίοδο της εφηβικής ηλικίας σε ένα ποσοστό της τάξεως του 50-70%9 . Όπως συμβαίνει με τις σωματικές ασθένειες, και εδώ ισχύει το βασικό “αξίωμα” πως όσο το νωρίτερα γίνει η διάγνωση τόσο το καλύτερο για όλους.

]]>

Πηγές / Διαβάστε περισσότερα

  1. American Psychiatric Association: Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, Fourth Edition, Text Revision. Washington, DC, American Psychiatric Association, 2000. []
  2. Castellanos, F.X., Giedd, J.M., Marsh, W.L., et al. (1996). Quantitative brain magnetic resonance imaging in ADHD. Archives of General Psychiatry, 53, 607-616. []
  3. Shaywitz, B. A. et al.. (1983). Attention deficit disorder: Quantitative analysis of CT. Neurology, 33, 1500-1503 []
  4. Rapoport, J. L. et al. (1974). Minor physical anomalies and plasma dopamine-beta-hydroxylasc activity in hyperactive boys. American Journal of Psychiatry, 131, 386-390 []
  5. Sprich, S. et al. (2000). Adoptive and Biological Families of Children and Adolescents With ADHD. Child and Adolescent Psychiatry. 39(11), 1432-1437. []
  6. Knopik, V. et al.  (2005). Contributions of parental alcoholism, prenatal substance exposure, and genetic transmission to child ADHD risk: a female twin study. Psychological Medicine, 35, 625-635 []
  7. Heilman, K. M., & Valenstein, E. (1979). Clinical neuropsychology. New York: Oxford, University Press. []
  8. Davison, G.C. & Neale, J.M. (1993). Abnormal Psychology. USA: John Wiley & Sons Inc []
  9. Mannuzza, S.  et al. (1991). Hyperactive boys almost grown up: 5. Replication of psychiatric status. Archives of General Psychiatry, 48, 77-83 []
07 Σεπ 2010

Μικρά και Ενδιαφέροντα #17

  • Εάν έχετε δει την ταινία Inception τότε είναι σχεδόν σίγουρο ότι θα έχετε αρκετές απορίες σχετικά με την επιστημονική και ψυχολογική βάση πολλών από αυτά που αναφέρονται στο σενάριό της. Παρόλο που οι συσκευές και οι ιδέες που αναφέρονται εκεί έχουν λίγη σχέση με τις παρούσες έρευνες και ευρήματα της Νευροψυχολογίας, είναι σίγουρο ότι οι σεναριογράφοι και ο σκηνοθέτης μελέτησαν αρκετά την ψυχαναλυτική θεωρία, η οποία πρωταγωνιστεί σε όλη τη διάρκεια της ταινίας. Το Mind Hacks κάνει μια αναφορά στις αλήθειες και στους μύθους που αναφέρονται στο Inception, οπότε όσοι ενδιαφέρεστε, ρίξτε μια ματιά [Mind Hacks]
  • Η συναισθηματική ανασφάλεια είναι ένα από τα πιο συχνά προβλήματα που εμφανίζονται στη σχέση των ζευγαριών. Νέες έρευνες αποκαλύπτουν πως το αίσθημα πως δεν μπορείς να στηριχτείς στους ανθρώπους του κοινωνικού σου περιβάλλοντος, εκτός από ενοχλητικό, είναι και επικίνδυνο για την υγεία. Συγκεκριμένα, όσοι έχουν χρόνια προβλήματα ανασφάλειας, έχουν αυξημένες πιθανότητες να αναπτύξουν καρδιακές παθήσεις στο μέλλον. [APA]
  • Μία νέα αμερικάνικη έρευνα στον τομέα της βιολογίας αποκαλύπτει πως η σχολική αποτυχία φαίνεται να συνδέεται άμεσα με τα γονίδιά που είναι υπεύθυνα για την παραγωγή ντοπαμίνης, μιας ουσίας που μεταξύ άλλων σχετίζεται και με το μνημονικό σύστημα. Βρέθηκε πως οι μαθητές που είχαν χαμηλές βαθμολογίες σε κάποια από τα βασικά μαθήματα (γλώσσα, μαθηματικά, φυσική και ιστορία) είχαν μια συγκεκριμένη αλληλουχία γονιδίων ντοπαμίνης, η οποία ήταν διαφορετική από τους μαθητές που είχαν καλύτερη σχολική επίδοση. Τρομακτικό αποτέλεσμα; Μπορεί… [Florida State University]
  • Το Psychology Today φιλοξενεί ένα πολύ ενδιαφέρον άρθρο με θέμα τα άτομα που πιστεύουν ότι έχουν απαχθεί από εξωγήινους. Σε αυτό περιγράφονται περιπτώσεις «απαγωγής», αλλά και ερευνητικά δεδομένα γύρω από τους «απαχθέντες» και τα κοινά χαρακτηριστικά προσωπικότητας ή/και ψυχολογικών τραυμάτων που έχουν μεταξύ τους. [Psychology Today]
  • Ψυχο… ιστορικά

    Σαν σήμερα, στις 7 Σεπτεμβρίου 1707 γεννήθηκε ο George Louis Buffon, ένας από τους πιο σημαντικούς Γάλλους φυσιοδίφες. Ο Buffon πέρα από φυσιοδίφης ήταν και μαθηματικός και κοσμολόγος, αλλά είναι ευρύτερα γνωστός γιατί ήταν από τους πρωτεργάτες της ιδέας της βιολογικής προσαρμογής, η οποία αργότερα αποτέλεσε τον πυρήνα της δαρβινικής θεωρίας. Φυσικά ο Buffon δεν μπορούσε να αμφισβητήσει ανοιχτά την θρησκευτική εκδοχή της δημιουργίας του ανθρώπου (ένα θέμα που αρχικά και ο Δαρβίνος δεν τόλμησε να αγγίξει για προσωπικούς λόγους), αλλά παρατήρησε ότι οι οργανισμοί έχουν την ικανότητα να προσαρμόζονται στο περιβάλλον τους και να αφήνουν απογόνους που είναι ακόμη καλύτερα προσαρμοσμένοι σε αυτό.

    ]]>

    05 Ιούλ 2010

    Μικρά και Ενδιαφέροντα #10

  • To Mind Hacks κάνει μια σύντομη αναφορά σε μια διαταραχή που δεν είχα ξανακούσει: το σύνδρομο ψεύτικης εγκυμοσύνης στους άνδρες (Couvade Syndrome)! Εν συντομία, κάποιοι άνδρες αναπτύσουν κάποια από τα συμπτώματα της εγκυμοσύνης, συνήθως όταν οι σύντροφοί τους περιμένουν παιδί. Τα συμπτώματα συμπεριλαμβάνουν και αύξηση της προλακτίνης(!) στους άνδρες. Να σημειωθεί πως η προλακτίνη είναι η ουσία που είναι υπεύθυνη για την παραγωγή γάλακτος. [Mind Hacks]
  • Το ShrinkWrapped blog έχει ανεβάσει ένα πολύ ενδιαφέρον άρθρο για την ψυχολογία των γονέων που έρχονται αντιμέτωποι με μια έκτρωση. Μιλάει για το χρονικό σημείο που το έμβρυο αποκτάει ψυχολογική υπόσταση για τους γονείς, ακόμη και αν βιολογικά είναι ακόμη μια άμορφη μάζα από μερικές εκατοντάδες κύτταρα, αλλά και για την προσωπικότητα των γονέων που καταλήγουν στη δύσκολη απόφαση της έκτρωσης. [ShrinkWrapped]
  • Σύμφωνα με μια πρόσφατη έρευνα που παρουσιάστηκε σε ένα επιστημονικό συνέδριο στο Oregon, το μέγεθος των… ποδιών(!) μιας γυναίκας σχετίζεται θετικά με το πόσο ελκυστικό θεωρείται το πρόσωπό της από τον ανδρικό πληθυσμό. Το αντίστοιχο χαρακτηριστικό στους άνδρες βρέθηκε πως είναι το μήκος του κορμού. Οι βιολόγοι και οι εξελικτικοί ψυχολόγοι προσπαθούν να ερμηνεύσουν αυτά τα αποτελέσματα [New Scientist]
  • Ψυχο…ιστορικά

    Σαν σήμερα, στις 5 Ιουλίου 1983, δικαστήριο της Νέας Υόρκης αποφάσισε πως οι καταθέσεις μαρτύρων υπό ύπνωση δεν θεωρούνται αξιόπιστες, και επομένως δεν πρέπει να λαμβάνονται υπόψη για την τελική ετυμηγορία. Αυτή η απόφαση είχε μεγάλο αντίκτυπο στον τρόπο με τον οποίο θα χρησιμοποιούνταν δεδομένα που συλλέχθηκαν από άτομα που βρίσκονταν υπό ύπνωση, και επομένως περιόρισε σημαντικά τον ρόλο των καταθέσεων ψυχιάτρων-ειδικών μαρτύρων που χρησιμοποιούσαν αυτή την αμφιλεγόμενη -έως και σήμερα- μέθοδο ψυχοθεραπείας (και απόσπασης πληροφοριών).]]>

    04 Ιούν 2010

    Μικρά και Ενδιαφέροντα #6

  • Νέες έρευνες μοριακής βιολογίας αποκαλύπτουν το μυστικό της επιτυχίας του βελονισμού. Αυτό δεν είναι άλλο από την έκκριση αδενοσίνης, μια ουσία με αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες που μειώνει το αίσθημα του πόνου. [Ελεύθερος Νευρώνας]
  • Σύμφωνα με μια έρευνα του Πανεπιστημίου του Köln, κάποιες μικρές προλήψεις (π.χ. χρήση γουριών, σταύρωμα δαχτύλων κτλ) μπορούν να βελτιώσουν την επίδοσή μας σε κινητικές και γνωστικές λειτουργίες. [PsyBlog]
  • Η σχιζοφρένεια και η δημιουργικότητα διαχωρίζονται με μια λεπτή γραμμή. Η νευροφυσιολογία των ιδιαίτερα δημιουργικών ατόμων μοιάζει με αυτή των σχιζοφρενών. Συγκεκριμένα, ο εγκέφαλος φιλτράρει λιγότερο τις σκέψεις βάσει λογικής, με αποτέλεσμα να εκφράζουν περισσότερες σκέψεις δίχως λογική συνέχεια. [BBC Health News]
  • Δυστυχώς για τους λάτρεις του καφέ, τα αποτελέσματα νέας έρευνας για τις ιδιότητες της καφεΐνης υποστηρίζουν ότι η ουσία αυτή δεν έχει τις διεγερτικές ιδιότητες που έως τώρα πιστεύαμε ότι είχε. [Medical News Today]
  • Το Psychology Today παρουσιάζει και σχολιάζει την ιστορία της Kelly Preston, της συζύγου του Travollta, που έμεινε έγκυος στα 47 της χρόνια. Το νέο παιδί έρχεται να καλύψει το κενό που άφησε πίσω του ο χαμός του 16χρονου γιου του ζευγαριού. [Psychology Today]
  • Ψυχο…ιστορικά

    Σαν σήμερα, στις 4 Ιουνίου 1938, ο Σίγκμουντ Φρόυντ, έχοντας εβραϊκή καταγωγή, αναγκάστηκε να φύγει από την Αυστρία υπό την πίεση της ναζιστικής Γερμανίας. Τα βιβλία του Φρόυντ όχι μόνο απαγορεύτηκαν στις χώρες του Γ’ Ράιχ, αλλά κάηκαν, καθώς οι Ναζί ήθελαν να ξεχαστεί κάθε λέξη που γράφτηκε από αυτόν. Με τη βοήθεια του  Anton Sauerwald, ενός υψηλόβαθμου Ναζί που ανέλαβε την υπόθεση του Φρόυντ, ο πατέρας της ψυχαναλυτής κατάφερε να φύγει στο Παρίσι (κ από εκεί στο Λονδίνο), ώστε «να πεθάνει ελεύθερος», όπως είχε δηλώσει ο ίδιος. Μάλιστα, πριν αναχωρήσει, οι Ναζί τον ανάγκασαν να υπογράψει  μια δήλωση στην οποία αναφερόταν ότι οι άντρες της Γκεστάπο του συμπεριφέρθηκαν με σεβασμό. Ο Φρόυντ υπέγραψε, αλλά στο έγγραφο πρόσθεσε το ακόλουθο σαρκαστικό σχόλιο: «Με μεγάλη μου χαρά, προτείνω την Γκεστάπο στον οποιοδήποτε».
    ]]>