29 Οκτ 2013

Χωρίζω; Η συναισθηματική κατάσταση πριν και μετά το διαζύγιο

Εδώ και καιρό, νιώθεις δυσαρέσκεια μέσα στο γάμο σου, υπάρχουν τσακωμοί, ευερέθιστη διάθεση, διαφορετικές απόψεις στην αντιμετώπιση των κοινών θεμάτων της οικογένειας, συναισθηματική απομόνωση, πικρία, απογοήτευση. Παρόλ΄αυτά , μια δύναμη σε τραβάει στο να μείνεις στη σχέση, να το παλέψεις, να δώσεις κι άλλη ευκαιρία, να μην παραδόσεις ό,τι έχτιζες μαζί με το σύντροφό σου τόσο καιρό. Τι θα απογίνουν όλα αυτά τα κοινά που δημιουργήσατε με τόσο κόπο, τα κοινά πράγματα και τα κοινά όνειρα και κυρίως τα ίδια σας τα παιδιά;

Η απόφαση του χωρισμού είναι δύσκολη, γιατί ο χωρισμός είναι μια απώλεια, όπου χάνεις τα δεδομένα σου, κλονίζεται η ισορροπία και η αίσθηση ασφάλειας μέσα σου και συχνά, ακόμα και αν δεν τα πας καλά με το σύντροφό σου, νιώθεις αδυναμία να τον εγκαταλείψεις ή δεν μπορείς να φανταστείς τη ζωή σου χωρίς αυτόν.

Ποιος θα είσαι, αν δεν είσαι αυτός που ήσουν τόσο καιρό; Αυτό το βήμα, είναι πραγματικά μεγάλο. Είναι μια σημαντική απόφαση, που θα φέρει πολλές αλλαγές, σε ρεαλιστικό και συναισθηματικό επίπεδο, είναι μια απόφαση για αποδόμηση και επανα-δόμηση του εαυτού και της καθημερινότητας. Και μαζί με τα πρακτικά ζητήματα φέρει έντονα συναισθήματα και ένα πλήθος νέων καταστάσεων στις οποίες καλείσαι να ανταποκριθείς.

Τυπικά, η διαδικασία του συναισθηματικού χωρισμού ξεκινά αρκετά χρόνια πριν τη στιγμή της τελειωτικής απόφασης ότι «χωρίζω», όταν ένας από τους δύο συζύγους αρχίζει να βιώνει ένα συνδυασμό συναισθημάτων, όπως απογοήτευση, δυσαρέσκεια, άγχος και απομόνωση.

Οι μελέτες στο θέμα του χωρισμού δείχνουν, ότι στο 70 με 90% των διαζυγίων ο ένας σύζυγος θέλει να βγει από το γάμο, ενώ ο άλλος δεν θέλει. Μιας και ο ένας από τους δύο συζύγους έχει ξεκινήσει τη διαδικασία του χωρισμού συναισθηματικά μέσα του ήδη πριν καιρό, η στιγμή που πράγματι θα ξεκινήσει η νομική διαδικασία, βρίσκει τον άλλο σύζυγο απροετοίμαστο συναισθηματικά και σε κατάσταση σοκαριστική. Έτσι, συχνά γίνεται μια ακόμα προσπάθεια συμφιλίωσης, γεγονός που ίσως εξηγεί γιατί το 50% περίπου των αιτήσεων διαζυγίων αποσύρεται.

Στάδιο προ του διαζυγίου- ή στάδιο της στάθμισης της απόφασης

Κατά τη διάρκεια αυτού του σταδίου, που ίσως ακόμα δεν έχει σκεφτεί κάποιος καν το να χωρίσει, ο ένας από τους δύο συζύγους συνήθως νιώθει συναισθήματα ανικανοποίητου, απομόνωσης-κλεισίματος στον εαυτό, μοναξιάς και απελπισίας. Συχνά προσπαθεί να βρει τρόπους και λύσεις να τα αντιμετωπίσει ή να αμυνθεί σε αυτά, όπως το να καβγαδίζει σε μια προσπάθεια να «αλλάξει» τον σύντροφό του, σύναψη εξωσυζυγικής σχέσης, υπερβολική ενασχόληση με τα επαγγελματικά και γέμισμα του χρόνου με δραστηριότητες μακριά από τον σύντροφο κλπ.

Αν οι προσπάθειες αυτές δεν φέρουν κάποιο αποτέλεσμα και ο σύζυγος αποφασίσει να ανακοινώσει ότι θέλει διαζύγιο, τότε ο άλλος, συχνά θα περιέλθει σε μια κατάσταση άρνησης-μη αποδοχής του αιτήματος, και άμυνας-αυτοπροστασίας.

Ο  σύζυγος που απορρίπτεται, επέρχεται σε μια κατάσταση συναισθηματικού χάους, αγωνίας, δυσπιστίας και θυμού. Κατά την περίοδο αυτή μπορεί να προσπαθήσει να «σώσει τα κεκτημένα», όπως  ζητώντας βοήθεια από φίλους, συμβούλους, ή ακόμα και απειλώντας τον σύντροφό του για παράδειγμα ότι δεν θα μπορεί να ανταπεξέλθει στη ζωή οικονομικά χωρίς αυτόν. Είναι σημαντικό να κατανοήσουμε, ότι ο θυμός είναι δευτερεύον συναίσθημα, που από κάτω του βρίσκονται πρωταρχικά συναισθήματα πόνου, φόβου, ταπείνωσης, απώλειας, εγκατάλειψης και αδυναμίας.

Μετά την απόφαση για χωρισμό

Η διαδικασία του διαζυγίου συνεχίζει με πολλές επίπονες καταστάσεις όπως την επίσκεψη σε δικηγόρους, εκτιμητές περιουσίας, συμβούλους, δικαστές κλπ για τη διευθέτηση των οικονομικών θεμάτων και των θεμάτων επιμέλειας των παιδιών.

Συχνά αυτή η περίοδος είναι μια «εμπόλεμη» περίοδος, ιδιαίτερα δυσάρεστη, στην οποία μπορεί να κορυφωθούν τα αρνητικά συναισθήματα σε μίσος, επιθετικότητα, βαθιά θλίψη,  φόβο, πικρία, αγανάκτηση, αποστροφή και τελειωτική απαξίωση προς το πρώην σύντροφο.

Ακόμη, η όλη κατάσταση μπορεί να συντείνει σε μείωση της αυτοεκτίμησης, σε αυτό-αμφισβήτηση, βίωμα ενοχών, ενώ ταυτόχρονα χάνεται η αίσθηση της ασφάλειας και της εμπιστοσύνης γενικότερα στην προσωπικότητα και τη ζωή και υπάρχει άγχος και ψυχική πίεση, ακόμα και πανικός. Μερικοί άνθρωποι που δεν αντέχουν αυτήν την- ουσιαστικά κατάσταση «κρίσης», μπορεί να υιοθετήσουν μια παθητική στάση, όπως το να αποσυρθούν, να «παραιτηθούν» και να απομακρυνθούν από τη «διαμάχη».

Στο στάδιο μετά το διαζύγιο, πλέον ο κάθε σύντροφος έχει εισέλθει σε με μια νέα φάση της ζωής του, όπου θα χρειαστεί να την επαναπροσδιορίσει, που σημαίνει να επαναπροσδιορίσει τους ρόλους και την ταυτότητά του, την καθημερινότητά του και γενικότερα, να οργανώσει τον εαυτό και τη ζωή του με νέο τρόπο.

Τα συναισθήματα του φόβου, της αναποφασιστικότητας, της μοναξιάς και της αυτό αμφισβήτησης, μπορεί να υπάρχουν ακόμα. Ειδικά στις περιπτώσεις που οι σύζυγοι είναι και γονείς, που σημαίνει ότι θα πρέπει να συναντώνται και να συνεργάζονται στο μεγάλωμα των παιδιών, τα πράγματα γίνονται πιο περίπλοκα, καθώς αναγκάζονται να «αναβιώνουν» το χωρισμό με όλα τα συναισθήματα που περιγράψαμε, ξανά και ξανά.

Βλέπουμε λοιπόν ότι συχνά ο χωρισμός και το διαζύγιο είναι μια περίοδος που ξεκινά με δυσάρεστα συναισθήματα, εξελίσσεται σε μια μορφή «κρίσης»  που εν συνεχεία μας φέρνει σε μια μεταβατική περίοδο ανακατάταξης, έως να καταφέρουμε να δημιουργήσουμε τη νέα πραγματικότητα ζωής.

Τα συναισθήματα που περιγράψαμε παραπάνω, μπορεί να βιώνονται σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό και όσο πιο έτοιμους βρει και τους δύο συντρόφους η απόφαση για χωρισμό, η όλη διαδικασία μπορεί να αποβεί λιγότερο επίπονη.

Η συνεργασία σου με έναν ψυχοθεραπευτή, θα σε βοηθήσει προς αυτήν την κατεύθυνση, να περάσεις δηλαδή από όλη αυτή τη διαδικασία πιο ανώδυνα, και να διαχειριστείς και να ανταπεξέλθεις στις καταστάσεις με αποτελεσματικό τρόπο.

Προτεινόμενη Βιβλιογραφία

Bohannan, P. (Ed.), (1970). Divorce and After: An Analysis of the Emotional and Social Problems of Divorce. Garden City, NY: Doubleday.

Ahrons, C. & Rodgers, R.H. (1987). Divorced Families: A multidisciplinary Developmental View. New York: W.W. Norton.

Kaslow F. W. and Schwartz, L. L. (1987). The Dynamics of Divorce: A Life Cycle Perspective. New York: Brunner/Mazel.

Trafford, A. (1984). Crazy Time: Surviving Divorce. New York: Bantam Books.

Εισαγωγική Φωτογραφία

]]>

19 Αυγ 2013

Απιστία: Τι κάνω όταν ανακαλύπτω ότι ο/η σύζυγος μου με απατά

Τόσο οι υποψίες ότι ο/η σύζυγός μου με απατά, όσο και το γεγονός ότι πραγματικά συμβαίνει, έχει συχνά δυσβάσταχτες συνέπειες στη ψυχική υγεία του απατημένου ατόμου. Αν και το άτομο που απατά συχνά βρίσκεται σε κατάσταση έντονου στρες και ενοχών, κυρίως αν δεν είναι συναισθηματικά έτοιμο να τερματίσει την παράλληλη σχέση, το απατημένο άτομο βρίσκεται σε ακόμα πιό δυσμενή συναισθηματική θέση. Αισθήματα προδοσίας, απογοήτευσης, θυμού, άγχος για το άγνωστο, φόβος εγκατάλειψης, επαγρύπνηση ότι θα ξανασυμβεί, αίσθημα του αβοήθητου και ντροπή, αποτελούν μερικές από τις συναισθηματικές συνέπειες της ανακάλυψης της απιστίας.

Ο χωρισμός λόγω απιστίας, αν και είναι υψηλός, εντούτοις σε πολλές σχέσεις δεν αποτελεί βασικό παράγοντα εγκατάλειψης της συζυγικής σχέσης. Το ζευγάρι, παρόλη την κρίση, συνεχίζει να συμβιώνει ακόμα και μετά την απιστία. Η ουσία όμως δεν βρίσκεται στην απλή συμβίωση λόγω γάμου, παιδιών, οικονομικών θεμάτων, κοινωνική φήμη, κ.ο.κ αλλά στην ποιότητα της σχέσης. Μια ποιότητα που εαν δεν καλιεργηθεί, τότε η απιστία θα συνεχίσει με όλες τις αρνητικές της προεκτάσεις στη ζωή όλων των μελών της οικογένειας. Πάντα πυλώνας της ποιοτικής σχέσης είναι η εμπιστοσύνη, που δυστυχώς σε περιπτώσεις απιστίας παύει να υφίσταται.

Ερωτήματα, λοιπόν, όπως τα ακόλουθα είναι κύρια στο μυαλό του συντρόφου που έχει εξαπατηθεί:

  • Τι κάνω τώρα που ξέρω ότι με απατά;
  • Αν χωρίσω τον/την σύντροφό μου θα διευκολύνω το δρόμο προς την ερωμένη του ή τον εραστή της ;
  • Αν μείνω θα ξαναφτιάξει η σχέση μας όπως παλαιότερα;
  • Μπορεί να ξαναχτιστεί η εμπιστοσύνη; Πως;

Η αλήθεια είναι ότι δεν υπάρχει ξεκάθαρη απάντηση εξ’ αρχής στα πιό πάνω ερωτήματα. Αυτό συμβαίνει γιατί η επιτυχία της σχέσης έγκειται σε αμοιβαία προσπάθεια, κυρίως όμως από την πλευρά του ατόμου που απάτησε. Όλα θα εξαρτηθούν όμως από τη θέληση των δύο να ξαναπροσπαθήσουν για τη σχέση, τους λόγους που το κάνουν, τη σημασία του τρίτου προσώπου στη ζωή του ενός συζύγου, τις ανάγκες, το σύστημα αρχών και αξιών τους και την προσωπικότητα.

Αν και δεν υπάρχει έτοιμη συνταγή για τις πιό πάνω ερωτήσεις, εντούτοις υπάρχει έτοιμη συνταγή για το πως να ξανακερδιθεί η εμπιστοσύνη, που όπως προαναφέρθηκε είναι η βάση μιας υγιούς σχέσης. Οι πιό κάτω συστάσεις απευθύνονται σε συζύγους που θα ρισκάρουν να επανακτηθεί η εμπιστοσύνη στη σχέση τους στο ‘όλα ή τίποτα‘. Για τους συζύγους που μπορούν να συμβιβαστούν σε γάμους που θα υπάρξει δυσλειτουργία, γιατί έχουν σαν γνώμονα το ’αρκεί να μην τον/την χάσω‘, οι παρακάτω συστάσεις δε θα βοηθήσουν. Αντίθετα, θα προκαλέσουν περισσότερη αμηχανία, σύγχυση, άγχος και αντίσταση.

Βήματα για επανάκτηση εμπιστοσύνης

Διαφάνεια

Απαιτεί άμεση απόδειξη από τον/την σύντροφο που εξαπατά ότι έχει μετανιώσει και δε θα επαναλάβει την άταχτη συμπεριφορά. Τρόποι για εξασφάλιση της διαφάνειας: Δικαίωμα πρόσβασης του απατημένου ατόμου σε τόπους επικοινωνίας του/της συζύγου με το τρίτο πρόσωπο, π.χ. έλεγχος κινητού, ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, απόκτηση κωδικών προστασίας των προσωπικών μηνυμάτων του συντρόφου σε κινητή τηλεφωνία και διαδύκτιο. Παρουσία απατημένου ατόμου στην τηλεφωνική ή γραπτή επικοινωνία που θα συντάξει το άτομο που απατά στην ερωμένη ή στον εραστή της ότι θα διακοπεί η σχέση τους για πάντα.

Χρόνος μαζί

Γνώση του προγράμματος του/της συντρόφου που απατά και δημιουργία κοινών δραστηριοτήτων που θα φέρει τα δύο μέλη πιό κοντά συναισθηματικά. Για τους πρώτους μήνες, ύπαρξη αμοιβαίας συμφωνίας για άσκηση ελέγχου από το απατημένο άτομο για το που βρίσκεται ο/η σύζυγος, πόση ώρα περνά κάπου και ώρα που επιστρέφει σπίτι. Επίσης, στη συμφωνία περιλαμβάνεται και η αυθόρμητη επίσκεψη του απατημένου ατόμου σε όποιοδηποτε μέρος βρίσκεται ο/η σύζυγός του.

Επανεκτίμηση σχέσης

Το άμεσα επόμενο βήμα είναι πως χειρίζονται οι δύο σύντροφοι ξεχωριστά τους εαυτούς τους και μετά ο ένας τον άλλον. Μια σοβαρή κρίση αποτελεί πάντοτε και ευκαιρία απολογισμού και επανεκτίμησης του τι πήγε λάθος σε μια κατάσταση που έφτασε στο σημείο να καταρρεύσει. Έτσι, είναι υγιές το κάθε άτομο να δει ξεχωριστά το δικό του μερίδιο ευθύνης σ’αυτό που προέκυψε. Πολύ σημαντικό είναι να απαντηθούν στη σχέση τα εξής ερωτήματα:

  • Ποιές ανάγκες του ατόμου και ποιά συναισθήματα του κάλυπτε η δεύτερη σχέση;
  • Υπάρχει περίπτωση αυτές οι ανάγκες και τα συναισθήματα να καλυφθούν στη συζυγική σχέση; Aν ναι, πως.
  • Για ποιούς λόγους επιστρέφω στη συζυγική σχέση; Μπορώ να φανταστώ τον εαυτό μου να είμαι παντοτινά αφοσιωμένος/η στη συζυγική σχέση;

Υπάρχουν συνειδητοί και μη συνειδητοί λόγοι. Οι δεύτεροι χρήζουν βοήθεια ειδικού για να γίνουν αντιληπτοί. Αυτό συμβαίνει γιατί έγκεινται στα κοινωνικά πρέπει που το άτομο ίσως παρουσιάσει δυσκολία στο να τα διαχωρίσει από τα δικά του λογικο-συναισθηματικά πρέπει. Εάν δεν επιλυθεί το τελευταίο, τότε το άτομο που απατά και αποφασίζει να αφοσιωθεί μόνο στη σχέση που ‘πρέπει‘ έχει αυξημένο κίνδυνο να αναπτύξει μελλοντικά έντονες ψυχολογικές συγκρούσεις με άμεσες συνέπειες τόσο στη ψυχική όσο και στην σωματική του υγεία.

Απόκτηση νέου τρόπου επικοινωνίας και διατήρησής του

Από την κλινική μου εμπειρία, το κλειδί της σωστής διαχείρισης βρίσκεται πάντα στην ανοικτή επικοινωνία μεταξύ των δύο συντρόφων. Βέβαια, στις πλείστες των περιπτώσεων, αυτό το κλειδί είναι ήδη σκουριασμένο και αδούλευτο αρκετό χρονικό διάστημα προτού εμφανιστεί η απιστία.Εξού και η δυσκολία των δύο μελών να μάθουν ένα νέο χορό επικοινωνίας σε ένα καυτό πλέον δάπεδο. Όσο δύσκολη και επώδυνη μπορεί να είναι προσωρινά η αλήθεια που θα αναδυθεί από την ανοικτή επικοινωνία, εντούτοις έχει μακροπρόθεσμα υγιή αποτελέσματα.

Εάν το ζευγάρι δυσκολεύεται να διαχειριστεί ένα νέο ανοιχτό τρόπο επικοινωνίας, είναι βοηθητική η επίσκεψη και των δύο σε ψυχολόγο. Να θυμάστε ότι η επιστροφή στα συνήθη μοτίβα επικοινωνίας είναι πανεύκολη και πιθανό να οδηγήσει στις ίδιες δυσλειτουργικές συμπεριφορές. Συνήθως, απαιτείται χρόνος και συνεχή τριβή για να αποκτηθεί ένας νέος τρόπος επικοινωνίας.

Γενικά, τα πιο πάνω είναι αναγκαία να εφαρμοστούν για τη διαδικασία ανάπτυξης εμπιστοσύνης στην πληγωμένη σχέση. Εάν ο σύζυγος που απάτησε δεν είναι διαθέσιμος να μπει στην πιο πάνω διαδικάσια, τότε η πιθανότητα να συνεχίσει την άτακτη συμπεριφορά είναι αυξημένη. Όσο ελκυστικά κι αν είναι τα πιθανά επιχειρήματά του για να μην κάνει ότι του ζητήσατε, καλό είναι να πάρετε στα σοβαρά τις πράξεις του να μην το κάνει παρά τα λόγια ή τις δικαιολογίες του. Ακόμα όμως και μια φαινομενική επιτυχία για επανάκτηση της εμπιστοσύνης δε σημαίνει μόνιμη αλλαγή κι αυτό κάνει τη συνέχιση της πληγωμένης σχέσης ακόμα πιο περίπλοκη. Δηλαδή, ακόμα κι αν βάση των προαναφερθέντων βημάτων κερδηθεί η εμπιστοσύνη προσωρινά, το απατημένο άτομο είναι δύσκολο να ασκεί παντοτινό έλεγχο στο άλλο γιατί οι συνεχείς πιέσεις και ανασφάλεια πιθανό να φέρουν αντίθετα αποτελέσματα ακόμα κι αν ο/η σύζυγος είναι όντως αποφασισμένος/η να επανορθώσει.

Πολλοί έχουν αναφέρει ότι με άλλες τακτικές, όπως το να κάνουμε ταξίδια, εκδρομές, νέες δραστηριότητες για να αναζωογονήσουμε τη σχέση μας, είναι από μόνα τους ικανοποιητικά για να ξαναδώσουν πνοή σε μία σχέση ή για να ξεχαστεί το τρίτο πρόσωπο. Δυστυχώς, ποτέ μια συμπληρωματική βοήθεια, δε θεράπευσε από μόνη της βαθύτερες πληγές. Χρειάζεται ωριμότητα και από τις δύο πλευρές, χρειάζεται αλήθεια και ένα ζύγιασμα των αναγκών των δύο συζύγων, που θα οδηγήσει σε αποφάσεις που θα ωφελέσουν την υγεία όχι μόνο των δύο αλλά και των παιδιών που υπάρχουν ή που πρόκειται να υπάρξουν εαν το ζευγάρι συνεχίσει το γάμο του.

Εισαγωγική Φωτογραφία

]]>

19 Ιαν 2012

Περί μείωσης του αισθήματος του πόνου, των θετικών επιδράσεων του έγγαμου βίου και σεξιστικών στερεοτύπων

Μικρά και Ενδιαφέροντα #31

  • Όταν ήμασταν μικροί και χτυπούσαμε τα γόνατά μας η μαμά μας έκανε… μάκια για να περάσει ο πόνος. Παρόλο που εκ πρώτης όψεως μας φαίνεται αδιανόητο πως αυτή η αντιμετώπιση του πόνου είναι αποτελεσματική, νέες έρευνες αποδεικνύουν ότι όταν αισθανόμαστε τις καλές προθέσεις και την φροντίδα άλλων, πραγματικά μειώνεται το αίσθημα του πόνου! [e! Science News]
  • Καλά νέα για τους παντρεμένους! Σύμφωνα με μια έρευνα που μελέτησε την υγεία παντρεμένων ζευγαριών, ζευγαριών που συγκατοικούν και ελεύθερων ατόμων, έφτασε στο συμπέρασμα πως τα άτομα που είναι εντός γάμου έχουν καλύτερη ψυχολογική και σωματική υγεία από αυτά που απλώς συγκατοικούν και τους ελεύθερους. Φυσικά δεν αρκεί απλά η πράξη του γάμου. Το ζευγάρι θα πρέπει να φροντίζει να υπάρχουν καλές σχέσεις και ισορροπίες στο γάμο, διαφορετικά τα όποια οφέλη του έγγαμου βίου απλά εξαφανίζονται. [Science News]
  • Όλοι έχουμε ακούσει ότι οι άνδρες είναι καλύτεροι από τις γυναίκες στα μαθηματικά. Είναι γεγονός πως τα περισσότερα άτομα στις θετικές επιστήμες είναι γένους… αρσενικού, όπως είναι γεγονός ότι ακόμη και κατά την εφηβεία παρατηρούνται σημαντικές διαφορές μεταξύ αγοριών και κοριτσιών στις επιδόσεις τους στα μαθηματικά. Διάφορες θεωρίες προσπαθούν να εξηγήσουν αυτά τα ευρήματα, χρησιμοποιώντας από όρους βιολογίας έως κοινωνιολογίας. Μια ερευνητική ομάδα του Πανεπιστημίου του Μιζούρι υποστηρίζει ότι οι περισσότερες έρευνες πάνω σε αυτό το θέμα είναι μη αξιόπιστες, καθώς έχουν μεθοδολογικά προβλήματα ή κάνουν χρήση λανθασμένων στατιστικών αναλύσεων. [e! Science News]

Ψυχο…ιστορικά

Σαν σήμερα, στις 19 Ιανουαρίου 1798 γεννήθηκε ο Auguste Comte. Ο Comte ήταν γάλλος φιλόσοφος ο οποίος παρατήρησε ότι η ατομική συμπεριφορά διαμορφνεται και επηρεάζεται από διάφορες κοινωνικές δυνάμεις του περιβάλλοντος του ατόμου. Μάλιστα ήταν ο πρώτος που εισήγαγε στην φιλοσοφία και στην γενικοερη σφαίρα των επιστημών τον όρο «κοινωνιολογία» για να περιγράψει την συστηματική και αντικειμενική μελέτη αυτών των δυνάμεων. Θεωρείται ο πατέρας της σύγχρονης κοινωνιολογίας.

]]>

06 Σεπ 2008

Πόσο επηρεάζουν τα γονεϊκά πρότυπα την επιλογή συντρόφου;

Ο Freud υποστήριζε πως η ανάπτυξη όλων των πτυχών της προσωπικότητάς μας εξαρτώνται αποκλειστικά από τις εμπειρίες μας κατά την παιδική ηλικία. Έλεγε πως οι σχέσεις που αναπτύσσουμε με τους γονείς μας – και ιδιαίτερα με τον γονιό του αντίθετου φύλου- είναι τόσο σημαντικές που ολόκληρη η σεξουαλική μας ανάπτυξή μπορεί να διαταραχτεί από προβλήματα σχετιζόμενα με την προσκόλλησή μας σε αυτούς και τα πρότυπα που μας δίνουν. Όσον αφορά την επιλογή του συντρόφου ο Freud πίστευε πως τείνουμε να αναζητούμε συντρόφους που μας θυμίζουν εξωτερικά, αλλά και σε συμπεριφορικό επίπεδο, τους γονείς μας, ώστε να ανακυκλώσουμε την «ερωτικού τύπου» -με την φροϋδική έννοια του όρου φυσικά – σύνδεση που αφήσαμε ανολοκλήρωτη κατά την παιδική μας ηλικία.

Σχεδόν 100 χρόνια μετά και ενώ το σύνολο των ιδεών του Freud έχει αμφισβητηθεί έντονα, μία έρευνα του πανεπιστημίου του Pecs έρχεται να δικαιώσει τις φροϋδικές αντιλήψεις όσον αφορά την επιρροή των γονεϊκών προτύπων στην επιλογή συντρόφου.

Σε μια έρευνα που έγινε στο εν λόγω πανεπιστήμιο και στην οποία συμμετείχαν 52 οικογένειες (312 άτομα, ηλικίας μεταξύ 21 και 32 ετών), οι επιστήμονες βρήκαν σημαντικές συσχετίσεις μεταξύ των εξωτερικών χαρακτηριστικών των γονιών και των συντρόφων που επιλέγουν τα παιδιά τους. Συγκεκριμένα, οι γυναίκες τείνουν να επιλέγουν συντρόφους που μοιάζουν φυσιογνωμικά με τον πατέρα τους, ενώ οι άνδρες επιλέγουν συντρόφους που μοιάζουν εξωτερικά με τη μητέρα τους. Αυτή η στατιστικώς σημαντική συσχέτιση έχει μεταφραστεί από πολλούς ως υποστήριξη της ψυχοδυναμικής θεωρίας πάνω στο θέμα της επιλογής συντρόφων.

Φαίνεται δηλαδή πως ως παιδιά δημιουργούμε τα πρότυπα του ιδανικού συντρόφου, τα χαρακτηριστικά του οποίου ειναι τα ίδια με των γονιών μας, ίσως ως αποτέλεσμα της ασυνείδητης σκέψης πως εάν ένας σύντροφος μοιάζει με τους γονείς που μας μεγάλωσαν δίνοντάς μας ασφάλεια και αγάπη, αυτό σημαίνει πως είναι πιο πιθανό να γίνει και ο ίδιος καλός γονιός για τα παιδιά μας.

Θα είχε ιδιαίτερο ενδιαφέρον αν γινόταν μια παρόμοια έρευνα η οποία θα διαχώριζε τα ζευγάρια που συμμετέχουν σε «πετυχημένα» και «λιγότερο επιτυχημένα», ανάλογα με το πόσο καλή είναι η σχέση που έχει αναπτυχθεί ανάμεσα στο ζευγάρι (π.χ. αν υπάρχουν βαθιά συναισθήματα αγάπης και αλληλοκατανόησης ή αν πρόκειται για έναν δυστυχισμένο γάμο). Με αυτό τον τρόπο θα μπορούσαμε να εξετάσουμε αν τελικά η επιλογή συντρόφου που μοιάζει με τους γονείς μας φαίνεται πως είναι καλή ασυνείδητη στρατηγική ή όχι. Φυσικά δεν υποστηρίζω πως αυτό το κριτήριο επιλογής συντρόφου είναι το καλύτερο, αλλά πως εαν τελικά τείνουμε να ψάχνουμε άτομα που να μας θυμίζουν τους γονείς μας τότε ίσως λόγω εμπλοκής δευτερευόντων παραγόντων (π.χ. θετική προδιάθεση) είμαστε έτοιμοι να δώσουμε περισσότερα σε μια σχέση.

Μία δεύτερη σκέψη που μου πέρασε από το μυαλό διαβάζοντας αυτή την είδηση είναι πως ένα καλό ερώτημα είναι εαν και τα παιδιά αντικειμενικά κακών γονιών σχηματίζουν τα ίδια πρότυπα όπως οι συμμετέχοντες της έρευνας. Από τη μία κάποιος θα περίμενε πως αυτό αποκλείεται να συμβαίνει, καθώς έχοντας κακές εμπειρίες από τους γονείς μας θα θέλαμε να διαγράψουμε ότι μας τους θυμίζει και να αποφύγουμε την πιθανότητα να δημιουργήσουμε μια κακή οικογένεια με κάποιον που μοιάζει με τους γονείς μας (βάσει του ίδιου σκεπτικού περί της ασυνείδητης σκέψης πως η φυσιογνωμία μπορεί να είναι ένδειξη της προσωπικότητας κάποιου και της ικανότητάς του να δημιουργήσει καλή οικογένεια).

Από την άλλη πλευρά όμως θα περίμενα πως ακόμη και αυτά τα άτομα που έχουν κακές αναμνήσεις από την οικογένειά τους θα τείνουν να έχουν τα ίδια πρότυπα βασισμένα στους γονείς τους. Η ιδέα είναι πως ακόμη και αν οι σχέσεις μας μέσα στην οικογένεια ήταν κακές, αυτό που έχει σημασία είναι πως έχουμε μπει σε έναν συγκεκριμένο ρόλο σύμφωνα με τον οποίο έχουμε μάθει να συσχετιζόμαστε με τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας. Είναι επόμενο πως εφόσον μάθαμε να λειτουργούμε και να επιβιώνουμε με αυτόν τον ρόλο, θα κυνηγήσουμε την επανάληψη τέτοιων σχέσεων, μιας και μόνο σε ένα τέτοιο σύστημα έχουμε μάθει να βγάζουμε πέρα.

Για να γίνει λίγο πιο ξεκάθαρη αυτή μου η σκέψη, αρκεί να θυμίσω πως τα παιδιά βίαιων γονιών τείνουν να είναι βίαια και τα ίδια προς τα παιδιά τους (ίσως σε διαφορετικό βαθμό φυσικά), ενώ κάποιος θα περίμενε το ίδιο. Αυτό που έχει σημασία δεν είναι οι επιπτώσεις που είχε μια σχέση σε ένα άτομο, αλλά το αποτύπωμα που του άφησαν και το (κακό εν προκειμένω) μάθημα που του έδωσαν για το πως να συσχετίζεται με τους άλλους.

Φυσικά όλα αυτά παραμένουν απλά ερωτήματα που θα είχε ενδιαφέρον να απαντήσουμε. Ίσως η παρούσα έρευνα, και η σχετική δημοσιότητα της οποίας έχει γίνει αποδέκτης, να γίνει το έναυσμα για νέες έρευνες.

Σχετικό άρθρο

Φωτογραφία

«Romantic Lovers in the park» by kim

Bookmark and Share

]]>

09 Ιαν 2008

Ο γάμος κάνει καλό στην υγεία

Πολλοί βλέπουν την δέσμευση του γάμου και ως το τέλος των ευτυχισμένων μερών της ζωής τους, μιας και πλέον θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη όχι μόνο τις δικές τους επιθυμίες, αλλά και του/της συντρόφου τους. Κλινικές έρευνες στο παρελθόν έδειξαν ότι αυτός ο τρόπος σκέψης κυριαρχεί περισσότερο στους άνδρες και λιγότερο στις γυναίκες, οι οποίες βλέπουν τον γάμο ως την επικύρωση μιας βαθιάς συναισθηματικής σχέσης και όχι ως ψυχική δέσμευση.

Όσοι σκέφτονται με τον πρώτο τρόπο σκέψης, μάλλον κάνουν λάθος. Πλέον γίνεται ξεκάθαρο πως ένας καλός γάμος μπορεί όχι μόνο να κάνει ευτυχισμένο έναν άνθρωπο, αλλά και τον θωρακίζει απέναντι τόσο σε πολλές ψυχικές διαταραχές, όσο και απέναντι σε σωματικές ασθένειες.

Πρόσφατα, μια έρευνα του πανεπιστημίου της Καλιφόρνια ήρθε να προστεθεί σε όλες τις έρευνες που καταδεικνύουν πως ένας ισορροπημένος γάμος είναι τελικά ότι καλύτερο για την καταπολέμηση του στρες. Στην συγκεκριμένη έρευνα βρέθηκε πως όσο πιο ευτυχισμένος είναι κάποιος από τον γάμο του, τόσο πιο χαμηλά είναι τα επίπεδα της κορτιζόλης στο σώμα του, μιας ορμόνης που σχετίζεται άμεσα με το άγχος, την αύξηση της πίεσης του αίματος και του επιπέδου των σακχάρων.

Όταν το άγχος κάνει έντονη την παρουσία του για μεγάλο χρονικό διάστημα αυτό έχει ως αποτέλεσμα – εκτός βεβαίως από την ψυχική καταπόνηση του ατόμου- πολλά σωματικά προβλήματα, με χαρακτηριστικότερο το έλκος του στομάχου. Επιπλέον, μακροχρόνια υψηλά επίπεδα κορτιζόνης έχουν συσχετιστεί με σοβαρότερα προβλήματα υγείας, όπως κατάθλιψη, έλλειψης επαρκούς κοινωνικής προσαρμογής (αντικοινωνική συμπεριφορά) ή ακόμη και… καρκίνο!

Αξίζει βεβαίως να σημειωθεί πως η παραπάνω έρευνα έδειξε ότι οι γυναίκες των «ισορροπημένων γάμων» αντιμετώπιζαν το στρες τους καλύτερα σε σχέση με τους άνδρες τους, γεγονός που υπογραμμίζει ότι υπάρχουν γνωστικού τύπου διαφορές ανάμεσα στα δύο φύλα. Επομένως, σε βάθος χρόνου μπορούμε να υποθέσουμε ότι οι βιολογικές αντιδράσεις και επιπτώσεις στην υγεία των δύο φύλων θα διαφέρουν, με τις γυναίκες «καλών γάμων» να έχουν χαμηλότερα ποσοστά των προβλημάτων που προαναφέραμε, και τους άνδρες τους να ακολουθούν, αφήνοντας πίσω τους τους ελεύθερους και τα ζευγάρια «κακών γάμων», τα οποία επιβαρύνουν την ψυχική και σωματική τους υγεία καθημερινά μέσω των κακών σχέσεών τους.

Επομένως ένας γάμος μπορεί να λειτουργήσει ως δίκοπο μαχαίρι. Εάν είναι καλός και η σχέση που έχει αναπτυχθεί ανάμεσα στους δύο συντρόφους είναι βαθιά και ουσιαστική, τότε ο γάμος τους θα αποτελέσει το καταφύγιό τους για τις δύσκολες στιγμές. Αντίθετα, αν ο γάμος είναι κακός και οι σύντροφοι δεν έχουν ουσιαστική επικοινωνία, βλέπουν ο ένας τον άλλο ανταγωνιστικά ή αν φοβούνται να δοθούν στο ταίρι τους και να δημιουργήσουν μια σχέση στοργής και κατανόησης, τότε μάλλον τα προβλήματα – ψυχικά και σωματικά- είναι σχεδόν βέβαιο πως θα τους χτυπήσουν την πόρτα.

Είναι σημαντικό να τονίσουμε πως ο γάμος δεν είναι μια ακόμη απλή κοινωνική σχέση, αλλά μια σχέση ζωής, όπου καλείσαι να συζήσεις, να αγαπήσεις και να ανοιχτείς στον σύντροφό σου θεωρώντας τον κομμάτι της ζωής σου. Θα μπορούσαμε να παρομοιάσουμε την διαφορά των απλών κοινωνικών σχέσεων και των σχέσεων μεταξύ των συντρόφων με την διαφορά μεταξύ «οικογένειας» και «γνωστών». Είναι αναμενόμενο οι σχέσεις με την οικογένειά μας να είναι πιο ουσιαστικές από τις σχέσεις μας με τρίτα άτομα, γεγονός που τις κάνει και πιο ουσιαστικές για την ζωή μας.

Εισαγωγική Φωτογραφία

Σχετικά άρθρα / Πηγές

]]>