13 Απρ 2016

Τα δίγλωσσα παιδιά παρουσιάζουν αυξημένη εγκεφαλική δραστηριότητα στις περιοχές που σχετίζονται με ανώτερες γνωστικές διεργασίες

Σε ένα παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον, όπως αυτό το οποίο έχει διαμορφωθεί τις τελευταίες δεκαετίες, οι αποστάσεις έχουν μικρύνει και οι λαοί έχουν έρθει πιο κοντά. Ως αποτέλεσμα αυτής της πραγματικότητας έχουν αυξηθεί οι μεικτοί γάμοι μεταξύ αλλοεθνών και κατά συνέπεια και αλλόγλωσσων αλλά επίσης έχει αυξηθεί και η μεταναστευτική ροή, με οικογένειες ομοεθνών να διαμένουν μόνιμα ως μετανάστες σε μια άλλη χώρα στην οποία κάνουν και την οικογένειά τους.

Έτσι, όλο και περισσότεροι άνθρωποι είναι σχεδόν εκ γενετής δίγλωσσοι. Είτε οι γονείς τους μιλάνε σε δύο μητρικές γλώσσες στο σπίτι, είτε τα παιδιά μιλάνε μία γλώσσα στο σπίτι και άλλη μία εκτός σπιτιού, ανάλογα με τη χώρα στην οποία μεγαλώνουν. Ήδη υπάρχει ένας μεγάλος όγκος ερευνών που υποστηρίζουν ότι οι γλωσσική ανάπτυξη των δίγλωσσων και πολύγλωσσων παιδιών παρουσιάζει σημαντικές διαφορές σε σχέση με τα μονόγλωσσα παιδιά. Σε ορισμένες περιπτώσεις πολύγλωσσων παιδιών υπάρχει μια μικρή καθυστέρηση στην έναρξη της ομιλίας (αν και αυτό δεν είναι ο κανόνας), αλλά στη συνέχεια οι γλωσσικές δεξιότητες των παιδιών αυτών είναι πιο ανεπτυγμένες, καθώς παρατηρείται ότι κατακτούν πιο εύκολα γλωσσικούς, γραμματικούς και συντακτικούς κανόνες.

Ο λόγος που συμβαίνει αυτό είναι σχετικά απλός. Καθώς τα δίγλωσσα και πολύγλωσσα παιδιά έρχονται σε επαφή με περισσότερες από μία γλώσσες, πρέπει να κατακτήσουν διπλό (ή και τριπλό σε κάποιες περιπτώσεις) λεξιλόγιο, διαφορετικούς γραμματικούς και συντακτικούς κανόνες κτλ. Όλη αυτή η διαδικασία απαιτεί χρόνο, και γι’ αυτό ίσως να υπάρχει η μικρή καθυστέρηση στην έναρξη ομιλίας. Όταν όμως τα παιδιά αυτά κατακτήσουν τις απαραίτητες γλωσσικές ικανότητες, είναι σε θέση να κατανοούν βαθύτερα τη δομή των γλωσσών και κατά συνέπεια να κατακτούν ταχύτερα όποιους νέους γλωσσικούς κανόνες καλούνται να μάθουν.

Πέρα από τις ανεπτυγμένες γλωσσικές δεξιότητες, η πολυγλωσσία φαίνεται πως σχετίζεται και με την ευρύτερη ανάπτυξη των γνωστικών δεξιοτήτων. Μια πρόσφατη έρευνα του Πανεπιστημίου της Ουάσινγκτον έδειξε πως ήδη από την ηλικία των 11 μηνών –πριν δηλαδή τα παιδιά αρχίσουν να μιλάνε- υπάρχουν σημαντικές διαφορές στις ανώτερες εκτελεστικές διαδικασίες μεταξύ πολύγλωσσων/δίγλωσσων και μονόγλωσσων παιδιών, ενώ οι διαφορές αυτές αντικατοπτρίζονται και σε επίπεδο εγκεφαλικής λειτουργίας1 .

Όλοι μας μπορούμε να αντιληφθούμε και να ξεχωρίσουμε μεταξύ τους ήχους διαφόρων ξένων γλωσσών κατά τους πρώτους μήνες της ζωής μας. Πρόκειται για ένα στάδιο κατά το οποίο μπορούμε πολύ πιο εύκολα να αρχίσουμε να μαθαίνουμε μια δεύτερη γλώσσα. Σύμφωνα με την έρευνα αυτή, ενώ τα μονόγλωσσα παιδιά παύουν να μπορούν να διαχωρίσουν ήχους μιας νέας γλώσσας μετά την ηλικία των 10 μηνών, τα δίγλωσσα παιδιά συνεχίζουν να έχουν ανοιχτούς τους «ακουστικούς» τους ορίζοντες.

Επιπλέον, καθώς για τις ανάγκες της έρευνας, αξιοποιήθηκε η τεχνική MEG (Magnetoencephalography / μαγνητοεγκεφαλογραφία), οι επιστήμονες ήταν σε θέση να δουν τις ακριβείς εγκεφαλικές περιοχές που ενεργοποιούνταν κατά τη διάρκεια που τα παιδιά άκουγαν παρόμοιους ήχους από διαφορετικές γλώσσες. Τα μονόγλωσσα παιδιά είχαν σημαντικά χαμηλότερη εγκεφαλική δραστηριότητα στις πρόσθιες εγκεφαλικές περιοχές, οι οποίες σχετίζονται με ανώτερες γνωστικές δεξιότητες. Αυτό συνέβη, σύμφωνα πάντα με την ερμηνεία των ερευνητών, διότι τα παιδιά αυτά δεν ήταν σε θέση να διαχωρίσουν παρόμοιους ήχους (π.χ. ba/ da/), εν αντιθέσει με τα δίγλωσσα παιδιά, επομένως δεν απαιτούνταν κάποια επιπλέον εγκεφαλική δραστηριότητα για να επεξεργαστεί περεταίρω τις ακουστικές πληροφορίες.

http://youtu.be/TAYhj-gekqw Βίντεο από τη συγκεκριμένη έρευνα

Η συγκεκριμένη έρευνα έρχεται να προστεθεί στις εκατοντάδες έρευνες που μελετούν την πολυγλωσσία και διαφοροποιήσεις που προκαλεί στον τρόπο που σκεφτόμαστε, μιλάμε αλλά και λειτουργούμε2 . Τα πλεονεκτήματα της πολυγλωσσίας, ιδιαίτερα όταν αυτή ξεκινήσει από μικρή ηλικία φαίνεται πως είναι αρκετά, τόσο σε σχέση με τη γλωσσική όσο και τη γνωστική ανάπτυξη των παιδιών.

Εισαγωγική Φωτογραφία

]]>

Πηγές / Διαβάστε περισσότερα

  1. Ramírez, N. F., Ramírez, R. R., Clarke, M., Taulu, S., & Kuhl, P. K. (2016). Speech discrimination in 11-month-old bilingual and monolingual infants: A magnetoencephalography study. Developmental Science Dev Sci. doi:10.1111/desc.12427 []
  2. Edwards, J. (2012). Multilingualism: Understanding linguistic diversity. London: Continuum International Pub. Group. []
15 Σεπ 2014

Η επιθετική συμπεριφορά στα παιδιά

< ![CDATA[

Όταν μιλάμε για βίαιη συμπεριφορά, αναφερόμαστε σε ένα ευρύ φάσμα συμπεριφορών που ως τελικό αποτέλεσμα έχουν την πρόκληση ζημιάς σε τρίτα πρόσωπα. Είναι χρήσιμο να διακρίνουμε την επιθετικότητα σε εχθρική επιθετικότητα, όπου υπάρχει απρόκλητη διάθεση και πρόθεση του παιδιού να προκαλέσει ζημιά σε τρίτους, και την συντελεστική επιθετικότητα όπου η συμπεριφορά του παιδιού έχει ως σκοπό την απόκτηση κάποιου αντικειμένου ή την κυριαρχία του σε ένα χώρο και η ζημιά σε τρίτους είναι αυτό που θα λέγαμε μια «παράπλευρη απώλεια».

Περισσότερα

21 Απρ 2014

Βρέφη δύο ημερών έχουν ήδη ανεπτυγμένες κάποιες βασικές γλωσσικές δομές

Ένα από τα ερωτήματα που απασχολεί πολλούς αναπτυξιακούς ψυχολόγους και γλωσσολόγους είναι και αυτό της απόκτησης της γλώσσας. Ερχόμαστε στον κόσμο έτοιμοι με κάποιο κοινό βιολογικό μηχανισμό, προδιατεθειμένοι να αναπτύξουμε συγκεκριμένες γλωσσικές ικανότητες -όπως π.χ. υποστηρίζει ο Τσόμσκι με τη θεωρία του περί βιολογικών καταβολών της γλωσσικής σύνταξης- ή είμαστε tabularasaκαι μαθαίνουμε αποκλειστικά και μόνο βάσει της εμπειρίας, όπως υποστηρίζουν οι συμπεριφοριστές; Εδώ και δεκαετίες η επιστημονική κοινότητα βρίσκει επιχειρήματα και δεδομένα υπέρ της μίας ή της άλλης θεωρητικής προσέγγισης, με τους περισσότερους ειδικούς να συμφωνούν πως η αλήθεια κρύβεται κάπου στη μέση. Ναι μεν έχουμε έναν εγγενή βιολογικό μηχανισμό, αλλά το εάν θα αναπτυχθεί ή όχι η γλώσσα και ο βαθμός ανάπτυξής της εξαρτάται αποκλειστικά και μόνο από το περιβάλλον του παιδιού. Ποια είναι όμως τα όρια αυτού του μηχανισμού; Πόσο ισχυρός είναι;

Αμερικανοί ερευνητές προσπάθησαν να ρίξουν περισσότερο φως σε αυτό το θέμα, διεξάγοντας μια ενδιαφέρουσα έρευνα με βρέφη ηλικίας μόλις δύο ημερών1 ! Στην έρευνά τους, οι επιστήμονες έπαιξαν στα βρέφη κάποιες μαγνητοφωνημένες φωνές να λένε συγκεκριμένες ψευδολέξεις που περιείχαν συλλαβές, άλλες που είναι πολύ συνηθισμένες στις γλώσσες παγκοσμίως (π.χ. μπλ) και άλλες που είναι λιγότερο συνηθισμένες (π.χ. λμπ). Αξιοποιώντας μία μη παρεμβατική μέθοδο καταγραφής της εγκεφαλικής λειτουργίας (Near Infrared Spectroscopy – NIRS) προσπάθησαν να δουν εάν ο εγκέφαλος των βρεφών αντιδρά διαφορετικά στις δύο περιπτώσεις2 . Αυτό που βρήκαν ήταν ότι πράγματι όχι μόνο υπήρχε διαφοροποίηση στην λειτουργία του εγκεφάλου στις δύο περιπτώσεις, αλλά μάλιστα η διαφοροποιημένη εγκεφαλική δραστηριότητα παρουσιάστηκε στις ευρύτερες περιοχές του αριστερού ημισφαιρίου που σχετίζονται με την γλωσσική ανάπτυξη! Παρόμοιες έρευνες έχουν γίνει και στο παρελθόν με ενήλικες, οι οποίες είχαν ακριβώς τα ίδια αποτελέσματα. Είναι η πρώτη φορά όμως που μια τέτοια έρευνα λαμβάνει χώρα σε τόσο μικρά βρέφη.

Σύμφωνα με αυτά τα δεδομένα ο εγκέφαλός μας είναι έτοιμος να επεξεργαστεί γλωσσικό κώδικα λίγες ώρες μετά την γέννηση, κάτι που υπογραμμίζει την σημαντικότητα και την έκταση του βιολογικού μηχανισμού ανάπτυξης της γλώσσας στους ανθρώπους. Ο άνθρωπος είναι ο μοναδικός οργανισμός στον πλανήτη που επικοινωνεί με έναν τόσο περίπλοκο γλωσσικό κώδικα. Η σημαντικότητα αυτού του κώδικα για την επιβίωση του είδους μας μέσα στα πλαίσια της ομάδας θεωρείται δεδομένη και αυτό εξηγεί την ξεκάθαρη γενετική κωδικοποίηση του μηχανισμού που τον εξασφαλίζει.

Εισαγωγική Φωτογραφία

]]>

Πηγές / Διαβάστε περισσότερα

  1. Psyblog: «How We Know Babies Are Born With The Structure of Language» []
  2. Gómez, D. M., Berent, I., Benavides-Varela, S., Bion, R. A. H., Cattarossi, L., Nespor, M., & Mehler, J. (2014). Language universals at birth. Proceedings of the National Academy of Sciences, 201318261. doi:10.1073/pnas.1318261111 []
04 Ιαν 2013

Σειρά Ντοκιμαντέρ: The Secret Life of the Brain

The Secret Life of the Brain«. Πρόκειται ουσιαστικά για 5 μονόωρα επεισόδια ενός μεγάλου ντοκιμαντέρ το οποίο καλύπτει την ανάπτυξη του ανθρώπινου εγκεφάλου από τη στιγμή της σύλληψης και της γέννας έως και τα βαθιά γεράματα. Κάθε επεισόδιο εστιάζει σε μια διαφορετική περίοδο της ζωής μας (βρέφος, παιδική ηλικία, εφηβεία, ενηλικίωση, γηρατειά) και εξηγεί τις διάφορες διεργασίες που λαμβάνουν χώρα σε αυτό το μοναδικό εργαλείο επιβίωσης του ανθρώπου. Η ανάπτυξη των πρώτων εγκεφαλικών κυττάρων, η πρώιμη γνωστική ανάπτυξη, η απόκτηση γλωσσικών ικανοτήτων, η επίδραση των ορμονών στην εφηβική συμπεριφορά, η λήψη αποφάσεων κατά την ενήλικη ζωή και ο σταδιακός θάνατος των εγκεφαλικών κυττάρων κατά τα γηρατειά είναι μόνο μερικά από τα θέματα τα οποία παρουσιάζονται σε αυτό το ντοκιμαντέρ. Εάν και η παραγωγή είναι άνω των 10 ετών, το σύνολο των πληροφοριών που παρουσιάζονται σε αυτή παραμένουν έγκυρες έως και σήμερα.

Εισαγωγική Φωτογραφία

]]>

06 Δεκ 2011

Κύκλος ομιλιών με θέμα: "Aφασία: από τη θεωρία στην αποκατάσταση"

Το Πανεπιστήμιο Αθηνών διοργανώνει κύκλο ομιλιών με θέμα «Αφασία: από τη θεωρία στην αποκατάσταση». Οι ομιλίες θα πραγματοποιηθούν κατά τη διάρκεια του τρέχοντος ακαδημαϊκού έτους (2011-2012) στο κεντρικό κτήριο του Πανεπιστημίου Αθηνών (Πανεπιστημίου 30) και διοργανώνονται από τον Γλωσσολογικό Τομέα του τμήματος Φιλολογίας. Οι ομιλίες αυτές απευθύνονται τόσο σε προπτυχιακούς και μεταπτυχιακούς φοιτητές, όσο και στο ευρύ κοινό. Παρακάτω μπορείτε να δείτε και να κατεβάσετε το πρόγραμμα των ομιλιών οι οποίες ξεκινάνε στις 16 Δεκεμβρίου 2011 και ολοκληρώνονται στις 25 Μαΐου 2012. Glossa Kai Egkefalos Programma Φωτογραφία

Περισσότερες Πληροφορίες / Πηγές ]]>

03 Οκτ 2011

Έξυπνα τηλέφωνα στην υπηρεσία της Επιστήμης

Τις τελευταίες δεκαετίες με την έκρηξη της τεχνολογίας έχει αλλάξει ριζικά τη ζωή μας σε πολλούς τομείς. Φυσικά η Επιστήμη δεν θα μπορούσε να μείνει ανεπηρέαστη από τις ευκολίες που προσφέρει αυτή η νέα πραγματικότητα. Ένα από τα βασικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι ερευνητές στις συμπεριφορικές επιστήμες είναι η συλλογή δεδομένων από μεγάλο αριθμό συμμετεχόντων, μια διαδικασία ιδιαιτέρως χρονοβόρα και με αρκετά μεγάλο κόστος. Βρετανοί ψυχολόγοι από το πανεπιστήμιο του Λονδίνου αποφάσισαν να εκμεταλευτούν την ομολογουμένως τεράστια αγορά της Apple για να συλλέξουν δεδομένα για την έρευνά τους. Αποφάσισαν να δημιουργήσουν μια εφαρμογή για το iPhone/iPad η οποία ουσιαστικά τρέχει ένα πείραμα στην συσκευή των χρηστών. Οι χρήστες βλέπουν μια λέξη στην οθόνη τους και καλούνται να απαντήσουν εάν πρόκειται για πραγματική λέξη ή ψευδολέξη (ψεύτικη, αλλά αληθοφανής λέξη). Ο γενικότερος σκοπός των ερευνητών είναι η συλλογή δεδομένων για τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί η ανάγνωση αλλά και τα προβλήματα που δημιουργούν κάποιες γλωσσικές διαταραχές όπως η δυσλεξία.

Το πρόγραμμα καταγράφει τον χρόνο απόκρισης (reaction time) των χρηστών καθώς και κάποια δημογραφικά στοιχεία τα οποία στη συνέχεια στέλνονται πίσω στους ερευνητές για ανάλυση. Δεδομένου πως η εφαρμογή προσφέρεται δωρεάν στο Apple Store και πως οι πωλήσεις των συσκευών της Αpple αυξάνονται σταθερά (υπολογίζεται πως έως το 2013 θα κυκλοφορούν περισσότερες από 1 δισεκατομμύριο συσκευές iPhone) η επιστημονική ομάδα είναι αισιόδοξη πως θα καταφέρει να συλλέξει αρκετές χιλιάδες απαντήσεις, εύκολα και γρήγορα. Μέσα σε λιγότερο από 3 μήνες κατάφεραν ήδη να συλλέξουν απαντήσεις από 5000 συμμετέχοντες. Το επιστημονικό project ονομάζεται Science XL και συλλέγει δεδομένα για 6 γλώσσες, ενώ σύντομα θα αρχίσει να απευθύνεται και στο ελληνικό κοινό.

Οι ερευνητές έχουν εκδόσει ήδη ένα επιστημονικό άρθρο12 το οποίο εξηγεί τον τρόπο με τον οποίο δημιουργήθηκε και λειτουργεί η εφαρμογή, ενώ σύντομα θα εκδόσουν και ένα δεύτερο άρθρο στο οποίο θα παρουσιάσουν τα πρώτα ευρήματα από τα δεδομένα που συνέλλεξαν έως τώρα.

Η χρήση των νέων τεχνολογιών για ερευνητικούς σκοπούς στο πεδίο της ψυχολογίας δεν αποτελεί νέο, καθώς ήδη εδώ και αρκετά χρόνια πολλά πανεπιστήμια του εξωτερικού χρησιμοποιούν την ταχύτητα και το τεράστιο κοινό του διαδικτύου για να συλλέξουν δεδομένα για τις έρευνές τους (π.χ. βλέπε TAT test, έρευνα για την διακύμανση των συναισθημάτων μέσω Twitter). Είναι όμως η πρώτη φορά που βλέπουμε να γίνεται χρήση των έξυπνων συσκευών νέας γενιάς με αυτόν τον τρόπο.

Εισαγωγική Φωτογραφία

]]>

Πηγές / Διαβάστε περισσότερα

  1. Stephane Dufau, Jon Andoni Duñabeitia, Carmen Moret-Tatay, Aileen McGonigal, David Peeters, F.-Xavier Alario, David A. Balota, Marc Brysbaert, Manuel Carreiras, Ludovic Ferrand, Maria Ktori, Manuel Perea, Kathy Rastle, Olivier Sasburg, Melvin J. Yap, Johannes C. Ziegler, Jonathan Grainger. Smart Phone, Smart Science: How the Use of Smartphones Can Revolutionize Research in Cognitive Science. PLoS ONE, 2011; 6 (9): e24974 DOI: 10.1371/journal.pone.0024974 []
  2. Science Daily: «Smartphones Revolutionize Psychological Experiments» []
05 Νοέ 2010

Η γλώσσα επηρεάζει την σκέψη

Η γλώσσα είναι ένα από τα πιο σημαντικά εργαλεία του ανθρώπου. Χάρη στη γλώσσα μπορούμε να επικοινωνούμε μεταξύ μας, να εκφράζουμε τις επιθυμίες μας αλλά και γενικότερα να εξωτερικεύουμε τις σκέψεις μας είτε αυτές αναφέρονται σε απτά αντικείμενα είτε σε μεταφορικές έννοιες. Όμως ποια ακριβώς είναι η σχέση μεταξύ σκέψης και γλώσσας; Πρόκειται για μια γραμμική σχέση ή για μια σχέση αλληλοεξάρτησης; Με άλλα λόγια η γλώσσα είναι απλά ένα μέσο έκφρασης της σκέψης ή μήπως μπορεί να επηρεάσει την ίδια τη σκέψη;

Οι έρευνες των τελευταίων ετών τείνουν προς τη δεύτερη περίπτωση. Ξέρουμε πως η γλώσσα που μιλάει κάποιος μπορεί να επηρεάσει τον τρόπο που σκέφτεται για τον εαυτό του και τις ικανότητές του. Για παράδειγμα θυμάμαι πως πριν από λίγους μήνες μια έρευνα είχε δείξει πως οι Αμερικανοί φοιτητές με καταγωγή από την Λατινική Αμερική έτειναν να περιγράφουν τον εαυτό τους διαφορετικά ανάλογα με το έαν η συνέντευξη δινόταν στην αγγλική η την ισπανική γλώσσα. Όσοι μιλούσαν στα ισπανικά έτειναν να δίνουν αυτοπεριγραφές που έδιναν μεγαλύτερη βαρύτητα στις κοινωνικές σχέσεις και την σημασία του κοινωνικού συνόλου, μια έννοια που έχει ιδιαίτερη βαρύτητα στους ισπανόφωνους πληθυσμούς. Βλέπουμε δηλαδή πως η γλώσσα μπορεί να μας κάνει να αλλάζουμε από τη μια ταυτότητα στην άλλη, ίσως λόγω της βαρύτητας που έχει κατά τη διάρκεια σχηματισμού της ατομικής μας ταυτότητάς.

Αλλά πειράματα όπως το παραπάνω έχουν να κάνουν με τα συνειδητά χαρακτηριστικά που αποδίδουμε στον εαυτό μας. Τι γίνεται όμως με τις ασυνείδητες σκέψεις μας που ίσως βρίσκονται ακόμη πιο κοντά στον πυρήνα της προσωπικότητάς μας; Αυτές μπορούν επίσης να επηρεαστούν από την ομιλούμενη γλώσσα;

Μια νέα έρευνα του πανεπιστημίου του Χάρβαρντ προσπάθησε να ερευνήσει αυτό το ερώτημα χορηγώντας τεστ τύπου ΙΑΤ (Implicit Association Test) σε πολύγλωσσους φοιτητές1 . Το ΙΑΤ είναι ένα τεστ που χορηγείται με υπολογιστή και σκοπό έχει να μετρήσει τον βαθμό των ασυνείδητων συνδέσεων που έχουμε μεταξύ δύο αντικειμένων-εννοιών. Έχει χρησιμοποιηθεί στο παρελθόν κυρίως σε έρευνες για τον ρατσισμό. Στο τεστ αυτό δίνονται δύο κατηγορίες εννοιών (π.χ. λευκός-μαύρος) και στη συνέχεια παρουσιάζονται κάποιες άλλες λέξεις (π.χ. κακοποιός, άσχημος, όμορφος, αγάπη κ.α.). Το υποκείμενο καλείται να κατηγοριοποιήσει όσο το δυνατόν πιο γρήγορα τις λέξεις στις δύο κατηγορίες, μία φορά συνδέοντας τις αρνητικές λέξεις με τη μία κατηγορία (π.χ. μαύρος) και μετά με την άλλη κατηγορία (π.χ. λευκός). Η θεωρία είναι πως εάν το υποκείμενο έχει προκατάληψη υπέρ ή κατά μίας από τις δύο κατηγορίες αυτό θα φανεί καθώς θα τείνει να κατηγοριοποιεί πιο συχνά τις αρνητικές λέξεις με τη μία κατηγορία και τις θετικές με την άλλη, ανεξάρτητα από το ποιες είναι οι οδηγίες που έχουν δοθεί. Μπορείτε να πάρετε μια γεύση από το ΙΑΤ και -γιατί όχι- να συμμετέχετε σε μια online έρευνα στην ιστοσελίδα του Χάρβαρντ.

Η εν λόγω έρευνα για τη γλώσσα λοιπόν έγινε με πληθυσμούς δίγλωσσων φοιτητών: στο Μαρόκο (γαλλικά και αραβικά) και στις ΗΠΑ (αγγλικά και ισπανικά). Το θέμα του ΙΑΤ ήταν η κατηγοριοποίηση θετικών και αρνητικών χαρακτηριστικών προς άραβες και άτομα με καταγωγή από την Λατινική Αμερική αντίστοιχα. Τα αποτελέσματα έδειξαν ξεκάθαρα πως οι φοιτητές που κάνανε το ΙΑΤ στα αραβικά έτειναν να έχουν μια θετική προκατάληψη προς τους άραβες, όπως και οι ισπανόφωνοι φοιτητές είχαν μια θετική προκατάληψη προς τους ισπανόφωνους πληθυσμούς. Το φαινόμενο αυτό όμως δεν ήταν παρουσιάστηκε σε αυτούς που έκαναν το ΙΑΤ στις άλλες γλώσσες (αγγλικά και γαλλικά). Τα αποτελέσματα αντιστρέφονταν ακόμη και όταν το ίδιο το άτομο έκανε ξανά το ΙΑΤ σε διαφορετική γλώσσα! Η έρευνα αυτή είναι αξιοσημείωτη καθώς υποδεικνύει πως η γλώσσα μπορεί να μας επηρεάσει σε σημαντικό βαθμό ακόμη και σε ένα εντελώς ασυνείδητο επίπεδο και έχει την δύναμη να αλλάζει δυναμικά τα πιστεύω μας και την ατομική μας ταυτότητά.

Εισαγωγική Εικόνα:

]]>

Πηγές / Διαβάστε περισσότερα

  1. PsyPost: «Language appears to shape our implicit preferences« []
01 Αυγ 2010

Μικρά και Ενδιαφέροντα #14

  • Σύμφωνα με μια έρευνα που δημοσιεύτηκε στο PloS ONE, οι πολιτικοί τείνουν να χρησιμοποιούν το κυρίαρχο χέρι τους (δεξί ή αριστερό) όταν κάνουν αναφορά σε θετικές ιδέες, ειδήσεις και εκτιμήσεις και το άλλο χέρι για αρνητικές. Αυτό παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον από ψυχο-κοινωνιολογική σκοπιά και σίγουρα μπορεί να αξιοποιηθεί ως ένα πολύ καλό εργαλείο μετάφρασης της γλώσσας του σώματος γενικότερα. [PsyPost]
  • Τι σκέφτονται οι βομβιστές αυτοκτονίας; Τι είδους ηθικούς κανόνες έχουν; Μήπως είναι διαφορετικοί από όλους εμάς; Η ψυχολόγος Ariel Merari μίλησε με βομβιστές αυτοκτονίας και με άτομα που ανήκουν στον πυρήνα οργανώσεων στρατολόγησης νέων για τέτοιου είδους αποστολές και σε μια συνέντευξή της παρουσιάζει το προφίλ των ατόμων αυτών. Ίσως τελικά είναι πολύ λιγότερο σκοτεινές προσωπικότητες από όσο νομίζουμε. [New Scientist]
  • Ένας ερευνητής του ΜΙΤ δημιούργησε ένα ψεύτικο προφίλ στο Facebook, το LinkedIn, το Twitter και σε άλλα κοινωνικά δίκτυα το οποίο κατάφερε να γίνει «φίλος» με χιλιάδες άνδρες ανά το παγκόσμιο, μεταξύ των οποίων και υπεύθυνων εθνικής ασφαλείας των ΗΠΑ. Με αυτόν τον τρόπο κατάφερε να έχει πληροφορίες για πολύ ευαίσθητα προσωπικά δεδομένα τα οποία κάποιος θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει εναντίον τους. Ένα πολύ ενδιαφέρον πείραμα κοινωνικής ψυχολογίας που δείχνει τον τρόπο με τον οποίο δημιουργούνται οι σύγχρονες e-φιλίες. [Guardian]
  • Εάν αυτό τον καιρό ψάχνετε για δουλειά και πηγαίνετε σε interviews, προσέξτε τον τρόπο συμπεριφοράς σας, ιδιαίτερα εάν είστε άνδρες. Σύμφωνα με μια νέα έρευνα στις ΗΠΑ οι άνδρες που είναι πιο σιωπηλοί τείνουν να κρίνονται πιο αρνητικά σε σχέση με αυτούς που είναι πιο ανοιχτοί και μιλάνε για τις επιτυχίες και τις αποτυχίες τους. Αυτό όμως δεν φαίνεται να ισχύει και για τις γυναίκες υποψηφίους [Medical News Today]
  • Ψυχο…ιστορικά

    Σαν σήμερα, στις 1 Αυγούστου 1880 ανοίγει τις πόρτες του το δεύτερο ψυχιατρικό κέντρο στις ΗΠΑ, το οποίο είναι ειδικά για Αφροαμερικανούς. Το «Eastern Asylum for the Colored Insane«, όπως ήταν το όνομά του χτίστηκε στην πόλη Goldsboro της Νότιας Καρολίνας. Έως και τα μέσα του προηγούμενου αιώνα οι Αφροαμερικανοί είχαν ειδική μεταχείριση και έπρεπε να χρησιμοποιούν ειδικούς χώρους, ξεχωριστά από τους λευκούς, θυμίζοντας έντονα τακτικές τύπου Απαρτχάιντ. Έτσι, δεν ήταν καθόλου περίεργο θέαμα να βλέπει κανείς τουαλέτες, λεωφορεία και καταστήματα που ήταν για αποκλειστική χρήση από μαύρους πολίτες. Για να κατανοήσουμε καλύτερα το πλαίσιο στο οποίο δημιουργήθηκαν τα ειδικά ψυχιατρικά κέντρα στα τέλη του 19ου αιώνα, θα πρέπει να μην ξεχνάμε ότι την εποχή εκείνη οι μαύροι ανήκαν στα χαμηλότερα κοινωνικο-οικονομικά στρώματα και απασχολούνταν κυρίως ως υπηρετικό προσωπικό σε σπίτια πλουσίων, ως εργάτες σε βαριές χειρωνακτικές εργασίες και ως αγρότες σε «τσιφλίκια». Επομένως η εισαγωγή μαύρων ασθενών σε κλινικές με λευκούς ήταν επόμενο να δημιουργεί αντιδράσεις από τους λευκούς που το έβλεπαν ως υποτιμητικό οι άνθρωποί τους να φιλοξενούνται στον ίδιο χώρο με το … υπηρετικό τους προσωπικό. Αυτό το κλίμα δημιούργησε τα ψυχιατρεία τύπου «Απαρτχάιντ».

    ]]>

    08 Ιούν 2010

    Μικρά και Ενδιαφέροντα #7

  • Τι επίδραση έχουν οι φανταστικοί ήρωες στην ψυχολογία μας; Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι τα όρια μεταξύ φαντασίας και πραγματικότητας μπορεί να είναι πιο δυσδιάκριτα από όσο νομίζουμε. Πράγματα που ξέρουμε ότι είναι ψεύτικα, μπορούν να έχουν μεγάλη επίδραση στον τρόπο σκέψης και συμπεριφοράς μας [Mind Hacks]
  • To Prozac καθυστερεί τη γήρανση των νευρώνων του εγκεφάλου, επαναφέροντας και πάλι -σε ορισμένο βαθμό- την πλαστικότητά τους. Αυτό έχει βρεθεί πως ισχύει τουλάχιστον για περιοχές του ιπποκάμπου, μιας περιοχής που, μεταξύ άλλων, σχετίζεται και με τη μνήμη. [Mind Blog]
  • Αμερικανοί επιστήμονες προσπαθούν να εξουδετερώσουν καρκινικά κύτταρα που έχουν αναπτυχθεί στον εγκέφαλο κάποιων ασθενών μέσω τοποθέτησης βλαστικών κυττάρων στην επίμαχη περιοχή. Μετά τα επιτυχή πειράματα σε ποντίκια, η αρμόδια αμερικανική αρχή άναψε το πράσινο φως για τον έλεγχο της πειραματικής μεθόδου σε εθελοντές-ασθενείς με προσδόκιμο ζωής 3-6 μήνες. [New Scientist]
  • Μπορεί η μητρική μας γλώσσα να επηρεάζει και τον τρόπο σκέψης μας; Ορισμένοι γλωσσολόγοι και ψυχολόγοι υποστηρίζουν πως ναι. Διαφορετικές γλώσσες τείνουν να δημιουργούν διαφορετικές εννοιολογικές σχέσεις μεταξύ πραγμάτων, ατόμων και ιδεών. [New Scientist]
  • Ψυχο…ιστορικά

    Σαν σήμερα, στις 8 Ιουνίου 1948, εκδόθηκε το βιβλίο Walden Two, ένα βιβλίο επιστημονικής φαντασίας γραμμένο από τον πατέρα του σύγχρονου συμπεριφορισμού B. F. Skinner. Το βιβλίο περιγράφει μια εναλλακτική κοινωνία ανθρώπων που στην προσπάθειά τους να κάνουν καλύτερη την κοινωνία τους χρησιμοποιούν επιστημονικές μεθόδους έρευνας ώστε να συγκρίνουν τις επιλογές που έχουν και να επιλέξουν αυτή που θα φέρει το καλύτερο αποτέλεσμα στην κοινωνία. Διαφορετικά, λέει ο Skinner, η κοινωνία είναι καταδικασμένη να καταστραφεί.

    Στην φανταστική κοινωνία του Δρ. Skinner, το πολίτευμα δεν είναι δημοκρατικό, αλλά μάλλον αριστοκρατικό (την εξουσία την έχουν οι καλύτεροι), ενώ ταυτόχρονα ο συγγραφέας αποδοκιμάζει και τον ρόλο της εκπαίδευσης της δεκαετάις του 50. Το Walden Two είναι ένα βιβλίο που δημιούργησε ανάμεικτα συναισθήματα στο κοινό, και κατακρίθηκε ιδιαίτερα για το είδος της ουτοπίας που περιγράφει, στο οποίο οι άνθρωποι δεν είναι τίποτε άλλο από γρανάζια μιας κρατικής μηχανής που «οδεύει προς το καλύτερο».

    Φωτογραφία

    ]]>

    01 Φεβ 2008

    Μαθησιακές Διαταραχές: Αλεξία

    Είμαι σίγουρος πως αν ρωτήσετε 100 άτομα να σας πουν κάποιες μορφές μαθησιακής διαταραχής τα 90 θα αναφέρουν την Δυσλεξία, οι υπόλοιποι 9 τo Σύνδρομο Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ADHD) και ίσως 1 στους 100 αναφέρει κάποια τρίτη διαταραχή. Οι «μαθησιακές διαταραχές» είναι ένας γενικότερος τίτλος μιας ομάδας διαταραχών που περιλαμβάνουν κυρίως αναπτυξιακά, επίκτητα και ψυχολογικά προβλήματα που έχουν ως αποτέλεσμα χαμηλή επίδοση σε μαθησιακού τύπου δραστηριότητες (ανάγνωση, γραφή, αριθμητική κ.α.). Σε αυτό το post θα ασχοληθούμε με μια πολύ συγκεκριμένη, λιγότερο γνωστή, αλλά ενδιαφέρουσα μαθησιακή διαταραχή: την αλεξία.

    Ορισμός και Συμπτώματα Αλεξίας

    Ο όρος αλεξία (alexia) έχει φυσικά ελληνική ρίζα και σημαίνει «χωρίς λέξη»(α-λεξία). Η αλεξία είναι μία επίκτητη διαταραχή της ανάγνωσης (το βασικό στοιχείο των διαταραχών αυτών, όπως ορίζει και το DSM IV-TR, είναι ικανότητα ανάγνωσης πολύ χαμηλότερη από αυτή που αναμένεται βάσει του IQ του ατόμου, της ηλικίας και της εκπαίδευσής του) που έρχεται ως επακόλουθο τραυματισμού του εγκεφάλου ατόμων που πριν δεν αντιμετώπιζαν παρόμοιο πρόβλημα. Λόγω της νευροφυσιολογικής φύσης της, η αλεξία έχει γίνει αντικείμενο μελέτης πολλών νευροψυχολογικών ερευνών.

    Συγκεκριμένα τα αλεξικά άτομα παρουσιάζουν προβλήματα στην κατανόηση ή παραγωγή γραπτού λόγου. Υπάρχουν διάφοροι τύποι αλεξικών διαταραχών, αλλά οι δύο κύριες κατηγοριοποιήσεις γίνονται βάσει του τύπου της παραλεξίας (λανθασμένη προφορά των λέξεων κατά το διάβασμα) και βάσει των χαρακτηριστικών των λέξεων που επηρεάζουν την επίδοση του ατόμου στην ανάγνωση. Αυτά τα χαρακτηριστικά περιλαμβάνουν το μέγεθος των λέξεων, την ορθογραφία, το μέρος του λόγου της λέξης, το αν η λέξη αντιπροσωπεύει αόριστη έννοια, αλλά και το πόσο οικεία είναι η λέξη για το άτομο.

    Ο μέσος άνθρωπος μπορεί να διαβάζει τις μεμονωμένες λέξεις τόσο γρήγορα, όσο και τα μεμονωμένα γράμματα. Για το λόγο αυτό τα γράμματα μιας λέξης διαβάζονται παράλληλα με την ίδια τη λέξη και σπάνια κάποιος χρειάζεται να διαβάσει γράμμα προς γράμμα για να κατανοήσει μια λέξη, παρά μόνο αν η λέξη παρουσιάζει κάποια δυσκολία (π.χ. είναι μεγάλη ή σπάνια). Στην ανάγνωση λαμβάνουν μέρος πολλοί μηχανισμοί. Απαιτείται συνεργασία των νευρώνων που ελέγχουν τους μύες των ματιών, των κέντρων που κατευθύνουν την προσοχή μας, των κέντρων που επεξεργάζονται τα οπτικά ερεθίσματα καθ’ όλη τη διάρκπεειά της μεταφοράς τους από τα μάτια προς τον ινιακό λοβό (ο οπίσθιος εγκεφαλικός φλοιός που είναι υπεύθυνος για την όραση) και των κέντρων της ανώτερης νόησης ώστε να κατανοήσουμε το νόημα των όσων διαβάζουμε. Έτσι, εάν ένας από τους μηχανισμούς αυτούς πάθει βλάβη -είτε από τραυματισμό είτε από ασθένεια- είναι δυνατόν να παρουσιαστεί πρόβλημα στην ανάγνωση, ανάλογο με το σημείο που εμφανίστηκε η βλάβη αυτή, αλλά και το μέγεθός της.

    Η έρευνα για την αλεξία περιστρέφεται γύρω από τις βλάβες στα κέντρα επεξεργασίας των λέξεων ή των νευρικών περιοχών που υποβοηθούν την κεντρική γλωσσική επεξεργασία. Τα εγκεφαλικά προβλήματα στην αλεξία εντοπίζονται κυρίως στο αριστερό ημισφαίριο, στους κροταφικούς (εγκεφαλικός φλοιός υπεύθυνος κυρίως για επεξεργασία ακουστικών ερεθισμάτων, αλλά όχι μόνο) και βρεγματικούς λοβούς (εγκεφαλικός φλοιός υπεύθυνος κυρίως για επεξεργασία σωματοαισθητικών ερεθισμών), χωρίς ωστόσο αυτό να είναι απόλυτο, καθώς ορισμένα είδη αλεξίας συνοδεύονται από βλάβη σε διαφορετικά σημεία του εγκεφάλου.

    Μορφές Αλεξίας

    Οι μορφές της αλεξίας χωρίζονται σε αρκετούς τύπους είτε βάσει της νευρολογίας, είτε βάσει της νευροψυχολογίας.Ακολουθεί μία σύντομη περίληψη των διάφορων κεντρικών και περιφερικών τύπων αλεξίας.

    Η αλεξία είναι βασισμένη στην σχέση μεταξύ δύο βασικών αναγνωστικών οδών: της οδού ανάγνωσης βάσει των οπτικών ερεθισμών και της οδού ανάγνωσης βάσει του ήχου των λέξεων. Ο μέσος αναγνώστης μπορεί να προφέρει άγνωστες λέξεις εφαρμόζοντας τους κανόνες της ανάγνωσης που έχει μάθει για όλες τις λέξεις. Αλλά ορισμένες λέξεις δεν διαβάζονται έτσι ακριβώς όπως γράφονται, ιδιαίτερα στην αγγλική και γερμανική γλώσσα. Έτσι, ο αναγνώστης θα πρέπει να έχει χτίσει ένα «οπτικό» λεξικό ώστε να μπορεί να διαβάζει σωστά τις λέξεις αυτές.

    Οι ασθενείς οι οποίοι διαβάζουν μόνο βάσει του κειμένου σπάνια παρουσιάζουν προβλήματα στην ανάγνωση των απλών λέξεων, αλλά δεν μπορούν να διαβάσουν ψευδολέξεις, καθώς οι λέξεις αυτές δεν υπάρχουν στο «οπτικό» τους λεξικό. Αυτού του τύπου οι ασθενείς ονομάζονται «φωνολογικοί δυσλεκτικοί» (phonological dyslexics). Οι Beauvois και Dérouesné περιέγραψαν την πρώτη περίπτωση φωνολογικής αλεξίας. Ο ασθενής τους (RG) ήταν αρκετά καλός στην ανάγνωση ουσιαστικών και «χειροπιαστών» (concrete) λέξεων, αλλά καθόλου καλός στην ανάγνωση ψευδολέξεων και μη οικείων λέξεων, ενώ μπορούσε να γράφει μόνος του ή μετά από υπαγόρευση, αν και είχε σε κάποιον βαθμό πρόβλημα δυσορθογραφίας (dysorthographia). Μπορούσε ακόμη να γράφει και ψευδολέξεις μετά από υπαγόρευση.

    Αντίθετα, οι ασθενείς που μπορούν να διαβάσουν μόνο βάσει του ήχου των λέξεων, τα καταφέρνουν με τις ψευδολέξεις, αλλά έχουν πρόβλημα με τις ασυνήθιστες λέξεις, κάνοντας λάθος στην προφορά τους (για παράδειγμα διαβάζουν το mint με την ίδια προφορά όπως το pint) ονομάζονται «επιφανειακοί δυσλεκτικοί» (surface dyslexics). Το πιο ξεκάθαρο σύμπτωμα της επιφανειακής αλεξίας είναι ότι οι ασθενείς διαβάζουν γνωστές λέξεις σαν να ήταν άγνωστες. Επειδή διαβάζουν μεταφράζοντας γραφήματα απευθείας σε φωνήματα, είναι σε θέση να διαβάζουν κανονικές λέξεις σωστά αλλά θα κάνουν κανονιστικά λάθη σε πιο πολύπλοκες λέξεις. Για παράδειγμα ο ασθενής των Marshall και Newcombe, ο οποίος είναι γνωστός ως JC διάβαζε το «listen» ως «Liston»,και το «insect» ως «insist», και απέδιδε το νόημα της λέξης που αυτός διάβαζε και όχι της λέξης που ήταν γραμμένης!

    Ορισμένοι ασθενείς παρουσιάζουν πρόβλημα και στις δύο αναγνωστικές οδούς, σε διαφορετικό βαθμό στην καθεμιά. Σε αυτήν την περίπτωση αναφέρεται ότι έχουν βαριά αλεξία (deep alexia). Αυτοί οι ασθενείς παρουσιάζουν, εκτός από τα προβλήματα που παρουσιάστηκαν πιο πάνω, και προβλήματα με την ανάγνωση λειτουργικών λέξεων (π.χ. ότι, και, τότε, αλλά). Επίσης κάνουν σημασιολογικά λάθη. Για παράδειγμα διαβάζουν»πόρτα» αντί «θύρα», αγνοώντας την ύπαρξη της λέξης «θύρα». Έρευνες πριν από 30 χρόνια έδειξαν ότι υπάρχουν τρία είδη λαθών που γίνονται από τους πάσχοντες από βαριά αλεξία: οπτικής φύσεως λάθη (π.χ. διαβάζουν perform αντί perfume), ετυμολογικά λάθη (π.χ. διαβάζουν defend αντί defence) και συνδυασμοί σημασιολογικών και ετυμολογικών λαθών (π.χ. διαβάζουν arrive αντί departure).

    Μια γενική κατηγορία της αλεξίας είναι και η περιφερική αλεξία. Οι ασθενείς με περιφερική αλεξία, διατηρούν τις κεντρικές γλωσσικές λειτουργίες τους, αλλά παρουσιάζουν πιο ειδικού τύπου προβλήματα, ανάλογα της μεμονωμένης μορφής αλεξίας που έχουν. Για παράδειγμα οι ασθενείς με απλή αλεξία (pure alexia) μπορεί αρχικά να παρουσιάζονται με γενική αλεξία και να μην μπορούν να αναγνωρίσουν και να ονομάσουν γράμματα. Στην ημιανοπική αλεξία (hemianopic alexia) η αναγνώριση των λέξεων μένει ανέπαφη, αλλά η παρουσία δεξιάς ημιανοπίας οδηγεί σε πρόκληση ανωμαλιών στον οπτικό-κινητικό συντονισμό των ματιών κατά την ανάγνωση. Στην περίπτωση της ολιγωρικής αλεξίας (neglect alexia) οι ασθενείς κάνουν λάθη που εντοπίζονται στην αρχή και στο τέλος της λέξης (για παράδειγμα διαβάζουν «τροφή» αντί για «οροφή»). Τέλος, μια άλλη κατηγοριοποίηση της περιφερικής αλεξίας είναι η αλεξία προσοχής (attentional alexia) όπου οι ασθενείς αναφέρουν ότι δεν μπορούν να διαβάσουν ένα κείμενο γιατί τα γράμματα τρέμουν και οι λέξεις ενώνονται και γίνονται μία λέξη. Αυτοί οι ασθενείς παρουσιάζουν καλύτερη επίδοση στην ανάγνωση μεμονωμένων λέξεων και γραμμάτων, παρά στην ανάγνωση πολλαπλών λέξεων μέσα σε ένα συνεχές κείμενο.

    Όπως καταλαβαίνετε ο όρος αλεξία είναι πολύ γενικός και χρησιμοποιείται για να περιγράψει μια τεράστια ομάδα διαταραχών ανάγνωσης με διαφορετικά χαρακτηριστικά. Το σίγουρο είναι πως η αλεξία ήταν και συνεχίζει να είναι μια πολύ ενδιαφέρουσα διαταραχή, κυρίως της νευροφυσιολογικής της μορφής. Μαθαίνοντας περισσότερα για τους διάφορους τύπους αλεξίας ουσιαστικά μαθαίνουμε περισσότερα για τους μηχανισμούς που μας επιτρέπουν να διαβάζουμε, να μιλάμε και να κατανοούμε σύμβολα, ικανότητες που κάνουν τον άνθρωπο να ξεχωρίζει από τα υπόλοιπα πρωτεύοντα θηλαστικά.

    Εισαγωγική Φωτογραφία

    Πηγές / Περισσότερες πληροφορίες

    ]]>