30 Ιούν 2014

Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής / Υπερκινητικότητας: πώς να βοηθήσω το παιδί μου;

Μία από τις πιο συχνές διαγνώσεις στο πεδίο των μαθησιακών διαταραχών είναι η Διαταραχή Ελλειματικής Προσοχής / Υπερκινητικότητας (ΔΕΠ/Υ), η οποία είναι μια διαταραχή νευρολογικής φύσεως που χαρακτηρίζεται από μία αναπτυξιακά μη αναμενόμενη παρόρμηση και δυσκολία συγκέντρωσης με ή χωρίς συμπτώματα υπερικινητικότητας. Υπολογίζεται πως περίπου 5% των παιδιών σχολικής ηλικίας καλύπτουν τα κριτήρια για να διαγνωστούν με κάποια μορφή ΔΕΠ/Υ.

Σε γενικές γραμμές υπάρχουν δύο τύποι ΔΕΠ/Υ οι οποίοι έχουν και διαφορετικά χαρακτηριστικά. Ο τύπος ελλειμματικής προσοχής χαρακτηρίζει το παιδί που δυσκολεύεται να συγκεντρωθεί σε δραστηριότητες, χάνει την προσοχή του όταν του δίνονται οδηγίες, αποφεύγει να κάνει δραστηριότητες που απαιτούν σημαντικά επίπεδα νοητικής λειτουργίας (λογική σκέψη, απομνημόνευση, προσοχή) και γενικά παρουσιάζει την εικόνα ενός «ξεχασιάρικου» παιδιού.

Ο δεύτερος τύπος είναι αυτός της υπερκινητικής συμπεριφοράς ο οποίος χαρακτηρίζεται από δυσκολία του παιδιού να σταθεί ακίνητο όταν του ζητηθεί, ανεξέλεγκτες σωματικές δραστηριότητες (τρέξιμο, σκαρφάλωμα, τούμπες κτλ), δυσκολία να εργαστεί ήσυχα στο χώρο του, βιασύνη να απαντήσει σε ερωτήματα πριν καν ολοκληρωθούν οι ερωτήσεις ή δυσκολία να περιμένει τη σειρά του σε ένα παιχνίδι. Γενικά το παιδί με αυτό τον τύπο ΔΕΠ/Υ δείχνει την εικόνα ενός παιδιού που είναι παρορμητικό.

Διαγνωστικά Κριτήρια

Σύμφωνα με το Διαγνωστικό Εγχειρίδιο του Αμερικανικού Συνδέσμου Ψυχιατρικής1 για να διαγνωσθεί ένα παιδί με ΔΕΠ/Υ πρέπει να τηρεί τον τύπο Α1 ή Α2 των ακόλουθων κριτηρίων:

Α) Έξι ή περισσότερα από τα ακόλουθα συμπτώματα ελλειμματικής προσοχής, τα οποία εμφανίζονται για διάστημα τουλάχιστον 6 μηνών, δεν είναι αναπτυξιακά αναμενόμενα από το παιδί και το καθιστούν δυσλειτουργικό στην καθημερινότητά του:

  1. Αποτυχία εστίασης προσοχής σε λεπτομέρειες ή κάνει λάθη απροσεξίας στις σχολικές του εργασίες ή άλλες δραστηριότητες.
  2. Δυσκολία διατήρησης προσοχής κατά τη διεξαγωγή δραστηριοτήτων.
  3. Φαίνεται ότι δεν ακούει όταν του απευθύνουν τον λόγο.
  4. Δεν ακολουθεί μέχρι τέλους τις οδηγίες και αδυνατεί να ολοκληρώσει τις εργασίες που του ανατίθενται.
  5. Δυσκολία να οργανώσει κάτι.
  6. Αποφεύγει να αναλάβει καθήκοντα που απαιτούν παρατεταμένη, πνευματική προσπάθεια.
  7. Χάνει αντικείμενα αναγκαία για την καθημερινότητά του.
  8. Διασπάται η προσοχή του από εξωτερικά ερεθίσματα.
  9. Ξεχνάει να κάνει τις δραστηριότητες και τις υποχρεώσεις που έχει αναλάβει.

Β) Έξι ή περισσότερα από τα ακόλουθα συμπτώματα υπερκινητικής-παρορμητικής συμπεριφοράς, τα οποία εμφανίζονται για διάστημα τουλάχιστον 6 μηνών, δεν είναι αναπτυξιακά αναμενόμενα από το παιδί και το καθιστούν δυσλειτουργικό στην καθημερινότητά του.

  1. Κουνά νευρικά τα άκρα του ή στριφογυρίζει στη θέση του.
  2. Σηκώνεται από τη θέση του σε καταστάσεις που δεν είναι αναμενόμενο.
  3. Έχει έντονη σωματική δραστηριότητα όταν κάτι τέτοιο δεν είναι αναμενόμενο.
  4. Δυσκολεύεται να παίξει ή να συμμετάσχει ήσυχα σε δραστηριότητες.
  5. Βρίσκεται σε μια διαρκή κίνηση.
  6. Μιλάει ακατάπαυστα.
  7. Απαντάει πριν ολοκληρωθεί η ερώτηση που πάει να του γίνει.
  8. Δυσκολεύεται να περιμένει τη σειρά του για μια δραστηριότητα.
  9. Διακόπτει και γίνεται ενοχλητικός στους άλλους

Τα συμπτώματα πρέπει να έχουν εμφανιστεί πριν το παιδί ολοκληρώσει τα επτά έτη, να είναι παρόντα σε τουλάχιστον δύο διαφορετικά περιβάλλοντα (π.χ. σχολείο, σπίτι), λόγω αυτών το παιδί να αντιμετωπίζει κλινικά σημαντικά προβλήματα στην κοινωνική του ζωή (σχολείο, σπίτι, εξωσχολικές δραστηριότητες κτλ) και τα όποια συμπτώματα να μην εξηγούνται καλύτερα με κάποια άλλη διάγνωση παρόμοιας συμπτωματολογίας.

Πως εξηγώ τη ΔΕΠ/Υ στο παιδί

Όπως συμβαίνει σε όλες τις περιπτώσεις που πρέπει να εξηγήσουμε σε ένα παιδί κάτι που μας φαίνεται δυσνόητο ακόμη και για εμάς τους ίδιους, πριν η οικογένεια μιλήσει στο παιδί για τη ΔΕΠ/Υ, θα πρέπει να έχει φροντίσει να ενημερωθεί η ίδια πολύ καλά για το θέμα. Η οικογένεια θα πρέπει να κατανοήσει μέσα από την ενημέρωσή της από ειδικούς τι ακριβώς παρουσιάζει το παιδί, τι προβλήματα ενδέχεται να έχει στο μέλλον και πως θα μπορέσει να τα αντιμετωπίσει2 .

Από εκεί και πέρα η βασική συμβουλή είναι απλή: ειλικρίνεια. Οι γονείς δεν πρέπει να κρύψουν κάτι, ενδεχομένως πιστεύοντας ότι έτσι προστατεύουν το παιδί τους, γιατί αργά η γρήγορα το παιδί θα διαβάσει τις αντιδράσεις των γονιών και θα καταλάβει ότι «κάτι τρέχει», κάτι που θα έχει ως αποτέλεσμα να μπερδευτεί, ενώ εάν βλέπει ότι δεν τα καταφέρνει εκεί που άλλα παιδιά είναι καλύτερα από το ίδιο μπορεί να αναπτύξει αρνητική αυτοεικόνα, κάτι που θα βλάψει φυσικά την αυτοπεποίθησή του. Θυμηθείτε ότι ανάλογα με την ηλικία του παιδιού, μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε λέξεις και εκφράσεις που μπορεί να κατανοήσει. Απαντάμε σύντομα, με ειλικρίνεια και χωρίς να αποκρύπτουμε κάτι, ενώ εάν δεν γνωρίζουμε να απαντήσουμε σε μια ενδεχόμενη απορία του, απλά του λέμε ότι δεν γνωρίζουμε, αλλά θα φροντίσουμε να μάθουμε και θα το ξανασυζητήσουμε μαζί του.

Είναι καλά οι γονείς να έρθουν σε συνεννόηση και με άλλα άτομα και φορείς με τα οποία έρχεται σε επαφή καθημερινά το παιδί (π.χ. σχολείο, φροντιστήριο, γυμναστήριο) ώστε αφενός να γίνουν σύμμαχοι των γονέων και αφετέρου να μην φέρουν το παιδί σε δύσκολη θέση λόγω της άγνοιάς τους. Με το να συζητήσουμε με τους άλλους φορείς εν γνώσει του παιδιού μας, περνάμε το μήνυμα ότι η ΔΕΠ/Υ δεν είναι ένα θέμα ταμπού, κάτι που θα μειώσει και την πίεση που ενδεχομένως μπορεί να δεχτεί το παιδί εάν το αναγκάσουμε να κουβαλάει ένα τέτοιο μυστικό.

Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι δεν πρέπει να επιτρέψουμε στο παιδί να χρησιμοποιήσει τη ΔΕΠ/Υ ως δικαιολογία για να αποφεύγει εργασίες ή να μεταχειρίζεται άλλα άτομα. Γνωρίζοντας τα όρια και τις δυνατότητες του παιδιού μπορούμε να διαμορφώσουμε ένα εξατομικευμένο και σταθερό πρόγραμμα αμοιβών και ποινών, όπως ακριβώς θα κάναμε εάν το παιδί μας δεν παρουσίαζε συμπτώματα ΔΕΠ/Υ.

Διαχείριση μέσα στην οικογένεια

Για να διαχειριστούμε σωστά τη ΔΕΠ/Υ θα πρέπει να μην ξεχνάμε πως πρόκειται για μία απολύτως διαχειρίσιμη νευρολογική-συμπεριφορική διαταραχή. Δεν ήρθε το τέλος του κόσμου για το παιδί μας και η διαταραχή δεν λέει απολύτως τίποτε για τις νοητικές ικανότητες του παιδιού. Το παιδί μπορεί να συνεχίσει κανονικότατα το σχολείο του και να γίνει ένας πολύ επιτυχημένος επαγγελματίας, επιστήμονας ή ότι άλλο επιλέξει να ακολουθήσει. Οι ομαλές και στενές οικογενειακές σχέσεις που χαρακτηρίζονται από μια άνευ όρων αγάπη των μελών μεταξύ τους, βοηθούν τα παιδιά να ενισχύσουν την αυτοπεποίθησή τους. Ακόμη και αν το παιδί απογοητεύει σε κάποιες στιγμές τους γονείς, το γενικότερο μήνυμα που πρέπει να παίρνει είναι η αποδοχή της προσωπικότητάς του και η ενίσχυση των ικανοτήτων του. Εάν παίρνει την προσοχή που χρειάζεται μόνο όταν απογοητεύει τους γονείς, τότε θα μάθει ότι είναι «κακό παιδί» και ότι δεν αξίζει ως άτομο, κάτι που θα μειώσει σημαντικά την αυτοπεποίθησή του.

Όπως είπαμε και πιο πάνω, οι γονείς θα πρέπει να ενημερωθούν πλήρως για όλες τις πτυχές της ΔΕΠ/Υ και των συγκεκριμένων δυσκολιών που αναμένεται να αντιμετωπίσει το παιδί και να προσπαθήσουν με ειλικρίνεια να ενημερώσουν με τη σειρά τους το παιδί μια απλή και κατανοητή γλώσσα. Σε καμία περίπτωση η διαταραχή αυτή δεν πρέπει να μένει κρυμμένη κάτω από το χαλάκι και να γίνει θέμα ταμπού.

Το παιδί σταδιακά θα πρέπει να αρχίσει να αναπτύσσει ικανότητες αυτοδιαχείρισης της διαταραχής και αυτό μπορεί να γίνει μόνο μέσα από τη συνεργασία των γονέων και κρατώντας έναν ανοιχτό δίαυλο επικοινωνίας με το παιδί. Για να μπορέσει να αναπτύξει αυτές τις ικανότητες, είναι σημαντικό το παιδί να συμμετέχει ενεργά και με πλήρη γνώση των στόχων της θεραπευτικής παρέμβασης που του γίνεται και να μην είναι απλά ένας παθητικός δέκτης. Με τον τρόπο αυτό εκτός ότι μειώνεται το άγχος του παιδιού και τονώνεται η αυτοπεποίθησή του, ουσιαστικά πολλαπλασιάζονται οι πιθανότητες επιτυχούς παρέμβασης.

Ειδικά στην περίπτωση που το παιδί χρειάζεται κάποιου είδους φαρμακευτική αγωγή, οι γονείς θα πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί στο πως θα συζητήσουν το θέμα της χορήγησης φαρμάκου. Το παιδί δεν πρέπει να πάρει το μήνυμα πως είναι ασθενής, αλλά ότι η φαρμακευτική αγωγή θα το βοηθήσει να ανταπεξέλθει καλύτερα στην καθημερινότητά του, όπως ακριβώς τα γυαλιά βοηθούν ένα μυωπικό παιδί να βλέπει καλύτερα στο σχολείο.

Όπως γίνεται κατανοητό, ένα παιδί με ΔΕΠ/Υ είναι λογικό να κάνει κάποια πράγματα διαφορετικά από τα άλλα παιδιά και να χρειάζεται περισσότερο χρόνο για να ολοκληρώσει κάποιες δραστηριότητες. Σε καμία περίπτωση δεν πρέπει οι γονείς και οι δάσκαλοι να συγκρίνουν το παιδί με ΔΕΠ/Υ με τα άλλα παιδιά. Το παιδί πρέπει να έχει συγκεκριμένους και εξατομικευμένους στόχους που να μπορεί να φτάσει. Οι πολλαπλές υποχρεώσεις και η ύπαρξη πολύ υψηλών στόχων που πολύ πιθανόν να μην μπορέσει να φτάσει το παιδί, δημιουργούν κακή αυτοεικόνα στο παιδί και το οδηγούν στο να έχει χαμηλές προσδοκίες από τον εαυτό του.

Αντί να επικεντρωθούν οι γονείς στα αρνητικά συμπτώματα της ΔΕΠ/Υ, είναι πιο χρήσιμο να στηρίξουν το παιδί να συνεχίσει να αναπτύσσει όποιες ικανότητες έχει και να του υπενθυμίζουν (λεκτικά και μη λεκτικά) τα θετικά στοιχεία του. Η οικογένεια είναι η πιο σημαντική πηγή αυτοπεποίθησης για το παιδί και η αυτοπεποίθηση με τη σειρά της είναι ο καλύτερος σύμμαχος στην καθημερινότητα ενός παιδιού με ΔΕΠ/Υ. Οι γονείς αντί να επικεντρώνονται αποκλειστικά και μόνο στο να γίνει καλύτερο το παιδί στις δραστηριότητες που υστερεί (π.χ. γράψιμο έκθεσης), πρέπει να βοηθήσουν το παιδί να αναπτύξει άλλα ταλέντα στα οποία έχει κλίση (π.χ. ποδόσφαιρο). Όταν το παιδί αντιλαμβάνεται ότι αξίζει και ότι μπορεί να πετύχει πράγματα με την προσπάθειά του, η θετική αυτοεικόνα του μεταφέρεται και στην προσπάθεια που θα κάνει με τις δραστηριότητες που υστερεί.

Ολόκληρη η οικογένεια θα πρέπει να κατανοήσει ότι η ΔΕΠ/Υ είναι μια αντιμετωπίσιμη κατάσταση, για την οποία δεν ευθύνονται ούτε τα μέλη της, αλλά φυσικά ούτε και το παιδί. Είναι απλά μία μικρή επιπλέον δυσκολία που θα πρέπει να αντιμετωπίσουν όλοι μαζί μέσω ενός οργανωμένου σχεδίου το οποίο περιλαμβάνει το μοίρασμα ευθυνών στα μέλη (π.χ. ποιος είναι υπεύθυνος να μεταφέρει το παιδί στις συνεδρίες με παιδοψυχολόγο και ποιος για τη φαρμακευτική του αγωγή) αλλά και την ανάπτυξη συγκεκριμένων συμπεριφορών στην καθημερινότητα ώστε να στηριχθεί το παιδί με ΔΕΠ/Υ. Μπορεί να χρειαστεί να αλλάξουν οι τρόποι με τους οποίους γίνονταν κάποιες δραστηριότητες μέσα στην οικογένεια, αλλά αυτό είναι κάτι απολύτως θεμιτό και απαραίτητο για την σφαιρική αντιμετώπιση της διαταραχής.

Οι γονείς, ιδανικά με τη βοήθεια ενός ειδικού, μπορούν να δημιουργήσουν ένα συγκεκριμένο και σαφές πλαίσιο κανόνων συμπεριφοράς στο σπίτι (πως μιλάμε, πότε διαβάζουμε, τι ευθύνες έχουμε, πότε μπορούμε να δούμε τηλεόραση) οι οποίοι ακολουθούνται ανεξαιρέτως από όλα τα μέλη της οικογένειας και συνοδεύονται από τις αντίστοιχες επιβραβεύσεις ή επιπτώσεις ανάλογα με το εάν θα τηρηθούν ή όχι. Φυσικά οι κανόνες θα πρέπει να είναι σαφείς και να δημιουργηθούν μετά από συζήτηση με το παιδί και να ισχύουν και για τους γονείς, οι οποίοι θα πρέπει να δίνουν πρώτοι το καλό παράδειγμα.

Αντί οι γονείς να αφήνουν στο παιδί μια πληθώρα επιλογών, είναι πιο χρήσιμο να του δίνουν 2 ή 3 επιλογές βάσει των οποίων καλείται να πάρει την απόφασή του. Για παράδειγμα αντί να αφήσετε το παιδί σας ανεξέλεγκτο στο σουπερ μάρκετ να πάρει όποια λιχουδιά του αρέσει, περιορίστε το να επιλέξει μεταξύ 2 συγκεκριμένων επιλογών. Δεδομένου πως τα παιδιά με ΔΕΠ/Υ δυσκολεύονται να επεξεργαστούν πολλές πληροφορίες μαζί, είναι πάντοτε καλύτερα να μειώνουμε τον όγκο των συγκρίσεων που καλούνται να κάνουν.

Κρατήστε το πρόγραμμα της καθημερινότητας σταθερό, βάσει μιας συγκεκριμένης ρουτίνας. Η ώρα του ξυπνήματος, η διαδικασία του ντυσίματος, η ώρα της αναχώρησης προς το σχολείο, η ώρα του φαγητού κτλ πρέπει να είναι σταθερά και γνωστά στο παιδί. Με αυτόν τον τρόπο το παιδί ξέρει αυτόματα τι πρέπει να κάνει και διαχειρίζεται καλύτερα τον χρόνο του.

Το πιο σημαντικό είναι οι γονείς να δίνουν χρόνο έκφρασης στο παιδί τους. Εάν κρατήσουν μια συνεχή, άνευ όρων, επικοινωνία με το παιδί, αυτό θα εκφράσει τους τομείς στους οποίους δυσκολεύεται (π.χ. την ώρα της ανάγνωσης) αλλά και ενδεχομένως θα αναφέρει τι πιστεύει ότι θα το βοηθούσε (π.χ. περισσότερα διαλλείματα). Οι ανοιχτές συζητήσεις με όλη την οικογένεια ενθαρρύνουν την έκφραση του παιδιού, το καθιστούν υπεύθυνο για τις αποφάσεις του και το κάνουν πιο ανεξάρτητο.

Η οικογένεια δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να αποθαρρυνθεί στην προσπάθειά της. Οι δυσκολίες που μπορεί να αντιμετωπίσει με τη ΔΕΠ/Υ θα πρέπει να γίνουν η αφορμή για πιο συντονισμένη προσπάθεια και ανοιχτή επικοινωνία μεταξύ των μελών της. Όπως αναφέρθηκε πολλές φορές παραπάνω, η ΔΕΠ/Υ είναι μία απολύτως διαχειρίσημη γνωστική διαταραχή, αρκεί οι γονείς να δράσουν άμεσα μόλις δουν κάποιες πρώιμες ανησυχητικές ενδείξεις και είναι έτοιμοι να στηρίξουν το παιδί τους στην καθημερινότητά του.

Εισαγωγική Φωτογραφία

]]>

Πηγές / Διαβάστε περισσότερα

  1. American Psychiatric Association, & American Psychiatric Association. (2000). Diagnostic and statistical manual of mental disorders: DSM-IV-TR (4th ed., text revision.). Washington, DC: American Psychiatric Association. []
  2. Ακρίβου, Ευαγγελία Α. (2012). ΔΕΠ/Υ : Διαταραχή ελλειμματικής προσοχής / υπερκινητικότητας: ένας οδηγός για γονείς – 1η έκδ. – Τρίκαλα: Λογείον []
12 Μαΐ 2013

Οι μητέρες με τραυματικό παρελθόν αποφεύγουν να μιλήσουν για τα συναισθήματα των παιδιών τους

Σύμφωνα με μια νέα έρευνα του Πανεπιστημίου Notre Dame1 , μητέρες οι οποίες έχουν κακοποιηθεί -ψυχολογικά ή/και σωματικά- κατά την παιδική τους ηλικία, αργότερα αποφεύγουν να ανοίγουν συναισθηματικές συζητήσεις με τα παιδιά τους. Στην έρευνα του πανεπιστημίου συμμετείχαν μητέρες από χαμηλά κοινωνικο-οικονομικά στρώματα, οι οποίες είχαν υποστεί κάποια μορφή κακοποίησης από το οικογενειακό τους περιβάλλον κατά την παιδική τους ηλικία. Οι ερευνητές παρατήρησαν ότι οι μητέρες αυτές, σε σύγκριση με μητέρες που δεν είχαν κακοποιηθεί στην παιδική τους ηλικία, έδειχναν έντονα αποφευκτική συμπεριφορά όταν έπρεπε να κατανοήσουν τη συναισθηματική κατάσταση των παιδιών τους. Για παράδειγμα, έκαναν λιγότερες και πιο σύντομες συζητήσεις με τα παιδιά τους, χρησιμοποιούσαν ερωτήσεις κλειστού τύπου (όπου οι απαντήσεις που ανέμεναν ήταν μονολεκτικές καταφατικές ή αρνητικές) και γενικότερα δεν βοηθούσαν στην ελεύθερη έκφραση των συναισθημάτων των παιδιών τους.

Όταν κάποιος γίνεται θύμα μιας τραυματικής κατάστασης, ιδιαίτερα όταν αυτή λαμβάνει χώρα στην ευαίσθητη παιδική ηλικία όταν και διαμορφώνονται σημαντικά στοιχεία της προσωπικότητάς μας, είναι πολύ πιθανό να αναπτύξει μια συναισθηματική ακαμψία ως έναν μηχανισμό άμυνας υπό την απειλή της συναισθηματικής κατάρρευσης. Όταν αυτή η ακαμψία παρατηρείται για μεγάλο χρονικό διάστημα γίνεται στοιχείο της προσωπικότητας κάποιου και τείνει να εμφανίζεται σε πολλούς τομείς της ζωής κάποιου, όπως είναι οι σεξουαλικές, φιλικές ή οικογενειακές του σχέσεις.

Για να αντιληφθούμε την σημαντικότητα αυτής της έρευνας είναι χρήσιμο να υπογραμμίσουμε ότι όταν ένα παιδί μεγαλώνει σε ένα περιβάλλον στο οποίο δεν ενθαρρύνεται η συναισθηματική του έκφραση, τότε η γνωστική και συναισθηματική του ανάπτυξη μπορεί να καθυστερήσει ή να παρουσιάσει προβλήματα. Βλέπουμε δηλαδή πως η προβληματική ανάπτυξη ενός γονιού μπορεί να οδηγήσει, προφανώς δίχως τη θέλησή του, σε έναν φαύλο κύκλο στον οποίο και το δικό του παιδί μπορεί να αντιμετωπίσει παρόμοια προβλήματα συναισθηματικής ανάπτυξης, διαιωνίζοντας το πρόβλημα στις επόμενες γενιές.

Τα αποτελέσματα της έρευνας μας υπενθυμίζουν πόσο σημαντικό είναι οι γονείς να ενθαρρύνουν τα παιδιά τους να συζητούν για όσα τους απασχολούν και να τους δίνουν έναν ασφαλή χώρο έκφρασης των συναισθημάτων τους, αλλά και πόσο αναγκαίο είναι όταν παρουσιάζεται μια προβληματική συμπεριφορά στο παιδί οι γονείς να είναι έτοιμοι να δουλέψουν πάνω και στις δικές τους εμπειρίες και το ρόλο τους απέναντι στο παιδί.

Εισαγωγική Φωτογραφία

]]>

Πηγές / Διαβάστε περισσότερα

  1. University of Notre Dame. (2013, May 9). «Mothers Traumatized In Childhood Avoid Emotional Talk With Their Children.» Medical News Today. []
12 Οκτ 2012

Γονείς: Τα βασικά λάθη στην ανατροφή των παιδιών μας

Γράφει η Δανάη Σιάμου*

Αναδημοσίευση από GeneNutrition.gr

Η δημιουργία της οικογένειας είναι από τις σπουδαιότερες στιγμές στη ζωή ενός ανθρώπου. Τί γίνεται όμως όταν τα παιδιά καταφθάνουν; Φυσικά, όλοι κάνουν λάθη και όλοι έχουν δικαίωμα στο λάθος.Το ίδιο ισχύει και για τους γονείς. Ποιά είναι, όμως, τα βασικά λάθη στη διαδικασία του μεγαλώματος των παιδιών, που μπορούμε να αποφύγουμε;

Χρόνος για όλους!

Ένα πρώτο λάθος αφορά το γεγονός ότι πολλοί γονείς εγκαταλείπουν τη ζωή τους, τον εαυτό τους και τη μεταξύ τους σχέση, με σκοπό να ικανοποιήσουν τις ανάγκες του παιδιού. Όταν ένα παιδί μπαίνει στη ζωή μας, αυτό δε πρέπει να σημαίνει ότι τελείωσε κιόλας! Καλό είναι να επιδιώκουμε, όχι μόνο να προσαρμοστούμε εμείς στις ανάγκες του μωρού μας ,αλλά και αυτό στις δικές μας. Η δημιουργία ενός προγράμματος που θα έχουμε ελεύθερο χρόνο να ξεκουραστούμε, να βγούμε, να περιποιηθούμε τον εαυτό μας και να περάσουμε δημιουργικό χρόνο με τον σύντροφο και τους φίλους μας είναι πολύ σημαντικό για τη ψυχική μας διάθεση και μας εφοδιάζει με αντοχή και κέφι, που σίγουρα θα το αντιληφθούν και τα παιδιά μας!

Ποιός είναι το αφεντικό;

Ένα ακόμη λάθος είναι η ασάφεια στη θέσπιση και στη τήρηση κάποιων οικογενειακών κανόνων. Είναι εξαιρετικής σημασίας τα παιδιά να αντιλαμβάνονται ποιός είναι “ο αρχηγός” στο σπίτι, όσο άσχημο κι αν ακούγεται αυτό. Ένας σωστός αρχηγός θεσπίζει κανόνες, που πρέπει όλοι να τηρούν, αλλά παρέχει και ασφάλεια. Είναι αυστηρός, αλλά και επιεικής, όπου χρειάζεται. Τα παιδιά νιώθουν πολύ πιο ήρεμα όταν ακολουθούν ένα πρόγραμμα και κάποιους κανόνες στα πλαίσια της οικογένειας κι όταν αναγνωρίζουν την σημαντική θέση του γονέα. Με αυτό τον τρόπο αναγνωρίζουν και τη δική τους θέση στο σπίτι: τις υποχρεώσεις τους, τα δικαιώματά τους, τα όρια της συμπεριφοράς τους και των σχέσεων μες στο οικογενειακό σύστημα.

Απαραίτητο συστατικό επιτυχίας εδώ, αποτελεί η συνεργασία των γονέων στη διεξαγωγή και την τήρηση των οικογενειακών κανόνων, καθώς και η αλληλοϋποστήριξη, ακόμα κι αν οι ίδιοι δεν ζούνε πια μαζί- έχουν όμως ένα κοινό στόχο, που αφορά τη σωστή ανατροφή των παιδιών τους.

Η επιβράβευση και η τιμωρία-ποινή, επίσης, αποτελούν ένα πολύ εύκολο τρόπο για να κατανοήσουν και να ακολουθήσουν τα παιδιά τους σπιτικούς κανόνες, αλλά και για να εμπεδώσουν τον καθοριστικό ρόλο του γονέα.

Τι είναι η επιβράβευση στο πλαίσιο μιας οικογένειας;

Κάθε οικογένεια ορίζει και ακολουθεί το δικό της πρόγραμμα και τους δικούς της κανόνες. Η επιβράβευση εξαρτάται τόσο από το χαρακτήρα και τη διάθεση των γονέων, όσο και από τη προσωπικότητα και τις ανάγκες των παιδιών. Ως βραβείο μπορεί να θεωρηθεί ένα δώρο ή μια έκπληξη, μία βόλτα ή εκδρομή, μία παραχώρηση στο οικογενειακό πλαίσιο (πχ, να δει λίγη περισσότερη τηλεόραση από ότι συνήθως). Η έπιβράβευση, που αφορά λέξεις (μπράβο, είσαι πολύ καλό παιδί) καθώς και συναισθηματική έκφραση (αγκαλιές, φιλιά ,κλπ) έχει μεγάλη σημασία και καλό θα ήταν να εκφράζεται συχνά και να συνοδεύει τα βραβεία- αλλάόχι να τα αντικαθιστά!

Τι είναι η ποινή;

Η ποινή ορίζεται, επίσης, ανάλογα με την κρίση και το χαρακτήρα των γονέων και την προσωπικότητα των παιδιών. Ως ποινή μπορεί να θεωρηθεί η στέρηση ενός δικαιώματος (πχ, μιας εξόδου), μιας ευχάριστης δραστηριότητας ή μιας λιχουδιάς, και πρέπει πάντα να συνοδεύεται από σαφή εξήγηση του λόγου για τον οποίο επιβάλλεται. Δηλαδή, το παιδί πρέπει να καταλάβει τι έκανε λάθος, αλλά να μη νιώθει καταδικασμένο. Μέσα σε μια ποινή είναι φρόνιμο,λοιπόν, να εξηγούμε στο παιδί πώς θα μπορούσε να διορθώσει μια κατάσταση ή πως μπορεί να δράσει σωστά τη επόμενη φορά.

Η ποινή δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να παίρνει τη μορφή βίας, τρομοκρατίας ή κακοποίησης!

Προσοχή στις λέξεις!

Μία αποτυχία δεν καθιστά κάποιον αποτυχημένο! Αυτό που θέλω να πώ είναι πως είναι πολύ βλαβερό να χρησιμοποιούμεαπόλυτες εννοιες και χαρακτηρισμούς όταν μιλάμε στο παιδί μας.

Για παράδειγμα, αν το παιδάκι πει ψέμματα, δε χρειάζεται να το χαρακτηρίσουμε ως “ψεύτη”. Αν, επιπλέον, κάνει κάποια ζημιά, δεν είναι σωστό να το χαρακτηρίσουμε ως “κακό παιδί”. Προτιμότερο είναι,όταν επικοινωνούμε με τα μικρούλια μας, αντί να χρησιμοποιούμε λέξεις και έννοιες με αρνητική χροιά, να τις αντικαταστήσουμε με θετικές λεξούλες. Αντί, λοιπόν, να πούμε “αν δε με ακούσεις θα είσαι κακό παιδί”, μπορούμε να πούμε “αν με ακούσεις, θα είσαι καλό παιδί”.

Οι γονείς πολλές φορές ξεχνάνε να συμπεριφέρονται σαν τα παιδιά και να προσπαθούν να σκέφτονται όπως εκείνα, ώστε να καταλαβάινουν τον τρόπο και την αιτία των πράξεών τους και απαιτούν από τα παιδιά να φέρονται, να σκέφτονται και να ενεργούν όπως οι μεγάλοι, κάτι που είναι αρκετά δύσκολο. Ας μη ξεχνάμε, ότι κανένα παιδάκι δεν έχει στο μυαλό του το σωστό, το λάθος ή το στόχο να είναι “παλιόπαιδο”. Πάντοτε, οι πράξεις του έχουν ένα λόγο (πχ, την περιέργεια), που μπορούμε να ανακαλύψουμε αν προσπαθήσουμε να επικοινωνήσουμε ουσιαστικά μαζί του. Ας του μεταδώσουμε θετικά μηνύματα, λοιπόν, που θα λειτουργήσουν τονωτικά στην αυτοεκτίμησή του και στη μετέπειτα δόμηση του χαρακτήρα του!

Συζητήστε το!

Ένα ακόμη λάθος που συνδέεται με την παραπάνω παράγραφο και μπορούμε να αποφύγουμε, αφορά στο τρόπο που επιχειρούμε να επικοινωνήσουμε με το παιδί μας. Συνήθως οι γονείς πιστεύουν ότι το παιδάκι είναι μικρό και δε μπορεί να καταλάβει αυτά που θα του πουν, με αποτέλεσμα να αποφεύγουν να συζητήσουν μαζί του ή να προσπερνούν την ανάγκη τους ή την ανάγκη του ίδιου του παιδιού για επικοινωνία. Ωστόσο, αυτή η πεποίθηση δεν ισχύει. Ένα παιδί αντιλαμβάνεται και κατανοεί το περιβάλλον του πολύ πριν κατορθώσει το ίδιο να εκφραστεί μέσω του λόγου. Δε χρειάζεται να περιμένουμε να μεγαλώσει για να του πούμε αυτά που θέλουμε! Η ισότιμη αντιμετώπιση και η συζήτηση είναι το παν για μία υγιή επικοινωνία. Κατά τη διάρκεια της, ούτε οι διαταγές, αλλά ούτε και η αδιαφορία από μέρους μας θα συνεισφέρουν στη δόμησή της. Ας έχουμε στο νού μας ότι τα παιδιά μας δεν είναι παρά μικροί άνθρωποι, και καλό είναι οι γονείς για κάποια ζητήματα να τους μιλούν περίπου όπως συζητούν και μεταξύ τους.

Ένας λειτουργικός τρόπος επικοινωνίας είναι να φέρουμε το πρόσωπό μας στο ίδιο ύψος με το δικό του και να του μιλήσουμε αργά, ήρεμα και καθαρά για το θέμα που μας/το απασχολεί, εκφράζοντας τις σκέψεις και τα συναισθήματά μας και παρακινώντας το να κάνει το ίδιο. Φυσικά, τα γλυκά λογάκια κατέχουν σημαντική θέση στην επικοινωνία μας, εκτός κι αν επιχειρούμε να είμαστε πιο αυστηροί!

Ας μην ξεχνάμε,βέβαια, πως κάθε άνθρωπος είναι μοναδικός κι έτσι κάθε οικογένεια αναπτύσσει το δικό της μοναδικό κώδικα και τρόπο επικοινωνίας, όπου πάνω σε αυτόν θα εντάξει οποιαδήποτε συμπεριφορική τεχνική. Όπως, λοιπόν, κι αν λειτουργούμε, το πρώτο μεγάλο βήμα-όπως ισχύει και σε οποιαδήποτε σχέση- είναι να μάθουμε να ακούμε και να ακουγόμαστε!

Εισαγωγική Φωτογραφία

Η Δανάη Σιάμου Η Δανάη Σιάμου είναι Ψυχολόγος, με εκπαίδευση στην Κλινική Ψυχοπαθολογία. έχει εκπαιδευτεί και εργαστεί εθελοντικά στην αντιμετώπιση ασθενών με προβλήματα ψυχολογικής και ψυχιατρικής φύσεως, σε διάφορους φορείς. Το τελευταίο διάστημα διατηρεί δικό της γραφείο στο Αγρίνιο. E-mail: siamoudanay@gmail.com 

]]>

24 Ιαν 2012

Περί αυτισμού, παρενεργειών λιθίου και προστατευτικών γονέων

Μικρά και Ενδιαφέροντα #32

  • Ο αυτισμός είναι μια σύνθετη νευροψυχολογική διαταραχή η οποία εμφανίζεται ήδη από την ηλικία των 3 ετών και επηρεάζει τη συμπεριφορά και την ανάπτυξη των ατόμων. Υπολογίζεται πως ένα ποσοστό της τάξεως του 0.6% του πληθυσμού έχει κάποια μορφή αυτισμού. Σύμφωνα με τις τελευταίες έρευνες όμως φαίνεται πως ο πραγματικός αριθμός είναι μικρότερος, καθώς πολλά παιδιά που αρχικά διαγιγνώσκονται με αυτισμό στη συνέχεια καταφέρνουν να εξαφανίσουν πολλά από τα συμπτώματά του, με αποτέλεσμα σε λίγα χρόνια να μην μπορούν πλέον να χαρακτηριστούν ως αυτιστικά. [Medical News Today]
  • Το λίθιο θεωρείται μία από τις πιο αποτελεσματικές ουσίες αντιμετώπισης της μανιοκατάθλιψης, καθώς μειώνει τα συμπτώματα της κατάθλιψης και της μανίας και τις πιθανότητες αυτοκτονίας. Μια νέα έρευνα όμως έρχεται να ταράξει τα νερά καθώς υποστηρίζει ότι η μακροχρόνια χρήση λιθίου προκαλεί πολλά ιατρικά προβλήματα, καθώς επηρεάζει την λειτουργία των θυρεοειδών και παραθυρεοειδών αδένων, αυξάνει το βάρος και προκαλεί πρόβλημα στο συκώτι. [Medical News Today]
  • Όταν ήμασταν μικροί κοροϊδεύαμε τα παιδιά των οποίων οι μητέρες έτρεχαν από πίσω τους να τα φροντίζουν όταν έπεφταν και χτυπούσαν στα γόνατα ή φώναζαν από τα μπαλκόνια να φορέσουν τα μπουφάν τους μη τυχόν και κρυώσουν. Φαίνεται όμως πως αυτή η συμπεριφορά έχει θετικό αντίκτυπο στην υγεία των παιδιών. Συγκεκριμένα, μια έρευνα υπογραμμίζει ότι τα παιδιά προστατευτικών γονέων τείνουν να είναι πιο υγιή όταν φτάσουν στην μέση ηλικία σε σχέση με τα παιδιά λιγότερο προστατευτικών γονέων. [PsyPost]
Υ.Γ. Τα ψυχοϊστορικά που συνόδευαν τα Μικρά Νέα θα αρχίζουν να εμφανίζονται ως αυτόνομα posts, καθώς είναι δύσκολο να βρίσκεται πάντοτε ένα ενδιαφέρον γεγονός από την ιστορία της ψυχολογίας για να συνοδεύει αυτά τα posts. Εισαγωγική Φωτογραφία ]]>

12 Ιαν 2012

Διαζύγιο: η θέση του παιδιού μεταξύ του ζευγαριού

Η απόφαση του διαζυγίου έχει παρθεί. Η μητέρα και ο πατέρας δεν θα διαμένουν πλέον κάτω από την ίδια στέγη. Τι γίνεται όμως με τα παιδιά; Ποιος θα τους μιλήσει για αυτό και τι ακριβώς θα πρέπει να πει; Υπαρχει «μαγική συνταγή» έτσι ώστε τα παιδιά να μην επηρεαστούν από αυτή την κατάσταση; Σκεφτείτε όμως ότι παρ’ όλο που ένα διαζύγιο μπορεί να είναι μια πιθανή αιτία στρες για τα παιδιά παρ’ όλα αυτά μπορεί να βιωθεί και σαν ανακούφιση στην περίπτωση που υπάρχει λεκτική ή σωματική βια μεταξύ του ζευγαριού. Από την άλλη πλευρά, τι να αναμένουν οι γονείς στη συμπεριφορά των παιδιών τους μετά από ένα διαζύγιο και ποια είναι ακριβώς η ψυχολογική διεργασία η οποία γίνεται; Αυτά τα ερωτήματα αλλά και πολλά άλλα μοιάζουν αναπάντητα αλλά και τρομακτικά στο μυαλό των γονέων γι’ αυτό και πολλές φορές η στάση που κρατούν απέναντι στα παιδιά αλλά και η θέση στην οποία τα βάζουν οδηγεί σε αρνητικές συναισθηματικές και συμπεριφορικές συνέπειες.

Τι ακριβώς συμβαίνει στα παιδιά και πως βλέπουν μέσα από τα δικά τους μάτια ένα διαζύγιο; Το κυριότερο είναι ότι για τα παιδιά το διαζύγιο σημαίνει την απώλεια ενός προσώπου με αποτέλεσμα το σπάσιμο των συναισθηματικών δεσμών του παιδιού με το πρόσωπο το οποίο αποχωρεί που τις περισσότερες φορές είναι ο πατέρας. Έτσι, παρατηρούμε ότι τα παιδιά τα οποία βιώνουν την εμπειρία ενός διαζυγίου βρίσκονται σε ένα στάδιο συνεχούς θρήνου, επειδή γίνεται μια συνεχής ανατραφοδότηση λόγω της περιοδικής επαφής και επικοινωνίας που έχουν με το πρόσωπο το οποίο έχει αποχωρίσει.

Πως να χειριστώ το διαζύγιο σαν γονέας;

Να θυμάστε πάντα ότι η υπομονή, το αίσθημα του καθησυχασμού αλλά και το να μπορέσετε να ακούτε τι πραγματικά θέλουν από εσάς τα παιδιά σας μπορούν να μειώσουν την ένταση, καθώς τα παιδιά προσπαθούν να προσαρμοστούν και να αντιμετωπίσουν τις νέες καταστάσεις. Τα παιδιά πρέπει να βιώνουν το αίσθημα της σταθερότητας, της δομής αλλά και της προστασίας. Η περίοδος αυτή, είναι μια μεταβατική φάση όχι μόνο στη ζωή των γονέων αλλά και των παιδιών έτσι βάζοντας ως πρωτεραιότητα τις ανάγκες των παιδιών σας μπορείτε να μειώσετε σημαντικά το άγχος και τον πόνο που βιώνουν.

Τι να πω στα παιδιά μου και πως να το πω;

Εάν και η απόφαση έχει παρθεί, η στιγμή που θα την μοιραστείτε με τα παιδιά σας είναι πολύ δύσκολη και αμήχανη. Για το λόγο αυτό, θα ήταν πιο αποτελεσματικό εάν προετοιμάζατε τον εαυτό σας από προηγουμένος σχετικά με το τι ακριβώς θα πείτε αλλά και για τις δύσκολες ερωτήσεις τις οποίες θα κάνουν τα παιδιά. Με τον τρόπο αυτό, θα μπορέσετε να αντιμετωπίσετε και να χειριστείτε καλύτερα τις αντιδράσεις των παιδιών σας. Μην ξεχνάτε ότι:

  • Πρέπει να πείτε την αλήθεια
  • Να εκφράσετε τα συναισθήματα σας για τα παιδιά σας και να τα διαβεβαιώσετε ότι εξακολουθείτε να νοιάζεστε και να τα αγαπάτε.
  • Συνεχίστε τις καθημερινές ρουτίνες που είχατε μαζί τους όπως το πρωινό ξύπνημα, βοήθεια στα μαθήματα του σχολείου.
  • Προετοιμάστετα ότι κάποια πράγματα πρόκειται να αλλάξουν και θα είναι διαφορετικά από προηγουμένος και από την άλλη πλευρά κάποια άλλα θα παραμείνουν τα ίδια. Βρίσκεστε στη διάθεση τους για να συζητήσετε οποιεσδήποτε αλλαγές θα συμβαίνουν.

Πως να βοηθήσω το παιδί μου να προσαρμοστεί με το διαζύγιο;

Στηρίζοντας τα παιδιά σας, τα βοηθάτε να εκφράσουν τα συναισθήματα του, και δεσμεύεστε να τα ακούσετε πραγματικά αυτά τα συναισθήματα χωρίς να εναντιώνεστε. Επιπλέον, ξεκαθαρίστε οποιεσδήποτε παρεξηγήσεις και λάθος κατανοήσεις. Θα βοηθήσετε τα παιδιά σας να προσαρμοστούν :

  • Ακούγωντας τα
  • Βοηθώντας τα να βρουν τις κατάλληλες λέξεις να εκφράσουν τα συναισθήματα τους
  • Αφήνωντας τα να είναι ειλικρινή
  • Αποδεχόμενοι τα συναισθήματα τους. Μπορεί να μην είστε σε θέση να διορθώσετε τα προβλήματα τους ή να μετατρέψετε τη θλίψη τους σε χαρά αλλά είναι σημαντικό να την αποδεχθείτε.

Αυτό που θέλουν τα παιδιά να γνωρίζουν είναι ότι το διαζύγιο δεν είναι δική τους ευθύνη ή λάθος.

Εισαγωγική Φωτογραφία

]]>

25 Ιούλ 2008

Γονείς με βαρύ φορτίο

< ![CDATA[Η πυρηνική οικογένεια θεωρείται ως ένας οργανισμός με διακριτούς κύκλους ζωής ο οποίος αποτελείται από περιόδους ανάπτυξης, αλλαγών αλλά και φθοράς. Η αρχική μορφή με τη δυαδική σχέση του ζευγαριού είναι ο πρώτος κύκλος της οικογένειας ο οποίος όμως αλλάζει αμέσως μετά τη γέννηση του πρώτου παιδιού. Τότε η οικογένεια μπαίνει σε μια καινούργια φάση ή κύκλο, αυτόν της ανατροφής των παιδιών. Τι γίνεται όμως όταν έρθει στον κόσμο ένα παιδί με σοβαρά προβλήματα σωματικής ή/και ψυχικής υγείας; Τι αντίκτυπο μπορεί να έχει αυτή η νέα πραγματικότητα στις σχέσεις της οικογένειας;
Περισσότερα

02 Οκτ 2007

Παιδική επιθετικότητα: τι ρόλο παίζουν τα αδέρφια, οι γονείς και η οικονομική κατάσταση;

< ![CDATA[Μία από τις πιο ενδιαφέρουσες νέες έρευνες για τις οποίες διάβασα αυτή την εβδομάδα είναι αυτή του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια σχετικά με την ανάπτυξη της επιθετικότητας στα παιδιά. Στην έρευνα αυτή συμμετείχαν 451 οικογένειες, με παιδιά 9-18 ετών, οι οποίες εξετάστηκαν για να βρεθεί αν η ανάπτυξη της διαπροσωπικής βίας έχει κάποια σχέση με το φύλο και τη σειρά γέννησης των παιδιών, με την προσωπικότητα των γονιών αλλά και με το οικονομικό επίπεδο της οικογένειας.
Περισσότερα