29 Οκτ 2013

Χωρίζω; Η συναισθηματική κατάσταση πριν και μετά το διαζύγιο

Εδώ και καιρό, νιώθεις δυσαρέσκεια μέσα στο γάμο σου, υπάρχουν τσακωμοί, ευερέθιστη διάθεση, διαφορετικές απόψεις στην αντιμετώπιση των κοινών θεμάτων της οικογένειας, συναισθηματική απομόνωση, πικρία, απογοήτευση. Παρόλ΄αυτά , μια δύναμη σε τραβάει στο να μείνεις στη σχέση, να το παλέψεις, να δώσεις κι άλλη ευκαιρία, να μην παραδόσεις ό,τι έχτιζες μαζί με το σύντροφό σου τόσο καιρό. Τι θα απογίνουν όλα αυτά τα κοινά που δημιουργήσατε με τόσο κόπο, τα κοινά πράγματα και τα κοινά όνειρα και κυρίως τα ίδια σας τα παιδιά;

Η απόφαση του χωρισμού είναι δύσκολη, γιατί ο χωρισμός είναι μια απώλεια, όπου χάνεις τα δεδομένα σου, κλονίζεται η ισορροπία και η αίσθηση ασφάλειας μέσα σου και συχνά, ακόμα και αν δεν τα πας καλά με το σύντροφό σου, νιώθεις αδυναμία να τον εγκαταλείψεις ή δεν μπορείς να φανταστείς τη ζωή σου χωρίς αυτόν.

Ποιος θα είσαι, αν δεν είσαι αυτός που ήσουν τόσο καιρό; Αυτό το βήμα, είναι πραγματικά μεγάλο. Είναι μια σημαντική απόφαση, που θα φέρει πολλές αλλαγές, σε ρεαλιστικό και συναισθηματικό επίπεδο, είναι μια απόφαση για αποδόμηση και επανα-δόμηση του εαυτού και της καθημερινότητας. Και μαζί με τα πρακτικά ζητήματα φέρει έντονα συναισθήματα και ένα πλήθος νέων καταστάσεων στις οποίες καλείσαι να ανταποκριθείς.

Τυπικά, η διαδικασία του συναισθηματικού χωρισμού ξεκινά αρκετά χρόνια πριν τη στιγμή της τελειωτικής απόφασης ότι «χωρίζω», όταν ένας από τους δύο συζύγους αρχίζει να βιώνει ένα συνδυασμό συναισθημάτων, όπως απογοήτευση, δυσαρέσκεια, άγχος και απομόνωση.

Οι μελέτες στο θέμα του χωρισμού δείχνουν, ότι στο 70 με 90% των διαζυγίων ο ένας σύζυγος θέλει να βγει από το γάμο, ενώ ο άλλος δεν θέλει. Μιας και ο ένας από τους δύο συζύγους έχει ξεκινήσει τη διαδικασία του χωρισμού συναισθηματικά μέσα του ήδη πριν καιρό, η στιγμή που πράγματι θα ξεκινήσει η νομική διαδικασία, βρίσκει τον άλλο σύζυγο απροετοίμαστο συναισθηματικά και σε κατάσταση σοκαριστική. Έτσι, συχνά γίνεται μια ακόμα προσπάθεια συμφιλίωσης, γεγονός που ίσως εξηγεί γιατί το 50% περίπου των αιτήσεων διαζυγίων αποσύρεται.

Στάδιο προ του διαζυγίου- ή στάδιο της στάθμισης της απόφασης

Κατά τη διάρκεια αυτού του σταδίου, που ίσως ακόμα δεν έχει σκεφτεί κάποιος καν το να χωρίσει, ο ένας από τους δύο συζύγους συνήθως νιώθει συναισθήματα ανικανοποίητου, απομόνωσης-κλεισίματος στον εαυτό, μοναξιάς και απελπισίας. Συχνά προσπαθεί να βρει τρόπους και λύσεις να τα αντιμετωπίσει ή να αμυνθεί σε αυτά, όπως το να καβγαδίζει σε μια προσπάθεια να «αλλάξει» τον σύντροφό του, σύναψη εξωσυζυγικής σχέσης, υπερβολική ενασχόληση με τα επαγγελματικά και γέμισμα του χρόνου με δραστηριότητες μακριά από τον σύντροφο κλπ.

Αν οι προσπάθειες αυτές δεν φέρουν κάποιο αποτέλεσμα και ο σύζυγος αποφασίσει να ανακοινώσει ότι θέλει διαζύγιο, τότε ο άλλος, συχνά θα περιέλθει σε μια κατάσταση άρνησης-μη αποδοχής του αιτήματος, και άμυνας-αυτοπροστασίας.

Ο  σύζυγος που απορρίπτεται, επέρχεται σε μια κατάσταση συναισθηματικού χάους, αγωνίας, δυσπιστίας και θυμού. Κατά την περίοδο αυτή μπορεί να προσπαθήσει να «σώσει τα κεκτημένα», όπως  ζητώντας βοήθεια από φίλους, συμβούλους, ή ακόμα και απειλώντας τον σύντροφό του για παράδειγμα ότι δεν θα μπορεί να ανταπεξέλθει στη ζωή οικονομικά χωρίς αυτόν. Είναι σημαντικό να κατανοήσουμε, ότι ο θυμός είναι δευτερεύον συναίσθημα, που από κάτω του βρίσκονται πρωταρχικά συναισθήματα πόνου, φόβου, ταπείνωσης, απώλειας, εγκατάλειψης και αδυναμίας.

Μετά την απόφαση για χωρισμό

Η διαδικασία του διαζυγίου συνεχίζει με πολλές επίπονες καταστάσεις όπως την επίσκεψη σε δικηγόρους, εκτιμητές περιουσίας, συμβούλους, δικαστές κλπ για τη διευθέτηση των οικονομικών θεμάτων και των θεμάτων επιμέλειας των παιδιών.

Συχνά αυτή η περίοδος είναι μια «εμπόλεμη» περίοδος, ιδιαίτερα δυσάρεστη, στην οποία μπορεί να κορυφωθούν τα αρνητικά συναισθήματα σε μίσος, επιθετικότητα, βαθιά θλίψη,  φόβο, πικρία, αγανάκτηση, αποστροφή και τελειωτική απαξίωση προς το πρώην σύντροφο.

Ακόμη, η όλη κατάσταση μπορεί να συντείνει σε μείωση της αυτοεκτίμησης, σε αυτό-αμφισβήτηση, βίωμα ενοχών, ενώ ταυτόχρονα χάνεται η αίσθηση της ασφάλειας και της εμπιστοσύνης γενικότερα στην προσωπικότητα και τη ζωή και υπάρχει άγχος και ψυχική πίεση, ακόμα και πανικός. Μερικοί άνθρωποι που δεν αντέχουν αυτήν την- ουσιαστικά κατάσταση «κρίσης», μπορεί να υιοθετήσουν μια παθητική στάση, όπως το να αποσυρθούν, να «παραιτηθούν» και να απομακρυνθούν από τη «διαμάχη».

Στο στάδιο μετά το διαζύγιο, πλέον ο κάθε σύντροφος έχει εισέλθει σε με μια νέα φάση της ζωής του, όπου θα χρειαστεί να την επαναπροσδιορίσει, που σημαίνει να επαναπροσδιορίσει τους ρόλους και την ταυτότητά του, την καθημερινότητά του και γενικότερα, να οργανώσει τον εαυτό και τη ζωή του με νέο τρόπο.

Τα συναισθήματα του φόβου, της αναποφασιστικότητας, της μοναξιάς και της αυτό αμφισβήτησης, μπορεί να υπάρχουν ακόμα. Ειδικά στις περιπτώσεις που οι σύζυγοι είναι και γονείς, που σημαίνει ότι θα πρέπει να συναντώνται και να συνεργάζονται στο μεγάλωμα των παιδιών, τα πράγματα γίνονται πιο περίπλοκα, καθώς αναγκάζονται να «αναβιώνουν» το χωρισμό με όλα τα συναισθήματα που περιγράψαμε, ξανά και ξανά.

Βλέπουμε λοιπόν ότι συχνά ο χωρισμός και το διαζύγιο είναι μια περίοδος που ξεκινά με δυσάρεστα συναισθήματα, εξελίσσεται σε μια μορφή «κρίσης»  που εν συνεχεία μας φέρνει σε μια μεταβατική περίοδο ανακατάταξης, έως να καταφέρουμε να δημιουργήσουμε τη νέα πραγματικότητα ζωής.

Τα συναισθήματα που περιγράψαμε παραπάνω, μπορεί να βιώνονται σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό και όσο πιο έτοιμους βρει και τους δύο συντρόφους η απόφαση για χωρισμό, η όλη διαδικασία μπορεί να αποβεί λιγότερο επίπονη.

Η συνεργασία σου με έναν ψυχοθεραπευτή, θα σε βοηθήσει προς αυτήν την κατεύθυνση, να περάσεις δηλαδή από όλη αυτή τη διαδικασία πιο ανώδυνα, και να διαχειριστείς και να ανταπεξέλθεις στις καταστάσεις με αποτελεσματικό τρόπο.

Προτεινόμενη Βιβλιογραφία

Bohannan, P. (Ed.), (1970). Divorce and After: An Analysis of the Emotional and Social Problems of Divorce. Garden City, NY: Doubleday.

Ahrons, C. & Rodgers, R.H. (1987). Divorced Families: A multidisciplinary Developmental View. New York: W.W. Norton.

Kaslow F. W. and Schwartz, L. L. (1987). The Dynamics of Divorce: A Life Cycle Perspective. New York: Brunner/Mazel.

Trafford, A. (1984). Crazy Time: Surviving Divorce. New York: Bantam Books.

Εισαγωγική Φωτογραφία

]]>

17 Φεβ 2013

Διαζύγιο και παιδί

Σε ένα διαζύγιο όλοι πλήττονται,ο καθένας με το δικό του τρόπο.Το παιδί που πιθανώς να συνυπάρχει στο οικογενειακό σύστημα,έχει ένα περίεργο τρόπο να αντιλαμβάνεται τη διάσταση των γονιών του.Ένα παιδί,χρειάζεται ένα σταθερό και υποστηρικτικό,από πολλές απόψεις,οικογενειακό περιβάλλον,που του είναι απαραίτητο για να οδηγηθεί στη σωστή απαρτίωση της προσωπικότητας και του Εγώ του.

Υπάρχει η άποψη ότι είναι καλύτερα για ένα παιδί να χωρίζουν οι γονείς του αν δεν τα πηγαίνουν καλά μεταξύ τους και μαλλώνουν διαρκώς. Και πως ένα παιδί χωρισμένων γονιών μπορεί να μεγαλώσει εξίσου καλά και χωρίς τραύματα. Θα συμφωνήσω ως προς το «μη χείρον βέλτιστο». Αλλά χωρίς να υπάρξει τραύμα δε γίνεται. Άρα ξεκινά κανείς με το δεδομένο ότι ο ψυχισμός του παιδιού πλήττεται και η φροντίδα πρέπει να εστιαστεί και να δρομολογηθεί με δεδομένη την ύπαρξη του τραύματος. Το παιδί βιώνει την αποτυχία των γονιών του ως προσωπική αποτυχία. Ασυνείδητα πιστεύει πως το ίδιο έκανε κάποιο λάθος και χώρισαν οι γονείς του. Ο γονιός από την άλλη διακατέχεται συχνά από την ασυνείδητη -ή συνειδητή συχνά- τάση να κερδίσει το παιδί,να το πάρει με το μέρος του,με αποτέλεσμα όχι μόνο να έχει χαθεί στο παιδί η απαιτούμενη σταθερότητα που ανέφερα προηγουμένως,αλλά να υπάρχει και η εσώτερη επιταγή να πρέπει το ίδιο να διαλέξει ένα στρατόπεδο. Ο θυμός που το διακατέχει για όλα αυτά δεν είναι λίγος. Άλλο αν δεν τον εκδηλώνει.

Το παιδί αυτό,υπάρχει έντονα η περίπτωση,όταν μεγαλώσει να αποτυγχάνει στις δικές του σχέσεις,από μια ασυνείδητη τάση επανάληψης και επαναβίωσης των παιδικών του συνθηκών,αλλά και λόγω του ότι έχει βιώσει την έννοια της οικογένειας ως κάτι απειλητικό για τον ψυχισμό του. Ως γονέας κανείς,πρέπει να κάνει την υπέρβασή του. Να ξεπερνά τις προσωπικές του καθηλώσεις και να προσεγγίζει το παιδί του με τη φαντασία που απαιτεί ένας εντελώς ιδιαίτερος ψυχισμός. Για να το πετύχει αυτό όμως θα πρέπει ο ίδιος πρώτα μέσα του να αποκωδικοποιήσει το παιδί που είναι και υπάρχει. Αν αντιμετωπίζει το παιδί του με την ψυχρή λογική ενός ενήλικα,είναι σίγουρο ότι θα αποτύχει,ειδικά όταν έχει δημιουργηθεί ένα τόσο μεγάλο κενό,όπως αυτό που φέρνει ένα διαζύγιο.

Εισαγωγική Φωτογραφία

]]>

12 Ιαν 2012

Διαζύγιο: η θέση του παιδιού μεταξύ του ζευγαριού

Η απόφαση του διαζυγίου έχει παρθεί. Η μητέρα και ο πατέρας δεν θα διαμένουν πλέον κάτω από την ίδια στέγη. Τι γίνεται όμως με τα παιδιά; Ποιος θα τους μιλήσει για αυτό και τι ακριβώς θα πρέπει να πει; Υπαρχει «μαγική συνταγή» έτσι ώστε τα παιδιά να μην επηρεαστούν από αυτή την κατάσταση; Σκεφτείτε όμως ότι παρ’ όλο που ένα διαζύγιο μπορεί να είναι μια πιθανή αιτία στρες για τα παιδιά παρ’ όλα αυτά μπορεί να βιωθεί και σαν ανακούφιση στην περίπτωση που υπάρχει λεκτική ή σωματική βια μεταξύ του ζευγαριού. Από την άλλη πλευρά, τι να αναμένουν οι γονείς στη συμπεριφορά των παιδιών τους μετά από ένα διαζύγιο και ποια είναι ακριβώς η ψυχολογική διεργασία η οποία γίνεται; Αυτά τα ερωτήματα αλλά και πολλά άλλα μοιάζουν αναπάντητα αλλά και τρομακτικά στο μυαλό των γονέων γι’ αυτό και πολλές φορές η στάση που κρατούν απέναντι στα παιδιά αλλά και η θέση στην οποία τα βάζουν οδηγεί σε αρνητικές συναισθηματικές και συμπεριφορικές συνέπειες.

Τι ακριβώς συμβαίνει στα παιδιά και πως βλέπουν μέσα από τα δικά τους μάτια ένα διαζύγιο; Το κυριότερο είναι ότι για τα παιδιά το διαζύγιο σημαίνει την απώλεια ενός προσώπου με αποτέλεσμα το σπάσιμο των συναισθηματικών δεσμών του παιδιού με το πρόσωπο το οποίο αποχωρεί που τις περισσότερες φορές είναι ο πατέρας. Έτσι, παρατηρούμε ότι τα παιδιά τα οποία βιώνουν την εμπειρία ενός διαζυγίου βρίσκονται σε ένα στάδιο συνεχούς θρήνου, επειδή γίνεται μια συνεχής ανατραφοδότηση λόγω της περιοδικής επαφής και επικοινωνίας που έχουν με το πρόσωπο το οποίο έχει αποχωρίσει.

Πως να χειριστώ το διαζύγιο σαν γονέας;

Να θυμάστε πάντα ότι η υπομονή, το αίσθημα του καθησυχασμού αλλά και το να μπορέσετε να ακούτε τι πραγματικά θέλουν από εσάς τα παιδιά σας μπορούν να μειώσουν την ένταση, καθώς τα παιδιά προσπαθούν να προσαρμοστούν και να αντιμετωπίσουν τις νέες καταστάσεις. Τα παιδιά πρέπει να βιώνουν το αίσθημα της σταθερότητας, της δομής αλλά και της προστασίας. Η περίοδος αυτή, είναι μια μεταβατική φάση όχι μόνο στη ζωή των γονέων αλλά και των παιδιών έτσι βάζοντας ως πρωτεραιότητα τις ανάγκες των παιδιών σας μπορείτε να μειώσετε σημαντικά το άγχος και τον πόνο που βιώνουν.

Τι να πω στα παιδιά μου και πως να το πω;

Εάν και η απόφαση έχει παρθεί, η στιγμή που θα την μοιραστείτε με τα παιδιά σας είναι πολύ δύσκολη και αμήχανη. Για το λόγο αυτό, θα ήταν πιο αποτελεσματικό εάν προετοιμάζατε τον εαυτό σας από προηγουμένος σχετικά με το τι ακριβώς θα πείτε αλλά και για τις δύσκολες ερωτήσεις τις οποίες θα κάνουν τα παιδιά. Με τον τρόπο αυτό, θα μπορέσετε να αντιμετωπίσετε και να χειριστείτε καλύτερα τις αντιδράσεις των παιδιών σας. Μην ξεχνάτε ότι:

  • Πρέπει να πείτε την αλήθεια
  • Να εκφράσετε τα συναισθήματα σας για τα παιδιά σας και να τα διαβεβαιώσετε ότι εξακολουθείτε να νοιάζεστε και να τα αγαπάτε.
  • Συνεχίστε τις καθημερινές ρουτίνες που είχατε μαζί τους όπως το πρωινό ξύπνημα, βοήθεια στα μαθήματα του σχολείου.
  • Προετοιμάστετα ότι κάποια πράγματα πρόκειται να αλλάξουν και θα είναι διαφορετικά από προηγουμένος και από την άλλη πλευρά κάποια άλλα θα παραμείνουν τα ίδια. Βρίσκεστε στη διάθεση τους για να συζητήσετε οποιεσδήποτε αλλαγές θα συμβαίνουν.

Πως να βοηθήσω το παιδί μου να προσαρμοστεί με το διαζύγιο;

Στηρίζοντας τα παιδιά σας, τα βοηθάτε να εκφράσουν τα συναισθήματα του, και δεσμεύεστε να τα ακούσετε πραγματικά αυτά τα συναισθήματα χωρίς να εναντιώνεστε. Επιπλέον, ξεκαθαρίστε οποιεσδήποτε παρεξηγήσεις και λάθος κατανοήσεις. Θα βοηθήσετε τα παιδιά σας να προσαρμοστούν :

  • Ακούγωντας τα
  • Βοηθώντας τα να βρουν τις κατάλληλες λέξεις να εκφράσουν τα συναισθήματα τους
  • Αφήνωντας τα να είναι ειλικρινή
  • Αποδεχόμενοι τα συναισθήματα τους. Μπορεί να μην είστε σε θέση να διορθώσετε τα προβλήματα τους ή να μετατρέψετε τη θλίψη τους σε χαρά αλλά είναι σημαντικό να την αποδεχθείτε.

Αυτό που θέλουν τα παιδιά να γνωρίζουν είναι ότι το διαζύγιο δεν είναι δική τους ευθύνη ή λάθος.

Εισαγωγική Φωτογραφία

]]>