20 Απρ 2015

Ευφυϊα και ψυχικές διαταραχές: αυτοκαταστροφικός μονόδρομος ή εποικοδομητική (υπο όρους) αμφίδρομη σχέση;

Πριν από 2.500 χρόνια ο Αριστοτέλης υποστήριξε πως «δεν υπάρχει καμία μεγάλη ιδιοφυΐα χωρίς κάποια δόση παράνοιας». Σήμερα ο ισχυρισμός του αποδεικνύεται επιστημονικά καθώς πολυάριθμες μελέτες αποδεικνύουν πως η ευφυΐα σχετίζεται με ισχυρότερες τάσεις που αφορούν στην κατάθλιψη, στη σχιζοφρένεια και στη διπολική διαταραχή καθώς επίσης και σε εθισμούς όπως τα ναρκωτικά και το αλκοόλ. Σύμφωνα με μία μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Neuron  αυτό οφειλεται σε μία πρωτεΐνη που παράγεται στον εγκέφαλο (neuronal calcium sensor-1 protein) και η οποία έχει άμεση σύνδεση με τη μνήμη, τη δημιουργική σκέψη και με σοβαρές ψυχικές διαταραχές όπως οι παραπάνω.

Επιπρόσθετα, σε έρευνες  που έλαβαν χώρα στην Αγγλία και σε Σκανδιναβικές χώρες αποδεικνύεται πως υπάρχει άρρηκτος δεσμός ανάμεσα στη διπολική διαταραχή και στις υψηλές επιδόσεις των μαθητών στο σχολείο ειδικότερα σε όσους μελετούσαν μαθηματικά, λογοτεχνία και μουσική. Αυτό άλλωστε επιβεβαιώνεται ιστορικά από αναρίθμητα παραδείγματα εξεχόντων προσωπικοτήτων του χώρου της τέχνης και των επιστημών που ταλανίστηκαν από σοβαρές ψυχικές ασθένειες κατα τη διάρκεια του πολύκροτου βίου τους όπως ο Van Gogh, ο Κερτ Κομπέιν,η Σύλβια Πλαθ, ο Έντεκα Άλαν Πόε, η Βιρτζίνια Γουλφ και χιλιάδες άλλοι. Φαίνεται λοιπόν, πως αναπτύσσεται μία αλληλοσχέση ανάμεσα στην ευφυΐα και το δημιουργικό πνεύμα κάτι ωστόσο που δεν αποτελεί τον κανόνα σύμφωνα με μία γνωστή έρευνα των Getzels και Jackson (1962), που δείχνει ότι δημιουργικοί άνθρωποι  δεν ήταν κατ’ ανάγκην και οι έχοντες την πλέον υψηλή νοημοσύνη. Αυτό το συμπέρασμα χρήζει ιδιαίτερης προσοχής καθώς σε πολλές περιπτώσεις ανθρώπων με έντονη συνύπαρξη ψυχικών ασθενειών και καλλιτεχνικής δραστηριότητας , οι πράξεις αυτοχειρίας κατέχουν υψηλό ποσοστό καθιστώντας τις πράξεις αυτοκαταστροφής ως μία πράξη ηρωισμού σε μία προσπάθεια λύτρωσης μίας βασανισμένης ιδιοφυίας. Φυσικά αυτός ο τρόπος σκέψης κρίνεται από την επιστημονική κοινότητα ως ανεδαφικός καθώς η γοητεία σε μία πράξη αυτοχειρίας είναι το ίδιο παράλογη με τη δαιμονοποίησή της αφού αναστέλλει την κατανόησή μας για σοβαρές ψυχικές διαταραχές που υποβόσκουν στις εξέχοντες καλλιτεχνικές προσωπικότητες που ενδεχομένως πολλοί από εμας έχουμε θαυμάσει.

Αυτό που πρέπει να γίνει σαφές είναι πως η κατάθλιψη ή οποιαδήποτε άλλη ψυχική διαταραχή δεν αποτελεί το εισιτήριο μίας ιδιοφυίας και κατ’επεκτάση μίας πράξης αυτοχειρίας. Η αυτοκτονία αποτελεί μία από τις σοβαρότερες εκφάνσεις των ψυχικών ασθενειών και σίγουρα δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να θεωρηθεί ως μία φυσιολογική ή ακόμα και ηρωική πράξη ενός ευφυούς και δημιουργικού ανθρώπου. Ένας άνθρωπος που προβαίνει σε μία τέτοια ενέργεια, κρίνεται ψυχικά διαταραγμένος και στόχος μας θα πρέπει να είναι η πρόληψη και η σωστή ενημέρωση από επιστήμονες του χώρου της Ψυχιατρικής έτσι ώστε να αντιμετωπίσουμε με τον κατάλληλο χειρισμό τέτοιες περιπτώσεις που ενδεχομένως αντιλήφθουμε στο περιβάλλον μας.

Αξίζει να σημειωθεί πως η οπτική γωνία με την οποία βλέπουμε τέτοιες καταστάσεις διαδραματίζει πολύ σημαντικό ρόλο καθώς οδηγεί πολλούς ανθρώπους στο να χρησιμοποιούν τις ταμπέλες του «άρρωστου», του «καταθλιπτικού», του «προβληματικού» κ.ά τις οποίες μακροπρόθεσμα θα υιοθετήσει και ο ίδιος ο πάσχων οδηγώντας τον συχνά σε προβληματικές εσωτερικεύσεις που λειτουργούν ανασταλτικά στην προσπάθεια ανάρρωσής του. Η παιδεία, οι αντιλήψεις και το πνευματικό επίπεδο της κοινωνίας καθώς και η η επιστημονική πρόοδος σε θέματα ψυχικής υγείας της κάθε χώρας ασφαλώς διαδραματίζει βαρυσήμαντο ρόλο στην υιοθέτηση τέτοιων απόψεων.

Εν κατακλείδι, η αλληλοσχέση δημιουργικότητας, ευφυίας και ψυχικών διαταραχών είναι επιστημονικά αποδεδειγμένη και δεδομένου οτι η αυτοχειρία ή οποιαδήποτε άλλη πράξη αυτοκαταστροφής αποτελούν τις σοβαρότερες εκφάνσεις αυτών των διαταραχών, δεν θα πρέπει να θεωρούνται σε καμία περίπτωση ως μία δικαιολογημένη ή «φυσιολογική» αντίδραση λύτρωσης υπο το μανδύα της «βασανισμένης ιδιοφυίας». Κρίνεται αναπόδραστη αναγκαιότητα η συνειδητοποίηση εκ μέρους του πάσχοντος αλλά και του περιβάλλοντός του, πως οποιαδήποτε ψυχική ασθένεια δεν αποτελεί αντικείμενο ντροπής, τύψεων ή κατωτερότητας γι’αυτό και η αποδοχή της διαφορετικότητας του ατόμου καθώς και η ορθολογική αντιμετώπιση της συμπτωματολογίας του, θα αποτελέσουν το εναρκτήριο λάκτισμα στην προσπάθεια απελευθέρωσης από τους δαίμονες που αποδομούν την ψυχική του ισορροπία. Στόχος καθίσταται η πρόληψη και η σωστή ενημέρωση από επιστήμονες της Ψυχιατρικής σε θέματα ψυχικής υγείας. Η οποιαδήποτε ακραία αντιμετώπιση των ψυχικών ασθενειών αποτελεί τροχοπέδη στην προσπάθεια παροχής βοήθειας σε ανθρώπους που πραγματικά χρειάζονται την στήριξη και την επιστημονική αρωγή μας.Με αυτή την ασφαλιστική δικλείδα, άνθρωποι με ιδιάιτερη ευφυία που ενδεχομένως αντιμετωπίζουν κάποια διαταραχή θα μπορέσουν να εκφράσουν εποικοδομητικά το μεγαλείο του ταλέντου τους. Ίσως τελικά αυτή η ανάγκη έκφρασης του ιδιαίτερου ψυχισμού τους και η απόδραση από την επίπονη πραγματικότητα είναι που ωθούν αυτά τα άτομα στην ενασχόλησή τους με τον κόσμο των τεχνών και των επιστημών καθιστώντας τους ιδιαίτερα επιτυχημένους στο αντικείμενο που επιλέγουν. Αυτό φυσικά αποτελεί προσωπική άποψη και δεν αποδεικνύεται με επιστημονικές μελέτες.

Εισαγωγική Εικόνα

]]>

21 Μαρ 2012

Ο όρος της εβδομάδας: Δείκτης Ευφυίας (IQ)

Ο Δείκτης Νοημοσύνης (Intelligence Quotient, IQ) είναι ένας δείκτης μέτρησης της ευφυΐας ενός ατόμου σε σχέση με την μέση ευφυϊα του πληθυσμού. Το IQ αναφέρεται κυρίως στην μέτρηση της λογικής και επαγωγικής σκέψης και όχι σε άλλες μορφές ευφυϊας όπως είναι η συναισθηματική νοημοσύνη (emotional intelligence, EQ). Η μέτρηση του IQ γίνεται με τη χρήση σταθμισμένων tests όπως είναι τα Wechsler Adult Intelligence Scale, Stanford-Binet και Raven’s Progressive Matrices.

Το τελικό αποτέλεσμα όλων αυτών των τεστ εκφράζει τη θέση του ατόμου σε σχέση με την μέση ευφυϊα του πληθυσμού, συνήθως σε εκατοστιαίες μονάδες με το 100 ως τον μέσο όρο του πληθυσμού. Έτσι, εάν κάποιος μετρηθεί με IQ 125 σημαίνει πως το IQ του είναι μεγαλύτερο από τον μέσο όρο, ενώ ένα IQ της τάξεως του 75 σημαίνει πως το άτομο έχει χαμηλότερη βαθμολογία από τον μέσο όρο.

Παράγοντες όπως η ηλικία του ατόμου και η κουλτούρα του είναι εξαιρετικά σημαντικοί και μπορούν να επηρεάσουν το τελικό αποτέλεσμα μιας μέτρησης του δείκτη νοημοσύνης. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο πριν ένα τεστ χρησιμοποιηθεί για την αξιολόγηση ενός πληθυσμού πρέπει πρώτα να περάσει από κατάλληλη επεξεργασία ώστε σταθμιστεί στα δεδομένα του πληθυσμού στον οποίο θα χρησιμοποιηθεί.

Φωτογραφία

]]>

14 Δεκ 2010

Δείξε μου μια φωτογραφία σου, να σου πω το IQ σου…

Υπάρχουν διάφορα στερεότυπα γύρω από την ευφυΐα. Ανάλογα με τη χώρα και την κουλτούρα της κάθε χώρας οι άνθρωποι τείνουν να πιστεύουν πως οι όμορφοι άνθρωποι είναι και πιο έξυπνοι ή το αντίστροφο (βλ. ανέκδοτα με ξανθιές). Στη Δύση επικρατούν και οι δύο τάσεις, με κάποιους λαούς να έχουν μια μάλλον αρνητική προκατάληψη εναντίων των όμορφων ατόμων τα οποία τείνουν να τα θεωρούν λιγότερο έξυπνα, και άλλους να δημιουργούν αυτόματους θετικούς συσχετισμούς μεταξύ ομορφιάς και εξυπνάδας. Υπάρχει κάποια αλήθεια πίσω από αυτά τα στερεότυπα;

Φαίνεται τελικά πως πράγματι υφίσταται μια θετική συσχέτιση μεταξύ φυσικής ομορφιάς και ευφυΐας, τουλάχιστον για τον δυτικό κόσμο και συγκεκριμένα τη Μ. Βρετανία. Εκεί τα πιο όμορφα άτομα φαίνεται πως τείνουν να είναι πιο έξυπνα από τα λιγότερο όμορφα. Σύμφωνα με μια διαχρονική έρευνα στην οποία αναφέρεται το Psychology Today1 τα παιδιά που σε μικρή ηλικία χαρακτηρίζονται ως πιο «εμφανίσιμα» τείνουν να αναπτύσσουν μεγαλύτερο δείκτη ευφυΐας σε σχέση με τα λιγότερο «εμφανίσιμα».

Συγκεκριμένα, για 50 χρόνια οι  Βρετανοί επιστήμονες παρακολουθούσαν την εξέλιξη όλων των παιδιών που γεννήθηκαν στην Μ. Βρετανία μεταξύ 1 και 9 Μαρτίου 1958.  Μεταξύ των στοιχείων που συνέλεξαν όλα αυτά τα χρόνια υπήρχαν και οι χαρακτηρισμοί που κλήθηκαν να δώσουν οι δάσκαλοί των παιδιών όταν αυτά ήταν 7 και 11 ετών. Οι δάσκαλοι έπρεπε να απαντήσουν στο ερώτημα εάν πίστευαν ότι το παιδί ήταν αντικειμενικά εμφανίσιμο ή όχι. Αν και τις δύο φορές  το παιδί είχε χαρακτηριστεί ως εμφανίσιμο, τότε οι επιστήμονες της παρούσας έρευνας τους κατέτασσαν στους «εμφανίσιμους». Αν έστω και στη μία φορά το παιδί δεν είχε χαρακτηριστεί ως εμφανίσιμο τότε το κατέτασσαν στους «μη εμφανίσιμους». Για την ιστορία, αξίζει να αναφερθεί πως βάσει του πιο πάνω διαχωρισμού το 63% των παιδιών είχαν χαρακτηριστεί ως εμφανίσιμα. Στη συνέχεια οι επιστήμονες έψαξαν και βρήκαν τα ίδια άτομα, τα οποία πλέον είναι μεσήλικες, και αξιολόγησαν τον δείκτη νοημοσύνης τους.

Αυτό που βρήκαν ήταν πως οι «μη εμφανίσιμοι» είχαν κατά μέσο όρο δείκτη νοημοσύνης 91.8, ενώ οι «εμφανίσιμοι» 104.23 (βλ. Εικόνα 1). Υπενθυμίζουμε πως στον δείκτη ευφυΐας το 100 είναι ο μέσος όρος και η τυπική απόκλιση είναι 15, πράγμα που σημαίνει ότι και οι δύο ομάδες ήταν εντός του μέσου όρου. Παρόλα αυτά όμως η διαφορά των 13 περίπου μονάδων φάνηκε πως είναι στατιστικά σημαντική. Το φύλο δεν φάνηκε να παίζει κάποιον ιδιαίτερο λόγο, αν και οι «εμφανίσιμοι» άνδρες είχαν μεγαλύτερη διαφορά από τους «μη εμφανίσιμους», σε σχέση με τη διαφορά «εμφανίσιμων» και «μη εμφανίσιμων» γυναικών.

Δείκτες Ευφυΐας
Εικόνα 1: Δείκτες Ευφυΐας («Εμφανίσιμοι»: 91.81, «Μη Εμφανίσιμοι»: 104.23)

Πως μπορούμε να εξηγήσουμε αυτά τα αποτελέσματα; Μήπως κάτι πάει λάθος στην μεθοδολογία μας και καταλήγουμε σε λανθασμένα αποτελέσματα ή μήπως τελικά πράγματι η φυσική ομορφιά συνδέεται με κάποιο τρόπο με την ευφυΐα; Αυτά είναι αρκετά δύσκολα ερωτήματα. Κάποιος θα μπορούσε να πει πως πολύ απλά οι έξυπνοι άνθρωποι μας φαίνονται αυτόματα και πιο όμορφοι. Αλλά αυτό δεν λύνει το πρόβλημα. Ίσα-ίσα το κάνει κυκλικό και ίσως λίγο πιο πολύπλοκο, γιατί αν υποθέσουμε ότι ισχύει αυτή η θεωρία τότε θα πρέπει να εξηγήσουμε το γιατί τείνουμε να βλέπουμε την εξυπνάδα ως χαρακτηριστικό γνώρισμα ή και ακόμη και ως κριτήριο της φυσικής ομορφιάς, σε τέτοιο βαθμό που να γίνεται ένα αυτοεκπληρούμενο στερεότυπο. Μήπως τελικά η ομορφιά δεν είναι κάτι τόσο επιφανειακό και δεν περιορίζεται στο όμορφο δέρμα, το καλοχτισμένο κορμί και στα μπλε μάτια, αλλά σχετίζεται και με λιγότερο επιφανειακά πράγματα όπως η εξυπνάδα;

Από την άλλη, μπορούμε επίσης να υποθέσουμε πως το γεγονός πως κάποιος είναι «άσχημος», αυτόματα του δημιουργεί ένα επιπλέον εμπόδιο στην ζωή του, το οποίο μεταξύ άλλων έχει αντίκτυπο και στην εκπαίδευσή του και κατ’ επέκταση και στην ευφυΐα του. Για παράδειγμα, κάποιο παιδί που είναι «άσχημο» είναι αναμενόμενο πως δεν θα λαμβάνει τόσα θετικά μηνύματα από το περιβάλλον του όσο ένα «όμορφο». Κατ’ επέκταση, μπορεί να αναπτύξει χαμηλή αυτοπεποίθηση, η οποία θα έχει ως αποτέλεσμα να μην θέτει υψηλούς στόχους στην ζωή του, να προσπαθεί λιγότερο να επιτύχει εκπαιδευτικούς στόχους και εν τέλει να αναπτύσσει και χαμηλότερο δείκτη ευφυΐας.

Οι Kanazawa & Kovar σε μια δημοσίευσή τους το 20062 βλέπουν τη σχέση ευφυΐας και εξυπνάδας από μία διαφορετική σκοπιά. Εκεί υποστηρίζουν με εμπειρικά στοιχεία μία βασική θεωρία σχετικά με το γιατί οι όμορφοι άνθρωποι τείνουν να είναι και οι πιο έξυπνοι. Η θεωρία προέρχεται από την εξελικτική κοινωνιο-βιολογία και είναι η εξής: Οι πιο έξυπνοι άνδρες μπορούν  να αποκτήσουν πιο εύκολα κάποιο υψηλό κοινωνικό στάτους σε σχέση με τους λιγότερο έξυπνους. Οι γυναίκες έλκονται από άνδρες με υψηλότερο κοινωνικό στάτους, κάτι που δίνει την ευκαιρία στους έξυπνους άνδρες να επιλέξουν όμορφες γυναίκες που έλκονται από αυτούς. Αποτέλεσμα ενός τέτοιου γάμου είναι ένα έξυπνο και όμορφο παιδί το οποίο κληρονόμησε το πρώτο χαρακτηριστικό από τον πατέρα του και το δεύτερο από τη μητέρα του.

Πριν αρχίσετε να μιλάτε για κοινωνικό δαρβινισμό, είναι καλό να υπενθυμίσουμε ορισμένα βασικά πράγματα. Η ομορφιά σαφώς και δεν είναι αντικειμενικά μετρήσιμη με την ευρύτερη έννοια του όρου. Πρόκειται για ένα κοινωνικό δημιούργημα που πολλές φορές επιβάλλεται από την κοινωνία στο άτομο. Δεν είναι τυχαίο πως ένας νεαρός Ταϊλανδός της φυλής Padaung θεωρεί τον μακρύ, ασθενικό λαιμό ως ένδειξη ομορφιάς, ενώ το ίδιο πράγμα για τους περισσότερους από εμάς θεωρείται παράξενο και αντιαισθητικό. Όπως βεβαίως δεν είναι επίσης τυχαίο ότι τα ψηλά, λιγνά κορμιά των μοντέλων της σύγχρονης Δύσης θα θεωρούνταν άσχημα από κάποιον παρατηρητή που ζούσε στην Ευρώπη του Μεσαίωνα. Τα κοινωνικά πρότυπα αλλάζουν με τον τόπο και τον χρόνο. Επομένως η ομορφιά ως δείκτης δεν έχει καμία απολύτως διαχρονική αξία.

Έπειτα, δεν πρέπει να ξεχνάμε και τα προβλήματα που έχει ο ορισμός και η μέτρηση του δείκτη ευφυΐας. Παρόλο που τα τεστ IQ όσο πάνε λαμβάνουν υπόψην τους όλο και περισσότερους παράγοντες και γίνονται όλο και λιγότερο προκατειλημμένα για διάφορες κοινωνικές ομάδες, είμαστε πολύ μακριά ακόμη από την συμφωνία για το τι εστί ευφυΐα και πως μετράται αντικειμενικά ανάμεσα σε όλους τους ανθρώπους.

Εισαγωγική Φωτογραφία

]]>

Πηγές / Διαβάστε περισσότερα

  1. Psychology Today: «Beautiful People Really ARE More Intelligent« []
  2. Kanazawa & Kovar (2006). «Why beautiful people are more intelligent«. Intelligence. 32: 227–243 [PDF] []
02 Δεκ 2010

Πόσο δημιουργικοί μπορούν να είναι οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές;

Ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά που ξεχωρίζει τον άνθρωπο από τα υπόλοιπα ζώα είναι σαφέστατα η ικανότητα λογικής και δημιουργικής σκέψης. Ενώ υπάρχουν πολλά ζώα που επιδεικνύουν κάποιες ικανότητες ευρηματικότητας (π.χ. κοράκια που «δημιουργούν» εργαλεία για να πιάσουν την τροφή τους, λύκοι που συντονίζονται τέλεια για να παγιδεύσουν την λεία τους κτλ) το εύρος των ικανοτήτων τους  είναι περιορισμένο συγκριτικά με αυτών του ανθρώπου. Κάτι ανάλογο ισχύει και για τους υπολογιστές. Τα μηχανήματα αυτά μπορούν, μετά από κατάλληλο προγραμματισμό, να κάνουν εκατομύρια μαθηματικές πράξεις σε λίγα δευτερόλεπτα και να μας εμφανίσουν κάποια λογικά και εξαιρετικά ακριβή αποτελέσματα. Ωστόσο, αυτό που δεν μπορούν να κάνουν οι υπολογιστές είναι να «σκεφτούν» δημιουργικά κατά την προσπάθεια λήψης μιας απόφασης.

Έχουν γίνει πολλές προσπάθειες ορισμού της δημιουργικότητας και παρόλο που δεν υπάρχει ένας σαφής ορισμός, μπορούμε να πούμε με σχετική ασφάλεια πως μια πράξη ή ιδέα είναι δημιουργική όταν α) είναι νέα, πρωτοποριακή, ξεφεύγει από την ρουτίνα και την κοινοτυπία και β) είναι προσαρμοστική, λειτουργική και αποτελεσματική σε σχέση με το πρόβλημα που προσπαθεί να λύσει/ξεπεράσει1. Πέραν από τον ορισμό όμως η διαδικασία μέσα από την οποία γεννιούνται δημιουργικές ιδέες έχει το δικό της ενδιαφέρον. Ήδη από τις αρχές του προηγούμενου αιώνα (1920) άρχισαν να αναπτύσονται θεωρητικά μοντέλα δημιουργικότητας. Ένα από αυτά τα μοντέλα -αυτό του Wallas2 – κατέφερε να επιζήσει έως και σήμερα και να γίνει η βάση για αλγόριθμους που χρησιμοποιούνται για να δημιουργήσουν «ευφυή συμπεριφορά» σε προγράμματα Η/Υ.

Σύμφωνα με αυτό το μοντέλο, υπάρχουν 4 στάδια κατά τη διάρκεια επίλυσης ενός προβλήματος: προετοιμασία, εκκόλαψη, διαφώτιση και επιβεβαίωση. Κατά τη διάρκεια της προετοιμασίας ο λύτης ακολουθεί πολλές και διαφορετικές μεθόδους επίλυσης του προβλήματος βασιζόμενος κυρίως στην λογική. Είναι πιθανό σε αυτό το στάδιο να βρεθεί η επιζητούμενη λύση του προβλήματος, οπότε η διαδικασία σταματάει εδώ. Εάν όμως το πρόβλημα είναι πιο πολύπλοκο και μετά από πολλαπλές και επίπονες προσπάθειες επίλυσης δεν βρεθεί λύση τότε ο λύτης περνάει στο στάδιο της εκκόλαψης, κατά το οποίο απλά σταματάει να προσπαθεί να λύσει το πρόβλημα σε συνειδητό επίπεδο. Στο πίσω μέρος του μυαλού του όμως τα διάφορα στοιχεία που έχει συλλέξει για το πρόβλημα συνεχίζουν να γίνονται αντικείμενο επεξεργασίας σε ένα λίγο-πολύ ασυνείδητο επίπεδο. Αυτή η φάση, ανάλογα με τον λύτη και το πρόβλημα, μπορεί να διαρκέσει λίγα λεπτά έως αρκετά χρόνια. Οι τελευταίες έρευνες στον τομέα αυτό34 αποδεικνύουν πως οι πιθανότητες επίλυσης του προβλήματος αυξάνονται σημαντικά σε αυτή τη φάση. Το τρίτο στάδιο, είναι αυτό κατά το οποίο το πρόβλημα και η διαδικασία επίλυσής του προχωράνε από το ασυνείδητο στο συνειδητό επίπεδο, καθώς έχει βρεθεί κάποια πιθανή λύση. Τέλος, στο τέταρτο στάδιο ο λύτης έχοντας κατά νου την πιθανή λύση αρχίζει να τον έλεγχο της αξιοπιστίας της λύσης χρησιμοποιώντας φυσικά τα πολύτιμα εργαλεία της λογικής που χρησιμοποίησε και στο πρώτο στάδιο. Εάν η λύση δεν είναι ικανοποιητική, τότε η διαδικασία επιστρέφει ξανά στο στάδιο της εκκόλαψης ή της διαφώτισης, και από εκεί ακολουθεί την ίδια διαδρομή έως να ξαναφτάσει εκ νέου στο στάδιο της επιβεβαίωσης.

Τα τελευταία χρόνια έχουν αυξηθεί οι προσπάθειες δημιουργίας ενός «δημιουργικού» Η/Υ, ο οποίος θα μπορεί να βρει λύσεις σε διάφορα προβλήματα στα οποία η χρήση κοινών «λογικών» αλγορίθμων δεν επαρκεί. Σε μία από τις πιο πρόσφατες έρευνες στον τομέα αυτό, ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια, βασισμένοι μεταξύ άλλων στο κλασσικό μοντέλο δημιουργικότητας του Wallas, κατάφεραν να χτίσουν ένα μαθηματικό μοντέλο που καταφέρνει αρκετά καλά να μιμηθεί την ανθρώπινη δημιουργικότητα5.  Βασικά οι ερευνητές δημιούργησαν ένα πρόγραμμα υπό το όνομα CLARION το οποίο δέχεται ως δεδομένα εισόδου τα διαθέσιμα στοιχεία για το πρόβλημα και προβάλει την πιο πιθανή λύση βασιζόμενο στην συνεχή αναζήτηση και σύνθεση διάφορων θεωριών, μέσα από μια διαδικασία ανασύνθεσης ακόμη και αυτών των τμημάτων μιας θεωρίας που φαίνεται ότι βγάζουν λανθασμένα αποτελέσματα.

Η ειδοποιός διαφορά σε σχέση με προηγούμενα μοντέλα τεχνητής δημιουργικότητας είναι αυτό ακριβώς το στοιχείο της συνεχούς ανασύνθεσης διαφόρων θεωριών, κάτι που θεωρητικά συμβαίνει και στον ανθρώπινο εγκέφαλο κατά τη διάρκεια της εκκόλαψης που περιγράψαμε πιο πάνω. Τα αποτελέσματα του προγράμματος συγκρίθηκαν με αυτά των υποκειμένων (ανθρώπων) που έλυσαν τα ίδια προβλήματα στα οποία η μοναδική λύση χρειαζόταν κάποια δόση δημιουργικής και όχι απαραίτητα λογικής σκέψης. Αυτό που βρέθηκε είναι ότι το CLARION κατάφερε να απαντήσει σωστά έως και στο 45,3% των προβλημάτων, ένα ποσοστό που είναι αρκετά εντυπωσιακό εάν αναλογιστούμε την πολυπλοκότητα της ανθρώπινης σκέψης.

Αυτή η έρευνα, όπως και άλλες στο πεδίο της τεχνητής νοημοσύνης γεννά φυσικά το ερώτημα εάν κάποτε οι Η/Υ θα μπορέσουν να αντικαταστήσουν τους ανθρώπους σε πόστα που χρειάζονται γρήγορες και όσον το δυνατόν πιο σωστές απαντήσεις, όπως επίσης και σε ποιους τομείς μπορεί να χρησιμοποιηθεί μια τέτοια τεχνολογία. Οι νουβέλες επιστημονικής φαντασίας αρχίζουν και περιγράφουν όλο και περισσότερο μια πραγματικότητα που σιγά-σιγά αλλά σταθερά γίνεται η καθημερινότητά μας.

Εισαγωγική Φωτογραφία

]]>

Πηγές / Διαβάστε περισσότερα

  1. Tudor Rickards, Mark A. Runco, Susan Moger (2008). «The Routledge Companion to Creativity«. Routledge []
  2. Wallas, G. (1926). The art of thought. New York, NY: Harcourt, Brace. []
  3. Dodds, R. A., Smith, S. M., & Ward, T. B. (2002). «The use of environmental clues during incubation». Creativity Research Journal, 14, 287–304. []
  4. Dodds, R. A., Ward, T. B., & Smith, S. M. (in press). «A review of experimental literature on incubation in problem solving and creativity». In M. A. Runco (Ed.), Creativity research handbook (Vol. 3). Cresskill, NJ: Hampton Press. []
  5. Helie & Sun (2010). « Incubation, Insight, and Creative Problem Solving:A Unified Theory and a Connectionist Mode» . Psychological Review. 117(3). 994 –1024 []
19 Νοέ 2010

Μικρά και Ενδιαφέροντα #20

  • Το Psychology Today παρουσιάζει την πολύ ενδιαφέρουσα ιστορία των σκύλων-βομβιστών. Μπορεί κάποιοι φανατικοί ισλαμιστές να προσπάθησαν πρόσφατα να ανατινάξουν αεροπλάνα τοποθετώντας εκρηκτικά μέσα σε σκύλους, αλλά η πρακτική αυτή είχε πρωτοξεκινήσει από τους Ρώσους τη δεκαετία του 30, κατά τον πόλεμο εναντίον των Γερμανών. Η κλασσική συμπεριφορική μάθηση του Pavlov μπήκε σε εφαρμογή και επαληθεύτηκε με έναν από τους σκληρότερους τρόπους… [Psychology Today]
  • Σύμφωνα με μια πρόσφατη έρευνα του Πανεπιστημίου της Ουάσινγκτον, οι δοκιμασίες ευφυίας (IQ tests) είναι λιγότερο έγκυρες για τα παιδιά με αυτισμό. Με άλλα λόγια, το IQ score ενός αυτιστικού παιδιού δεν προβλέπει σωστά τις πραγματικές ικανότητες του στην ανάγνωση, γραφή και τα μαθηματικά. Μερικές φορές το IQ εμφανίζεται υψηλότερο από το κανονικό και άλλες χαμηλότερο. Τα αποτελέσματα αυτά έχουν ιδιαίτερη σημασία για τις ΗΠΑ, στις οποίες οι δοκιμασίες ευφυίας χρησιμοποιούνται ευρέως στα σχολεία για να προβλέψουν την πιθανότητα επιτυχίας των μαθητών. [Medical News Today]
  • Καλά νέα για τους απανταχού gamers! Φαίνεται πως τα ηλεκτρονικά παιχνίδια και ιδιαίτερα τα παιχνίδια πρώτου προσώπου (Halo, Half-Life, Call of Duty κ.α.) καλυτερεύουν την οπτική μας αντίληψη. Παίζοντας ο παίκτης ουσιαστικά εξασκεί τον εγκέφαλό του κάνοντας αρκετές γνωστικές διεργασίες, όπως η παρακολούθηση ενός κινούμενο στόχου, η αναζήτηση πληροφοριών στο περιβάλλον, το φιλτράρισμα των άσχετων πληροφοριών κ.α. Δεν είναι τυχαίο ότι οι Αμερικανοί στρατιώτες ήδη εκπαιδεύονται χρησιμοποιώντας (και) βιντεοπαιχνίδια. [E-Science News]
  • Προσοχή με τα φώτα τη νύχτα. Έρευνες που έχουν γίνει σε χάμστερ υποστηρίζουν ότι όταν κοιμόμαστε ακόμη και υπό αμυδρό φως ο εγκέφαλος επηρεάζεται αρνητικά. Συγκεκριμένα, μετά από 8 εβδομάδες ύπνου υπό αμυδρό φως τα χάμστερ παρουσίασαν περίεργη δραστηριότητα στον ιππόκαμπο, μια περιοχή που μεταξύ άλλων σχετίζεται με την κατάθλιψη. Αν αυτό ισχύει και για τους ανθρώπους, αυτό σημαίνει πως εκτός από το ότι το νυχτερινό φως επηρεάζει τους κιρκαδιανούς ρυθμούς μας, μπορεί να προκαλέσει ακόμη και συμπτώματα κατάθλιψης. [E-Science News]
  • Ψυχο…ιστορικά

    Σαν σήμερα, στις 19 Νοεμβρίου 1901, ο John B. Watson ξεκίνησε τα πρώτα του πειράματα με ποντίκια, ερευνώντας την ικανότητα μάθησης λαβυρίνθων. Μερικά χρόνια αργότερα ο Watson θα γίνει ο ιδρυτής του αμερικανικού μοντέλου συμπεριφορισμού, μιας θεωρίας που προσπαθεί να εξηγήσει την ανθρώπινη (και μη) συμπεριφορά μέσα στα πλαίσια ενός συστήματος μάθησης, θετικής ή αρνητικής. Για παράδειγμα, μέσα στο πλαίσιο του συμπεριφορισμού οι φοβίες εξηγούνται ως αποτέλεσμα μιας διαδικασίας μάθησης στην οποία το υποκείμενο έχει συνδέσει ένα αρνητικό γεγονός με το αντικείμενο του φόβου του (π.χ. επίθεση από σκύλο οδηγεί σε φοβία για σκύλους). Ο Watson είναι ιδιαίτερα γνωστός για τα πειράματά του με τον Μικρό Άλμπερτ, στα οποία έχουμε ξανα-αναφερθεί στο παρελθόν. Φωτογραφία ]]>

    14 Μαΐ 2009

    Βιντεοθήκη: Τελευταίες προσθήκες (1/5/2009-15/5/2009)

    Βιντεοθήκη. Πρόκειται για μια διάλεξη και ένα ντοκιμαντέρ τα οποία αναφέρονται σε δύο εντελώς διαφορετικά θέματα: την σχέση εγκεφάλου-συναισθημάτων και μία από τις λίγες περιπτώσεις ανθρώπων-θαύματα με εκπληκτική ικανότητα απομνημόνευσης και υπολογισμού δύσκολων μαθηματικών πράξεων. Και τα δύο βίντεο δηλαδή αναφέρονται στις εκπληκτικές ικανότητες του εγκεφάλου οι οποίες του επιτρέπουν να κωδικοποιεί με εκπληκτική ακρίβεια πολύπλοκα συναισθήματα και σκέψεις.

    ΚατηγορίαΔιαλέξεις/Ντοκιμαντέρ

    Ο Δρ. Phillippe Goldin μιλάει σε ένα από τα Google Talks για την δουλειά του στον τομέα της μελέτης των συναισθημάτων από την σκοπιά των νευροεπιστημών. Η ικανότητά μας να αναγνωρίζουμε τα διαφορετικά συναισθήματα αλλά και να τα ελέγχουμε είναι βασική για την επίτευξη ενός καλύτερου επιπέδου ζωής. Οι νευροεπιστήμες που τα τελευταία 20 χρόνια έχουν αρχίσει να αναπτύσσονται ραγδαία έχουν βοηθήσει στην κατανόηση των βιολογικών μηχανισμών που κρύβονται πίσω από τα συναισθήματα.
    ———————-
    Daniel Tammet: The Boy With The Incredible BrainO Daniel Tammet δεν είναι όπως όλοι οι συνηθισμένοι νέοι. Μπορεί μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα να κάνει πολύ πολύπλοκες μαθηματικές πράξεις με το μυαλό του, μπορεί να μάθει μια καινούργια γλώσσα κάθε εβδομάδα, ενώ μπορεί να απομνημονεύσει έναν τεράστιο όγκο δεδομένων. Μέσα από αυτό το ντοκιμαντέρ βλέπουμε την προσπάθεια κάποιων επιστημόνων να μάθουν περισσότερα για τις εκπληκτικές ικανότητες του Daniel οι οποίες μπορούν να μας αποκαλύψουν πολλά νέα πράγματα για τον τρόπο λειτουργίας του εγκεφάλου μας.
    ]]>