22 Απρ 2018

Κακοποίηση και παραμέληση στην παιδική ηλικία

Η κακοποίηση και παραμέληση παιδιών είναι ένα σύνθετο φαινόμενο το οποίο συναντάται σε όλο τον κόσμο και μελετάται από πολλά επιστημονικά πεδία. Ως εκ τούτου υπάρχουν πολλοί διαφορετικοί ορισμοί ανάλογα με την οπτική γωνία του εκάστοτε επιστημονικού κλάδου αλλά και τα ιδιαίτερα κοινωνικά και πολιτισμικά χαρακτηριστικά της υπό εξέταση κοινωνίας.

05 Ιούλ 2014

Ένα στα τρία άτομα με δυσλεξία έχουν κακοποιηθεί σωματικά κατά την παιδική τους ηλικία

Σύμφωνα με μια πρόσφατη έρευνα του Πανεπιστημίου του Τορόντο, τα άτομα με δυσλεξία είναι πιο πιθανό να έχουν υποστεί κάποιου είδους σωματική βία κατά τη διάρκεια της παιδικής τους ηλικίας12 . Συγκεκριμένα, οι ερευνητές βρήκαν ότι το 35% των δυσλεκτικών της έρευνας είχαν υποστεί συστηματική σωματική βία πριν κλείσουν τα 18 έτη, σε αντίθεση με τους μη δυσλεκτικούς οι οποίοι είχαν υποστεί σωματική βία σε ποσοστό 7%.

Για να φτάσουν σε αυτό το συμπέρασμα, οι ερευνητικές ομάδες συνέλεξαν στοιχεία μέσω γενικών ερωτηματολογίων για την υγεία περισσότερων από 13.000 συμμετέχοντες. Από αυτούς περίπου 1000 είχαν δηλώσει ότι είχαν πέσει θύμα συστηματικής σωματικής βίας κατά την παιδική τους ηλικία και 77 ότι είχαν διαγνωσθεί από κάποιον επίσημο φορέα με δυσλεξία. Για να μελετήσουν τη συσχέτιση δυσλεξίας με την ύπαρξη σωματική βίας, οι ερευνητές βρήκαν αντιπροσωπευτικά δείγματα μεταξύ των ομάδων με δυσλεξία και χωρίς δυσλεξία ώστε να έχουν κοινούς άλλους παράγοντες όπως ηλικία, φύλο, φυλετική καταβολή, κοινωνικο-οικονομικό στάτους, άλλα οικογενειακά προβλήματα κ.α.

Η πενταπλάσια διαφορά μεταξύ των δύο ομάδων είναι στατιστικώς σημαντική, κάτι που υποδεικνύει μια σαφή συσχέτιση μεταξύ ύπαρξης δυσλεξίας και κακοποιητικού περιβάλλοντος στην παιδική ηλικία. Το βασικό πρόβλημα όμως με τις συσχετιστικές έρευνες είναι ότι δεν μπορούμε να γνωρίζουμε ποια παράμετρος προκαλεί ποια.

Υπάρχουν δύο ενδεχόμενα. Το πρώτο είναι τα άτομα να αναπτύσσουν δυσλεξία και ως συνέπεια των μαθησιακών δυσκολιών που αντιμετωπίζουν να γίνονται δέκτες σωματικής βίας από το ευρύτερο περιβάλλον τους το οποίο ουσιαστικά τους απορρίπτει μη αποδεχόμενο την ιδιαιτερότητά τους. Το δεύτερο ενδεχόμενο είναι η σωματική βία να προϋπάρχει και να επηρεάζει την ανάπτυξη της δυσλεξίας, προκαλώντας την ή επιδεινώνοντας τα συμπτώματά της. Οι ερευνητές σε αυτή τη φάση δεν μπορούν να απαντήσουν με σιγουριά τι προϋπάρχει και τι προκαλεί τι, αλλά είναι σίγουροι για την συνύπαρξη δυσλεξίας και σωματικής κακοποίησης σε υψηλά ποσοστά μεταξύ των ανηλίκων.

Τα ευρήματα αυτής της έρευνας μπορούν να φανούν ιδιαίτερα χρήσιμα σε λειτουργούς ψυχικής υγείας που ασχολούνται με μαθησιακές διαταραχές, καθώς υπογραμμίζουν την ανάγκη διερεύνησης του οικογενειακού και ευρύτερου κοινωνικού περιβάλλοντος για ύπαρξη συστηματικής σωματικής βίας στα παιδιά με δυσλεξία.

Εισαγωγική Φωτογραφία

]]>

Πηγές / Διαβάστε περισσότερα

  1. Fuller-Thomson, E., & Hooper, S. R. (2014). The Association Between Childhood Physical Abuse and Dyslexia: Findings From a Population-Based Study. Journal of Interpersonal Violence. doi:10.1177/0886260514540808 []
  2. University of Toronto News: “One third of adults with dyslexia report physical abuse in childhood” []
25 Ιούν 2014

Η κακοποίηση των παιδιών μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές εγκεφαλικές ανωμαλίες

Δυστυχώς, όπως ανά το παγκόσμιο έτσι και στη χώρα μας, πολλά παιδιά μεγαλώνουν σε ένα περιβάλλον συστηματικής κακοποίησης ή σοβαρής παραμέλησης. Ως κακοποίηση νοείται κάθε πράξη ή κατάσταση που μπορεί να προκαλέσει ψυχολογικά και σωματικά προβλήματα στο παιδί ή να θέσει τη ζωή του σε κίνδυνο: σεξουαλική κακοποίηση, σωματική κακοποίηση, παραμέληση των βασικών του αναγκών κ.α. Οι επιπτώσεις μιας κακοποιητικής συμπεριφοράς ποικίλλουν ανάλογα με τη φύση της συμπεριφοράς, τη σοβαρότητά της κακοποίησης, το χρονικό διάστημα που έλαβε χώρα και φυσικά την ίδια την ψυχοσύνθεση του παιδιού.

Υπάρχουν πολλές έρευνες για τις επιπτώσεις της κακοποίησης οι οποίες καλύπτουν ένα μεγάλο φάσμα των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν στη ζωή τους τα παιδιά που έχουν υποστεί τέτοιου είδους συμπεριφορά. Οι ψυχολογικές επιπτώσεις της κακοποίησης, ανάλογα με την περίπτωση μπορεί να περιλαμβάνουν: απομόνωση του παιδιού, χαμηλή αυτοπεποίθηση, ανάπτυξη φοβιών, ευερεθιστότητα, καθυστερημένη νοητική ανάπτυξή του, περιορισμένες κοινωνικές δεξιότητες, δυσκολίες στην κατανόηση του γραπτού ή/και προφορικού λόγου, το χρόνιο άγχος, την επιθετική συμπεριφορά, την μειωμένη συναισθηματική νοημοσύνη ή ακόμη και τις τάσεις αυτοκτονίας12 3 .

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας υπολογίζει ότι περίπου 1/5 κορίτσια και 1/7 αγόρια πέφτουν θύματα κάποιας μορφής σεξουαλικής κακοποίησης , ενώ 1/4 ενήλικες έχουν βιώσει σημαντική σωματική βία για κάποιο διάστημα της παιδικής τους ηλικίας. Λαμβάνοντας υπόψη δεδομένα όπως τα προαναφερθέντα, μπορούμε να κατανοήσουμε τη σοβαρότητα του προβλήματος της παιδικής κακοποίησης και τα πολλαπλά μέτωπα από τα οποία μπορούμε να προσεγγίσουμε το συγκεκριμένο θέμα.

Μια ομάδα στο FIDMAG Sisters Hospitallers Foundationfor Researchand Teaching που εδρεύει στην Ισπανία, αποφάσισε να μελετήσει τις συνέπειες της κακοποίησης στην εγκεφαλική ανάπτυξη των παιδιών και συγκεκριμένα τον αντίκτυπο που έχει η κακοποίηση στην ανάπτυξη των εξωτερικών στρωμάτων στον εγκεφαλικό φλοιό, την εξωτερική στρώση νευρώνων του εγκεφάλου45 . Στην μελέτη τους οι ερευνητές έλαβαν υπόψη τους τα δεδομένα 12 άλλων ερευνών οι οποίες περιείχαν μεταξύ άλλων ανατομικά δεδομένα για τον εγκέφαλο των συμμετεχόντων: 275 ενήλικες και 56 έφηβοι που υπέστησαν κακοποίηση και 306 ενήλικες και 56 έφηβοι που δεν είχαν τέτοιες εμπειρίες. Ανέλυσαν την ανατομία του εγκεφάλου αξιοποιώντας μια καινοτόμα τεχνική νευροαπεικόνισης, μέτρησαν την ποσότητα της μέλανας ουσίας σε όλους τους συμμετέχοντες και συνέκριναν τα κακοποιημένα με τα μη κακοποιημένα άτομα, προσπαθώντας να δουν εάν θα υπήρχαν διαφορές στην μέλανα ουσία.

Αυτό που βρήκαν οι ερευνητές ήταν πως τα κακοποιημένα άτομα είχαν μειωμένη μέλανα ουσία σε περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με την συναισθηματική αντίληψη, τη μνήμη, τις γενικότερες γνωστικές λειτουργίες και τον έλεγχο των παρορμήσεων. Αξίζει να σημειωθεί ότι η μέλανα ουσία είναι ουσιαστικά η ποσότητα των νευρώνων στα εξωτερικά στρώματα του εγκεφάλου. Μειωμένα επίπεδα μέλανας ουσίας σημαίνουν και μειωμένους νευρώνες στις συγκεκριμένες περιοχές, κάτι που μπορεί να επηρεάσει φυσικά και την συμπεριφορά και την προσωπικότητα του ατόμου, όπως και έχει παρατηρηθεί να συμβαίνει στις περιπτώσεις αυτές.

Τα αποτελέσματα αυτής της έρευνας ουσιαστικά έρχονται να ολοκληρώσουν την εικόνα που είχαμε για τις επιπτώσεις της κακοποίησης στην παιδική ηλικία και να δώσουν μια πιο λεπτομερή εξήγηση σε φυσιολογικό επίπεδο και συγκεκριμένα στο τι αναπτυξιακές ανωμαλίες παρουσιάζει ο εγκέφαλος των θυμάτων ακριβώς λόγω της κακοποίησης. Αφενός μεν αυτό είναι ένα επιπλέον καμπανάκι κινδύνου προς όλη την κοινωνία για να σκύψει πάνω από το θέμα αυτό, αφετέρου δε δίνει το έναυσμα για πρόωρη παρέμβαση στις περιπτώσεις που ένα παιδί καταφέρει να ξεφύγει από το κακοποιητικό περιβάλλον ώστε να προλάβουμε στο βαθμό του δυνατού τις εγκεφαλικές αναπτυξιακές ανωμαλίες που δημιουργούν επιπλέον συμπεριφορικά προβλήματα στα θύματα κακοποίησης.

Εισαγωγική Φωτογραφία

]]>

Πηγές / Διαβάστε περισσότερα

  1. Child Welfare Information Gateway: «Long-Term Consequences of Child Abuse and Neglect» []
  2. Times: «How Child Abuse Primes the Brain for Future Mental Illness» []
  3. PsyPost: «Neurobiologists find chronic stress in early life causes anxiety, aggression in adulthood« []
  4. Lim, L., Radua, J., & Rubia, K. (2014). Gray Matter Abnormalities in Childhood Maltreatment: A Voxel-Wise Meta-Analysis. American Journal of Psychiatry. doi:10.1176/appi.ajp.2014.13101427 []
  5. MedNews: «Child abuse has serious consequences for brain development» []
27 Αυγ 2013

Παιδική κακοποίηση: στρατηγικές αντιμετώπισης

Περνούσαμε την παιδική μας ηλικία ρίχνοντας ένα πέπλο ησυχίας και μυστικότητας που κάλυπτε τις διεστραμμένες εμπειρίες μας παιδικής κακοποίησης. Προσπαθούσαμε να ανταπεξέλθουμε με το να καταπιέζουμε της μνήμες μας, μαθαίνοντας να ξεχνάμε, αποσυνδέοντας και απομονώνοντας τους εαυτούς μας από τα αισθήματά μας, προσπαθώντας να ευχαριστήσουμε τους πάντες, αγωνιζόμενοι να προσαρμοστούμε και να χωρέσουμε στην «περίεργη» κατάστασή μας, στην οποία δεν υπήρχε ούτως ή άλλως άλλη διέξοδος διαφυγής. Έτσι καταφέραμε να επιβιώσουμε στην παιδική μας ηλικία, που ως ενήλικες μας έφερε αποκομμένους από τον εαυτό μας και μουδιασμένους στα συναισθήματά μας

Μαρτυρίες γυναικών που υπέστησαν διαφορετικά είδη κακοποίησης1

Στην τρυφερή παιδική ηλικία, ο άνθρωπος δεν διαθέτει τα κατάλληλα γνωστικά εργαλεία που θα τον βοηθήσουν σε περιπτώσεις κακοποίησης να κατανοήσει, να επεξεργαστεί και να ενσωματώσει την τραυματική εμπειρία.

Έτσι, ένα παιδί που έχει υποστεί κάποια μορφή βίας, αναπτύσσει στρατηγικές αντιμετώπισης που θα το βοηθήσουν να τα «βγάλει πέρα» στην καθημερινή ζωή με τα πολύπλοκα συναισθήματα και εντυπώσεις που βιώνει και συχνά αποκόπτοντας τον εαυτό του από τον συναισθηματικό και φυσικό πόνο των τραυματικών γεγονότων, ειδικά στις περιπτώσεις που η κακοποίηση διαρκεί για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Τέτοιου είδους στρατηγικές, προστατεύουν το παιδί από το να κατακλυστεί από τα απειλητικά και επικίνδυνα συναισθήματα που βιώνει, που θα οδηγούσε στην πλήρη αποδιοργάνωση της προσωπικότητας του, προσφέροντας του ταυτόχρονα ένα είδος ελέγχου του συνακόλουθου βιώματος της αίσθησης αδυναμίας, της αίσθησης του αβοήθητου και απελπισίας23.

Συνήθεις στρατηγικές αντιμετώπισης σε απειλητικές καταστάσεις

Ένα μεγάλο φάσμα των μηχανισμών άμυνας κατά την αντίδραση σε περιστατικά κακοποίησης και βίας, αφορούν μηχανισμούς άμυνας που «αποκόπτουν» το τραυματικό γεγονός από τη συνείδηση4 .

Κατά το διαχωρισμό, διαστρεβλώνουμε τις φυσιολογικές συνδέσεις μεταξύ σκέψεων συναισθημάτων και μνημών και έτσι μειώνεται η επίγνωση-συνείδηση αυτών, ή μειώνεται ο πόνος των τραυματικών γεγονότων. Μπορεί κάποιος να περιγράψει τον διαχωρισμό ως «βρίσκομαι στον κόσμο μου», «απαγορεύω πράγματα να μπουν μέσα μου», «δεν έχω σύνδεση με τα συναισθήματά μου», «βλέπω μια ταινία στην οποία είμαι μέσα», «μούδιασμα».

Υπάρχουν διάφορα είδη διασπαστικών μηχανισμών διαχωρισμού της απειλητικής εμπειρίας από τη συνείδησή μας. Κάποιοι από αυτούς περιλαμβάνουν:

  • Άρνηση: μηχανισμός άμυνας κατά τον οποίο απλά αρνούμαστε σκέψεις, συναισθήματα, εντυπώσεις που προκαλούν άγχος. Φαίνεται ότι η άρνηση είναι ο τρόπος του μυαλού να αποβάλουμε την ολοκληρωτική δυσλειτουργία που θα ακολουθούσε το κατακλυσμικό συναίσθημα της τραυματικής εμπειρίας. Αναφέρεται σε ασυνείδητες διεργασίες που «αρνούνται» αυτό που δεν μπορεί να δει και να αντιμετωπίσει ο οργανισμός σε συνειδητό επίπεδο. Αυτός ο μηχανισμός, μπορεί να επιτρέψει σε κάποιον να επιβιώσει, μέχρι τη στιγμή όπου θα είναι ικανός να αντιμετωπίσει το γεγονός.
  • Καταπίεση μνημών- τραυματική αμνησία: πρόκειται για έναν ασυνείδητο μηχανισμό κατά τον οποίο «ξεχνάμε» την τραυματική εμπειρία, ή έχουμε αποσπασματικές μνήμες. Η τραυματική αμνησία μπορεί να διαρκέσει για ώρες, εβδομάδες ή χρόνια ολόκληρα και να αφυπνιστεί από αισθητήρες ή ερεθίσματα που θα θυμίσουν το αρχικά βιωμένο τραυματικό γεγονός.
  • Διάσχυση: Αυτός ο μηχανισμός άμυνας συχνά σχετίζεται με τραυματικά γεγονότα και εμπειρίες που βιώνονται πολύ νωρίς στην ανάπτυξη και αφορά στην αποτυχία ενσωμάτωσης των θετικών και αρνητικών ποιοτήτων σε συνεκτικές, ολοκληρωμένες εικόνες. Η διάσχυση οδηγεί σε πολωμένες για τον εαυτό και τους άλλους αντιλήψεις «μαύρου ή άσπρου» , όπου οι άνθρωποι βιώνονται ολοκληρωτικά ή ως καλοί ή ως κακοί, χωρίς να έχει κάποιος τη δυνατότητα να ενσωματώνει και τις δύο δυνατότητες.
  • Yποβιβασμός της έντασης των δυσάρεστων συναισθημάτων
  • Αποφυγή ή δραπέτευση από τα συναισθήματα
  • Υποκατάσταση των ιδιαίτερα έντονων «κατακλυστικών» συναισθημάτων με λιγότερο επίπονα
  • Εκφόρτιση συναισθηματων (π.χ. μέσω της επιθετικότητας, υπερκινητικότητας κλπ)
  • Διαχωρισμός των έντονων συναισθημάτων σε μικρότερα διαχειρήσιμα μέρη

Μία άλλη κατηγορία συμπεριφορών που υιοθετούνται για την αντιμετώπιση της τραυματικής εμπειρίας, αφορούν μηχανισμούς άμυνας «αναπλαισίωσης» της και μείωσης της έντασης και σημασίας της, όπως:

  • Εκλογίκευση: Αφορά μια προσπάθεια εύρεσης «εξήγησης» που να δικαιολογεί την κακοποίηση. Για παράδειγμα, συχνά ένα παιδί αρχίζει να πιστεύει ότι είναι «κακό» και αξίζει την τιμωρία .
  • Σμίκρυνση της εμπειρίας στην ελάχιστη πιθανή επίπτωση. Πχ. « ο θείος μου πράγματι πότε-πότε με δέρνει, αλλά έχω περάσει και πολύ χειρότερα.
  • Συμπεριφορές με τάση να ευχαριστήσω/ να κατευνάσω τη σύγκρουση, προσπάθεια να «είμαι καλός» . Πολλά παιδιά, πεπεισμένα για την αδυναμία και τη ματαιότητα της δυνατότητάς τους για αντίσταση, αναπτύσσουν μια ιδέα ότι εξουσιάζονται πλήρως από τον εισβολέα-ενήλικα. Το παιδί προσπαθεί να αποδείξει την αφοσίωση και συμμόρφωση του και να αποκτήσει αίσθηση του ελέγχου με το να προσπαθεί να « είναι καλό».
  • Αναζήτηση στοργής σε εξωτερικές πηγές που προσφέρουν ανακούφιση- παρηγοριά.

Ενήλικες «επιζήσαντες» κακοποίησης

Οι ενήλικες που ως παιδιά χρειάστηκε να αναπτύξουν κάποιες από τις παραπάνω στρατηγικές και μηχανισμούς άμυνας προκειμένου να επιβιώσουν της κακοποίησης στην παιδική ηλικία, συχνά συνεχίζουν και στην ενήλικη ζωή να χρησιμοποιούν αυτές τις συμπεριφορές5 .

Συχνά τέτοιοι αμυντικοί μηχανισμοί, όπως για παράδειγμα ο διαχωρισμός συναισθήματος-εμπειρίας, υποσκάπτουν άλλους πιο λειτουργικούς κοινωνικά-γνωστικά-συναισθηματικά μηχανισμούς που θα μπορούσε ένας ενήλικας να χρησιμοποιεί κατά την ανταπόκρισή του στις διάφορες καταστάσεις και δυσκολίες της ζωής.

Επιπλέον, το σύστημα ρόλων-συμπεριφορών που υιοθέτησε ως παιδί, χρησιμοποιείται εξίσου και στην ενήλικη ζωή. Ο ενήλικας επιζήσαν της κακοποίησης συχνά γίνεται ο αγωνιστής, ο φιλόξενος που διευκολύνει «οικοδεσπότης», ο καλλιτέχνης που «αποδρά», το θύμα, αυτός που αμφισβητεί, αυτός που προσπαθεί να ικανοποιήσει τους άλλους, αυτός που πιέζει τον εαυτό του να επιτυγχάνει υπερβολικούς στόχους κ.α.

Ας μην ξεχνάμε βέβαια, ότι κάθε άνθρωπος είναι μια μοναδική και ανεπανάληπτη ύπαρξη και φιλτράρει την εμπειρία με τον δικό του ιδιαίτερο τρόπο. Έτσι, τόσο οι στρατηγικές αντιμετώπισης όσο και οι «ρόλοι» που θα εφεύρει ως παιδί ερχόμενο αντιμέτωπο με καταστάσεις κακοποίησης και που το ακολουθούν στη ζωή του ως ενήλικα, θα πρέπει να διερευνώνται εξατομικευμένα.

Η ψυχοθεραπεία, μπορεί να αποβεί σημαντικός σύμμαχος στην προσπάθειά σου να κατανοήσεις καλύτερα το πώς η κακοποίηση που δέχτηκες ως παιδί αντανακλάται στη ζωή σου σήμερα και στην απόφασή σου να δημιουργήσεις μια προοπτική πιο συνειδητής, ελεύθερης και χαρούμενης ζωής.

Εισαγωγική Εικόνα

]]>

Πηγές / Διαβάστε περισσότερα

  1. Van Loon, A. M., & Kralik, D. (2005a). Facilitating Transition after child sexual abuse SA: RDNS Research Unit []
  2. Bowlby, J. (1988 ). A Secure Base: Parent-child attachment and healthy human development. New York: Basic Books. []
  3. Miller, A. (2003). Οι φυλακές της παιδικής μας ηλικίας. Εκδ. Ροές. / Miller, A (1981). Prisoners of Childhood. Basic Books []
  4. Briere, J., N. . (1992). Child Abuse Trauma: Theory and Treatment of the Lasting Effects CA: Newbury Park: Sage Publications. []
  5. Draper, B., Pfaff, J., Pirkis, J., Snowdon, J., Lautenschlager, N., Wilson, I., et al. (2007). Long-Term Effects of Childhood Abuse on the Quality of Life and Health of Older People: Results from the Depression and early prevention of Suicide in General Practice Project. JAGS. []
23 Μαΐ 2012

H σοβαρή κακοποίηση στην παιδική ηλικία μπορεί να τριπλασιάσει τον κίνδυνο εμφάνισης σχιζοφρένειας

Mια νέα έρευνα συνδέει τη σεξουαλική, σωματική και συναισθηματική κακοποίηση, του σχολικού εκφοβισμού και τη παραμέληση από τους γονείς με την εμφάνιση σχιζοφρένειας στην ενήλικη ζωή. Παιδιά που βιώνουν σοβαρές μορφές κακοποίησης είναι περίπου τρεις φορές πιο πιθανό να αναπτύξουν σχιζοφρένεια και συναφείς ψυχώσεις αργότερα στη ζωή τους σε σύγκριση με παιδιά που δεν βιώνουν τέτοιες καταστάσεις, σύμφωνα με μια μελέτη που έχει φέρει ψυχιατρικά δεδομένα από σχεδόν 80.000 ανθρώπους.

Τα αποτελέσματα προστέθηκαν στα αυξανόμενα στοιχεία που αποδεικνύουν ότι η κακοποίηση στην παιδική ηλικία μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο εμφάνισης ψυχικών διαταραχών στην ενήλικη ζωή, συμπεριλαμβανομένης της κατάθλιψης, διαταραχές της προσωπικότητας και του άγχους.

Ο καθηγητής Richard Bentall του Πανεπιστημίου Λίβερπουλ του Ινστιτούτου Ψυχολογίας, Υγείας και Κοινωνίας, ο οποίος ηγήθηκε της μελέτης, έδειξε ότι ο κίνδυνος εμφάνισης ψύχωσης αυξάνεται σύμφωνα με το ποσό της κακοποίησης ή του τραύματος που ένα παιδί είχε περάσει, με πιο επηρεασμένα παιδιά να έχουν 50-φορές αυξημένο κίνδυνο σε σύγκριση με παιδιά που δεν έχουν υποστεί καμία κακομεταχείριση. Επίσης, έδειξε ότι τα τραύματα που βιώνει ένα άτομο στην παιδική του ηλικία δημιουργούν ψυχιατρικά συμπτώματα αργότερα στη ζωή.

Η σχιζοφρένεια εμφανίζεται σε περίπου 1-3% του πληθυσμού και ορίζεται από τους ψυχιάτρους ως μια από τις πιο σοβαρές μορφές ψυχικής ασθένειας. Χαρακτηρίζεται από παραισθήσεις και ψευδαισθήσεις, παράξενες πεποιθήσεις και έλλειψη ενδιαφέροντος καθώς και απώλεια ενσυναίσθησης.

Η ομάδα του Richard Bentall 36 δημοσιευμένες μελέτες που περιείχαν στοιχεία σχετικά με την κακομεταχείριση ατόμων στη παιδική τους ηλικία (συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής, σωματικής και συναισθηματικής κακοποίησης, ο θάνατος ενός γονέα, σχολικού εκφοβισμού και παραμέληση) και ψυχιατρικά συμπτώματα σε σχεδόν 80.000 άτομα, τα οποία συλλέχθηκαν κατά τη διάρκεια των 30 ετών. Η ομάδα διαπίστωσε, πως οι άνθρωποι που εμφάνισαν αυτούς τους τύπους τραύματος στην παιδική ηλικία έδειξαν πως υπήρχαν 3 φορές περισσότερες πιθανότητες να αναπτύξουν σχιζοφρένεια ως ενήλικες.

Σε περιπτώσεις όπου κάποιος είχε υποστεί συνεχείς κακοποιήσεις, ο κίνδυνος ανάπτυξης σχιζοφρένειας αργότερα στη ζωή του αυξανόταν περαιτέρω. «Οι άνθρωποι που είχαν σοβαρά και πολλαπλά τραύματα στη ζωή τους είχαν 50 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο εκδήλωσης ψύχωσης [αργότερα στη ζωή τους],» δήλωσε ο Bentall.

Τα τελευταία αποτελέσματα προσθέτουν στα ήδη υπάρχοντα στοιχεία ότι η παιδική κακοποίηση μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρά προβλήματα στη μετέπειτα ζωή των ατόμων που την έχουν υποστεί. Το 2011, επιστήμονες στο Ινστιτούτο Ψυχιατρικής στο King’s College του Λονδίνου διαπίστωσαν ότι τα άτομα με ιστορικό κακοποίησης κατά την παιδική ηλικία είχαν πάνω από διπλάσιες πιθανότητες να έχουν επαναλαμβανόμενα επεισόδια κατάθλιψης στην ενήλικη ζωή και επίσης 43% περισσότερες πιθανότητες να εμφανίσουν φτωχά αποτελέσματα, όσον αφορά την ψυχοθεραπεία ή και τη χρήση φαρμάκων.

Οι μηχανισμοί πίσω από τη σχέση μεταξύ παιδικής κακοποίησης και της σχιζοφρένειας δεν είναι ακόμα κατανοητοί. Νωρίτερα φέτος, οι ψυχίατροι στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ διαπίστωσαν ότι άτομα που έπεσαν θύματα σεξουαλικής ή συναισθηματική κακοποίησης ως παιδιά παρουσίασαν διαφοροποιημένες τρεις σημαντικές περιοχές του ιππόκαμπου, που εμπλέκονται στον έλεγχο της μνήμης και της ρύθμισης των συναισθημάτων. Οι τομείς αυτοί ήταν μειωμένοι έως και 6,5%.

«Είναι απολύτως πιθανό ότι αυτές οι αλλαγές στον εγκέφαλο που βλέπουμε σε ασθενείς να είναι αποτελέσματα των εμπειριών της ζωής τους», δήλωσε ο Bentall. «Αλλά δεν γνωρίζουμε αν αυτός είναι ο κανόνας.»

Ο Louise Arseneault, ένας ανώτερος λέκτορας στο IOP, είπε ότι ήταν ενθαρρυντικό να γνωρίζουμε ότι τόσο πολλές διαφορετικές μελέτες έρχονται με παρόμοια συμπεράσματα για τη σχέση μεταξύ των αντιξοοτήτων παιδικής ηλικίας και ψυχωτικών συμπτωμάτων. «Γνωρίζουμε ήδη ότι τραύματα και οι επιζήμιες εμπειρίες στην παιδική ηλικία φέρνουν το μερίδιό τους για τις δυσκολίες, είτε πρόκειται για την ψυχική υγεία ή σωματική υγεία. Αλλά είναι εντυπωσιακό το γεγονός ότι αυτές οι αντιξοότητες εμφανίζουν την ψυχική υγεία ως αναπηρία, όπως η ψύχωση, η οποία έχει θεωρηθεί ότι επηρεάζεται από γενετικούς παράγοντες.»

Ο Andrea Danese, ένας ερευνητής στη Παιδική και Εφηβική Ψυχιατρική στο IOP, δήλωσε: «Τα τραγικά αυτά ευρήματα μπορεί να μας βοηθήσει να αποκαλυφθούν νέες λύσεις. Αν μπορούμε να κατανοήσουμε πώς οι αντιξοότητες στη παιδική ηλικία επηρεάζουν τον κίνδυνο εμφάνισης της ψύχωσης, θα έχουμε νέες ελπίδες για την ανάπτυξη παρεμβάσεων για την πρόληψη και τη θεραπεία ψυχικών ασθενειών.»

Πηγή φωτογραφίας

  • National Children’s Alliance
]]>

31 Αυγ 2010

Κακοποίηση ζώων: ένα βήμα πριν την κακοποίηση ανθρώπων

Αυτές τις μέρες έτυχε να διαβάσω για κάποια περιστατικά κακοποίησης και ψυχρής δολοφονίας ζώων τα οποία έλαβαν μεγάλες διαστάσεις, κυρίως στο διαδίκτυο. Το ένα περιστατικό αφορά μια νεαρή γυναίκα από την Κροατία η οποία όχι μόνο αποφάσισε να πετάξει στο ποτάμι κάποια νεογέννητα κουταβάκια, αλλά το έκανε με έναν πολύ τελετουργικό και σαδιστικό τρόπο, καταγράφοντας την πράξη της σε ένα βίντεο το οποίο αργότερα ανέβηκε στο διαδίκτυο ξεσηκώνοντας θύελλα αντιδράσεων. Το δεύτερο αφορά μια άλλη γυναίκα, από το Ηνωμένο Βασίλειο αυτή τη φορά, η οποία καταγράφηκε σε βίντεο κάμερας ασφαλείας να χαϊδεύει τρυφερά ένα γατάκι και στη συνέχεια να το πιάνει και να το πετάει σε έναν κάδο σκουπιδιών (ευτυχώς η γάτα βρέθηκε 17 ώρες αργότερα από τους ιδιοκτήτες της). Φυσικά αυτά τα περιστατικά δεν είναι τα μόνα. Και στο παρελθόν έχουν καταγραφεί παρόμοιες -και ίσως και χειρότερες- υποθέσεις τόσο στην Ελλάδα όσο και ανά το παγκόσμιο. Το διαδίκτυο βρίθει παρόμοιων βίντεο και προσωπικών εξομολογήσεων τέτοιων περιστατικών βίας.

Οι θύτες άλλες φορές απλά λαμβάνουν μια «προειδοποίηση» από τις Αρχές, άλλες φορές τιμωρούνται και άλλες απλά δεν τους πιάνει κανείς, είτε γιατί το νομικό πλαίσιο είναι ανεπαρκές, είτε γιατί οι Αρχές δεν έχουν τη διάθεση να «κυνηγήσουν» τέτοιες υποθέσεις. Το πρόβλημα είναι πολλαπλό. Πρώτα και κύρια νομικό. Η έλλειψη αυστηρών ποινών σε πολλές χώρες του κόσμου (διαβάστε εδώ για το νομικό πλαίσιο στην Ελλάδα) επιτρέπει σε τέτοιου είδους άτομα να απολαμβάνουν το σαδιστικό τους παιχνίδι δίχως το φόβο τιμωρίας. Ένα καλό νομικό πλαίσιο ιδανικά πρέπει να ορίζει αυστηρές ποινές για άτομα που εσκεμμένα και δίχως κάποιο λόγο (π.χ. αυτοπροστασία) καταφεύγουν στην κακοποίηση ζώων, ιδιαίτερα δε όταν κάτι τέτοιο γίνεται κατ’ εξακολούθηση.

Δεύτερο πρόβλημα είναι η προφανώς η έλλειψη κοινωνικής συνείδησης απέναντι στα ζώα. Όταν μια κοινωνία δεν δείχνει σεβασμό στα κατοικίδια ζώα και έχει μάθει απλά να τα χρησιμοποιεί ως ζωντανά σκεύη, τότε είναι επόμενο ορισμένα άτομα να θεωρήσουν ότι έχουν κάθε δικαίωμα να κακοποιούν ή ακόμη και να σκοτώνουν τα ζώα κατά συνείδηση. Γιατί όταν τέτοια περιστατικά επαναλαμβάνονται, αυτό σημαίνει ότι δεν υπάρχει επαρκής άτυπος κοινωνικός κανόνας που να απαγορεύει τέτοιες συμπεριφορές.

Τρίτο πρόβλημα είναι η ανεπαρκής παρακολούθηση τέτοιων ατόμων από ειδικούς. Όταν κάποιος κακοποιήσει ένα ζώο μία φορά, τότε οι πιθανότητες να επαναλάβει την πράξη του είναι αυξημένες1 , ιδιαίτερα εάν δεν αισθανθεί ότι έχει κάνει κάτι ανήθικο. Πολλές φορές οι κατά συρροή δολοφόνοι ζώων (π.χ. αυτοί που ρίχνουν φόλα σε μεγάλο αριθμό ζώων) έχει τύχει να επαναλάβουν την πράξη τους, ακόμη και εάν έχουν υποστεί κάποιες -ελαφριές κυρίως- νομικές συνέπειες για τις αποτρόπαιες πράξεις τους. Αυτό που πρέπει να καταλάβουμε όμως είναι πως η κακοποίηση ζώων είναι απλά το κατώφλι πριν την κακοποίηση ανθρώπων.

Ο άνθρωπος είναι ένα ων που του αρέσει να έχει τον έλεγχο και να επιβάλλεται, όπως άλλωστε συμβαίνει και για τα περισσότερα ζώα. Αυτή η ορμή όμως συνήθως τιθασεύεται μέσω των κοινωνικών και νομικών κανόνων τους οποίους μαθαίνουμε να υπακούμε ώστε να επιβιώσουμε ως κοινωνία. Τα άτομα που κακοποιούν ανθρώπους ή/και ζώα συνήθως είναι άτομα που έχουν ένα μεγάλο αίσθημα ανασφάλειας και απουσίας ελέγχου. Στην προσπάθειά τους να έχουν τον έλεγχο πάνω σε κάτι (αφού δεν τον έχουν για τη ζωή τους) καταφεύγουν σε πράξεις βίας και κακομεταχειρίζονται άλλους ανθρώπους και ζώα. Συνήθως αυτά τα συναισθήματα στρέφονται εναντίον κάποιου αντικειμένου το οποίο ο θύτης μπορεί να ελέγξει εύκολα (π.χ. τη γυναίκα του, τα παιδιά του ή κάποιο ζώο).

Υπό αυτή την έννοια το ψυχολογικό προφίλ κάποιου που βασανίζει ζώα είναι το ίδιο με κάποιου που χτυπάει τη γυναίκα του ή κλειδώνει τα παιδιά του στο υπόγειο2 . Μάλιστα, η κακομεταχείριση ζώων θεωρείται ένα κύριο πρώιμο χαρακτηριστικό της προσωπικότητας ατόμων που αργότερα γίνονται δολοφόνοι3 .

Κατά την άποψή μου άτομα που έχουν βασανίσει ή σκοτώσει ζώα θα πρέπει να παρακολουθούνται άμεσα από ειδικούς ψυχικής υγείας και να γίνεται μια συνεχής αξιολόγηση της κατάστασής τους για ένα επαρκές χρονικό διάστημα. Αυτό όχι μόνο θα προστατεύσει τα ζώα που θα βρεθούν στο διάβα αυτών των ατόμων στο μέλλον, αλλά και τους ανθρώπους ή, στο κάτω-κάτω, ακόμη και τους ίδιους τους τους εαυτούς! Δεν αρκεί να «πέφτουμε από τα σύννεφα» όταν κάποιος γνωστός για τον οξύθυμο χαρακτήρα του σκοτώσει κάποιον συνάνθρωπό μας. Θα πρέπει να μάθουμε να διαβάζουμε τις πρώιμες ενδείξεις στην συμπεριφορά του και να τον καταγγέλλουμε όσο είναι καιρός.

]]>

Πηγές / Διαβάστε περισσότερα

  1. «Animal Cruelty Linked to Violence Against People». Suite101 []
  2. «Psychology of People Hurting Animals» Suite101 []
  3. C. Bailey-Lloyd. «Animal Cruelty: The Key to Serial Minds» []