23 Ιαν 2013

Ντοκιμαντέρ: Ο αιώνας του εαυτού

Ο προηγούμενος αιώνας ήταν ο αιώνας στον οποίο ουσιαστικά αναπτύχθηκε η επιστήμη της Ψυχολογίας και οι διάφοροι μέθοδοι ψυχοθεραπείας. Το 2002 το BBC είχε κάνει μια ιστορική αναδρομή στην επίδραση των ιδεών του Freud στην καθημερινότητά μας. Όσο και αν σε πολλούς φαίνεται περίεργο, οι θεωρίες του Freud δεν επηρέασαν μόνο τους ψυχοθεραπευτές και γενικότερα την επιστημονική κοινότητα των ψυχολόγων, αλλά όλους μας, κυρίως μέσω της αξιοποίησής τους από τους πολιτικούς και τα ΜΜΕ με σκοπό την αποτελεσμαστικότερη αποστολή μηνυμάτων στο ευρύ κοινό για πολιτικούς ή καταναλωτικούς λόγους.

Το τετράωρο ντοκιμαντέρ χωρίζεται σε 4 μέρη:

  1. Happiness Machines: η ιστορία της σχέσης του Freud με τον ανηψιό του, Edward Bernays, ο οποίος εισήγαγε τον όρο «δημόσιες σχέσεις» στην πολιτική σκηνή
  2. The Engineering of Consent: η χρήση των θεωριών του Freud για το ασυνείδητο από τους πολιτικούς κατά τη διάρκεια του μεσοπολέμου και του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου
  3. There is a Policeman Inside All of Our Heads, He Must Be Destroyed: η δημιουργία ενός νέου πολιτικού κινήματος που σκοπό έχει την απαλλαγή των ανθρώπων από τον μαζικό έλεγχο των ΜΜΕ και της διαφήμισης και την προώθηση της ελεύθερης βούλησης
  4. Eight People Sipping Wine In Kettering: η χρήση των φροϋδικών ιδεών από σύγχρονους πολιτικούς σε όλο τον κόσμο με σκοπό την εκλογική επιτυχία και την ανάληψη εξουσίας
]]>

23 Νοέ 2011

H ψυχολογία της μάζας

Η ψυχολογία της μάζας ανήκει στον τομέα της κοινωνικής ψυχολογίας και προσπαθεί να προσεγγίσει και να εξηγήσει το πώς απλοί καθημερινοί άνθρωποι αποκτούν ιδιαίτερη δύναμη όταν λειτουργούν συλλογικά. Έχουν καταγράφει αρκετά παραδείγματα στο παρελθόν του ανθρώπινου είδους που αποδεικνύουν ότι ομάδες ανθρώπων με κοινές αντιλήψεις και στόχους έχουν φέρει δραματικές κοινωνικές αλλαγές οι οποίες έχουν αλλάξει την πορεία της ιστορίας. Οι αλλαγές αυτές μπορούν να χαρακτηριστούν ηρωικές ή καταστροφικές ανάλογα με το που στρέφεται η δυναμική της μάζας τη δεδομένη χρονική περίοδο.

Κατά τον Gustave Le Bon η ιδιαιτερότητα αυτού του είδους της συλλογικής ψυχολογίας είναι ότι δεν απαιτείται πάντα η συγκέντρωση ενός μεγάλου αριθμού ατόμων στο ίδιο σημείο ώστε να γεννηθεί μια κοινή τάση και αντίληψη απέναντι σε κάποιο σημαντικό κοινωνικό γεγονός. Κάτω από την επήρεια αυτού του κοινωνικού γεγονότος χιλιάδες άτομα που δεν έχουν έρθει ποτέ σε επαφή και ζουν σε διαφορετικές περιοχές, μπορούν να αποκτήσουν τα χαρακτηριστικά του πλήθους. Το φαινόμενο αυτό μπορεί να παρατηρηθεί ακόμα και σε ένα ολόκληρο έθνος το οποίο κάτω από της κατάλληλες συνθήκες μεταμορφώνεται σε “ψυχολογικό πλήθος”. Το χαρακτηριστικό αυτού του πλήθους είναι η εξαφάνιση της συνειδητής προσωπικότητας του ατόμου και η απότομη αλλαγή στη συμπεριφορά και τα συναισθήματα του. Παρόλο που το πλήθος αποτελείται από ετερογενή στοιχεία και μονάδες με ξεχωριστές προσωπικότητες, η επιρροή είναι τόσο μεγάλη που έχει ως αποτέλεσμα την ολοκληρωτική μετάλλαξη του ατόμου και την υιοθέτηση κοινών αντιλήψεων, απόψεων αλλά και αντιδράσεων. Το ετερογενές σκοτώνεται και απορροφάται από το ομογενές και ως αποτέλεσμα γεννάται το φαινόμενο της απεξατομίκευσης.

Η απεξατομίκευση χαρακτηρίζεται από περιορισμένη αίσθηση του εαυτού και της διαφορετικότητας ως μέρος ενός συνόλου και ως αποτέλεσμα έχει την μειωμένη αυτοσυγκράτηση και την ακραία αντίδραση στα ερεθίσματα. Ο όρος αυτός επεξηγεί την συλλογική συμπεριφορά και την μετάβαση της εξατομικευμένης ταυτότητας προς την συλλογική ταυτότητα. Όπου υπάρχει πλήθος κυριαρχεί η ανωνυμία και η ανωνυμία πολύ συχνά όπως υποστηρίζουν οι έρευνες, συνοδεύεται τις περισσότερες φορές από τη βία. Όπως αποδείχτηκε από το γνωστό πείραμα του Asch, υπάρχει ένας θετικός συσχετισμός ανάμεσα στην αναγνωρισιμότητα, και στην υποταγή στους κοινωνικούς κανόνες. O Zimbardo προκείμενου να επιτύχει την απεξατομίκευση των συμμετεχόντων στο πείραμα του, χρησιμοποίησε ενδυμασίες που περιλάμβαναν κουκούλες και στολές οι οποίες ήταν πανομοιότυπες. Την ίδια ακριβώς ενδυματολογική τακτική χρησιμοποιεί η αστυνομία και ο στρατός ακόμα και σημερα.

Σκοπός αυτού του είδους της απεξατομίκευσης είναι ο απόλυτος έλεγχος της συμπεριφοράς, και η υποταγή σε διαταγές οι οποίες κάτω από άλλες συνθήκες θα απορρίπτονταν από το δεκτή. Τα αποτελέσματα περιλαμβάνουν ακραίες συμπεριφορές οι οποίες μπορούν να οδηγήσουν σε ειδεχθή εγκλήματα ακόμη και στη γενοκτονία ενός ολόκληρου λαού, σε φυσικό αλλά και σε ψυχικό επίπεδο.

Εισαγωγική Φωτογραφία

]]>