25 Ιαν 2015

Βίντεο: How to practice emotional hygiene

Ο Δρ. Guy Winch κάνει μια πολύ ενδιαφέρουσα ομιλία σε ένα συνέδριο TED, με θέμα την συναισθηματική / ψυχολογική υγεία και το ιδιαίτερο βάρος που πρέπει να της δίνουμε σε κοινωνικό, οικογενειακό και ατομικό επίπεδο. Ενώ έχουμε μάθει να προσέχουμε την σωματική μας υγεία με μικρά καθημερινά πράγματα, δεν έχουμε μάθει να προσέχουμε και την ψυχολογική μας υγεία με παρόμοιους τρόπους. Το άγχος, η μοναξιά και η αρνητική σκέψη μπαίνουν στην καθημερινότητά μας, με πολλαπλό αντίκτυπο στην ψυχολογική και σωματική μας υγεία.

]]>

02 Σεπ 2013

Περί της φύσεως της μοναξιάς

Υπάρχει άραγε άνθρωπος που δεν έχει βιώσει μοναξιά; Είναι η μοναξιά μόνο το θλιβερό αίσθημα απομόνωσης όπως διδάσκουν πολλοί ειδικοί ή μήπως μοναξιά και απομόνωση συνήθως ταυτίζονται αυθαίρετα; Η μοναξιά οδηγεί αναπόδραστα στην παθολογία και πρέπει να μάθουμε να τη μισούμε ή πρέπει να σταθούμε, να την αφουγκραστούμε ως μια κατάσταση που ενυπάρχει στην ανθρώπινη φύση μας και να μας ωθήσει προς νέες δυνατότητες ζωής και επιθυμίας;

Ποιο βρέφος δεν ένιωσε μοναξιά καθώς κόπηκε ο πλακούντας και χωρίστηκε από την συμβιωτική σχέση με τη μητέρα του μια για πάντα; Ποιο παιδί δεν ένιωσε μοναξιά όταν έμαθε να περπατάει και δεν ήταν πια απαραίτητη η αγκαλιά των γονιών του; Ποίος έφηβος δεν ένιωσε μοναξιά όταν έπρεπε να απομακρυνθεί από τους γονείς του για να σχηματίσει την δική του ταυτότητα και να βρει την θέση του στον κόσμο; Ποιός άνθρωπος δεν ένοιωσε μοναξιά μπροστά σε σημαντικές αποφάσεις ζωής; Ποιος άνθρωπος δεν ένιωσε την μοναξιά του να χάνεις κάποιον αγαπημένο;

Αν μισήσουμε τη μοναξιά λοιπόν γιατί να βγούμε από τη ζεστή θαλπωρή της μήτρας; Γιατί να μάθουμε να περπατάμε; Γιατί να έχουμε κατοικίδια, φίλους, σχέσεις; Γιατί να κάνουμε οικογένεια και παιδιά αφού κάποια στιγμή θα χωριστούμε; Θα υπάρξουν απώλειες και αποχωρισμοί και έπειτα η μοναξιά θα είναι ακόμη πιο αφόρητη, η παθολογία ακόμη μεγαλύτερη. Αφού μάταια προσπαθούμε να ξεριζώσουμε τη μοναξιά από την ανθρώπινη φύση ας προσπαθήσουμε να την ξεγελάσουμε, να την μουδιάσουμε, να την κρύψουμε βαθιά μέσα μας για να μην αρρωστήσουμε.

Ας κάνουμε επιφανειακές σχέσεις, ας έχουμε εκατοντάδες αναλώσιμους φίλους ώστε πάντα κάποιος θα είναι εύκαιρος να μας κάνει να ξεχαστούμε, ας μείνουμε στα λίγα σταθερά και δεδομένα που δύσκολα θα χάσουμε, στην απατηλή και εύκολη επικοινωνία, ας ανοίξουμε την τηλεόραση ή το ραδιόφωνο, όλο και κάποιος θα μας κάνει να ξεχαστούμε. Ας ανήκουμε κάπου, οπουδήποτε, δεν έχει σημασία αρκεί να ξεφύγουμε. Ας κρατήσουμε τα παιδιά μας εξαρτημένα ώστε να μη βιώσουν την φρίκη της μοναξιάς ούτε αυτά ούτε εμείς. Ας μείνουμε καθηλωμένοι νάρκισσοι να αρκούμαστε στις δικές μας απολαύσεις. Ας τρέξουμε όσο πιο μακριά γίνεται από τον εαυτό μας, ας μη τον ακούσουμε ξανά, ας ξεγελάσουμε την παθογόνο μοναξιά μας.

Κάποια στιγμή θα ξανάρθει όμως, με το παραμικρό βήμα προς τη ζωή θα εμφανιστεί η απειλητική σκιά της και τότε θα έχουμε να απαντήσουμε στα ίδια ερωτήματα.

Τα ίδια ερωτήματα που αν τα δούμε από διαφορετικό πρίσμα, πιο ειλικρινά, με συμπάθεια και τρυφερότητα προς την ανθρώπινη φύση μας θα μας δώσουν πολλές και διαφορετικές απαντήσεις. Θα ξεφύγουμε από τη γραμμική σχέση αιτίου-αιτιατού και θα αναδυθούν νέες δυνατότητες, νέες οπτικές, νέοι δυναμικοί ορισμοί που να αντιστοιχούν με την ανθρώπινη φύση. Θα διαπιστώσουμε πόσο πολύπλοκος είναι ο ορισμός της έννοιας της μοναξιάς και θα δώσουμε πολλές ερμηνείες

Αν ορίσουμε την μοναξιά μόνο ως απομόνωση θα την μισήσουμε, θα την πούμε παθογόνο και θα χάσουμε όλες τις υπόλοιπες πτυχές της οι οποίες είναι κομμάτι της ανθρώπινης φύσης. Είναι γεγονός πως η μοναξιά-απομόνωση εγκλωβίζει, στερεί την ζωή, την δημιουργικότητα και τις ανθρώπινες σχέσεις. Η μοναξιά, αν δεν εγκλωβίσει τον άνθρωπο εμπεριέχει την δυναμική της επιθυμίας και των αμέτρητων δυνατοτήτων που απλώνονται σε μια ζωή απρόβλεπτη και συναρπαστική. Η επιθυμία ενισχυμένη από τη μοναξιά βρίσκει τρόπους να επικοινωνήσει.

Πόσες φιλίες έχουν δημιουργηθεί εξαιτίας της μοναξιάς, πόσοι άνθρωποι έχουν κάνει σχέσεις ζωής; Πόσα υπέροχα λογοτεχνικά έργα, ποιήματα, γλυπτά, πίνακες, τραγούδια έχουν γεννηθεί μέσα στο δημιουργικό εργαστήρι της μοναξιάς; Τι αξία θα είχε ο έναστρος ουρανός αν δεν υπήρχαν άνθρωποι που βίωναν μοναξιά να τον παρατηρούν; Πόσο παράταιρο θα φαίνονταν ένα νεκροταφείο που αντί για την επιβλητική κ υπαρξιακή μοναξιά που αντανακλά ήταν γεμάτο γέλια και χαρά;

Η μοναξιά λοιπόν πρέπει να οριστεί σαν ένα στοιχείο της ανθρώπινης φύσης που θα αντικρύσουμε όλοι στην πορεία της ζωής μας και είτε θα γίνει παγίδα απομόνωσης είτε θα γίνει ένας τόπος που θα ξαποστάσουμε για να ξανά συντονιστούμε υπεύθυνα με τον εαυτό μας και θα καταστεί μέσο έκφρασης επιθυμιών, δημιουργίας και γνήσιας επικοινωνίας.

Εισαγωγική Φωτογραφία

]]>

11 Δεκ 2009

Η μοναξιά και η ευτυχία είναι "μεταδοτικές"

Στις αρχές του μήνα που μας πέρασε, το Psychology Today δημοσίευσε ένα αρκετά ενδιαφέρον άρθρο σχετικά με τα ευρήματα μιας έρευνας που έγινε στις ΗΠΑ, η οποία βρήκε πως η μοναξιά τείνει να είναι «μεταδοτική» μεταξύ των ατόμων ενός κοινωνικού περιβάλλοντος. Η αναφορά αφορά την έρευνα των Cacioppo et al. (2008)1 η οποία έλαβε χώρα στις ΗΠΑ με συμμετέχοντες άνδρες και γυναίκες ηλικίας 18-65 ετών.

Οι ερευνητές χώρισαν τους συμμετέχοντες σε άτομα τα οποία αντιμετωπίζουν υψηλά επίπεδα «μοναξιάς» και σε αυτά που έχουν χαμηλότερα επίπεδα και δεν μπορούν να χαρακτηριστούν ως «μοναχικά άτομα». Έπειτα έψαξαν ανάμεσα στα άτομα του περιβάλλοντός τους (οικογένεια, φίλοι, εργασία κ.α.) και προσπάθησαν να εντοπίσουν εκ νέου εάν τα άτομα αυτά αισθάνονται επίσης μοναχικά. Αυτό που ανακάλυψαν είναι πως τα μοναχικά άτομα αν και έχουν λιγότερες επαφές με άλλα άτομα, τείνουν να σχετίζονται με άτομα επίσης μοναχικά, πράγμα που δεν ισχύει για τους μη μοναχικούς τύπους οι οποίοι έχουν λιγότερα μοναχικά άτομα στα κοινωνικά τους δίκτυα.

Μάλιστα η «μετάδοση» της μοναχικότητας βρέθηκε πως είναι πιο συχνή μεταξύ φίλων παρά μεταξύ ατόμων της ίδιας οικογένειας, ενώ ταυτόχρονα τα αποτελέσματα έδειξαν ότι το φαινόμενο αυτό απαντάται πιο συχνά μεταξύ των κοινωνικών δικτύων των γυναικών παρά των ανδρών. Βεβαίως ένα ερώτημα παραμένει ώστε να ερμηνεύσουμε σωστά τα αποτελέσματα της έρευνας αυτής: μήπως αυτό που βλέπουμε είναι απλά ότι τα άτομα τείνουν να σχετίζονται με άτομα με παρόμοια επίπεδα μοναχικότητας; Όπως και να έχει πάντως, η έρευνα αυτή μας δίνει κάποιες βασικές κατευθυντήριες γραμμές αντιμετώπισης του αισθήματος της μοναξιάς, τονίζοντας πως είναι σημαντικό να μπορέσουμε να στηρίξουμε το άτομο ώστε να αρχίσει να συσχετίζεται με άτομα που δεν μοιράζονται τα ίδια συναισθήματα με τον ίδιο, σε μια προσπάθεια να σταματήσει η πιθανή ανακύκλωση των αισθημάτων μοναξιάς.

Στα παραπάνω ευρήματα έρχεται να προστεθεί μια ακόμη έρευνα του Νικόλα Χρηστάκη (ο Δρ. Χρηστάκης συμμετέχει και στην έρευνα για την μοναξιά), καθηγητή στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου του Χάρβαρντ η οποία έδειξε πως ακόμη και το συναίσθημα της ευτυχίας είναι μεταδοτικό. Σύμφωνα με τα ευρύματα, εάν ένα άτομο νιώθει ευτυχισμένο, τότε τα άτομα του περιβάλλοντός του έχουν 25% περισσότερες πιθανότητες να νιώθουν ευτυχισμένα επίσης, πάντα σε σχέση με τα άτομα που δηλώνουν λιγότερο ευτυχισμένα.

Υπάρχουν και αρκετές άλλες έρευνες οι οποίες δείχνουν πως γενικά ο άνθρωπος έχει την τάση να αντιγράφει τα συμπεριφορικά και συναισθηματικά μοτίβα που επικρατούν στο περιβάλλον του (π.χ. ξέρουμε πως όσο περισσότερα άτομα έχουν κόψει το τσιγάρο σε ένα κοινωνικό δίκτυο, τόσο μεγαλύτερες πιθανότητες έχουν τα υπόλοιπα μέλη του να το κόψουν επίσης εάν το προσπαθήσουν). Όλα αυτά τα ευρήματα περνάνε ένα ξεκάθαρο μήνυμα: το κοινωνικό περιβάλλον παίζει έναν σημαντικότατο ρόλο στην ανάπτυξη και την διακοπή συναισθημάτων. Υπό αυτή την έννοια μπορούμε να πούμε με μια σχετική σιγουριά πως όντως τα συναισθήματα τείνουν να είναι «μεταδοτικά».

Η ψυχολογική κατάσταση λοιπόν ενός ατόμου εξαρτάται άμεσα από το περιβάλλον του, κάτι που πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψην στις προσπάθειες τόσο των συμβούλων όσο και των συμβουλευόμενων έαν θέλουν να αλλάξουν την συμπεριφορά των δεύτερων.

Εισαγωγική Φωτογραφία:

]]>

Πηγές / Διαβάστε περισσότερα

  1. Cacioppo, John T., Fowler, James H. and Christakis, Nicholas A. (2008). Alone in the Crowd: The Structure and Spread of Loneliness in a Large Social Network []