11 Ιούν 2016

Εργαστηριακές έρευνες υποδεικνύουν ότι ο αυτισμός δεν είναι απλά μια εγκεφαλική διαταραχή

Οι διαταραχές του φάσματος του αυτισμού οφείλονται σε πολλαπλούς παράγοντες, αλλά βασικότερος των οποίων φαίνεται να είναι η βιολογία. Έως τώρα οι έρευνες πάνω στο θέμα του αυτισμού δείχνουν ότι η βιολογική προδιάθεση των ατόμων να αναπτύξουν ένα φάσμα εγκεφαλικών δυσλειτουργιών είναι η ειδοποιός διαφορά μεταξύ αυτιστικών και μη αυτιστικών ατόμων. Αν και οι μέχρι τώρα γνώσεις μας πάνω στο γονιδιακό αποτύπωμα της διαταραχής είναι περιορισμένες, με αποτέλεσμα να μην έχει ταυτοποιηθεί με εγκυρότητα και πέραν πάσης αμφιβολίας κάποιο συγκεκριμένο γονίδιο στο DNA το οποίο να σχετίζεται με την ανάπτυξη διαταραχών στο φάσμα του αυτισμού, οι ενδείξεις που έχουμε υπογραμμίζουν τη βιολογική προδιάθεση και συγκεκριμένα τη δυσλειτουργία του εγκεφάλου η οποία με τη σειρά της δημιουργεί τα συμπτώματα της διαταραχής, όπως είναι η έλλειψη κοινωνικών δεξιοτήτων.

Η έρευνα στον τομέα αυτό, όπως και σε πολλές άλλες θεματικές νευρο-ψυχολογικών διαταραχών πολλές φορές λαμβάνουν χώρα σε εργαστήρια, αξιοποιώντας τα πειράματα που γίνονται σε πειραματόζωα, τα οποία είναι σε θέση να διαφωτίσουν κυρίως την νευροβιολογική βάση των υπό εξέταση διαταραχών. Έτσι και στην περίπτωση του αυτισμού, οι ερευνητές τρέχουν μια πλειάδα εργαστηριακών πειραμάτων για να επιβεβαιώσουν ή όχι τις υποθέσεις τους.

Σε μια τέτοια πρόσφατη έρευνα του Πανεπιστημίου του Χάρβαρντ1 οι πειραματιστές θέλησαν να δουν κατά πόσο άλλα μέρη του νευρικού συστήματος, πέραν του εγκεφάλου, παίζουν ρόλο στην ανάπτυξη τουλάχιστον κάποιων συμπτωμάτων του αυτισμού. Στο πείραμά τους, έλεγξαν τα αποτελέσματα της μετάλλαξης σε δύο γονίδια που σχετίζονται σε κάποιο βαθμό με την ανάπτυξη ορισμένων εκ των συμπτωμάτων του αυτισμού, όπως η ευαισθησία στο άγγιγμα αλλά και η κοινωνική απομόνωση. Αυτό που βρήκαν είναι πως η μετάλλαξη των συγκεκριμένων γονιδίων επηρεάζει το περιφερικό νευρικό σύστημα (δηλαδή όχι τον εγκέφαλο, αλλά το δίκτυο των νευρώνων που απλώνεται πέρα από τον εγκέφαλο, περνάει από τη σπονδυλική στήλη και καταλήγει στις νευρικές απολήξεις στα άκρα μας. Συγκεκριμένα, τα ποντίκια με τα μεταλλαγμένα γονίδια ανέπτυξαν ευαισθησία στην αφή και το άγγιγμα, κάτι που οδήγησε σε κοινωνική απομόνωσή τους, δίχως όμως να έχει επηρεαστεί η λειτουργία του εγκεφάλου τους, παρά μόνο η επικοινωνία των νευρώνων στα άκρα και το δέρμα.

Αυτό το οποίο έδειξαν τα συγκεκριμένα πειράματα είναι πως για να αναπτυχθεί μια συμπεριφορά που μπορεί να χαρακτηριστεί «αυτιστική» δεν χρειάζεται ο εγκέφαλος να δυσλειτουργεί ως ολότητα, αλλά αρκεί μια υπερευαισθησία στην επαφή και το άγγιγμα, η οποία με τη σειρά της απομονώνει το άτομο και το κάνει λιγότερο κοινωνικό. Στον δυτικό κόσμο τέτοιου είδους συμπεριφορές ερμηνεύονται ως ενδείξεις κοινωνικού άγχους και ανελλιπούς κοινωνικής συνδιαλλαγής. Φυσικά τέτοιες έρευνες δεν μπορούν, και ούτε έχουν ως σκοπό, να ερμηνεύσουν όλες τις περιπτώσεις του αυτισμού, καθώς ο αυτισμός δεν είναι μια συγκεκριμένη διαταραχή με συγκεκριμένα συμπτώματα, αλλά αντίθετα είναι ένα φάσμα δυσλειτουργικών συμπεριφορών που μπορεί να διαφέρουν εξαιρετικά από άτομο σε άτομο.

Τέτοιου είδους ερευνητικά βήματα είναι πολύ σημαντικά όχι μόνο για την αντιμετώπιση του αυτισμού αλλά και άλλων νευροψυχολογικών διαταραχών, καθώς υποδεικνύουν ότι εφόσον τα συμπτώματα αυτών των διαταραχών μπορούν να οφείλονται σε δυσλειτουργία των νευρώνων του περιφερικού νευρικού συστήματος, ενδεχομένως μια στοχευμένη φαρμακοθεραπεία με σκοπό την καλύτερη λειτουργία και επικοινωνία αυτών των νευρώνων να αποδειχθεί αρκετά αποτελεσματική για την μείωση των συμπτωμάτων, πάντα σε συνδυασμό με ψυχοθεραπευτικές προσεγγίσεις με στόχο την αποτελεσματικότερη διαχείριση των συμπτωμάτων από τα ίδια τα άτομα και την καλύτερη λειτουργικότητά τους.

Εισαγωγική Εικόνα

]]>

Πηγές / Διαβάστε περισσότερα

  1. Lauren et al. (2016). “ Peripheral Mechanosensory Neuron Dysfunction Underlies Tactile and Behavioral Deficits in Mouse Models of ASDs”. Cell. []
12 Ιαν 2015

Νευρο-εγκληματολογία: μπορούμε να προβλέψουμε την παραβατική συμπεριφορά;

Πριν από 15 περίπου χρόνια κυκλοφόρησε το Minority Report, μία ταινία που ως θέμα είχε μια φουτουριστική και δυστοπτική κοινωνία στην οποία κάποιοι αστυνομικοί μπορούσαν να προβλέψουν μέσω ενός «σκαναρίσματος» ποιος επρόκειτο να διαπράξει κάποιο έγκλημα. Έτσι, μπορούσαν να επέμβουν πριν καν συμβεί το οποιοδήποτε περιστατικό και να σώσουν αθώους πολίτες από την πιθανή βίαιη συμπεριφορά των συμπολιτών τους. Αν και φυσικά προς το παρόν η επιστήμη δεν έχει φτάσει στο σημείο να μπορούμε να προβλέπουμε με ένα σκανάρισμα και με τόσο μεγάλη ακρίβεια την συμπεριφορά των ανθρώπων, σίγουρα έχουν γίνει πολλά βήματα προς την ενσωμάτωση όλο και περισσότερων βιολογικών ερευνών στην προσπάθεια κατανόησης της βίαιης συμπεριφοράς. Αποτέλεσμα του αυξημένου ενδιαφέροντος για την σύνδεση βιολογικών καταβολών με την επιθετική/παραβατική συμπεριφορά είναι η γέννηση ενός νέου, υβριδικού, κλάδου: η νευρο-εγκληματολογία.

Η βιβλιογραφία στον κλάδο της νευρο-εγκληματολογίας είναι ακόμη περιορισμένη και κατά κόρον περιλαμβάνει άρθρα συσχέτισης διαφόρων παραγόντων με την παραβατικότητα. Μερικοί από αυτούς τους παράγοντες είναι ορισμένοι βιολογικοί και γενετικοί δείκτες (επίπεδα ορμονών, επίπεδα νευροδιαβιβαστών, εγκεφαλικές ανωμαλίες, βιολογική κληρονομικότητα), περιγενετικοί παράγοντες (κατανάλωση αλκοόλ ή/και χρήση ναρκωτικών κατά την εγκυμοσύνη, ασθένειες κατά την εγκυμοσύνη, προβλήματα στη γέννα) αλλά και περιβαλλοντικοί παράγοντες (προβλήματα στο σπίτι, βιαία πρότυπα, κοινωνικο-οικονομική κατάσταση οικογενειακού περιβάλλοντος).

Γενετικοί Παράγοντες

Έρευνες με ομοζυγωτικά και διζυγωτικά δίδυμα αδέρφια που χωρίστηκαν κατά τη γέννα και μεγάλωσαν σε διαφορετικά περιβάλλοντα μας επιτρέπουν να δούμε την επίδραση που έχουν οι γενετικοί παράγοντες1 . Εάν δύο δίδυμα αδέρφια αναπτύξουν την ίδια παραβατική συμπεριφορά, παρόλο που έχουν μεγαλώσει σε δύο εντελώς διαφορετικά περιβάλλοντα, τότε μπορούμε να υποθέσουμε ότι η συμπεριφορά επηρεάζεται σε μεγάλο βαθμό από γενετικούς παράγοντες. Οι μέχρι τώρα έρευνες διδύμων για την επιθετική και αντικοινωνική συμπεριφορά (δύο παράγοντες που σχετίζονται με την εγκληματικότητα) δείχνουν πως σε γενικά πλαίσια οι γενετικοί παράγοντες επηρεάζουν την εμφάνιση επιθετικότητας σε ποσοστό 40%-60%. Από την άλλη πλευρά, γενετικές έρευνες σε επίπεδο ανάλυσης συγκεκριμένων γονιδίων, δεν έχουν καταλήξει στην ταυτοποίηση γονιδίων που σχετίζονται με την επιθετική συμπεριφορά. Αυτή η έλλειψη ευρημάτων περιπλέκει ακόμη περισσότερο το ερώτημα εάν γεννιόμαστε επιθετικοί και αυτό στο οποίο καταλήγουν οι επιστήμονες έως τώρα είναι πως μάλλον η αλληλεπίδραση μεταξύ ολόκληρων ομάδων –και όχι συγκεκριμένων- γονιδίων είναι αυτή η οποία μπορεί να προκαλεί την επιθετική συμπεριφορά στα επίπεδα του 40%-60% που αναφέραμε προηγουμένως. Είναι σαν να μιλάμε για ένα «κοκτέιλ» γονιδίων για την επιθετική συμπεριφορά, το οποίο αποτελείται από πολλά και διαφορετικά γονίδια. Δεν αρκεί η ύπαρξη των «συστατικών» του «κοκτέιλ», αλλά πρέπει να «αναμιχθούν» μεταξύ τους με συγκεκριμένο τρόπο, ώστε να φτάσουμε στο τελικό αποτέλεσμα.

Περιγενετικοί παράγοντες

Μια σειρά από περιγενετικούς παράγοντες κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, της γέννας ή των πρώτων ημερών της ζωής των παιδιών έχουν συσχετιστεί με αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης επιθετικής και παραβατικής συμπεριφοράς κατά την ενηλικίωση. Επιπλοκές στη γέννα, υποσιτισμός κατά τα πρώτα στάδια της εγκυμοσύνης αλλά και εγκατάλειψη ή/και κακοποίηση του βρέφους ήδη από τις πρώτες εβδομάδες της ζωής είναι μερικοί από τους παράγοντες που έχουν βρεθεί πως είναι κοινά στοιχεία στα ιστορικά των ατόμων με επιθετική συμπεριφορά. Πιο συγκεκριμένα, η κατανάλωση αλκοόλ και χρήση νικοτίνης κατά την εγκυμοσύνη έχει βρεθεί πως σχετίζεται θετικά με την ανάπτυξη παιδικής επιθετικότητας. Μια άλλη ουσία η οποία έχει βρεθεί στο επίκεντρο πολλών μελετών είναι ο μόλυβδος, καθώς πλήθος ερευνητών έχουν βρει συσχετισμό μεταξύ των υψηλών επιπέδων μολύβδου στο σώμα της μητέρας κατά τη διάρκεια του πρώτου τριμήνου της εγκυμοσύνης και της παραβατικής συμπεριφοράς του παιδιού όταν ενηλικιωθεί2 . Φαίνεται πως το πρώτο τρίμηνο της εγκυμοσύνης, όπου αρχίζουν να σχηματίζονται το νευρολογικό σύστημα και τα όργανα του παιδιού, είναι ιδιαίτερα κρίσιμο, καθώς η κακή διατροφή της μητέρας σε αυτή τη φάση της εγκυμοσύνης αυξάνει κατά 2 φορές την πιθανότητα το παιδί να έχει αντικοινωνική συμπεριφορά κατά την εφηβική και ενήλικη ζωή του.

Τα περιγενετικά προβλήματα σχετίζονται πιο συχνά με νευρολογικά προβλήματα, παιδική επιθετικότητα και παραβατική συμπεριφορά ως ενήλικες, όταν έρχονται σε συνδυασμό με ένα κακό περιβάλλον ανατροφής. Φαίνεται δηλαδή πως ο πιο καθοριστικός παράγοντας για την ανάπτυξη επιθετικής και παραβατικής συμπεριφοράς είναι ο τρόπος με τον οποίο μεγαλώνουν οι γονείς τα παιδιά τους, τα πρότυπα που τους δίνουν, τα συστήματα αμοιβών-ποινών που αξιοποιούν, αλλά και φυσικά η γενικότερη κοινωνικοοικονομική κατάσταση που μπορεί να επιβαρύνει γονείς και παιδιά στην καθημερινότητά τους.

Επίπεδα ορμονών και νευροδιαβιβαστών

Οι ορμόνες είναι φυσικές ουσίες που απελευθερώνει το σώμα μας σε διάφορες φάσεις της καθημερινότητάς μας και έχουν άμεση επίδραση στο νευρολογικό μας σύστημα αλλά και στη λειτουργία διάφορων οργάνων του σώματός μας. Μέσα στα πλαίσια της νευροεγκληματολογικής έρευνας, έχει βρεθεί πως οι αυξομειώσεις στα επίπεδα συγκεκριμένων ορμονών, σχετίζονται με την ανάπτυξη αντικοινωνικής συμπεριφοράς, τόσο σε ενήλικες, όσο και παιδιά3 . Δύο από τους πιο συνήθεις «υπόπτους» είναι η κορτιζόλη και η τεστοστερόνη. Χαμηλά επίπεδα κορτιζόλης στα παιδιά σχετίζονται με αυξημένη επιθετική συμπεριφορά και το ίδιο ισχύει για τα υψηλά επίπεδα τεστοστερόνης στους εφήβους και τους ενήλικες. Βέβαια, η παρουσία ή η απουσία ορμονών στο σώμα μας, μπορεί να οφείλεται σε πολλούς παράγοντες: οργανική/εγκεφαλική δυσλειτουργία, γενετική προδιάθεση ή περιβάλλον (στρες).

Εκτός από τις ορμόνες όμως, το σώμα μας και συγκεκριμένα το νευρικό μας σύστημα λειτουργεί με τη χρήση άλλων ουσιών που ονομάζοντια νευροδιαβιβαστές. Οι νευροδιαβιβαστές είναι ουσιαστικά οι «αγγελιοφόροι» του νευρικού συστήματος, καθώς ελέγχουν την πυροδότηση ολόκληρων νευρικών δικτύων, επηρεάζοντας φυσικά τη συμπεριφορά μας. Στα πλαίσια της έρευνας για την αντικοινωνική και επιθετική συμπεριφορά, η επιστημονική κοινότητα έχει εστιάσει στον ρόλο του νευροδιαβιβαστή σεροτονίνη4 . Η σεροτονίνη χρησιμοποιείται σε πολλές περιοχές του εγκεφάλου, αλλά αυτή που μας ενδιαφέρει περισσότερο είναι ο πρόσθιος λοβός του εγκεφάλου, ο οποίος ελέγχει την παρορμητικότητά μας. Χαμηλά επίπεδα σεροτονίνης έχουν συσχετιστεί με κακή λειτουργία του πρόσθιου λοβού του εγκεφάλου, με αποτέλεσμα την έλλειψη αυτοσυγκράτησης και την ταυτόχρονη ανάπτυξη επιθετικής συμπεριφοράς.

Ποιος φταίει; Το άτομο ή ο εγκέφαλος;

Όπως είπαμε ήδη, σκοπός της νευροεγκληματολογίας είναι να ερευνήσει τους φυσιολογικούς παράγοντες που επηρεάζουν την εμφάνιση εγκληματικής συμπεριφοράς. Με τα ολοένα και περισσότερα ευρήματα σε αυτόν τον επιστημονικό τομέα, γεννιέται ένα βασικό ερώτημα: εάν γενετικοί, περιγενετικοί, φυσιολογικοί και περιβαλλοντικοί παράγοντες εμπλέκονται στην ανάπτυξη εγκληματικής συμπεριφοράς, που τραβάμε τα όρια της προσωπικής ευθύνης; Πόσο ευθύνεται το άτομο για τις πράξεις του, εάν δεχόμαστε εξωτερικούς παράγοντες που επηρεάζουν τις αποφάσεις και τις πράξεις του;

Μια βιβλιογραφική ανασκόπηση που έγινε πρόσφατα5 αναφέρει ένα ακραίο μεν, αλλά χαρακτηριστικό παράδειγμα πραγματικής ιστορίας που προβλημάτισε τόσο την επιστημονική όσο και την νομική κοινότητα.

•	Figure 1, by Glenn et al. (2014)Ο Μάικλ ήταν ένας 40χρονος δάσκαλος και ήταν παντρεμένος με την Κριστίν η οποία είχε μία κόρη από προηγούμενο γάμο της. Δεν είχε ιστορικό βίαιης ή παράνομης συμπεριφοράς και ζούσε ευτυχισμένος με την οικογένειά του. Ξαφνικά όμως η συμπεριφορά του άλλαξε. Έγινε επιθετικός απέναντι στη γυναίκα και τη θετή του κόρη. Άρχισε να συμπεριφέρεται πολύ παράξενα, καθώς βρέθηκε πως έπαιρνε πορνογραφικά περιοδικά στην τάξη που δίδασκε, ενώ επεδίωκε να κοιμάται τα βράδια με τη θετή του κόρη.

Μετά από καταγγελία της γυναίκας του για σεξουαλική παρενόχληση του παιδιού, ο Μάικλ δικάστηκε και βρέθηκε ένοχος για το συγκεκριμένο αδίκημα Καθώς του δόθηκε η επιλογή είτε να μπει φυλακή, είτε να παρακολουθήσει προγράμματα αποκατάστασης σε ψυχιατρική κλινική, ο Μάικλ επέλεξε το δεύτερο. Μετά από μερικό διάστημα αποκλείστηκε η συμμετοχή του από τα προγράμματα αυτά, καθώς έκανε ανήθικες προτάσεις και παρενοχλούσε τις γυναίκες υπαλλήλους των προγραμμάτων αυτών. Γενικά η συμπεριφορά του ερχόταν σε πλήρη αντίθεση με τον ήπιο και ευγενικό χαρακτήρα του πριν από μερικούς μήνες.

Τελικά ο Μάικλ άρχισε να παραπονιέται για έντονους πονοκεφάλους. Κατά τη μεταφορά του στο νοσοκομείο, ο γιατρός που τον παρακολουθούσε ζήτησε να του γίνει μαγνητική τομογραφία για να διαπιστωθεί εάν υπάρχει κάποιο πιο σοβαρό πρόβλημα για τους πονοκεφάλους. Τα αποτελέσματα της εξέτασης έδειξαν ότι ο Μάικλ είχε αναπτύξει έναν καλοήθη όγκο στον πρόσθιο λοβό του εγκεφάλου του, ο οποίος όπως είπαμε επηρεάζει την παρορμητικότητά μας. Ο όγκος αυτός βρέθηκε πως είχε αναπτυχθεί περίπου στο διάστημα που είχε αλλάξει η συμπεριφορά του Μάικλ. Μετά από μια επιτυχή εγχείρηση αφαίρεσης του όγκου, ο Μάικλ ξαναβρήκε τον εαυτό του. Έγινε ξανά ο άνθρωπος που όλοι γνώριζαν εξ’ αρχής. Η συμπεριφορά του άλλαξε εντελώς, τα ξαναβρήκε με τη γυναίκα του και όταν τελείωσε το πρόγραμμα αποκατάστασης, επέστρεψε στο σπίτι μαζί της και με την θετή του κόρη.

Μετά από μερικούς μήνες, η γυναίκα του ανακάλυψε πορνογραφικό υλικό στον υπολογιστή του, ενημέρωσε τον γιατρό και μια νέα τομογραφία έδειξε ότι ο καρκίνος είχε επιστρέψει. Έπειτα από μια δεύτερη εγχείρηση αφαίρεσης του όγκου, η συμπεριφορά του Μάικλ ξαναέγινε κανονική. Επαναληπτικές εξετάσεις και προσεκτική παρατήρηση της συμπεριφοράς του για τα επόμενα έξι χρόνια έδειξαν ότι ο καρκίνος δεν ξαναεμφανίστηκε και ότι ο Μάικλ ήταν ο εαυτός του, χωρίς παρορμήσεις και επιθετική συμπεριφορά.

Το παραπάνω πραγματικό παράδειγμα είναι μεν ακραίο, αλλά υπογραμμίζει πόσο σημαντική είναι η επίδραση της βιολογίας στη συμπεριφορά μας και αφήνει ανοιχτή την πρόταση ο σωφρονισμός και η καταπολέμηση της αντικοινωνικής συμπεριφοράς να συμπεριλαμβάνει και νέους στόχους και να λαμβάνει υπόψην περισσότερους παράγοντες εάν θέλουμε να είμαστε πιο αποτελεσματικοί.

Η απάντηση στο ερώτημα που θέσαμε σχετικά με το που είναι τα όρια της προσωπικής ευθύνης, δεν είναι ξεκάθαρη και εξαρτάται από την οπτική γωνία και το φιλοσοφικό υπόβαθρο από το οποίο ξεκινάμε τη διερεύνηση της συμπεριφοράς. Εάν δεχτούμε ένα καθαρά μηχανικό, συμπεριφορικό μοντέλο της συμπεριφοράς μας, τότε ξεκινάμε από την παραδοχή πως δεν είμαστε τίποτα άλλο πέρα από μια βιολογική μηχανή και προϊόν του περιβάλλοντός μας, οπότε η προσωπική ελευθερία και η προσωπική ευθύνη περιορίζεται σημαντικά. Στο άλλο άκρο έχουμε την παραδοχή πως ως ανώτερα και ελεύθερα σκεπτόμενα όντα πρέπει να έχουμε την πλήρη ευθύνη των πράξεών μας. Η βιολογία και το περιβάλλον δεν είναι τίποτα άλλο από μερικές παράμετροι τις οποίες μπορούμε να ελέγξουμε ή να υπερκεράσουμε με την σωστή θέληση.

Κάπου στο ενδιάμεσο όμως βλέπουμε πως βρίσκεται η χρυσή τομή ανάμεσα στα δύο άκρα. Ας φανταστούμε τη συμπεριφορά μας σαν ένα ποτήρι μισογεμάτο με νερό. Ο κάθε ένας από εμάς έρχεται με μια συγκεκριμένη προδιάθεση για επιθετική και παραβατική συμπεριφορά, άλλοι έχουν το ποτήρι γεμάτο σχεδόν ως επάνω (μεγάλη γενετική προδιάθεση), ενώ άλλοι σχεδόν άδειο (μικρή γενετική προδιάθεση). Από εκεί και πέρα, το περιβάλλον και οι καταστάσεις που βιώνουμε προσθέτουν πολύ (κακό περιβάλλον) ή λίγο νερό (καλό περιβάλλον) στο ποτήρι μας. Σε αυτό έρχονται και άλλοι βιολογικοί παράγοντες όπως η ορμονική και η εγκεφαλική δυσλειτουργία που είδαμε πιο πάνω, προσθέτοντάς ο καθένας το δικό του νερό στο ποτήρι. Εάν το νερό μετά από όλες αυτές τις προσθήκες είναι αρκετό, μπορεί το ποτήρι να ξεχειλίσει και να χυθεί έξω, οπότε να εκδηλωθεί και η επιθετική/αντικοινωνική/παραβατική μας συμπεριφορά. Εάν το νερό δεν είναι αρκετό (μικρή γενετική προδιάθεση, καλό περιβάλλον και προσωπικά βιώματα, καμία βιολογική διαταραχή), τότε απλά η συμπεριφορά δεν εκδηλώνεται.

Όπως και να έχει το σίγουρο είναι πως η νευροεγκληματολογία και τα εργαλεία που δημιουργεί πρέπει να χρησιμοποιούνται με φειδώ και λογική και να μην παρερμηνεύονται τα αποτελέσματά της. Είναι ένα ακόμη επιπλέον μέσο που έχουμε στο ταξίδι που κάνουμε εδώ και πολλούς αιώνες στην όλο και βαθύτερη κατανόηση της ανθρώπινης συμπεριφοράς και κατά συνέπεια του ίδιου μας του είναι.

Εικόνα

  • Figure 1, by Glenn et al. (2013)
]]>

Πηγές / Διαβάστε περισσότερα

  1. Raine, A. (2013). The Anatomy of Violence: The Biological Roots of Crime. Pantheon. []
  2. Wright, J. P. et al. (2008). Association of prenatal and childhood blood lead concentrations with criminal arrests in early adulthood. PloS Med. 5, 732–740 []
  3. McBurnett, K., Lahey, B. B., Rathouz, P. J. & Loeber, R. (2000). Low salivary cortisol and persistent aggression in boys referred for disruptive behavior.Arch. Gen. Psychiatry 57, 38–43. []
  4. Nelson, R. J. & Trainor, B. C. (2007). Neural mechanisms of aggression. Nature Rev. Neurosci. 8, 536–546. []
  5. Glenn, A. L., & Raine, A. (2013). Neurocriminology: implications for the punishment, prediction and prevention of criminal behaviour. Nature Reviews Neuroscience, 15(1), 54–63. doi:10.1038/nrn3640 []
20 Δεκ 2013

Andrew Solomon: Depression, the secret we share

Ο Andrew Solomon είναι συγγραφέας βιβλίων κοινωνιολογίας, ψυχολογίας και πολιτικής, αλλά και πρώην ασθενής με κατάθλιψη. Σε μια ομιλία του στο TED στη Νεα Υόρκη μίλησε για την περιπέτειά του με την κατάθλιψη και το πως την αντιμετώπισε. Η περιγραφή του είναι εξαιρετικά ακριβής για τον τρόπο με τον οποίο βλέπουν τον κόσμο καταθλιπτικοί ασθενείς: το βάρος που αισθάνονται στην καθημερινότητά τους, τις μαύρες αυτοκτονικές σκέψεις, το βαθύ αίσθημα ματαιότητας.

Πέρα από την περιγραφή της καθημερινότητάς του, σε πολλά σημεία αγγίζει και το θέμα των διαθέσιμων θεραπειών (ψυχοθεραπευτικών, φαρμακολογικών, νευροψυχολογικών ή ακόμη και… θρησκευτικών) που δοκίμασε ή για τις οποίες έμαθε περισσότερα μέσα από την εμπειρία του με την ψυχική διαταραχή. Όλα τα θέματα τα αγγίζει με ρεαλισμό και με την κατάλληλη δόση χιούμορ που είναι απαραίτητη όταν μιλάς σε ένα ευρύ κοινό για ένα τόσο σοβαρό και βαρύ θέμα.

Εάν μπορείτε να διαθέσετε 30 λεπτά για να δείτε το βίντεο και σας ενδιαφέρει το θέμα της κατάθλιψης, πιστεύω ότι θα σας ανταμείψει. Σημειώστε ότι προς το παρόν το βίντεο προσφέρεται μόνο με αγγλικούς υπότιτλους.

]]>

19 Σεπ 2012

Ορολογία: Γνωστικές Νευροεπιστήμες

Οι γνωστικές νευροεπιστήμες είναι ένας ακαδημαϊκός τομέας ο οποίος ασχολείται με την επιστημονική μελέτη του βιολογικού υπόβαθρου των γνωστικών λειτουργιών, επικεντρώνοντας κυρίως στο νευρωνικό δίκτυο που σχετίζεται με την εκάστοτε γνωστική λειτουργία αλλά και την εκδηλούμενη συμπεριφορά. Ο συγκεκριμένος επιστημονικός τομέας προσπαθεί να απαντήσει πως το νευρωνικό δίκτυο παράγει τις παρατηρούμενες συμπεριφορές και τις διάφορες γνωστικές λειτουργίες (π.χ. όραση, ακοή, αφηρημένη σκέψη, αντίληψη αριθμών, κατανόηση λόγου).

Οι γνωστικές νευροεπιστήμες είναι ένα παρακλάδι τόσο της ψυχολογίας όσο και των νευροεπιστημών και έχει άμεση σχέση με άλλους τομείς της ψυχολογίας όπως η γνωστική ψυχολογία, η ψυχοβιολογία αλλά και η νευροψυχολογία. Οι γνωστικοί νευροεπιστήμονες συνήθως έχουν ολοκληρώσει τις σπουδές τους στην ψυχολογία, την ψυχιατρική, την νευρολογία, την γλωσσολογία, τα μαθηματικά ή τη βιολογία.

Εισαγωγική Φωτογραφία

]]>

29 Μαΐ 2012

Ημερίδα με τίτλο "Νευροβιολογία και Παιδοψυχιατρική" με δωρεάν παρακολούθηση

Την Παρασκευή 8 Ιουνίου 2012, στο Αμφιθέατρο Αιγινητείου Νοσοκομείου θα πραγματοποιηθεί ημερίδα με τίτλο: «Νευροβιολογία και Παιδοψυχιατρική: Από τη θεωρία στη πράξη«. Η ημερίδα αυτή έχει σαν αντικείμενο την διεπιστημονική προσέγγιση των νευροαναπτυξιακών διαταραχών που η Παιδοψυχιατρική καλείται να αντιμετωπίσει. Θα συζητηθεί η αλληλεπίδραση γενετικών και περιβαλλοντικών παραγόντων στην αναπτυξιακή διαδικασία του εγκεφάλου και θα συζητηθούν οι σύγχρονες απόψεις για την αιτιοπαθογένεια των διαταραχών αυτών. Θα είναι μία πρώτη προσπάθεια γνωριμίας και αλληλοενημέρωσης μεταξύ επιστημόνων με διαφορετικά γνωστικά αντικείμενα αλλά κοινό στόχο την καλύτερη θεραπευτική προσέγγιση.

Η παρακολούθηση είναι δωρεάν, αλλά απαιτείται προεγγραφή. Η αίτηση συμμετοχής μπορεί να βρεθεί εδώ. Πρέπει να συμπληρωθεί και να αποσταλλεί στην ηλεκτρονική διεύθυνση ypsype@gmail.com έως την 1η Ιουνίου 2012.

Η διοργάνωση θα γίνει από την Ελληνική Εταιρία για τις Νευροεπιστήμες.

Πρόγραμμα Ημερίδας

  • 10:00 π.μ Χαιρετισμοί • Γ. Παπαδημητρίου, Καθηγητής Α΄ Ψυχιατρικής Κλινικής, ΕΚΠΑ • Φ. Στυλιανοπούλου, Καθηγήτρια Βιολογίας, ΕΚΠΑ και Γενική Γραμματέας της Ομοσπονδίας Ευρωπαϊκών Εταιριών για τις Νευροεπιστήμες (FENS)
  • Α’ Συνεδρία 10:20 πμ.-13:00μμ. Η Συμβολή των Νευροεπιστημών στη Παιδοψυχιατρική Εισαγωγή και Συντονισμός : Δ. Δικαίος και Ν. Σμυρνής.
  • 10.30-11.00 « Νευροανατομία και Παιδοψυχιατρική» M. Παναγιωτακοπούλου, Νευροβιολόγος, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, Α’ Ψυχιατρική Κλινική, ΕΚΠΑ
  • 11.00-11.30 «Νευρογένεση στον ιππόκαμπο: Διερεύνηση του ρόλου της στις ψυχικές διαταραχές και στην ψυχοφαρμακολογία» Χ. Δάλλα, Φαρμακοποιός, Λέκτορας, Εργαστήριο Φαρμακολογίας, Ιατρική Σχολή, ΕΚΠΑ
  • 11.30-12.00 «Οι πρώϊμες εμπειρίες ως παράγοντες διαμόρφωσης της λειτουργίας του εγκεφάλου και της συμπεριφοράς» Φ. Στυλιανοπούλου, Καθηγήτρια Βιολογίας, Νοσηλευτική Σχολή, ΕΚΠΑ
  • 12.00- 12.30 «Η συμβολή της νευροβιολογίας στην ψυχαναλυτική κατανόηση της νοητικής ανάπτυξης του παιδιού. Μια παιδοψυχιατρική προσέγγιση» Δ. Αναγνωστόπουλος, Παιδοψυχίατρος, Επίκουρος Καθηγητής, Α’ Ψυχιατρική Κλινική, ΕΚΠΑ
  • 12.30-13.00μμ Συζήτηση
  • ΔΙΑΛΕΙΜΜΑ-ΚΑΦΕΣ
  • Β’ Συνεδρία 13:30-15:30μμ Από την θεωρία στη θεραπευτική αντιμετώπιση Συντονιστής: Ε. Λαζαράτου
  • 13.30- 13.50 «Νευροβιολογία παιδικής και εφηβικής κατάθλιψης» Γ. Κολαϊτης, Επίκουρος Καθηγητής Παιδοψυχιατρικής, ΕΚΠΑ, Διευθυντής Πανεπιστημιακής Κλινικής Νοσ. Παίδων «Αγία Σοφία»
  • 13.50-14.10 «Βιολογικές εγγραφές της παραμέλησης στην πρώιμη παιδική ηλικία» Ι. Γιαννοπούλου , Παιδοψυχίατρος, Διευθύντρια ΕΣΥ, Κέντρο Ψυχικής Υγείας Περιστερίου και Β’ Ψυχιατρική Κλινική, Νοσ. Αττικόν
  • 14.10-14.30 «Σύγχρονες νευροβιολογικές αντιλήψεις για την ειδική αναπτυξιακή διαταραχή κινητικού συντονισμού» Ι. Τσίπρα, Εργοθεραπεύτρια M.S. , Α’ Ψυχιατρική Κλινική, ΕΚΠΑ
  • 14.30-14.50 «Γενετικοί παράγοντες στη συμπτωματολογία νευροαναπτυξιακών διαταραχών: Διαχρονική μελέτη τριών οικογενειών» Μ. Βλασσοπούλου, Λογοπεδικός, Λέκτορας, Α’ Ψυχιατρική Κλινική, ΕΚΠΑ
  • 14.50-15.30 μμ. Συζήτηση
Εισαγωγική Φωτογραφία
]]>

24 Σεπ 2010

Παρουσίαση Βιβλίου: Της σάρκας και της ψυχής

Τίτλος: «De chair et d’âme» / Μτφ: «Της σάρκας και της ψυχής» ΣυγγραφέαςBoris Cyrulnik Μεταφραστές: Σίλια Μανουσοπούλου, Άννα Πλεύρη Έτος Έκδοσης: 2006 / Μτφ: 2008

Όταν το 19ο αιώνα ανακαλύφθηκε ο ωκεανός του Ασυνείδητου, ο Φρόυντ προσεγγίζοντας τη νήσο της Απώθησης προαισθάνθηκε ότι μακριά, μέσα στην ομίχλη σχηματίζονταν οι απόκρημνες ακτές του «Βράχου της βιολογίας». Οι νευροεπιστήμες όμως εκείνης της εποχής απαγόρευαν την πλεύση προς αυτά τα άγνωστα νερά. Σήμερα, χάρη στις τεχνικές της νευροαπεικόνισης και στα ηθολογικά δεδομένα, τα βάθη αυτά μπορούν να εξερευνηθούν. Ο ερευνητής ανακαλύπτει τότε ένα άλλο ασυνείδητο, βιολογικό αυτή τη φορά, που διαφέρει από το φροϋδικό και ταυτόχρονα συνδέεται με αυτό με έναν τρόπο συγκρουσιακό, όπως δύο άλογα που τραβούν το ίδιο άρμα προς αντίθετες κατευθύνσεις.

O  συγγραφέας στηρίζεται στα ευρήματα των πλέον σύγχρονων διαγνωστικών μέσων των νευροεπιστημών και αναδευκνύει τη στενή σχέση που ενώνει την ψυχολογία με τη βιολογία σε ζητήματα όπως η ευαλωτότητα, η προσκόληση, η ευτυχία και η δυστυχία, η ενσυναίσθηση, το πένθος, η κοινωνική προσαρμοστικότητα, τα γηρατειά.

Παράλληλα ανατέμνει εξαιρετικού ενδιαφέροντος θέματα σχετικά με τη μνήμη, την ομιλία, την ηθολογία των ζώων, τη θρησκευτική πίστη, τη μουσική. Οι συγκινήσεις μας, που διαμορφώνονται από το περιβάλλον μας, σε συνδυασμό με το βιολογικό μας υπόστρωμα συνθέτουν τον εαυτό μας.    Μια διαρκής και άρρηκτη σχέση χωρίς ντετερμινισμούς και χωλότητα προς την μια ή την άλλη πλευρά.

Ένα ζεύγος αντιθέτων που λειτουργεί για τον άνθρωπο σαν διελκυστίνδα. Δεν τον διαμελίζει αλλά τον οδηγεί από διαφορετικές κατευθύνσεις στο ίδιο μονοπάτι της ύπαρξής του. Ο Boris Cyrulnik είναι γάλλος επιστήμονας της συμπεριφοράς, ψυχολόγος, ψυχαναλυτής και νευροψυχίατρος. Γεννήθηκε στο Μπορντώ από γονείς εβραίους ρωσο-πολωνικής καταγωγής. Οι γονείς του εκτοπίστηκαν το 1942 και εξοντώθηκαν από τους Ναζί, ενώ ο ίδιος γλίτωσε τη σύλληψη την τελευταία στιγμή, το 1944, χάρη στη δασκάλα του που τον έκρυψε. Σπούδασε ιατρική, ενδιαφέρθηκε όμως νωρίς για τη βιολογία, επηρεασμένος από το έργο του εντομολόγου Henri Fabre. Μετά την ολοκλήρωση των σπουδών του τα ενδιαφέροντά του -και η φήμη του- συνέχισαν να διευρύνονται: ψυχολογία, νευρολογία, ψυχανάλυση, πολιτική.

[Σημείωση: Δεν έχω διαβάσει ο ίδιος το βιβλίο. Η παρουσίαση είναι του κ. Γεώργιου Βασαλά ο οποίος με ενημέρωσε για την εν λόγω ελληνική έκδοση]

]]>

15 Ιούν 2009

Βιντεοθήκη: Τελευταίες προσθήκες (1/6/2009-15/6/2009)

Κατά το τελευταίο δεκαπενθήμερο δυστυχώς προστέθηκε μόνο ένα νέο βίντεο. Πρόκειται για την διάλεξη του Δρ. Goldin σχετικά με την μελέτη του διαλογισμού χρησιμοποιώντας τις μεθόδους των νευροεπιστημών. Με άλλα στο βίντεο αυτό γίνεται μια παρουσίαση των πρώτων ευρημάτων για το τι συμβαίνει στον εγκέφαλό μας (σε οργανικό επίπεδο) όταν βρισκόμαστε σε κατάσταση διαλογισμού.

ΚατηγορίαΔιαλέξεις/Ντοκιμαντέρ

Cognitive Neurosciences and Mindfullness MeditationO Δρ. Philippe Goldin μελετά το φαινόμενο του διαλογισμού από μια ξεχωριστή σκοπιά: από αυτή των νευροεπιστημών. Σε αυτό το συνέδριο που διοργανώνει η Google προσπαθεί να εξηγήσει με απλό και κατανοητό τρόπο τι συμβαίνει στον εγκέφαλό μας όταν βρισκόμαστε σε κατάσταση διαλογισμού και επικεντρώνουμε την προσοχή μας στις αισθήσεις μας στο εδώ και τώρα. Πέραν αυτού εξηγεί τις διαφορετικές τεχνικές που χρησιμοποιούνται για τέτοιου είδους έρευνες.

]]>