14 Οκτ 2017

Σχιζοφρένεια ή Διαταραχή του φάσματος της ψύχωσης;

Η σχιζοφρένεια είναι μία από τις πρώτες επίσημα καταγεγραμμένες ψυχικές διαταραχές. Καταγράφηκε για πρώτη φορά από τον Μπρόιερ στις αρχές του 20ου αιώνα

25 Μαΐ 2017

Σχιζοφρένεια, επικινδυνότητα και εγκληματικότητα: Αλήθεια ή κοινωνικά κατασκευασμένος μύθος;

< ![CDATA[Το όριο που χωρίζει την ψυχική υγεία και τη ψυχική ασθένεια είναι πραγματικά πολύ μικρό και πολύ δύσκολο για να προσδιορίσει κάνεις πότε πραγματικά θεωρείται υγιής ή όχι, από πού αρχίζει και που σταματά. Στο παρελθόν τα ψυχικά ασθενείς άτομα θεωρούνταν δαιμονισμένα και τους έκαιγαν κυριολεκτικά στην πυρά. Περισσότερα

08 Μαΐ 2015

Σύγχρονη Αντιμετώπιση των συμπτωμάτων της Ψύχωσης

Η ΚΙΝΑΨΥ οργανώνει ενημερωτική συνάντηση με θέμα «Σύγχρονη Αντιμετώπιση των συμπτωμάτων της Ψύχωσης»  που θα πραγματοποιηθεί την Δευτέρα 11.5.2015, το απόγευμα 17:30 – 20:00, στο κέντρο ημέρας της ΠΕΨΑΕΕ, στην οδό Αλκαμένους 8, Αθήνα (πλησίον του μετρό Σταθμός Λαρίσης)

Η ψύχωση είναι ένα σύνδρομο που εμφανίζεται σε μια σειρά ψυχιατρικών, νευρολογικών και ιατρικών διαταραχών και κυρίως περιλαμβάνει συμπτώματα όπως διαταραχές του περιεχομένου της σκέψης (παραληρητικές ιδέες) και διαταραχές της αντίληψης (ακουστικές ψευδαισθήσεις). Η σχιζοφρένεια είναι η κυριότερη διαταραχή η οποία χαρακτηρίζεται από ψυχωτικά συμπτώματα. Η σύγχρονη αντιμετώπιση των συμπτωμάτων της ψύχωσης επιτυγχάνεται με τη βοήθεια φαρμακολογικών και ψυχοκοινωνικών θεραπειών.

Τα αντιψυχωτικά φάρμακα είναι η φαρμακοθεραπεία εκλογής των ψυχωτικών συμπτωμάτων. Διακρίνονται σε πρώτης (τυπικά) και δεύτερης γενιάς (άτυπα) αντιψυχωτικά και διαφοροποιούνται κυρίως ως προς τις ανεπιθύμητες ενέργειές τους και λιγότερο ως προς την αποτελεσματικότητά τους. Οι κατευθυντήριες οδηγίες από διάφορες χώρες προτείνουν τη χρήση αντιψυχωτικής μονοθεραπείας στη σχιζοφρένεια. Σε περίπτωση ανθεκτικών συμπτωμάτων συνιστάται η χρήση κλοζαπίνης. Τελευταία δεδομένα υποστηρίζουν την αποτελεσματικότητα φαρμάκων που χρησιμοποιούνται για την ενίσχυση του αποτελέσματος των αντιψυχωτικών, κανένα όμως φάρμακο δεν έχει λάβει μέχρι στιγμής έγκριση από Εθνικούς ή Διεθνείς Οργανισμούς. Οι βασικότερες ψυχοκοινωνικές θεραπείες που εφαρμόζονται στην ψύχωση είναι γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία, η γνωστική επανόρθωση, η εκπαίδευση στις κοινωνικές δεξιότητες, η θεραπεία μέσω τέχνης και η ψυχοεκπαίδευση. O συνδυασμός των παραπάνω θεραπειών σε εξατομικευμένη βάση αποτελεί τον καλύτερο τρόπο μείωσης των συμπτωμάτων της ψύχωσης και ενίσχυσης της ψυχοκοινωνικής αποκατάστασης των ατόμων που εμφανίζουν ψύχωση. Εισηγητές είναι οι ψυχίατροι κος Δημήτρης Κόντης και η κα Ειρήνη Θεοχάρη, ενώ μετά από τις ομιλίες θα δοθεί χρόνος για ερωτήσεις. Την συζήτηση συντονίζει ο κος Άκης Ασπρογέρακας. Η εκδήλωση είναι υπό την αιγίδα της πρωτοβουλίας Έτος για τον Εγκέφαλο του φορέα EBC (European Brain Council).

]]>

06 Οκτ 2014

Τα συμπτώματα της σχιζοφρένειας οφείλονται σε μεγάλο βαθμό σε επιδράσεις του περιβάλλοντος

Είναι ευρέως αποδεκτό από την επιστημονική κοινότητα πως η σχιζοφρένεια είναι μία από τις πιο χαρακτηριστικές περιπτώσεις ψυχικών διαταραχών με ξεκάθαρο βιολογικό υπόβαθρο. Πολλαπλές έρευνες1 έχουν δείξει πως το βιολογικό υπόβαθρο της σχιζοφρένειας υπολογίζεται σε περίπου 50%. Με άλλα λόγια, οι βιολογικοί παράγοντες που σχετίζονται κυρίως με το DNA εξηγούν κατά 50% την ψυχική διαταραχή. Το υπόλοιπο 50% αποδίδεται σε περιβαλλοντικούς παράγοντες οι οποίοι επηρέασαν την εμφάνιση της διαταραχής (π.χ. περιβάλλον γονιών, κοινωνικές συναναστροφές, πολιτισμικό περιβάλλον κτλ).

Επιπολασμός και συμπτώματα της σχιζοφρένειας

Ο επιπολασμός της σχιζοφρένειας (η εμφάνισή της διαταραχής στον γενικό πληθυσμό) υπολογίζεται πως είναι 1% του πληθυσμού, το οποίο εμφανίζει σοβαρά συμπτώματα σχιζοφρένειας που το καθιστούν δυσλειτουργικό στην καθημερινότητά του και καλύπτει πλήρως όλα τα κριτήρια της διαταραχής. Η σχιζοφρένεια δεν είναι μια ενιαία διαταραχή και μπορεί να έχει διαφορετικά χαρακτηριστικά από άτομο σε άτομο. Σε γενικές γραμμές πάντως τα άτομα με σχιζοφρένεια εμφανίζουν 3 κύρια συμπτώματα: τις παραισθήσεις, την παράνοια και την αίσθηση μεγαλείου.

Οι παραισθήσεις είναι ουσιαστικά μια ψευδή αντίληψη της πραγματικότητας, όπου το άτομο πιστεύει πως ακούει ή βλέπει πράγματα τα οποία όμως κανένας άλλος δεν είναι σε θέση να δει ή να ακούσει. Επειδή η αίσθηση είναι αληθινή, το άτομο δυσκολεύεται να κρίνει ποιες αισθήσεις είναι αληθινές και ποιες όχι. Φανταστείτε εσείς να διαβάζετε αυτό το κείμενο, να ξέρετε πως το έχετε μπροστά σας, να ορκίζεστε ότι το βλέπετε, αλλά κανένας άλλος στο περιβάλλον σας να μην επιβεβαιώνει το αληθές της εμπειρίας σας αυτής.

Υπό τον ευρύ όρο παράνοια αναφερόμαστε σε μη λογικές ιδέες και συνειρμούς που μπορεί να παρουσιάζει κάποιος. Για παράδειγμα, πολλά άτομα με σχιζοφρένεια είναι υπερβολικά καχύποπτα με τον περίγυρό τους, ενδεχομένως πιστεύουν ότι κάποιος τους ακολουθεί συνεχώς ή θέλει το κακό τους. Όπως καταλαβαίνετε αυτό το συναίσθημα είναι πολύ ενοχλητικό για το άτομο καθώς και πάλι το ίδιο δεν αντιλαμβάνεται το παράλογο των σκέψεών του. Για αυτό υπάρχει λογική στις σκέψεις του και η όποια καχυποψία του είναι απολύτως δικαιολογημένη.

Τέλος η αίσθηση μεγαλείου που εμφανίζουν πολλοί σχιζοφρενείς αναφέρεται σε ένα πολύ ισχυρό συναίσθημα μοναδικότητας και υπέρμετρου μεγαλείου που έχουν αυτοί οι ασθενείς. Θεωρούν πως είναι ιδιαιτέρως έξυπνοι, όμορφοι ή πετυχημένοι, κάτι που αυτομάτως δικαιολογεί και την καχυποψία προς τους άλλους, οι οποίοι θεωρούν πως τους ζηλεύουν. Φυσικά δεν είναι σχιζοφρενείς όλοι όσοι έχουν μια πολύ καλή εικόνα για τον εαυτό τους! Το υπέρμετρο αίσθημα μεγαλείου είναι αποκομμένο από την πραγματικότητα και είναι ξεκάθαρα «φουσκωμένο» σε σχέση με αυτό που θα ανέμενε κανείς για οποιονδήποτε που ήταν στη θέση του σχιζοφρενούς.

Έως τώρα οι έρευνες για τις βιολογικές καταβολές της σχιζοφρένειας είχαν ως αντικείμενο διερεύνησης άτομα που έχουν επίσημη διάγνωση σχιζοφρένειας, δηλαδή που τα συμπτώματά τους είναι αρκετά σοβαρής έντασης και εμφανίζονται για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα και πιθανότατα βρίσκονται υπό φαρμακευτική αγωγή. Όπως είπαμε ήδη, αυτές οι έρευνες έχουν δείξει πως η σχιζοφρένεια έχει βιολογικά, κληρονομικά χαρακτηριστικά σε ένα ποσοστό της τάξεως του 50%. Ένα ερωτηματικό όμως που παραμένει είναι εάν η κληρονομικότητα αφορά το όλον της διαταραχής ή εάν και τα επιμέρους συμπτώματα των παραισθήσεων, της παράνοιας και της αίσθησης μεγαλείου είναι επίσης κληρονομικά, ακόμη και όταν αυτά εμφανίζονται στον υγιή γενικό πληθυσμό (φυσικά σε μικρότερη κλίμακα).

Βιολογική προδιάθεση ανάπτυξης των συμπτωμάτων της σχιζοφρένειας

Μια πρόσφατη έρευνα προσπάθησε να απαντήσει σε αυτό ακριβώς το ερώτημα2. Η μέθοδος που ακολούθησαν οι ερευνητές είναι παρόμοια με αυτή που ακολουθείται σε κάθε έρευνα που θέλει να διαχωρίσει την επίδραση του περιβάλλοντος και των γονιδίων: έρευνα διδύμων. Για να μελετήσουμε την επίδραση της βιολογίας δεν είναι αρκετό να δούμε εάν κάποια αδέρφια παρουσιάζουν παρόμοια συμπτώματα, καθώς σε αυτή την περίπτωση δεν υπολογίζουμε μια πολύ σημαντική παράμετρο: την επίδραση του κοινού περιβάλλοντος στην ανάπτυξη των συμπτωμάτων.

Οι ερευνητές ακολουθούν δύο συνηθισμένες μεθόδους σε αυτού του τύπου τις μελέτες: Α)Ερευνούν μονοζυγωτικούς διδύμους που έχουν χωριστεί στη γέννα και έχουν μεγαλώσει σε ξεχωριστά περιβάλλοντα ή Β)Ερευνούν μονοζυγωτικούς και ετεροζυγωτικούς διδύμους. Στην συγκεκριμένη μελέτη ακολούθησαν τη δεύτερη μέθοδο. Τόσο οι μονοζυγωτικοί όσο και οι ετεροζυγωτικοί δίδυμοι που μεγαλώνουν στην ίδια οικογένεια έχουν κοινό τον παράγοντα της περιβαλλοντικής επίδρασης, αλλά διαφέρουν σημαντικά στον βιολογικό παράγοντα. Οι μονοζυγωτικοί δίδυμοι προέρχονται από το ίδιο σπερματοζωάριο και ωάριο και μοιράζονται ακριβώς το ίδιο DNA, ενώ οι ετεροζυγωτικοί δίδυμοι προέρχονται από διαφορετικά σπερματοζωάρια και ωάρια και επομένως δεν έχουν ταυτόσημο DNA. Ερευνώντας ένα χαρακτηριστικό (π.χ. η παραισθήσεις) εμφανίζονται πιο συχνά στην ομάδα των ομοζυγωτικών διδύμων σε σχέση με τους ετεροζυγωτικούς, μπορούμε με σχετική ασφάλεια να υποθέσουμε πως η μεγαλύτερη αυτή συχνότητα υποδεικνύει ισχυρότερη επίδραση των βιολογικών παραγόντων στο συγκεκριμένο σύμπτωμα.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η παράνοια εξηγείται κατά 50% από βιολογικές καταβολές, οι παραισθήσεις 15% (στους άνδρες) έως 32% (στις γυναίκες), ενώ το αίσθημα μεγαλείου 44%. Επιπλέον οι ερευνητές παρατήρησαν ότι τα τρία αυτά συμπτώματα δεν εμφανίζονται με μεγάλη συχνότητα ταυτόχρονα στον γενικό πληθυσμό. Βάσει των αποτελεσμάτων αυτών μπορούμε να κάνουμε δύο παρατηρήσεις. Αρχικά βλέπουμε πως, ιδιαίτερα για τις παραισθήσεις, η επίδραση του περιβάλλοντος είναι σαφώς μεγαλύτερη σε σχέση με την επίδραση των βιολογικών παραγόντων. Από την άλλη βλέπουμε πως παρόλο που τα 3 αυτά συμπτώματα λαμβάνονται από κοινού υπόψη για την διάγνωση της σχιζοφρένειας (η οποία όπως είπαμε θεωρείται πως εξηγείται κατά 50% από την κληρονομικότητα), διαφέρουν σημαντικά μεταξύ τους ως προς τα αίτιά τους.

Έτσι το ερώτημα των καταβολών της σχιζοφρένειας αποκτά νέο ενδιαφέρον, καθώς από ότι φαίνεται δεν έχουν όλα τα συμπτώματα κοινές καταβολές μεταξύ τους και επομένως και η ίδια η διαταραχή έχει περισσότερες διαστάσεις από ότι υπολογίζαμε έως τώρα. Παρόλο που έως τώρα η σχιζοφρένεια θεωρείτο ψυχική διαταραχή με έντονες βιολογικές επιδράσεις, η έρευνα αυτή υπογραμμίζει ότι δεν θα πρέπει σε καμία περίπτωση να υποτιμούμε την επίδραση του περιβάλλοντος το οποίο είναι εξαιρετικά σημαντικό για την ανάπτυξη των συμπτωμάτων. Εάν ένα άτομο με έντονες βιολογικές καταβολές που κλίνουν προς την εμφάνιση παράνοιας ή παραισθήσεων μεγαλώσει σε ένα περιβάλλον που δεν είναι πρόσφορο προς αυτά τα συμπτώματα, τότε μειώνονται σε πολύ μεγάλο βαθμό οι πιθανότητες που έχει να αναπτύξει αυτά τα συμπτώματα σε μεγαλύτερο βαθμό και να διαγνωσθεί με σχιζοφρένεια στο μέλλον.

Εισαγωγική Εικόνα

]]>

Πηγές / Διαβάστε περισσότερα

  1. Tamminga, C. A. (2000). The biology of schizophrenia. Dialogues in Clinical Neurosciences, 2(4), 339–348 []
  2. Zavos, H. M. S., Freeman, D., Haworth, C. M. A., McGuire, P., Plomin, R., Cardno, A. G., & Ronald, A. (2014). Consistent Etiology of Severe, Frequent Psychotic Experiences and Milder, Less Frequent Manifestations: A Twin Study of Specific Psychotic Experiences in Adolescence. JAMA Psychiatry, 71(9), 1049. doi:10.1001/jamapsychiatry.2014.994 []
23 Ιούλ 2014

Οι φωνές των ψευδαισθήσεων αλλάζουν συναισθηματική χροιά ανάλογα με το κοινωνικό περιβάλλον

Οι ακουστικές ψευδαισθήσεις είναι ένα σύμπτωμα που συναντάται σε διάφορες ψυχικές διαταραχές. Υπολογίζεται ότι περίπου 3 στα 4 άτομα που διαγιγνώσκονται με σχιζοφρένεια αναφέρουν ότι έχουν ακουστικές παραισθήσεις, ένα σύμπτωμα που το αντιμετωπίζουν και τα άτομα με διπολική διαταραχή (20%-50%), με μείζων καταθλιπτική διαταραχή (10%) αλλά και με Διαταραχή Μετατραυματικού Στρες (5%). Πέραν των ψυχικών διαταραχών οι ακουστικές παραισθήσεις μπορούν να προκληθούν από μια σειρά άλλων οργανικών και νευρολογικών παθήσεων, όπως είναι η επιληψία των κροταφικών λοβών, άνοια, εγκεφαλικές βλάβες λόγω τραυματισμού, εγκεφαλικού επεισοδίου ή καρκίνου.1.

Οι ακουστικές παραισθήσεις όμως δεν εμφανίζονται αποκλειστικά και μόνο σε άτομα με ψυχικές διαταραχές. Υπολογίζεται ότι στις δυτικές κοινωνίες ένα ποσοστό 10% – 40% των ατόμων χωρίς ψυχικές διαταραχές αναφέρουν ότι έχουν βιώσει κάποια ακουστική ψευδαίσθηση τουλάχιστον μια φορά στη ζωή τους. Συνήθως αυτές οι παραισθήσεις λαμβάνουν χώρα λίγο πριν τον ύπνο ή λίγο πριν ξυπνήσουμε, όπως επίσης μπορούν να εμφανιστούν και μετά από μεγάλη κατανάλωση αλκοόλ.

Παρόλο λοιπόν που οι ακουστικές παραισθήσεις ακούγονται τρομακτικές και οι περισσότεροι πιστεύουμε ότι δεν μας αφορούν, βλέπουμε ότι είναι κομμάτι της καθημερινότητας αρκετών συνανθρώπων γύρω μας ή ακόμη και της δικής μας ζωής σε κάποιες μεμονωμένες περιπτώσεις. Αυτός είναι και ο λόγος που η επιστημονική κοινότητα έχει προσεγγίσει το θέμα των ακουστικών παραισθήσεων από πολλές οπτικές γωνίες: την βιολογική καταβολή, τα περιγεννητικά και περιβαλλοντικά αίτια κτλ. Μια ανθρωπολόγος από το πανεπιστήμιο του Στανφορντ αποφάσισε να ερευνήσει την κοινωνική διάσταση του θέματος. Πιο συγκεκριμένα, θέλησε να δει εάν το κοινωνικό περιβάλλον αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο γίνονται αντιληπτές οι ακουστικές ψευδαισθήσεις. Οι άνθρωποι στις ΗΠΑ ακούν διαφορετικές φωνές από τους ανθρώπους στην Αφρική και την Ασία; Σε τι βαθμό η κουλτούρα επηρεάζει το περιεχόμενο των ψευδαισθήσεων αυτών;

Για να απαντήσει σε αυτά τα ερωτήματα κατέγραψε τα ατομικά, ποιοτικά χαρακτηριστικά των ακουστικών ψευδαισθήσεων από δείγμα ατόμων στις ΗΠΑ, την Γκάνα και την Ινδία και τα συνέκρινε μεταξύ τους σε επίπεδο εθνικότητας23. Το δείγμα της έρευνας περιλάμβανε άτομα με σχιζοφρένεια από αυτές τις χώρες, ηλικίας 34 ετών κατά μέσο όρο, ενώ η ερευνητική ομάδα κατέγραψε την συχνότητα των παραισθήσεων, το περιεχόμενό τους (βίαιο ή μη, δίνουν εντολές ή όχι κτλ), την πεποίθηση των ασθενών για την προέλευση/αιτία των φωνών αλλά και τα συναισθήματα που τους προκαλούν.

Αυτό που βρήκε η ομάδα είναι πως το κοινωνικό περιβάλλον παίζει καταλυτικό ρόλο στην μορφή που λαμβάνουν οι ακουστικές παραισθήσεις. Συγκεκριμένα, οι φωνές στις ΗΠΑ έτειναν να είναι πιο βίαιες και αρνητικές, έδιναν εντολές στα άτομα και συχνά τους έβριζαν ή τους υποτιμούσαν, δημιουργώντας τους όπως είναι φυσιολογικό μια σειρά από αρνητικά συναισθήματα. Συχνά μιλούσαν για την προέλευση των ψευδαισθήσεων με όρους ιατρικούς και φυσιολογίας και τις απέδιδαν σε νευρολογικά αίτια.

Από την άλλη πλευρά, οι συμμετέχοντες στην Γκάνα και την Ινδία έτειναν να έχουν πιο θετικές εμπειρίες από τις παραισθήσεις τους. Τις αντιμετώπιζαν ως επικοινωνία με τον Θεό, ενώ οι φωνές ήταν κυρίως ήρεμες, ακουγόντουσαν σαν να προέρχονται από σεβάσμια μέλη των οικογενειών τους (γέρους ή γονείς) και δεν τους έδιναν εντολές, αλλά ήταν πιο «παιχνιδιάρικες» και τους παρότρυναν να εμπλακούν σε ευχάριστες εμπειρίες όπως π.χ. να κάνουν έρωτα. Σε γενικές γραμμές οι φωνές στην Αφρική και την Ασία δεν έκαναν επίθεση στο Εγώ των ατόμων, αλλά αντίθετα ήταν πιο ήρεμες έως και υποστηρικτικές.

Οι ερευνητές αποδίδουν τις ποιοτικές διαφορές στην αντίληψη των ακουστικών ψευδαισθήσεων στις σαφείς διαφορετικές κοινωνικές καταβολές των ατόμων. Η δυτική κουλτούρα είναι μια κουλτούρα που έχει εξυψώσει το Εγώ των ατόμων και ενθαρρύνει την ατομικότητα και την σημαντικότητα να είναι κανείς διαφορετικός, να πετύχει, να είναι ανταγωνιστικός κτλ. Οι φωνές των ατόμων κάνουν μια σαφή επίθεση στο Εγώ των ατόμων γιατί αυτό είναι εξαιρετικά τονισμένο. Αντίθετα, στις κουλτούρες της Αφρικής και της Ασίας όπου δίνεται λιγότερη έμφαση στην ατομικότητα και μεγαλύτερη στην συλλογικότητα, τα άτομα έχουν ένα ποιοτικώς διαφορετικό Εγώ το οποίο δεν μπορεί να γίνει εύκολα στόχος προσωπικών επικρίσεων.

Αυτό το οποίο τονίζει η εν λόγω έρευνα είναι η σημαντικότητα του να λαμβάνουμε υπόψη το ποιοτικό περιεχόμενο των ακουστικών παραισθήσεων αλλά και το κοινωνικό περιβάλλον των ατόμων που τις εμφανίζουν εάν θέλουμε να κάνουμε μια πλήρη αξιολόγηση του συμπτώματος και να το αντιμετωπίσουμε με τον τρόπο που πρέπει. Η διαφοροποίηση στην αντιμετώπιση των παραισθήσεων επιβάλλεται, δεδομένου ότι δεν έχουν όλες τον ίδιο βαθμό επικινδυνότητας για το άτομο και το περιβάλλον του. Ίσα – ίσα, μπορούμε να πούμε πως σε κάποιες περιπτώσεις οι ακουστικές παραισθήσεις εφόσον είναι υποστηρικτικές μπορούν να λειτουργήσουν έως και θετικά στην αντιμετώπιση μιας ψυχικής διαταραχής όπως η σχιζοφρένεια.

Εισαγωγική Φωτογραφία

]]>

Πηγές / Διαβάστε περισσότερα

  1. Flavie Waters. “AuditoryHallucinationsinPsychiatricIllness”. Psychiatric Times []
  2. Luhrmann, T. M., Padmavati, R., Tharoor, H., & Osei, A. (2014). Differences in voice-hearing experiences of people with psychosis in the USA, India and Ghana: interview-based study. The British Journal of Psychiatry: The Journal of Mental Science. doi:10.1192/bjp.bp.113.139048 []
  3. C. Parker. “Hallucinatory ‘voices’ shaped by local culture, Stanford anthropologist says”. StanfordNews []
23 Μαΐ 2012

H σοβαρή κακοποίηση στην παιδική ηλικία μπορεί να τριπλασιάσει τον κίνδυνο εμφάνισης σχιζοφρένειας

Mια νέα έρευνα συνδέει τη σεξουαλική, σωματική και συναισθηματική κακοποίηση, του σχολικού εκφοβισμού και τη παραμέληση από τους γονείς με την εμφάνιση σχιζοφρένειας στην ενήλικη ζωή. Παιδιά που βιώνουν σοβαρές μορφές κακοποίησης είναι περίπου τρεις φορές πιο πιθανό να αναπτύξουν σχιζοφρένεια και συναφείς ψυχώσεις αργότερα στη ζωή τους σε σύγκριση με παιδιά που δεν βιώνουν τέτοιες καταστάσεις, σύμφωνα με μια μελέτη που έχει φέρει ψυχιατρικά δεδομένα από σχεδόν 80.000 ανθρώπους.

Τα αποτελέσματα προστέθηκαν στα αυξανόμενα στοιχεία που αποδεικνύουν ότι η κακοποίηση στην παιδική ηλικία μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο εμφάνισης ψυχικών διαταραχών στην ενήλικη ζωή, συμπεριλαμβανομένης της κατάθλιψης, διαταραχές της προσωπικότητας και του άγχους.

Ο καθηγητής Richard Bentall του Πανεπιστημίου Λίβερπουλ του Ινστιτούτου Ψυχολογίας, Υγείας και Κοινωνίας, ο οποίος ηγήθηκε της μελέτης, έδειξε ότι ο κίνδυνος εμφάνισης ψύχωσης αυξάνεται σύμφωνα με το ποσό της κακοποίησης ή του τραύματος που ένα παιδί είχε περάσει, με πιο επηρεασμένα παιδιά να έχουν 50-φορές αυξημένο κίνδυνο σε σύγκριση με παιδιά που δεν έχουν υποστεί καμία κακομεταχείριση. Επίσης, έδειξε ότι τα τραύματα που βιώνει ένα άτομο στην παιδική του ηλικία δημιουργούν ψυχιατρικά συμπτώματα αργότερα στη ζωή.

Η σχιζοφρένεια εμφανίζεται σε περίπου 1-3% του πληθυσμού και ορίζεται από τους ψυχιάτρους ως μια από τις πιο σοβαρές μορφές ψυχικής ασθένειας. Χαρακτηρίζεται από παραισθήσεις και ψευδαισθήσεις, παράξενες πεποιθήσεις και έλλειψη ενδιαφέροντος καθώς και απώλεια ενσυναίσθησης.

Η ομάδα του Richard Bentall 36 δημοσιευμένες μελέτες που περιείχαν στοιχεία σχετικά με την κακομεταχείριση ατόμων στη παιδική τους ηλικία (συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής, σωματικής και συναισθηματικής κακοποίησης, ο θάνατος ενός γονέα, σχολικού εκφοβισμού και παραμέληση) και ψυχιατρικά συμπτώματα σε σχεδόν 80.000 άτομα, τα οποία συλλέχθηκαν κατά τη διάρκεια των 30 ετών. Η ομάδα διαπίστωσε, πως οι άνθρωποι που εμφάνισαν αυτούς τους τύπους τραύματος στην παιδική ηλικία έδειξαν πως υπήρχαν 3 φορές περισσότερες πιθανότητες να αναπτύξουν σχιζοφρένεια ως ενήλικες.

Σε περιπτώσεις όπου κάποιος είχε υποστεί συνεχείς κακοποιήσεις, ο κίνδυνος ανάπτυξης σχιζοφρένειας αργότερα στη ζωή του αυξανόταν περαιτέρω. «Οι άνθρωποι που είχαν σοβαρά και πολλαπλά τραύματα στη ζωή τους είχαν 50 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο εκδήλωσης ψύχωσης [αργότερα στη ζωή τους],» δήλωσε ο Bentall.

Τα τελευταία αποτελέσματα προσθέτουν στα ήδη υπάρχοντα στοιχεία ότι η παιδική κακοποίηση μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρά προβλήματα στη μετέπειτα ζωή των ατόμων που την έχουν υποστεί. Το 2011, επιστήμονες στο Ινστιτούτο Ψυχιατρικής στο King’s College του Λονδίνου διαπίστωσαν ότι τα άτομα με ιστορικό κακοποίησης κατά την παιδική ηλικία είχαν πάνω από διπλάσιες πιθανότητες να έχουν επαναλαμβανόμενα επεισόδια κατάθλιψης στην ενήλικη ζωή και επίσης 43% περισσότερες πιθανότητες να εμφανίσουν φτωχά αποτελέσματα, όσον αφορά την ψυχοθεραπεία ή και τη χρήση φαρμάκων.

Οι μηχανισμοί πίσω από τη σχέση μεταξύ παιδικής κακοποίησης και της σχιζοφρένειας δεν είναι ακόμα κατανοητοί. Νωρίτερα φέτος, οι ψυχίατροι στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ διαπίστωσαν ότι άτομα που έπεσαν θύματα σεξουαλικής ή συναισθηματική κακοποίησης ως παιδιά παρουσίασαν διαφοροποιημένες τρεις σημαντικές περιοχές του ιππόκαμπου, που εμπλέκονται στον έλεγχο της μνήμης και της ρύθμισης των συναισθημάτων. Οι τομείς αυτοί ήταν μειωμένοι έως και 6,5%.

«Είναι απολύτως πιθανό ότι αυτές οι αλλαγές στον εγκέφαλο που βλέπουμε σε ασθενείς να είναι αποτελέσματα των εμπειριών της ζωής τους», δήλωσε ο Bentall. «Αλλά δεν γνωρίζουμε αν αυτός είναι ο κανόνας.»

Ο Louise Arseneault, ένας ανώτερος λέκτορας στο IOP, είπε ότι ήταν ενθαρρυντικό να γνωρίζουμε ότι τόσο πολλές διαφορετικές μελέτες έρχονται με παρόμοια συμπεράσματα για τη σχέση μεταξύ των αντιξοοτήτων παιδικής ηλικίας και ψυχωτικών συμπτωμάτων. «Γνωρίζουμε ήδη ότι τραύματα και οι επιζήμιες εμπειρίες στην παιδική ηλικία φέρνουν το μερίδιό τους για τις δυσκολίες, είτε πρόκειται για την ψυχική υγεία ή σωματική υγεία. Αλλά είναι εντυπωσιακό το γεγονός ότι αυτές οι αντιξοότητες εμφανίζουν την ψυχική υγεία ως αναπηρία, όπως η ψύχωση, η οποία έχει θεωρηθεί ότι επηρεάζεται από γενετικούς παράγοντες.»

Ο Andrea Danese, ένας ερευνητής στη Παιδική και Εφηβική Ψυχιατρική στο IOP, δήλωσε: «Τα τραγικά αυτά ευρήματα μπορεί να μας βοηθήσει να αποκαλυφθούν νέες λύσεις. Αν μπορούμε να κατανοήσουμε πώς οι αντιξοότητες στη παιδική ηλικία επηρεάζουν τον κίνδυνο εμφάνισης της ψύχωσης, θα έχουμε νέες ελπίδες για την ανάπτυξη παρεμβάσεων για την πρόληψη και τη θεραπεία ψυχικών ασθενειών.»

Πηγή φωτογραφίας

  • National Children’s Alliance
]]>

04 Νοέ 2011

Η αποπροσωποποίηση στη σχιζοφρένεια: το πείραμα του λαστιχένιου χεριού

Η σχιζοφρένεια, όπως έχουμε αναφέρει και στο παρελθόν είναι μια πολύ ιδιαίτερη ψυχική διαταραχή. Τα άτομα που παρουσιάζουν κάποια μορφή σχιζοφρένειας έχουν πολύ έντονα συμπτώματα όπως παραισθήσεις, αποπροσωποποίηση (διεστρεβλωμένη αίσθηση του εαυτού καθώς το άτομο δεν νιώθει ότι το σώμα του είναι ο εαυτός του), προβλήματα μνήμης, αποδιοργανωμένη ομιλία, αλαλία, συναισθηματική αποσύνδεση κ.α. Η σχιζοφρένεια σπάνια εμφανίζεται ως «καθαρή» διαταραχή, καθώς στις πλείστες των περιπτώσεων συνυπάρχει και κάποια άλλη ψυχική διαταραχή. Αυτό το πρόβλημα απασχολεί ιδιαίτερα την επιστημονική κοινότητα καθώς πολλοί αναρωτιούνται κατά πόσο έχει νόημα η κατηγοριοποίηση της διαταραχής ως ξεχωριστή διαταραχή με τα συμπτώματα που προτείνονται έως τώρα.

Σύμφωνα με το DSM-IV-TR, για να χαρακτηριστεί κάποιος ως σχιζοφρενής πρέπει να έχει τουλάχιστον δύο από τα ακόλουθα συμπτώματα:

• Παραισθήσεις (οπτικές/ακουστικές κ.α.) • Ψευδαισθήσεις (οπτικές/ακουστικές κ.α.) • Αποδιοργανωμένη ομιλία (ασύντακτες προτάσεις/ιδέες, φυγή ιδεών κ.α.) • Αποδιοργανωμένη και κατοτονική συμπεριφορά • Αρνητικά συμπτώματα (έλλειψη αναμενόμενων βασικών συμπεριφορών π.χ. αλαλία, ακινησία, συναισθηματική απάθεια κ.α.)

Ένα από τα πιο συνηθισμένα αισθήματα που περιγράφουν τα άτομα που παρουσιάζουν κάποια μορφή σχιζοφρένειας είναι αυτό της αποπροσωποποίησης, όπου το άτομο χάνει την αίσθηση του εαυτού. Αισθάνεται το σώμα του ξένο, θεωρεί ότι μπορεί να το παρατηρήσει από τρίτες οπτικές γωνίες ή ακόμη και ότι κάποιος άλλος έχει τον έλεγχό του.

Σε μια πρόσφατη έρευνα στις ΗΠΑ1 μια ομάδα επιστημόνων προσπάθησε να δει πόσο εύκολο είναι για τους σχιζοφρενείς να χάσουν την αίσθηση του εαυτού, συγκρίνοντας τα αποτελέσματα των σχιζοφρενών με αυτά ενός ουδέτερου δείγματος πληθυσμού σε ένα πείραμα «ψευδαίσθησης του λαστιχένιου χεριού» (rubber hand illusion).

Σε αυτό το πείραμα, όπως το έχουμε περιγράψει και στο παρελθόν, ο συμμετέχοντας κάθεται μπροστά σε ένα τραπέζι και κρύβει ένα από τα χέρια του κάτω από την επιφάνεια του τραπεζιού, ώστε να μην έχει οπτική επαφή με αυτό. Στη συνέχεια ένα λαστιχένιο χέρι τοποθετείται στο τραπέζι στη θέση που κανονικά θα έπρεπε να είναι το πραγματικό χέρι του συμμετέχοντα. Ο πειραματιστής αρχίζει και αγγίζει απαλά τόσο το κρυμμένο χέρι όσο και το λαστιχένιο, δημιουργώντας έτσι την ψευδαίσθηση ότι ο συμμετέχοντας μπορεί να αισθανθεί το λαστιχένιο χέρι. Μετά από λίγη ώρα εκπαίδευσης ο πειραματιστής μπορεί να μετρήσει με διάφορους τρόπους πόσο ισχυρή είναι η ψευδαίσθηση του λαστιχένιου χεριού για τον κάθε συμμετέχοντα, κάνοντας διάφορα πράγματα στο λαστιχένιο χέρι και βλέποντας την αντίδραση του συμμετέχοντα. Για παράδειγμα μπορεί να χτυπήσει το λαστιχένιο χέρι με ένα σφυρί και να δει εάν ο συμμετέχοντας θα αντιδράσει. Ή μπορεί να το γαργαλήσει και να δει εάν θα γελάσει κ.ο.κ. Σε έναν άλλο τύπο ερωτήσεων αν οι συμμετέχοντες κλείσουν τα μάτια και ερωτηθούν να δείξουν με το ελεύθερό τους χέρι που βρίσκεται το κρυμμένο χέρι τους, πολλοί δείχνουν προς το λαστιχένιο χέρι και όχι προς το πραγματικό.

Ο μέσος πληθυσμός αναπτύσει εύκολα αυτή την ψευδαίσθηση, αλλά σταδιακά η έντασή της μειώνεται και μετά από αρκετές επαναλήψεις μπορεί και να εξαφανιστεί. Αυτό που παρατήρησαν οι ερευνητές όμως με τους σχιζοφρενείς ασθενείς είναι πως άρχισαν να αισθάνονται όλο και πιο έντονα πως το λαστιχένιο χέρι είναι κομμάτι του σώματός τους, ενώ ταυτόχρονα έχαναν την αίσθηση ότι το πραγματικό τους χέρι τους ανήκει. Όσο πιο υψηλό ήταν το σκορ των ασθενών στην κλίμακα της «σχιζοτυπίας» (μετρήθηκε με ερωτηματολόγιο πριν την έρευνα), τόσο πιο έντονη ήταν η ψευδαίσθηση.

Τα ευρήματα αυτής της έρευνας δείχνουν ότι στην περίπτωση των σχιζοφρενών δεν μιλάμε απλά για μια απώλεια της ταυτότητας και της αίσθησης του σώματος, αλλά και για μια πιθανή επέκτασή της, ακόμη και σε άψυχα αντικείμενα.

Φωτογραφία:

]]>

Πηγές / Διαβάστε περισσότερα

  1. Medical News Today: Rubber Hand Illusion In Schizophrenia []
29 Νοέ 2010

Μικρά και Ενδιαφέροντα #21

  • Μία από τις πιο μακρόχρονες έρευνες για την θεραπεία της σχιζοφρένειας έδειξε ότι τα «νέα» φάρμακα κατά της σχιζοφρένειας που εισήχθησαν στην αγορά την δεκαετία του ’90 δεν έχουν καλύτερα απότελέσματα από αυτά που χρησιμοποιούνταν ήδη από τις αρχές του ’60. Τι θα κάνουν πλέον οι φαρμακευτικές εταιρίες για να αντιμετωπίσουν αυτό το πρόβλημα; Μια ενδιαφέρουσα ανάλυση από το Nature. [Nature]
  • Μένοντας στο θέμα της σχιζοφρένειας, μια νέα έρευνα του University College London ρίχνει λίγο φως στο μυστήριο που καλύπτει τις διαφορές στην οπτική αντίληψη μεταξύ σχιζοφρενών και κανονικού πληθυσμού. Εδώ και κάποια χρόνια είναι γνωστό πως οι σχιζοφρενείς δεν πέφτουν θύματα της ψευδαίσθησης της μάσκας (hollow mask), στην οποία μια μάσκα γυρισμένη από την ανάποδη πλευρά γίνεται αντιληπτή ως γυρισμένη από την κανονική πλευρά (βλ. βίντεο ). Σύμφωνα με την έρευνα λοιπόν, φαίνεται πως όταν οι σχιζοφρενείς έρχονται αντιμέτωποι με την ψευδαίσθηση ο πρόσθιος λοβός (ο οποίος είναι ο «λοβός της λογικής» που επιτρέπει την ερμηνεία των ερεθισμάτων γύρω μας) δεν έχει τόσο ισχυρή διασύνδεση με τις οπτικές περιοχές, πράγμα που συμβαίνει φυσικά στον κανονικό πληθυσμό. Αποτέλεσμα αυτού είναι οι σχιζοφρενείς να μην μπορούν να ερμηνεύσουν τα οπτικα ερεθίσματα βάσει της λογικής, πράγμα που τους επιτρέπει να μην ξεγελιούνται από την ψευδαίσθηση αυτή (όπως και άλλες φυσικά). [Wired – thx για το link Διγέλαδε!]
  • Το e-science news φιλοξενεί ένα πολύ ενδιαφέρον άρθρο για τον αντίκτυπο των δραστηριοτήτων κατά την παιδική ηλικία στην ψυχολογική ανάπτυξη του παιδιού. Συγκεκριμένα, το άρθρο υποστηρίζει ότι όσο περισσότερο χρόνο παιρνούν οι μεγάλοι με τα παιδιά τους αναπτύσσοντάς τους ικανότητες και χόμπι ή ακόμη και παίζοντας μαζί τους, τόσο μικρότερες είναι οι πιθανότητες ανάπτυξης διαταραχών προσωπικότητας στο μέλλον. Ο λόγος είναι φυσικά γιατί τα παιδιά με αυτόν τον τρόπο αναπτύσσονται γνωστικά και αποκτούν κοινωνικές δεξιότητες, η έλλειψη των οποίων σταδιακά μπορεί να οδηγήσει στην ανάπτυξη χρόνιων παθολογικών συμπεριφορών. [E-Science News]
  • Ψυχο…ιστορικά

    [caption id="attachment_1192" align="alignleft" width="150" caption="Ο Charcot επιδεικνύει την μέθοδο της ύπνωσης σε μια "υστερική" ασθενή"][/caption]

    Σαν σήμερα, στις 29 Νοεμβρίου 1825 γεννήθηκε ο Jean-Martin Charcot. Ο Charcot ήταν ένας Γάλλος νευρολόγος που ασχολήθηκε πρώτος με τις νευρώσεις, ερευνώντας τη σχέση μεταξύ ύπνωσης και «υστερικών συμπτωμάτων». Η δουλειά του εντυπωσίασε τον Freud, ο οποίος αργότερα ασχολήθηκε εξονυχιστικά με το θέμα αυτό. Ο Charcot, λόγω ακριβώς της συμβολής του στην Ψυχολογία ήταν επίτιμος πρόεδρος του Πρώτου Παγκοσμίου Συνεδρίου Ψυχολογίας το 1889. Πέθανε στις 16 Αυγούστου 1893. Ο γιος του, Jean-Baptiste Charcot ήταν γιατρός και εξερευνητής του νότιου πόλου. Το 1910 ανακάλυψε ένα νέο νησί στην Ανταρκτική, στο οποίο και ονόμασε  Charcot Island και το αφιέρωσε στη μνήμη του πατέρα του.

    Φωτογραφία Une leçon clinique à la Salpêtrière, by Wikipedia]]>

    10 Αυγ 2010

    Μικρά και Ενδιαφέροντα #16

  • Πρόσεξα ένα ενδιαφέρον άρθρο του PsychCentral, στο οποίο γίνεται λόγος για τη συμβολή του διαδικτύου στην πρόληψη αλλά και την καταπολέμηση κάποιων ψυχικών διαταραχών, όπως η Αγοραφοβία και η Διαταραχή Πανικού. Φαίνεται πως η ελεύθερη πρόσβαση σε πληροφορίες για τα συμπτώματα των ψυχικών διαταραχών και τον τρόπο αντιμετώπισής τους, βοηθάει τους ασθενείς να αναγνωρίσουν έγκαιρα την ψυχική διαταραχή και να λάβουν τα μέτρα τους. Πέραν αυτού, η ανάπτυξη διαδικτυακών τεχνικών ψυχοθεραπείας, όπως η online CBT φαίνεται πως έχει παρόμοια απότελέσματα με την κλασική CBT! [PsychCentral]
  • Το ότι τα θετικά συναισθήματα μας βοηθάνε σε πολλούς τομείς της ζωής μας, από τη σωματική ανάρρωση έως την καλή ψυχολογική υγεία, το έχουμε ξαναπεί. Το Psychology Today όμως φιλοξενεί ένα πολύ κατατοπιστικό άρθρο στο οποίο γίνεται εκτενής ανάλυση του συνόλου των διαθέσιμων ερευνητικών δεδομένων γύρω από την Θετική Ψυχολογία, αλλά και των δαρβινικών καταβολών του αλτρουισμού. Που μπορεί να βοηθήσει η καλή διάθεση και ο αλτρουισμός; Στην καταπολέμηση του αλκόολ, της κατάθλιψης αλλά και της σχιζοφρένειας! [Psychology Today]
  • Δεν έχετε μουσικό αυτί; Οι φίλοι σας, σας κοροϊδεύουν που δεν μπορείτε να ξεχωρίσετε τις μικρές «πινελιές» στα μουσικά κομμάτια που κάνουν τη διαφορά; Ίσως να είστε από αυτούς που πάσχουν από αμουσία, μια διαταραχή η οποία δεν μας επιτρέπει να ξεχωρίσουμε δύο, κοντινούς δε, αλλά διαφορετικούς τόνους. Η διαταραχή αυτή μπορεί να δημιουργήσει ιδιαίτερα προβλήματα σε όσους μιλάνε μια γλώσσα που βασίζεται στην μουσικότητα. [Mind Hacks]
  • Μέσω του Mind Hacks διάβασα επίσης την πολύ ενδιαφέρουσα ιστορία μιας Ελληνοαμερικανίδας( ; ) νευροεπιστήμονα η οποία πάσχει από σχιζοφρένεια. Σε ένα άρθρο της στο Schizophrenia Bulletin περιγράφει τις παράλογες ιδέες της, τις εμμονές, αλλά και τις δυσκολίες που αντιμετώπισε έως ότου αρχίσει να καταπολεμάει την διαταραχή. Το άρθρο είναι ενδιαφέρον, καθώς δείχνει πολύ όμορφα πως ακόμη και άτομα που έχουν γνώση του θέματος της σχιζοφρένειας, όπως η νευροεπιστήμονας αυτή, δυσκολεύονται να ξεχωρίσουν την αλήθεια από το ψέμα και τις παράλογες ιδέες από λογικές. [Schizophrenia Bulletin]
  • Ψυχο… ιστορικά

    Σαν σήμερα, στις 11 Αυγούστου 1969 εκδόθηκε το κλασσικό βιβλίο του Albert Bandura «Principles of Behavior Modification«. Μέσα σε 10 χρόνια, το βιβλίο αυτό αναφέρθηκε σε τουλάχιστον 1200 διαφορετικά βιβλία και επιστημονικά άρθρα, βάζοντας έτσι το βιβλίο στο πάνθεον των κλασσικών αναγνωσμάτων ψυχολογίας. Ο Bandura γεννήθηκε το 1925 στον Καναδά, όπου ζει ακόμη, και είναι ίσως ένας από τους τελευταίους ζωντανούς μύθους της ψυχολογίας. Έγινε ιδιαίτερα διάσημος για το πείραμά του «Bobo Doll«, με το οποίο απέδειξε πόσο εύκολα μπορεί ένα παιδί να μιμηθεί μια ανήθικη συμπεριφορά εάν του προβληθεί ως πρότυπο.

    Φωτογραφία Psychography

    ]]>

    04 Ιούν 2010

    Μικρά και Ενδιαφέροντα #6

  • Νέες έρευνες μοριακής βιολογίας αποκαλύπτουν το μυστικό της επιτυχίας του βελονισμού. Αυτό δεν είναι άλλο από την έκκριση αδενοσίνης, μια ουσία με αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες που μειώνει το αίσθημα του πόνου. [Ελεύθερος Νευρώνας]
  • Σύμφωνα με μια έρευνα του Πανεπιστημίου του Köln, κάποιες μικρές προλήψεις (π.χ. χρήση γουριών, σταύρωμα δαχτύλων κτλ) μπορούν να βελτιώσουν την επίδοσή μας σε κινητικές και γνωστικές λειτουργίες. [PsyBlog]
  • Η σχιζοφρένεια και η δημιουργικότητα διαχωρίζονται με μια λεπτή γραμμή. Η νευροφυσιολογία των ιδιαίτερα δημιουργικών ατόμων μοιάζει με αυτή των σχιζοφρενών. Συγκεκριμένα, ο εγκέφαλος φιλτράρει λιγότερο τις σκέψεις βάσει λογικής, με αποτέλεσμα να εκφράζουν περισσότερες σκέψεις δίχως λογική συνέχεια. [BBC Health News]
  • Δυστυχώς για τους λάτρεις του καφέ, τα αποτελέσματα νέας έρευνας για τις ιδιότητες της καφεΐνης υποστηρίζουν ότι η ουσία αυτή δεν έχει τις διεγερτικές ιδιότητες που έως τώρα πιστεύαμε ότι είχε. [Medical News Today]
  • Το Psychology Today παρουσιάζει και σχολιάζει την ιστορία της Kelly Preston, της συζύγου του Travollta, που έμεινε έγκυος στα 47 της χρόνια. Το νέο παιδί έρχεται να καλύψει το κενό που άφησε πίσω του ο χαμός του 16χρονου γιου του ζευγαριού. [Psychology Today]
  • Ψυχο…ιστορικά

    Σαν σήμερα, στις 4 Ιουνίου 1938, ο Σίγκμουντ Φρόυντ, έχοντας εβραϊκή καταγωγή, αναγκάστηκε να φύγει από την Αυστρία υπό την πίεση της ναζιστικής Γερμανίας. Τα βιβλία του Φρόυντ όχι μόνο απαγορεύτηκαν στις χώρες του Γ’ Ράιχ, αλλά κάηκαν, καθώς οι Ναζί ήθελαν να ξεχαστεί κάθε λέξη που γράφτηκε από αυτόν. Με τη βοήθεια του  Anton Sauerwald, ενός υψηλόβαθμου Ναζί που ανέλαβε την υπόθεση του Φρόυντ, ο πατέρας της ψυχαναλυτής κατάφερε να φύγει στο Παρίσι (κ από εκεί στο Λονδίνο), ώστε «να πεθάνει ελεύθερος», όπως είχε δηλώσει ο ίδιος. Μάλιστα, πριν αναχωρήσει, οι Ναζί τον ανάγκασαν να υπογράψει  μια δήλωση στην οποία αναφερόταν ότι οι άντρες της Γκεστάπο του συμπεριφέρθηκαν με σεβασμό. Ο Φρόυντ υπέγραψε, αλλά στο έγγραφο πρόσθεσε το ακόλουθο σαρκαστικό σχόλιο: «Με μεγάλη μου χαρά, προτείνω την Γκεστάπο στον οποιοδήποτε».
    ]]>