06 Μαΐ 2010

Μικρά και Ενδιαφέροντα #4

{Ψ} Το Mind Hacks φιλοξενεί ένα πολύ ενδιαφέρον άρθρο με θέμα την αντικειμενικότητα των ψυχιατρικών διαγνώσεων κατά τον αιώνα που μας πέρασε, εστιάζοντας κυρίως στην σχιζοφρένεια. Μήπως τείνουμε να ψυχιατρικοποιούμε την συμπεριφορά των μειονοτήτων και των περιθωριοποιημένων ατόμων; [Mind Hacks]

{Ψ} Κάποιοι ψυχοθεραπευτές υποστηρίζουν πως είναι αναγκαίο να αλλάξει η κατηγοριοποίηση των διαταραχών διάθεσης (συγκεκριμένα της κατάθλιψης) και να επεκταθεί, ώστε να γίνει και πιο συγκεκριμένη η θεραπευτική προσέγγιση. [Medical News Today]

{Ψ} Οι αισιοδοξία δεν θωρακίζει μόνο την ψυχολογική μας ισορροπία, αλλά ενδυναμώνει και το ανοσοποιητικό μας σύστημα! [Brain Blogger]

{Ψ} Πόσο αξιόπιστο είναι το fMRI ως μέτρηση της λειτουργίας του ανθρωπίνου εγκεφάλου και κατά πόσο μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως ανιχνευτής ψεύδους; Ο Dr. Mc Grohol παρουσιάζει τις αμφιβολίες του στο κείμενό του στο World of Psychology [WoP]

{Ψ} Το blog ShrinkWrapped παρουσιάζει ένα ενδιαφέρον άρθρο για το ρόλο που παίζει το σεξ στην τεχνολογική ανάπτυξη της σύγχρονης κοινωνίας μας. Μπορούν οι νέες ιδέες, οι αλλαγές στη φιλοσοφία διανομής υλικού και η πίεση για τεχνολογική πρόοδο να έχουν ως κινητήρια δύναμη το.. σεξ; [ShrinkWrapped]

Ψυχο… ιστορικά

Sigmund FreudΣαν σήμερα, στις 6 Μαΐου 1856, γεννήθηκε ο πατέρας της ψυχανάλυσης, Σίγκμουντ Φρόυντ. Ο Φρόυντ, τέκνο μιας Εβραϊκής οικογένειας, γεννήθηκε στην πόλη τσέχικη πόλη Příbor, η οποία τότε άνηκε στην Αυστριακή Αυτοκρατορία. Ο πατέρας του ήταν 41 ετών και είχε ήδη άλλα δύο παιδιά από προηγούμενο γάμο. Η μητέρα του ήταν μόλις 21 ετών όταν γεννήθηκε ο μικρός Σίγκμουντ. Στην συνέχεια η οικογένεια απέκτησε άλλα 7 παιδιά τα οποία μεγάλωσε με πολύ κόπο, προσπαθώντας να τους δώσουν μία όσο το δυνατόν καλύτερη εκπαίδευση. Η οικονομική κρίση του 1857 ανάγκασε την οικογένεια του Φρόυντ να μετακομίσει στη Βιέννη, όπου και εγκαταστάθηκαν μόνιμα. Ο Φρόυντ σπούδασε Ιατρική στην Βιέννη, όπου και ήρθε σε επαφή με τον δάσκαλό του Ernst Wilhelm von Brücke, οποίος είχε αρχίσει ήδη να αναπτύσσει μια θεωρία περί «δυναμικής φυσιολογίας», η οποία ενέπνευσε τον Αυστριακό ψυχίατρο να αναπτύξει τη δική του ψυχοδυναμική θεωρία για να εξηγήσει ορισμένα ψυχοσωματικά φαινόμενα (π.χ. παράλυση).

]]>

11 Φεβ 2009

Σχιζοφρένεια: μύθος ή πραγματικότητα;

Η σχιζοφρένεια είναι μια από τις πιο πρώτες επίσημα καταγεγραμμένες ψυχικές διαταραχές και ανήκει στην κατηγορία των ψυχώσεων. Ο πρώτος που περιέγραψε τα συμπτώματα και ονόμασε την διαταραχή αυτή ήταν ο Μπλόιερ (Eugen Bleuler) στις αρχές του 20ου αιώνα. Έκτοτε η συμπτωματολογία της σχιζοφρένειας σε γενικές γραμμές παρέμεινε η ίδια, αν και οι γνώσεις μας γύρω από τα αίτιά της εμπλουτίστηκαν σημαντικά τις τελευταίες δεκαετίες χάρη στην ταχεία πρόοδο της επιστήμης. Σήμερα όμως, 100 χρόνια μετά την περιγραφή της από τον Μπλόιερ, ένα πολύ βασικό ερώτημα διχάζει την επιστημονική κοινότητα: υπάρχει όντως η σχιζοφρένεια;

Τι είναι η σχιζοφρένεια;

Πριν προχωρήσουμε στην ανάλυση αυτού του ερωτήματος θα ήταν χρήσιμο να παραθέσουμε τα βασικά συμπτώματα/χαρακτηριστικά της σχιζοφρενούς συμπεριφοράς, όπως περιγράφονται από τα επίσημα ψυχιατρικά εγχειρίδια που είναι διαθέσιμα αυτή τη στιγμή.

Σύμφωνα με το DSM-IV-TR, για να χαρακτηριστεί κάποιος ως σχιζοφρενής πρέπει να έχει τουλάχιστον δύο από τα ακόλουθα συμπτώματα:

  • Παραισθήσεις (οπτικές/ακουστικές κ.α.)
  • Ψευδαισθήσεις (οπτικές/ακουστικές κ.α.)
  • Αποδιοργανωμένη ομιλία (ασύντακτες προτάσεις/ιδέες, φυγή ιδεών κ.α.)
  • Αποδιοργανωμένη και κατοτονική συμπεριφορά
  • Αρνητικά συμπτώματα (έλλειψη αναμενόμενων βασικών συμπεριφορών π.χ. αλαλία, ακινησία, συναισθηματική απάθεια κ.α.)

Μάλιστα στην περίπτωση που ο ασθενής έχει μονάχα παραισθήσεις ή ψευδαισθήσεις σε πολύ έντονο βαθμό (π.χ. ακούει φωνές που τον διατάζουνε να κάνει κάτι), αυτό κατά πολλούς αρκεί για να χαρακτηριστεί ως σχιζοφρενής.

To ICD-10 περιγράφει την σχιζοφρένεια ως εξής:

Οι σχιζοφρενικές διαταραχές (σ.σ. Η σχιζοφρένεια δεν είναι μια ενιαία διαταραχή, αλλά διαιρείται σε υποκατηγορίες, ανάλογα με τα χαρακτηριστικά που παρουσιάζει ο ασθενής) χαρακτηρίζονται από θεμελιώδη και χαρακτηριστική αποδιοργάνωση της σκέψης και της αντίληψης, και συναισθήματα που δεν συνάδουν με τις περιστάσεις στις οποίες εμφανίζονται. Η συνείδηση αλλά και οι διανοητικές ικανότητες συνήθως μένουν ανέπαφες, αν και γνωστικές ικανότητες δύναται να μειωθούν κατά την πάροδο του χρόνου. Τα πιο συνήθη ψυχοπαθολογικά συμπτώματα είναι η αντίληψη μιας εσωτερικής ανεξάρτητης φωνής που σχολιάζει τις πράξεις του ασθενή, η αίσθηση ότι κάποιος βάζει ή κλέβει σκέψεις από τον ασθενή, παραισθήσεις, παθητικότητα και αρνητικά συμπτώματα.

Τα παραπάνω κριτήρια χρησιμοποιούνται από τους περισσότερους λειτουργούς ψυχικής υγείας παγκόσμιως και βάσει αυτών έχει υπολογιστεί πως ένα ποσοστό της τάξης 0,80%-1,5% του πληθυσμού θα παρουσιάσει σχιζοφρένεια κάποια στιγμή στη ζωή του. Το ποσοστό αυτό αλλάζει ανάλογα με την χώρα στην οποία γίνεται η έρευνα (η πρόσβαση σε τέτοιου είδους αρχεία δεν είναι πάντα εύκολη) ή ακόμη και από την εθνοτική καταγωγή του ατόμου. Τέλος αξίζει να σημειωθεί πως οι άνδρες παρουσιάζουν πιο συχνά σχιζοφρένεια σε σχέση με τις γυναίκες (η αναλογία είναι 1,4 άνδρες για κάθε 1 γυναίκα).

Μύθος ή πραγματικότητα;

Αφού όμως υπάρχουν τόσα στοιχεία για την σχιζοφρένεια γιατί ξέσπασε αυτή η διαμάχη σχετικά με το αν υφίσταται καν τέτοια ψυχική διαταραχή; Ο κύριος λόγος είναι πως η σχιζοφρένεια -αντίθετα με τα όσα ακούμε από τα ΜΜΕ- σπάνια εμφανίζεται με «καθαρή» συμπτωματολογία, πράγμα που σημαίνει πως συνήθως κάποιος που πάσχει από σχιζοφρένεια καλύπτει τις προϋποθέσεις και για κάποια άλλη ψυχική διαταραχή που έχει παρόμοια συμπτώματα. Αυτό δημιουργεί μια εύλογη απορία: μήπως τελικά η σχιζοφρένεια (δηλαδή το σύνολο αυτών που τη χαρακτηρίζει) είναι απλά ένα δευτερογεννές σύμπτωμα κάποιας άλλης ή κάποιων άλλων διαταραχών; Ο Δρ. Jim Van Os, μέσω ενός άρθρου του στο British Journal of Psychiatry (2009), υποστηρίζει πως στις μελλοντικές εκδόσεις των ψυχιατρικών εγχειριδίων η σχιζοφρένεια θα πρέπει να αντικατασταθεί από μία ποιοτικά διαφορετική διαταραχή, αυτή τou «Συνδρόμου Δυσλειτουργίας του Μηχανισμού Αξιολόγησης» (ο ακριβής όρος είναι «salience dysregulation syndrome«, αλλά δυσκολεύομαι να τον αποδώσω στα ελληνικά με έναν άμεσσο και μη περιγραφικό τρόπο, οπότε κάθε πρόταση είναι ευπρόσδεκτη).

Ο όρος «salience» στις Γνωστικές Επιστήμες χρησιμοποιείται για να περιγράψει την ικανότητα κάποιου να ξεχωρίζει ένα ερέθισμα από τα υπόλοιπα ερεθίσματα που το περιβάλλουν, βάσει των ξεχωριστών του χαρακτηριστικών. Για παράδειγμα σκεφτείτε πόσο εύκολα μπορείτε να ξεχωρίσετε ένα μαύρο τετράγωνο ανάμεσα σε ένα πλήθος λευκών ή πως μπορείτε να ακούτε τη φωνή του συνομιλητή σας ενώ είστε σε ένα πολύ θορυβώδες περιβάλλον. Για να γίνει δυνατή η αναγνώριση του ερεθίσματος σε αυτές τις περιπτώσεις θα πρέπει πρώτα ο δέκτης -φυσικά- να δεχτεί τα ερεθίσματα, να τα αξιολογήσει ώστε να τους αποδώσει κάποια συγκεκριμένα χαρακτηριστικά, να τα κατατάξει και εν τέλει να εντοπίσει το ερέθισμα-στόχο του οποίου τα χαρακτηριστικά διαφέρουν ποιοτικά από τα αντίστοιχα των υπολοίπων.

Έχει βρεθεί πως σε πολλές περιπτώσεις οι σχιζοφρενείς παρουσιάζουν αδυναμία στον συγκεκριμένο μηχανισμό, το οποίο έχει ως αποτέλεσμα το άτομο να βλέπει, να ακούει και γενικότερα να αντιλαμβάνεται λανθασμένα κάποια ερεθίσματα, αναπτύσσοντας με αυτόν τον τρόπο παραισθήσεις αλλά και παράλογους φόβους (λόγω λανθασμένης αξιολόγησης του κινδύνου).

Ο κύριος λόγος όμως που ο Δρ. Van Os προτύνει την αντικατάσταση της σχιζοφρένειας δεν είναι μονάχα η έλλειψη επαρκών αποδείξεων πως πρόκειται για ένα ξεχωριστό σύνδρομο με συγκεκριμένα και σαφώς ορισμένα χαρακτηριστικά, αλλά και λόγω της ίδιου του όρου «σχιζοφρένεια» ο οποίος θεωρεί πως χρησιμοποιείται καταχρηστικά από την επιστημονική κοινότητα και κατ’ επέκταση και από το ευρύ κοινό.

Φυσικά η ριζική αλλαγή στον τρόπο προσέγγισης μιας τόσο πολύπλοκης διαταραχής όπως αυτή της σχιζοφρένειας δεν είναι ένα θέμα το οποίο μπορεί να λυθεί έτσι απλά. Θα χρειαστεί μια γενική συζήτηση τόσο στο εσωτερικό της επιστημονικής κοινότητας, όσο και μεταξύ των φορέων ψυχικής υγείας. Ας μην ξεχνάμε πως ολόκηρες βιομηχανίες (με την κυριολεκτική ή την μεταφορική έννοια της λέξης) στηρίζονται πάνω στην επίσημη αναγνώριση και ταξινόμηση των ψυχικών διαταραχών.

Πηγές / Περισσότερες πληροφορίες

Εισαγωγική Φωτογραφία

]]>

11 Σεπ 2008

Αυτοκτονία: μια σκοτεινή πραγματικότητα

Το θέμα της αυτοκτονίας είναι ένα από τα μεγαλύτερα θέματα-ταμπού για τις περισσότερες κοινωνίες του κόσμου, παρά την αντικειμενικά μεγάλη έκταση του φαινομένου. Σχεδόν όλοι μας σε κάποια φάση της ζωής μας -συνήθως κατά την εφηβεία- έχουμε σκεφτεί, έστω και φευγαλέα, την αυτοκτονία ως λύση στα προβλήματα που αντιμετωπίζουμε ή που φοβόμαστε πως θα αντιμετωπίσουμε. Πολλοί ίσως έχουμε ιστορίες από συγγενείς ή φίλους που δοκίμασαν να βάλουν τέρμα στην ζωή τους, κάτι που ευτυχώς στις περισσότερες των περιπτώσεων δεν γίνεται πραγματικότητα.

Με αφορμή λοιπόν την χθεσινή Παγκόσμια Ημέρα Πρόληψης των Αυτοκτονιών, αξίζει να κάνουμε μια αναφορά σε αυτό το τόσο κοντινό και συνάμα τόσο απόμακρο από την συνείδησή μας φαινόμενο.

Θα ξεκινήσω μεταφέροντας σας εν συντομία την ιστορία του Chris την οποία δημοσίευσε στο «World of Psychology»:

Όταν έκανα την απόπειρα αυτοκτονίας, έμενα προσωρινά στο υπόγειο της μητέρας μου. Είχα αποφασίσει πως αυτή ήταν η τελική μου κίνηση. Ένιωθα πολύ πιεσμένος και δεν ήθελα να μιλήσω σε κανέναν γι’ αυτό (πέρα βεβαίως από τα χιλιάδες ανωνυμα πρόσωπα του διαδικτύου). Η μητέρα μου δεν ήθελε να μάθει τίποτε για την κατάστασή μου. Μεταξύ μας υπήρχε ένα χάσμα επικοινωνίας. Οι γονείς μου είχαν τις δικές τους αντιλήψεις για το τι είναι η διπολική κατάθλιψη και δεν ήθελαν να τις αλλάξουν. Πάλευα καιρό με τον εαυτό μου και κατέληξα στο πως η μόνη διέξοδος ήταν να πάρω χάπια. Αλλά ξέρετε με την αυτοκτονία δεν λύνεις ένα πρόβλημά σου. Αντίθετα, το φορτώνεις σε κάποιον άλλο. Ήθελα να κάνω τους γονείς μου να νοιώσουν τύψεις.

Αφου πήρα τα χάπια, τελικά άλλαξα γνώμη και κάλεσα τις πρώτες βοήθειες λίγο προτού χάσω τις αισθήσεις μου. Ξύπνησα μετά από 3 ημέρες στην Μονάδα Εντατικής Θεραπείας. Έμεινα κλειδωμένος σε ένα λευκό κελί για πέντε ημέρες. Οι τοίχοι του ήταν από μαλακό υλικό, δεν υπήρχαν έπιπλα και το μόνο πράγμα εκεί μέσα ήταν μια λευκή κουβέρτα που μου έδωσαν, καθώς και οι κάμερες παρακολούθησης.

Μέσα σε αυτή την προσωπική μαρτυρία μπορούμε να εντοπίσουμε πολλά από τα στοιχεία που χαρακτηρίζουν μία αυτοκτονία. Παρόλο που οι αιτίες που μπορεί να οδηγήσουν κάποιον στην αυτοκτονία είναι ποικίλες, ένα χαρακτηριστικό πολλών αυτοκτονικών είναι μια μεγάλη περίοδος έντονων αρνητικών συναισθημάτων, αυτοκτονικών ιδεασμών και αποκοπής από τον κοινωνικό περίγυρο. Ακόμη και κάτω από το φως αυτών των δεδομένων όμως θα ήταν λάθος να ταυτίσουμε την αυτοκτονία αποκλειστικά με κάποια ψυχική διαταραχή. Μπορεί οι περισσότεροι καταθλιπτικοί να έχουν τάσεις αυτοκτονίας, αλλά θα βρούμε αρκετούς αυτοκτονικούς που δεν έχουν ενδείξεις (βαριάς) κατάθλιψης. Άλλες διαταραχές, πέραν της κατάθλιψης, που έχει βρεθεί πως σχετίζονται με την αυτοκτονία είναι η κατάχρηση αλκοόλ και ναρκωτικών, αλλά και η σχιζοφρένεια.

Δύο άλλα χαρακτηριστικά της αυτοκτονίας είναι α)η τάση του ατόμου να τιμωρήσει τρίτους με τη συμπεριφορά του και β) οι διαφορές ανάμεσα στα δύο φύλα όσον αφορά τον τρόπο με τον οποίο με τον οποίο σχεδιάζουν να βάλουν τέρμα στη ζωή τους.

Όπως φαίνεται και στην παραπάνω ιστορία η αυτοκτονία μπορεί να φαντάζει ως μια διέξοδος από τα προβλήματα του ατόμου, αλλά ταυτόχρονα έχει βρεθεί πως συνδέεται και με σκέψεις καταστροφής τρίτων. Το άτομο δηλαδή στρέφει την πράξη του όχι μόνο εναντίον του εαυτού του, αλλά και εναντίον του περιβάλλοντός του, το οποίο τις περισσότερες φορές θεωρεί υπεύθυνο για τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει. Άλλες φορές αυτό φαίνεται ξεκάθαρα από τον τρόπο που σχεδιάζει κάποιος να αυτοκτονήσει (πχ. το άτομο αφήνει αποχαιρετιστήριο σημείωμα όπου μιλάει για όλους όσοι τον οδήγησαν στην πράξη του) και άλλες όχι (π.χ. επιλέγοντας να αυτοκτονήσει στον προσωπικό χώρο κάποιου που τον/την πλήγωσε).

Άλλες φορές η αυτοκτονία φαντάζει σαν την ηρωική έξοδο για κάποιον. Είναι σαν να βροντοφωνάζει «Είδατε πόσο γενναίος είμαι; Είδατε τι ήμουν ικανός να κάνω και εσείς με αμφισβητούσατε;». Με αυτόν τον τρόπο το άτομο πιστεύει πως θα κερδίσει τον σεβασμό που δεν του δόθηκε όσο ήταν ζωντανός και θα κερδίσει την αξιοπρέπειά του, έστω και μετά θάνατον.

Η δεύτερη αξιοσημείωτη παρατήρηση γύρω από την αυτοκτονία -όπως ανέφερα και πιο πάνω- είναι οι διαφορές ανάμεσα στα δύο φύλα. Οι γυναίκες συνήθως επιλέγουν λιγότερο οδυνηρούς και βίαιους τρόπους για να πεθάνουν (π.χ. υπερβολική δόση χαπιών), σε σχέση με τους άνδρες oι οποίοι συνήθως επιλέγουν πιο βίαιους και άμεσους τρόπους (π.χ. χρήση όπλων). Οι διαφορές ανάμεσα στα δύο φύλα πολύ πιθανόν να οφείλονται από την μία στις ορμονικές διαφορές ανάμεσά τους οι οποίες καθιστούν τους άνδρες πιο επιθετικούς από ότι τις γυναίκες και από την άλλη στα κοινωνικά πρότυπα που πλάθουν τον άνδρα ως μια φιγούρα που πρέπει να μην λυγίζει και να φοβάται, ενώ την γυναίκα ως ευαίσθητη στον πόνο.

Σε αυτό το σημείο θα πρέπει να γίνει μια σημαντική διευκρίνηση: άλλο ο αυτοκτονικός ιδεασμός και άλλο η απόπειρα αυτοκτονίας. Κάποιος που κάνει σκέψεις γύρω από την αυτοκτονία δεν σημαίνει πως απαραίτητα θα προχωρήσει στην πράξη. Για την ακρίβεια οι περισσότεροι που έχουν τέτοιες σκέψεις (ιδιαίτερα όταν αυτές είναι σποραδικές) εν τέλει δεν κάνουν κάποια απόπειρα, κάτι που φυσικά είναι πολύ θετικό, μιας και αυτό σημαίνει πως αν εντοπίσουμε κάποια ένδειξη που να δηλώνει σκέψεις γύρω από την αυτοκτονία έχουμε τον χρόνο να αντιμετωπίσουμε έγκαιρα το πρόβλημα και να ανατρέψουμε την αρνητική κατάσταση.

Μερικοί αριθμοί Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας υπολογίζει πως κάθε χρόνο 1.000.000 συνάνθρωποί μας σε όλο τον κόσμο βάζουν τέρμα στην ζωή τους. Αυτό πρακτικά σημαίνει μία ζωή κάθε λεπτό που περνάει. Αυτός ο αριθμός υπλογίζεται βάσει των επίσημων δεδομένων που δίνονται από την κάθε χώρα, χωρίς αυτό να σημαίνει πως αντιπροσωπεύει απαραίτητα την πραγματικότητα.

Πολλές χώρες λόγω πολιτικοκοινωνικών προβλημάτων και έλλειψης επαρκών δομών καταγραφής των περιστατικών δίνουν λανθασμένα στοιχεία. Μάλιστα ο Π.Ο.Υ. σε μια πρόσφατή έρευνά του στην Ινδία βρήκε πως ο επίσημος αριθμός που δόθηκε από τις υπηρεσίες του κράτους ήταν 10 φορές μικρότερος του πραγματικού!!!

Το 60% των αυτοκτονιών παγκοσμίως γίνονται σε κάποια χώρα της Ασίας. Η Κίνα, η Ινδία και η Ιαπωνία μαζί φτάνουν το απίστευτο ποσοστό του 40%! Τα ευχάριστα νέα είναι πως οι αυτοκτονίες είναι λιγότερες στις Μεσογειακές χώρες σε σχέση με τις χώρες της «ανεπτυγμένης Δύσης».

Θεωρητικά πλαίσια Υπάρχουν κυρίως τρεις διαφορετικές θεωρητικές προσεγγίσεις που προσπαθούν να εξηγήσουν την αυτοκτονία. Οι ψυχολογικές θεωρίες επικεντρώνονται κυρίως στις εσωτερικές συγκρούσεις του ατόμου και στον τρόπο με τον οποίο ερμηνεύει τα ερεθίσματα που λαμβάνει από τον περίγυρό του. Οι ψυχολόγοι δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στην προσωπικότητα του ατόμου και στα γεγονότα που επηρέασαν την ανάπτυξή της, τόσο κατά την παιδική ηλικία, όσο και κατά την ενήλικη ζωή. Ένας ψυχολόγος επίσης μπορεί να επικεντρωθεί στις σχέσεις που έχουν αναπτυχθεί μεταξύ του αυτοκτονικού και του περιβάλλοντός του και να δει πόσο στενές και αληθινές είναι, πόσα δίνουν και πόσα παίρνουν από το άτομο, πόσο εύκολα ή δύσκολα συνδέεται το άτομο με τον κοινωνικό περίγυρό του αλλά και πιθανώς ποιοι ρόλοι του ατόμου το ώθησαν στην πράξη αυτή.

Σε αυτό το σημείο οι ψυχολογικές θεωρίες εφάπτονται με τις κοινωνιολογικές θεωρήσεις γύρω από το θέμα. Σύμφωνα με αυτές, το άτομο ωθείται στην αυτοκτονία λόγω της πίεσης και του ελέγχου που ασκεί πάνω του η κοινωνία. Υπό αυτή τη σκοπιά η αυτοκτονία δεν είναι ένα ατομικό ζήτημα, αλλά βαθύτατα κοινωνικό. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η κοινωνία της Ιαπωνίας που αντιμετωπίζει ένα μεγάλο κύμα αυτοκτονιών, πολλές από τις οποίες μάλιστα είναι ομαδικές! Πολλοί βλέπουν την αυστηρή ιαπωνική κουλτούρα ως μία από τις πιο πιθανές αιτίες για τα υψηλά ποσοστά αυτόχειρων στην χώρα.

Τέλος, όπως πάντα, υπάρχουν και οι βιολογικές θεωρίες, οι οποίες προσπαθούν να εντοπίσουν τα πιθανά βιολογικά αίτια που μπορεί να κρύβονται πίσω από την τάση κάποιου να θέλει να δώσει τέλος στην ζωή του, όπως γονίδια, δυσλειτουργία των νευρώνων και οι ανωμαλίες στα επίπεδα ορμονών και νευροδιαβιβαστών.

Ζητήστε Βοήθεια! Έχετε τάσεις αυτοκτονίας; Μήπως κάποιος συγγενής ή φίλος σας έχει δώσει αφορμή να φοβάστε πως θα θέσει τέρμα στην ζωή του; Αν ναι, μη διστάσετε να καλέσετε άμεσα το 801 801 9999. Πρόκειται για την τηλεφωνική «Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία» που λειτουργεί από το Υπουργείο Υγείας. Η γραμμή λειτουργεί καθημερινά (Δευτέρα ως Παρασκευή), 9.00-21.00.

Γιατί, όπως λένε χαρακτηριστικά στην ανακοίνωσή τους, «η αυτοκτονία δεν είναι λύση. Πάντα υπάρχουν εναλλακτικές λύσεις στη ζωή αρκεί να μπορούμε να τις αντιληφθούμε και να τις αξιοποιήσουμε.«

Πηγές

Σχετικά άρθρα

Φωτογραφία

«Hanging Rope» by Chris K Bookmark and Share

]]>

16 Μαρ 2008

Σχιζοφρένεια: μια μνημονική δυσλειτουργία;

Η σχιζοφρένεια συνεχίζει να έχει στραμμένα τα φώτα της δημοσιότητας, αλλά και να κεντρίζει το επιστημονικό ενδιαφέρον για πάνω από 100 χρόνια όπου και επίσημα κατηγοριοποιήθηκε ως ξεχωριστή διαταραχή (ήταν από τις πρώτες ανεξάρτητες διαταραχές, μιας και για αιώνες ο μόνος όρος που υπήρχε ήταν η «τρέλα»). Αυτό το ενδιαφέρον δεν πηγάζει μόνο από την υπερβολικά αρνητική προβολή της από τα ΜΜΕ, στα οποία εμφανίζεται ως η ψυχική νόσος των δολοφόνων, αλλά και από την πολύπλοκη φύση της διαταραχής αυτής, η οποία φαίνεται πως επηρεάζει πολλά διαφορετικά εγκεφαλικά κέντρα.

Μία από τις πιο σημαντικές ανακαλύψεις ήταν πως η σχιζοφρένεια σχετίζεται άμεσα και με την δυσλειτουργία μιας μικρής περιοχής του εγκεφάλου, του ιππόκαμπου. Ο ιππόκαμπος -μεταξύ άλλων- είναι υπεύθυνος και για την οργάνωση της ανθρώπινης μνήμης. Και εκεί ακριβώς, σε αυτό το μικρό σημείο του εγκεφάλου, φαίνεται πως συνδέεται η σχιζοφρένεια με την μνήμη μας.

Μια πρόσφατη έρευνα έδειξε πως τα άτομα με σχιζοφρένεια χρησιμοποιούν διαφορετικές εγκεφαλικές περιοχές για να επεξεργαστούν πληροφορίες με την βραχύχρονη μνήμη τους. Συνήθως τα άτομα που υποφέρουν από σχιζοφρένεια έχουν προβλήματα με την μνήμη τους, καθώς δεν μπορούν να ανακαλέσουν ορθά γεγονότα του παρελθόντος και -κυρίως- παρουσιάζουν προβλήματα στην δημιουργία νέων μνημών.Η συγκεκριμένη έρευνα του Πανεπιστημίου του Nashville, στις ΗΠΑ, έδειξε ότι ενώ άτομα του κανονικού μέσου πληθυσμού χρησιμοποιούν περιοχές του δεξιού ημισφαιρίου για να θυμηθούν συγκεκριμένες τοποθεσίες, οι σχιζοφρενείς χρησιμοποιούν περιοχές και από τα δύο ημισφαίρια. Αυτό δεν πρέπει να μας ξενίζει, αν αναλογιστούμε πως δεδομένου πως υπάρχει πρόβλημα στον ιππόκαμπο, ο εγκέφαλος των σχιζοφρενών προσπαθεί να καλύψει το κενό αξιοποιώντας άλλες περιοχές του εγκεφάλου. Μερικοί ίσως θυμάστε την αναφορά που κάναμε στην εκπληκτική ικανότητα του εγκεφάλου που ονομάζουμε «πλαστικότητα», όπου ο εγκέφαλος συνεχίζει να αναπτύσσεται και να αξιοποιεί νέες περιοχές τόσο κατά την διάρκεια της ανάπτυξής του, όσο και σε περιπτώσεις βλάβης/τραυματισμού.

Επιπλέον η ίδια έρευνα έδειξε πως υπάρχει και μια ακόμη διαφορά μεταξύ των υγιών ατόμων και των σχιζοφρενών, όσον αφορά τις μνημονικές ικανότητες. Όταν οι ερευνητές σκάναραν τους εγκεφάλους των υποκειμένων τους κατά τη διάρκεια εσφαλμένων ανακλήσεων από τη μνήμη (τα άτομα δεν μπορούσαν να ανακαλέσουν σωστά την τοποθεσία) πρόσεξαν πως τα άτομα του μέσου πληθυσμού είχαν χαμηλή αυτοπεποίθηση όσον αφορά τις απαντήσεις τους και ταυτόχρονα οι περιοχές που ήταν ενεργές κατά την διάρκεια σωστών ανακλήσεων, πλέον ήταν ανενεργές. Υπάρχει δηλαδή κάτι σαν «βιολογικός διακόπτης» στον εγκέφαλο ο οποίος ενεργοποιείται και απενεργοποιείται ανάλογα με το αν πράγματι ανακαλούμε κάτι από την μνήμη μας ή όχι.

Αυτός ο «διακόπτης» όμως φαίνεται πως δεν υπάρχει στα άτομα με σχιζοφρένεια. Συγκεκριμένα, οι σχιζοφρενείς δεν παρουσίασαν καμία διαφορά στην ενεργοποίηση του εγκεφάλου κατά την διάρκεια λανθασμένων ανακλήσεων. Ήταν δηλαδή σαν ο εγκέφαλος να «θεωρούσε» ότι πράγματι ανασύρει κάτι που είναι αποθηκευμένο στην μνήμη. Αποτέλεσμα αυτού ήταν φυσικά οι σχιζοφρενείς να δηλώνουν πεπεισμένοι για το ορθό της ανάκλησής τους.

Αυτός ο μικρός διακόπτης ίσως τελικά είναι το κλειδί για την προσέγγιση της σχιζοφρένειας σε βιολογικό επίπεδο, μιας και μπορεί να εξηγήσει ίσως τα σοβαρότερα συμπτώματα της σχιζοφρένειας, αυτά των ψευδαισθήσεων και των παραισθήσεων. Στην καθημερινότητά μας ερχόμαστε αντιμέτωποι με χιλιάδες ερεθίσματα τα οποία ο εγκέφαλός μας καλείται να αναλύσει, να κατηγοριοποιήσει ή και να συνδυάσει. Όταν οι σχιζοφρενείς κάνουν έναν έλεγχο για το αν είδαν ή άκουσαν κάτι, ο εγκέφαλος -έχοντας χαλασμένο τον «βιολογικό διακόπτη» του- αυτόματα θεωρεί πως πράγματι είδε ή άκουσε κάτι. Αποτέλεσμα αυτού είναι οι σχιζοφρενείς να βλέπουν και να ακούν πράγματα που δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα.

Η μνήμη είναι η μαγική αυτή ικανότητα των κυττάρων η οποία μας επιτρέπει να είμαστε αυτό που είμαστε, να έχουμε αυτογνωσία και να ενεργούμε λαμβάνοντας υπόψη τις εμπειρίες μας. Όταν ένα τόσο σημαντικό εργαλείο του νευρικού μας συστήματος φαίνεται να δυσλειτουργεί, αυτόματα δημιουργεί προβλήματα σε όλο μας το είναι. Ίσως η πιο σοβαρή μορφή τέτοιων προβλημάτων -από άποψη κοινωνική συμπεριφοράς- είναι τελικά η σχιζοφρένεια. Πηγές/Περισσότερες Πληροφορίες BBC: Schizophrenia memory differences

]]>

20 Φεβ 2008

Κινηματογράφος και Ψυχιατρική

< ![CDATA[Χάρη στο σχόλιο του φίλτατου Διγέλαδου έμαθα πως ο κινηματογράφος Τριανόν διοργανώνει σχεδόν έναν ολόκληρο μήνα προβολών ταινιών που σχετίζονται με την Ψυχιατρική και συγκεκριμένα την αντιμετώπιση των ψυχικά πασχόντων από την κοινωνία. Οι προβολές ξεκίνησαν ήδη από τις 9 Φεβρουαρίου, με την ταινία «Αποστροφή» (1965) και συνεχίστηκαν με την ταινία «Μέσα από τον σπασμένο καθρέφτη» (1961) του Bergman, στις 16 Φεβρουαρίου.
Στα πλαίσια αυτού του ειδικού αφιερώματος θα προβληθούν δύο ακόμη ταινίες:

Στο τέλος κάθε προβολής θα ακολουθήσει παρουσίαση/συζήτηση από ειδικούς εισηγητές (ψυχιάτρους, ψυχοθεραπευτές) σχετικά με το τι είναι μια ψυχική νόσος, ποια προβλήματα αντιμετωπίζουν οι ψυχικά πάσχοντες, πως πρέπει να τους αντιμετωπίζει ο περίγυρός τους και πως μπορούμε να τους βοηθήσουμε.
Ακολουθουν τα trailers των ταινιών «Η διπλανή πόρτα» και «Sybil«.
Περισσότερα