08 Νοέ 2017

Κοινωνική Δικτύωση: Δείχνω, άρα υπάρχω

< ![CDATA[Αν πριν από τριάντα χρόνια κάποιος μας περιέγραφε την κοινωνική δικτύωση, θα μας φαινόταν κάτι πολύ σουρεαλιστικό. Περισσότερα

02 Δεκ 2010

Πόσο δημιουργικοί μπορούν να είναι οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές;

Ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά που ξεχωρίζει τον άνθρωπο από τα υπόλοιπα ζώα είναι σαφέστατα η ικανότητα λογικής και δημιουργικής σκέψης. Ενώ υπάρχουν πολλά ζώα που επιδεικνύουν κάποιες ικανότητες ευρηματικότητας (π.χ. κοράκια που «δημιουργούν» εργαλεία για να πιάσουν την τροφή τους, λύκοι που συντονίζονται τέλεια για να παγιδεύσουν την λεία τους κτλ) το εύρος των ικανοτήτων τους  είναι περιορισμένο συγκριτικά με αυτών του ανθρώπου. Κάτι ανάλογο ισχύει και για τους υπολογιστές. Τα μηχανήματα αυτά μπορούν, μετά από κατάλληλο προγραμματισμό, να κάνουν εκατομύρια μαθηματικές πράξεις σε λίγα δευτερόλεπτα και να μας εμφανίσουν κάποια λογικά και εξαιρετικά ακριβή αποτελέσματα. Ωστόσο, αυτό που δεν μπορούν να κάνουν οι υπολογιστές είναι να «σκεφτούν» δημιουργικά κατά την προσπάθεια λήψης μιας απόφασης.

Έχουν γίνει πολλές προσπάθειες ορισμού της δημιουργικότητας και παρόλο που δεν υπάρχει ένας σαφής ορισμός, μπορούμε να πούμε με σχετική ασφάλεια πως μια πράξη ή ιδέα είναι δημιουργική όταν α) είναι νέα, πρωτοποριακή, ξεφεύγει από την ρουτίνα και την κοινοτυπία και β) είναι προσαρμοστική, λειτουργική και αποτελεσματική σε σχέση με το πρόβλημα που προσπαθεί να λύσει/ξεπεράσει1. Πέραν από τον ορισμό όμως η διαδικασία μέσα από την οποία γεννιούνται δημιουργικές ιδέες έχει το δικό της ενδιαφέρον. Ήδη από τις αρχές του προηγούμενου αιώνα (1920) άρχισαν να αναπτύσονται θεωρητικά μοντέλα δημιουργικότητας. Ένα από αυτά τα μοντέλα -αυτό του Wallas2 – κατέφερε να επιζήσει έως και σήμερα και να γίνει η βάση για αλγόριθμους που χρησιμοποιούνται για να δημιουργήσουν «ευφυή συμπεριφορά» σε προγράμματα Η/Υ.

Σύμφωνα με αυτό το μοντέλο, υπάρχουν 4 στάδια κατά τη διάρκεια επίλυσης ενός προβλήματος: προετοιμασία, εκκόλαψη, διαφώτιση και επιβεβαίωση. Κατά τη διάρκεια της προετοιμασίας ο λύτης ακολουθεί πολλές και διαφορετικές μεθόδους επίλυσης του προβλήματος βασιζόμενος κυρίως στην λογική. Είναι πιθανό σε αυτό το στάδιο να βρεθεί η επιζητούμενη λύση του προβλήματος, οπότε η διαδικασία σταματάει εδώ. Εάν όμως το πρόβλημα είναι πιο πολύπλοκο και μετά από πολλαπλές και επίπονες προσπάθειες επίλυσης δεν βρεθεί λύση τότε ο λύτης περνάει στο στάδιο της εκκόλαψης, κατά το οποίο απλά σταματάει να προσπαθεί να λύσει το πρόβλημα σε συνειδητό επίπεδο. Στο πίσω μέρος του μυαλού του όμως τα διάφορα στοιχεία που έχει συλλέξει για το πρόβλημα συνεχίζουν να γίνονται αντικείμενο επεξεργασίας σε ένα λίγο-πολύ ασυνείδητο επίπεδο. Αυτή η φάση, ανάλογα με τον λύτη και το πρόβλημα, μπορεί να διαρκέσει λίγα λεπτά έως αρκετά χρόνια. Οι τελευταίες έρευνες στον τομέα αυτό34 αποδεικνύουν πως οι πιθανότητες επίλυσης του προβλήματος αυξάνονται σημαντικά σε αυτή τη φάση. Το τρίτο στάδιο, είναι αυτό κατά το οποίο το πρόβλημα και η διαδικασία επίλυσής του προχωράνε από το ασυνείδητο στο συνειδητό επίπεδο, καθώς έχει βρεθεί κάποια πιθανή λύση. Τέλος, στο τέταρτο στάδιο ο λύτης έχοντας κατά νου την πιθανή λύση αρχίζει να τον έλεγχο της αξιοπιστίας της λύσης χρησιμοποιώντας φυσικά τα πολύτιμα εργαλεία της λογικής που χρησιμοποίησε και στο πρώτο στάδιο. Εάν η λύση δεν είναι ικανοποιητική, τότε η διαδικασία επιστρέφει ξανά στο στάδιο της εκκόλαψης ή της διαφώτισης, και από εκεί ακολουθεί την ίδια διαδρομή έως να ξαναφτάσει εκ νέου στο στάδιο της επιβεβαίωσης.

Τα τελευταία χρόνια έχουν αυξηθεί οι προσπάθειες δημιουργίας ενός «δημιουργικού» Η/Υ, ο οποίος θα μπορεί να βρει λύσεις σε διάφορα προβλήματα στα οποία η χρήση κοινών «λογικών» αλγορίθμων δεν επαρκεί. Σε μία από τις πιο πρόσφατες έρευνες στον τομέα αυτό, ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια, βασισμένοι μεταξύ άλλων στο κλασσικό μοντέλο δημιουργικότητας του Wallas, κατάφεραν να χτίσουν ένα μαθηματικό μοντέλο που καταφέρνει αρκετά καλά να μιμηθεί την ανθρώπινη δημιουργικότητα5.  Βασικά οι ερευνητές δημιούργησαν ένα πρόγραμμα υπό το όνομα CLARION το οποίο δέχεται ως δεδομένα εισόδου τα διαθέσιμα στοιχεία για το πρόβλημα και προβάλει την πιο πιθανή λύση βασιζόμενο στην συνεχή αναζήτηση και σύνθεση διάφορων θεωριών, μέσα από μια διαδικασία ανασύνθεσης ακόμη και αυτών των τμημάτων μιας θεωρίας που φαίνεται ότι βγάζουν λανθασμένα αποτελέσματα.

Η ειδοποιός διαφορά σε σχέση με προηγούμενα μοντέλα τεχνητής δημιουργικότητας είναι αυτό ακριβώς το στοιχείο της συνεχούς ανασύνθεσης διαφόρων θεωριών, κάτι που θεωρητικά συμβαίνει και στον ανθρώπινο εγκέφαλο κατά τη διάρκεια της εκκόλαψης που περιγράψαμε πιο πάνω. Τα αποτελέσματα του προγράμματος συγκρίθηκαν με αυτά των υποκειμένων (ανθρώπων) που έλυσαν τα ίδια προβλήματα στα οποία η μοναδική λύση χρειαζόταν κάποια δόση δημιουργικής και όχι απαραίτητα λογικής σκέψης. Αυτό που βρέθηκε είναι ότι το CLARION κατάφερε να απαντήσει σωστά έως και στο 45,3% των προβλημάτων, ένα ποσοστό που είναι αρκετά εντυπωσιακό εάν αναλογιστούμε την πολυπλοκότητα της ανθρώπινης σκέψης.

Αυτή η έρευνα, όπως και άλλες στο πεδίο της τεχνητής νοημοσύνης γεννά φυσικά το ερώτημα εάν κάποτε οι Η/Υ θα μπορέσουν να αντικαταστήσουν τους ανθρώπους σε πόστα που χρειάζονται γρήγορες και όσον το δυνατόν πιο σωστές απαντήσεις, όπως επίσης και σε ποιους τομείς μπορεί να χρησιμοποιηθεί μια τέτοια τεχνολογία. Οι νουβέλες επιστημονικής φαντασίας αρχίζουν και περιγράφουν όλο και περισσότερο μια πραγματικότητα που σιγά-σιγά αλλά σταθερά γίνεται η καθημερινότητά μας.

Εισαγωγική Φωτογραφία

]]>

Πηγές / Διαβάστε περισσότερα

  1. Tudor Rickards, Mark A. Runco, Susan Moger (2008). «The Routledge Companion to Creativity«. Routledge []
  2. Wallas, G. (1926). The art of thought. New York, NY: Harcourt, Brace. []
  3. Dodds, R. A., Smith, S. M., & Ward, T. B. (2002). «The use of environmental clues during incubation». Creativity Research Journal, 14, 287–304. []
  4. Dodds, R. A., Ward, T. B., & Smith, S. M. (in press). «A review of experimental literature on incubation in problem solving and creativity». In M. A. Runco (Ed.), Creativity research handbook (Vol. 3). Cresskill, NJ: Hampton Press. []
  5. Helie & Sun (2010). « Incubation, Insight, and Creative Problem Solving:A Unified Theory and a Connectionist Mode» . Psychological Review. 117(3). 994 –1024 []
03 Νοέ 2010

2ο Πανελλήνιο Διεπιστημονικό Συνέδριο e-life

Η Ελληνική Εταιρία Μελέτης της Διαταραχής του Εθισμού στο Διαδίκτυο ανακοίνωσε τις ημερομηνίες του 2ου πενελληνίου διεπιστημονικού συνεδρίου e-life με θέμα την επίδραση των νέων τεχνολογιών στην καθημερινότητα μας, με όλα τα θετικά και τα αρνητικά που μπορεί να την χαρακτηρίζουν. Το συνέδριο θα πραγματοποιηθεί από τις 1-3 Απριλίου 2011 στη Θεσσαλονίκη. Μπορεί να είμαι ιδιαίτερα σκεπτικός απέναντι στην «διαταραχή της συμπεριφοράς στο διαδίκτυο», αλλά νομίζω πως πρόκειται για ένα πολύ ενδιαφέρον θέμα και θα ήθελα να παρακολουθήσω το συνέδριο.

Αναλυτικά, οι ημερομηνίες έχουν ως εξής:

  • Λήξη υποβολής προτάσεων για στρογγυλές τράπεζες: 14 Ιανουαρίου 2011
  • Λήξη υποβολής περιλήψεων στρογγυλών τραπεζών, προφορικών και αναρτημένων ανακοινώσεων: 31 Ιανουαρίου 2011
  • Απαντήσεις επί των περιλήψεων από την επιτροπή αξιολόγησης: 7 Φεβρουαρίου 2011
  • Λήξη προεγγραφών: 14 Φεβρουαρίου 2011

Στο συνέδριο μπορούν να συμμετέχουν ειδικοί και φοιτητές από όλους τους επιστημονικούς χώρους που μπορεί να σχετίζονται με τη θεματολογία του συνεδρίου, όπως ψυχολόγοι, ιατροί, κοινωνικοί λειτουργοί, κοινωνιολόγοι, καθηγητές πληροφορικής, νοσηλευτές, νομικοί, επαγγελματίες ΜΜΕ.

Για περισσότερες πληροφορίες επισκεφτείτε την ιστοσελίδα του συνεδρίου ή ρίξτε μια ματιά στο ενημερωτικό φυλλάδιο που ακολουθεί.

E-LIFE_2011 Εισαγωγική Εικόνα: ]]>

01 Ιούλ 2010

Πόσα bytes μπορεί να αποθηκεύσει η ανθρώπινη μνήμη;

Το παρακάτω άρθρο αποτελεί ελεύθερη μετάφραση ενός κειμένου του Δρ. Ralph C. Merkle1 , με θέμα τις δυνατότητες απομνημόνευσης του ανθρώπινου εγκέφαλου. Εάν και το άρθρο είναι αρκετά παλιό (γράφτηκε 20 χρόνια πριν), πιστεύω πως αξίζει να το διαβάσει κανείς για δύο κυρίως λόγους. Ο πρώτος και κύριος λόγος είναι για να δούμε τον τρόπο σκέψης των νευροεπιστημόνων των προηγούμενων δεκαετιών, οι οποίοι έθεσαν τα θεμέλια για την ανάπτυξη της ρομποτικής και της τεχνητής νοημοσύνης η οποία μόλις τώρα άρχισε να κάνει κάποια αποφασιστικά πρώτα βήματα. Ο δεύτερος είναι η αξία των πληροφοριών που μας μεταφέρει ο Merkle, καθώς πολλές από αυτές ισχύουν ακόμη και σήμερα.

Το άρθρο αυτό δημοσιεύτηκε στο Foresight Update, τον Οκτώβριο του 1988.

Ένα όλο και πιο συχνό φαινόμενο είναι η σύγκριση του ανθρώπινου εγκέφαλου με τους υπολογιστές, και της ανθρώπινης σκέψης με τα προγράμματα υπολογιστών. Κάποτε αυτό θεωρούνταν απλώς μια ποιητική μεταφορά. Πλέον όμως, η άποψη αυτή υποστηρίζεται από τους περισσότερους φιλοσόφους της ανθρώπινης συνείδησης και τους περισσότερους ερευνητές στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης. Αν θεωρήσουμε ακριβή αυτή η σύγκριση, τότε θα έπρεπε -όπως ακριβώς μπορούμε να ρωτήσουμε πόσα ΜΒ RAM έχει ένας υπολογιστής- να είμαστε σε θέση να πούμε πόσα MB (ή gigabytes, ή terabytes κτλ) μνήμης έχει ο ανθρώπινος εγκέφαλος.

Πολλές προσπάθειες προσέγγισης αυτού του αριθμού που έχουν ήδη εμφανιστεί στη διεθνή βιβλιογραφία βασίζονται στις εκτιμήσεις για τις «hardware» δυνατότητες του ανθρωπίνου εγκεφάλου. Σύμφωνα με μια εκτίμηση του Von Neumann οι νευρώνες του εγκεφάλου μας σε όλη μας τη ζωή πυροδοτούν περίπου 1020 φορές (ας πούμε αυτές τις πυροδοτήσεις bits). Ο αριθμός αυτός σίγουρα είναι πολύ μεγάλος και δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Μια άλλη μέθοδος που χρησιμοποιήθηκε για να προσεγγισθεί το μέγεθος της ανθρώπινης μνήμης είναι ο υπολογισμός του συνολικού αριθμού των συνάψεων στον εγκέφαλο. Φυσικά στη συνέχεια θα πρέπει να υποθέσουμε ότι κάθε σύναψη συγκρατεί ορισμένα bits πληροφοριών. Βάσει των υπολογισμών μας έως τώρα, ο συνολικός αριθμός των συνάψεων στον ανθρώπινο εγκέφαλο είναι κάπου μεταξύ 1013 και 1015.

Ένα βασικό πρόβλημα με αυτές τις προσεγγίσεις είναι ότι στηρίζονται σε μάλλον κακές εκτιμήσεις για το hardware του εγκεφάλου. Δεν γνωρίζουμε αρκετά πράγματα για τον εγκέφαλο και οι εκτιμήσεις αυτές είναι μάλλον ασαφείς. Το γεγονός και μόνον ότι υπάρχει ένας μεγάλος αριθμός συνάψεων δεν σημαίνει ότι όλες συμβάλλουν στην χωρητικότητα της μνήμης. Αυτό το πρόβλημα καθιστά το έργο του Thomas K. Landauer πολύ ενδιαφέρον, καθώς στην έρευνά του πάνω στην ανθρώπινη μνήμη απέφυγε εντελώς τις εικασίες βάσει της φυσιολογίας του εγκεφάλου και εστίασε κυρίως στη μέτρηση της πραγματικής λειτουργικής ικανότητας της ανθρώπινης μνήμης2 .

Ο Landauer εργάζεται στον οργανισμό Bell Communications Research, ο οποίος είναι στενά συνδεδεμένος με τα Bell Labs, εκεί όπου ξεκίνησε η σύγχρονη μελέτη της θεωρίας πληροφοριών από τον C.E. Shannon, με σκοπό την ανάλυση των πληροφοριών που μεταφέρονται μέσω των τηλεφωνικών γραμμών (ένα θέμα εξαιρετικού ενδιαφέροντος για κάθε τηλεφωνική εταιρεία). Ο Landauer, χρησιμοποιώντας τα μέσα που είχε διαθέσιμα, θεώρησε την ανθρώπινη μνήμη ως μια εξαιρετική «τηλεφωνική γραμμή» μέσω της οποίας μεταφέρονται πληροφορίες από το παρελθόν στο μέλλον. Οι δυνατότητες αυτής της «τηλεφωνικής γραμμής» μπορούν να καθοριστούν αρχικά με τη μέτρηση των πληροφοριών που εισέρχονται και εξέρχονται από και προς το σύστημα, και στη συνέχεια, εφαρμόζοντας τις πιο σύγχρονες θεωρίες της πληροφορίας.

Ο Landauer παρακολούθησε και έκανε ποσοτική ανάλυση σε πειράματα του ίδιου ή άλλων ερευνητών, στα οποία τα υποκείμενα κλήθηκαν να διαβάσουν κείμενο, να δουν φωτογραφίες και να ακούσουν λέξεις, σύντομα μουσικά αποσπάσματα, προτάσεις και ασυνάρτητες συλλαβές. Αφού τα υποκείμενα διάβασαν ή άκουσαν τα ερεθίσματα, μετά από ένα χρονικό διάστημα που κυμαινόταν από λίγα λεπτά έως λίγες ημέρες, κλήθηκαν για να ελεγχθεί πόσες πληροφορίες είχαν συγκρατήσει. Ο έλεγχος δεν περιοριζόταν απλά σε ανοιχτές ερωτήσεις τύπου «Τι θυμάσαι από αυτά που διάβασες/άκουσες;». Αντίθετα, συχνά χρησιμοποιούνταν ερωτήσεις τύπου σωστού / λάθους ή ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής, στην οποία ακόμη μια ασαφή ανάμνηση των πληροφοριών μπορούσε να οδηγήσει στην επιλογή της σωστής απάντησης. Σε πολλές από αυτές τις έρευνες, μετρήθηκαν οι διαφορές στις απαντήσεις μεταξύ μιας ομάδας που είχε μελετήσει το υλικό προς απομνημόνευση και μιας άλλης που δεν είχε δει ποτέ της το υλικό αυτό. Η διαφορά στη βαθμολογία μεταξύ των δύο ομάδων χρησιμοποιήθηκε για τον υπολογισμό των πληροφοριών που πράγματι απομνημονεύτηκαν (έτσι ελέγχθηκε ο αριθμός των σωστών απαντήσεων που θα μπορούσε να μαντέψει κάποιος χωρίς να έχει δει ποτέ το υλικό πτος απομνημόνευση). Καθώς τα πειράματα έγιναν από πολλούς διαφορετικούς πειραματιστές υπό πολλές διαφορετικές συνθήκες, η τελική συνοπτική ανάλυσή τους μπορεί να μας δώσει κάποιες αξιόπιστες απαντήσεις. Για τον υπολογισμό της ταχύτητας απομνημόνευσης, ο τελικός αριθμός bits που απομνημονεύτηκαν διαιρέθηκε με τον χρόνο που δόθηκε για την μελέτη και την απομνημόνευση του υλικού.

Το αξιοσημείωτο αποτέλεσμα αυτής της συγκριτικής μελέτης ήταν ότι τα υποκείμενα μπορούσαν να απομνημονεύσουν σχεδόν δύο bits ανά δευτερόλεπτο κάτω από όλες τις πειραματικές συνθήκες. Οπτική, λεκτική, μουσική, ή οτιδήποτε άλλο – δύο bits ανά δευτερόλεπτο. Εάν ανάγουμε τα αποτελέσματα για να δούμε πόσα bits θα μπορούσαμε να απομνημονεύσουμε σε όλη μας τη ζωή, βλέπουμε πως ο αριθμός αυτός φτάνει τα 10 9 bits, τα οποία ισούνται με μερικές εκατοντάδες megabytes.

Φυσικά αυτές οι εκτιμήσεις είναι ακριβείς μονάχα υπό αυστηρές παραδοχές. O Landauer δηλώνει: «Χρειαζόμαστε πιο ακριβείς απαντήσεις σε αυτό το επίπεδο, εάν θέλουμε να σκεφτεί για ερωτήματα όπως: Τι είδους ικανότητες αποθήκευσης και ανάκτησης θα υπολογιστές πρέπει να μιμούνται τα ανθρώπινα επιδόσεις; Ποια να είναι η φυσική υπόσταση των στοιχείων αποθήκευσης πληροφοριών στον ανθρώπινο εγκέφαλο: μόρια, συνάψεις μεταξύ νευρώνων, νευρικά κύτταρα, ή νευρωνικά κυκλώματα; Τι είδους μέθοδοι κωδικοποίησης και αποθήκευσης είναι λογικό να υποθέσουμε ότι απαιτούνται για την νευρωνική υποστήριξη της ανθρώπινης μνήμης; Κατά τη μοντελοποίηση της ανθρώπινης νοημοσύνης, τι μέγεθος της μνήμης θα χρειαστούμε; Πόσες πληροφορίες θα πρέπει να ξέρει ένα ρομπότ για να είναι όσο το δυνατόν πιο ανθρώπινο;»

Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο της εκτίμησης του Landauer είναι το μικρό της μεγέθους. Ίσως πιο ενδιαφέρουσα είναι η γενικότερη τάση: από τις πρώιμες και υπεραισιόδοξες εκτιμήσεις του Von Neumann και τις εκτιμήσεις βάσει του αριθμού των νευρικών συνάψεων έως τους πιο μέτριοπαθείς αριθμούς βάσει θεωρητικών πληροφοριακών μοντέλων. Ενώ ο Landauer δεν υπολόγισε τα πάντα (δεν υπολόγισε, για παράδειγμα, το bit rate κατά τη διάρκεια εκμάθησης ικανοτήτων όπως π.χ. η οδήγηση ενός ποδηλάτου, ούτε κάνει κάποιες εκτιμήσεις για το μέγεθος της «εργαζόμενης μνήμης»), η γενικότερη εκτίμηση που έκανε για την χωρητικότητα της ανθρώπινης μνήμης υποδεικνύει ότι οι δυνατότητες του ανθρώπινου εγκεφάλου είναι πιο προσιτές από ό,τι είχαμε σκεφτεί. Ενώ αυτή η σκέψη μπορεί να είναι ένα πλήγμα για το εγώ μας, αποτελεί και έναυσμα για να δημιουργήσουμε μια συσκευή με τις δεξιότητες και τις ικανότητες ενός ανθρώπου, ίσως με πιο προηγμένο hardware από αυτό που είναι διαθέσιμο σήμερα. Αρκεί φυσικά να ξέραμε και τον σωστό τρόπο οργάνωσης αυτού του hardware .

Εισαγωγική Εικόνα

]]>

Πηγές / Διαβάστε περισσότερα

  1. Ralph C. Merkle: How Many Bytes in Human Memory? []
  2. Thomas K. Landauer (1986). «How Much Do People Remember? Some Estimates of the Quantity of Learned Information in Long-term Memory». Cognitive Science 10, 477-493 []
16 Ιούν 2010

Μικρά και Ενδιαφέροντα #8

  • Στις εποχές τρομολαγνείας που διανύουμε τα αίσθηματα ανασφάλειας και απάθειας δεν είναι καθόλου σπάνια. Πως μπορούμε όμως να ενδυναμώσουμε το εγώ μας και να αποφύγουμε να μένουμε άπραγοι μπροστά στις αλλαγές που αποφασίζουν άλλοι για εμάς; Ένα άρθρο του Psychology Today αναλύει το εν λόγω θέμα. [Psychology Today]
  • Μπορούμε να χειριστούμε υπολογιστές απλά με το λόγο ή τη… σκέψη; Ένα νέο gadget υπόσχεται να κάνει αυτό ακριβώς. Ο λόγος για το Kinect, το οποίο παρουσιάστηκε στην Ε3. Η συνέχεια στον Ελεύθερο Νευρώνα. [Ελεύθερος Νευρώνας]
  • Οι πειραματικές θεραπείες με τη χρήση βλαστικών κυττάρων όσο περνάει ο καιρός θα αυξάνονται γεωμετρικά, ιδιαίτερα μετά την άρση της απαγόρευσης που είχε επιβάλλει η κυβέρνηση Μπους στις ΗΠΑ. Τι ρίσκα έχουν αυτές οι θεραπείες για τους πρώτους ασθενείς-πειραματόζωα και τι προβλήματα συναντούν ακόμη αυτές οι θεραπείες πριν βγουν στην αγορά; Ο λόγος στο εξαιρετικό άρθρο του ShrinkWrapped Blog. [ShrinkWrapped Blog]
  • Ψυχο…ιστορικά

    Σαν σήμερα, στις 16 Ιουνίου 1863 γεννήθηκε ο Friedrich Schumann. Οι έρευνες του Schumann για τον μηχανισμό της αντίληψης έδωσαν ώθηση στην ανάπτυξη της σχολής της Gestalt, η οποία εστιάζει στα γενικότερα γνωστικά σχήματα και το νόημα που έχουν για το κάθε άτομο. Παρόλο που η σχολή ξεκίνησε μελετώντας κυρίως την οπτική αντίληψη, αργότερα οι θεωρίες της επεκτάθηκαν και σε άλλους τομείς, όπως οι γνωστικές διεργασίες.

    ]]>

    09 Οκτ 2007

    Η τεχνολογία στην υπηρεσία της Ψυχολογίας

    Η εποχή που διανύουμε είναι αδιαμφισβήτητα η εποχή της τεχνολογίας, καθώς πλέον έχει εισβάλλει για τα καλά σχεδόν σε κάθε πτυχή της ζωής μας. Παλαιότερα η τεχνολογία είχε αρχίσει να αναπτύσσεται μέσα σε εξειδικευμένους τομείς και ήταν προνόμιο σχεδόν μόνο των επιστημόνων. Κάτι τέτοιο δεν ισχύει πλέον. Ο μέσος άνθρωπος -μιλώντας πάντα για τον «Δυτικό Κόσμο»- είναι εξοικειωμένος σε κάποιο βαθμό με διάφορα τεχνολογικά επιτεύγματα, με αποκορύφωμα φυσικά τον ηλεκτρονικό υπολογιστή.

    Αυτή ακριβώς τη διείσδυση της τεχνολογίας καλείται να εκμεταλλευτεί στην παρούσα φάση η Ψυχολογία, σε μια προσπάθεια να έρθει πιο κοντά με τον μέσο πολίτη, να του δώσει πληροφορίες για την ψυχική του υγεία, αλλά και εν τέλει να τον βοηθήσει να λύσει τις διάφορα προβλήματα που αντιμετωπίζει.

    Χάρη στο Big Bang της τεχνολογίας την τελευταία δεκαετία η πρόσβαση στο ίντερνετ έγινε πολύ πιο εύκολη και φυσικά πολύ πιο γρήγορη και ως αποτέλεσμα αυτού αυξήθηκαν οι χρήστες που αναζητούν πληροφορίες μέσω του διαδικτύου για όσα θέματα τους απασχολούν. Εφόσον υπήρξε η ανάλογη ζήτηση, άρχισε να αυξάνεται και η προσφορά από πλευράς των ειδικών.

    Έτσι, σήμερα ο μέσος χρήστης του ίντερνετ μπορεί να βρει εκατοντάδες – αν όχι χιλιάδες – ιστοσελίδες για θέματα ψυχικής υγείας. Οι περισσότερες είναι φυσικά ενημερωτικού χαρακτήρα και στοχεύουν ίσως στον πιο σημαντικό τομέα της ψυχικής υγείας, την πρόληψη. Μερικά παραδείγματα τέτοιων συνδέσμων μπορείτε να βρείτε και στην δεξιά μπάρα του blog.

    Φυσικά δεν είναι όλες οι σελίδες του διαδικτύου το ίδιο έγκυρες και αθώες. Ένας άπειρος χρήστης μπορεί να πέσει θύμα ορισμένων κακόβουλων που θέλουν να τον εξαπατήσουν προς οικονομικό όφελός τους (π.χ. προωθώντας διάφορα αμφιβόλου ποιότητας προϊόντα, όπως βιβλία, ειδικά βότανα ψυχικής ανάτασης, γραμμές τύπου «ο90» κτλ). Ευτυχώς όμως οι ιστοσελίδες αυτές είναι πολύ λιγότερες σε σχέση με το σύνολό των σελίδων που προωθούν την ψυχολογία με έναν υγιή τρόπο. Με μια πρόχειρη αναζήτηση στο Google θα δείτε ότι πολλοί επίσημοι οργανισμοί, επώνυμοι επιστήμονες αλλά και πανεπιστήμια έχουν ανοίξει τις δικές τους πύλες στο διαδίκτυο και προσπαθούν να προσφέρουν τις πολύτιμες υπηρεσίες τους.

    Φυσικά όμως η ευκολία αναζήτησης πληροφοριών δεν είναι όλα όσα μπορεί να μας προσφέρει η τεχνολογία σήμερα. Πλέον έχουμε αρχίσει να περνάμε σιγα-σιγά στην θεραπεία μέσω των τεχνολογικών μέσων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η δημιουργία ενός προγράμματος αντιμετώπισης φοβιών, το οποίο βασίζεται σε μια από τις πιο γνωστές θεραπευτικές προσεγγίσεις: την γνωστικο-συμπεριφορική. Το πρόγραμμα αυτό άρχισε να δοκιμάζεται στην Μ. Βρετανία, με σκοπό να αποφορτιστεί το δίκτυο ψυχικής υγείας, μιας και πολλές φορές οι πολίτες είναι αναγκασμένοι να περιμένουν βδομάδες ή και μήνες πριν καταφέρουν να κλείσουν ραντεβού με κάποιον ψυχοθεραπευτή. Μέσα σε αυτό το διάστημα η ψυχική κατάσταση του ατόμου μπορεί να χειροτερέψει και έτσι τελικά η αντιμετώπιση της διαταραχής να γίνει δυσκολότερη.

    Η λειτουργία του είναι απλή. Κάθε μια εβδομάδα (ή και πιο συχνά, ανάλογα με την περίπτωση), ο ασθενής περνάει μία ώρα μπροστά στον υπολογιστή του απαντώντας σε ερωτήσεις και κάνοντας κάποιες απλές ασκήσεις με την βοήθεια του προγράμματος. Έπειτα το πρόγραμμα, βλέποντας την πρόοδο που έκανε το άτομο σε σχέση με την προηγούμενη εβδομάδα, του αναθέτει και διαφορετικές απλές νοητικές ασκήσεις που πρέπει να κάνει για το υπόλοιπο της εβδομάδας, μέχρι την επόμενη «συνεδρία». Φυσικά στο ενδιάμεσο υπάρχει και κάποια τηλεφωνική επαφή από τον υπεύθυνο ψυχοθεραπευτή για να ελέγξει την πορεία της θεραπείας και αν χρειαστεί να επέμβει. Το σημαντικό της είδησης είναι πως προς το παρόν η θεραπεία μέσω του Η/Υ φαίνεται πως λειτουργεί για κάποιες ήπιες -ή και λίγο πιο σοβαρές- μορφές φοβιών.

    Είναι πλέον ξεκάθαρο πως η τεχνολογία είναι μονόδρομος. Στο μέλλον είναι σίγουρο πως θα ξεφυτρώσουν πολλές νέες υπηρεσίες γύρω από τον τομέα της ψυχικής υγείας. Αυτό όμως σε καμία περίπτωση δεν σημαίνει πως μπορούμε να υπεργενικεύσουμε και να πούμε πως όλες οι ψυχοθεραπείες μπορούν να γίνονται μέσω του υπολογιστή ή πως θα χαθεί η προσωπική επαφή ατόμου και ψυχοθεραπευτή. Σε αυτή την περίπτωση οδηγούμαστε στο άλλο άκρο, αυτό της κατάχρησης της τεχνολογίας. Κάθε βήμα πρέπει να γίνεται αργά, σταθερά και με το βλέμμα στραμμένο προς το μέλλον.

    Πηγή σχετικής είδησης: Psychology in the News: «Need therapy? In Britain, patients turning to computers instead of the couch»

    ]]>