25 Οκτ 2013

Το άγχος για την υγεία

«Ο πονοκέφαλος είναι «όγκος στο κεφάλι», η μελανιά στο πόδι είναι «λευχαιμία», η ναυτία είναι είτε «καρκίνος», είτε»καρδιακή προσβολή» και ο προηγούμενος γιατρός όπως και ο παρά- προηγούμενος, είναι «κομπογιαννίτης»- δεν μου βρήκε τίποτα. Ευτυχώς, έχω κλείσει ραντεβού για αύριο και μεθαύριο, ώστε να πάρω τη γνώμη ενός καρδιολόγου και ενός νευρολόγου.»

Κάπως έτσι είναι ο κόσμος ενός ατόμου που φοβάται υπερβολικά για την υγεία του, που είναι «κατά φαντασία ασθενής» ή αλλιώς υποχόνδριος.

Ένα τέτοιο άτομο κάνει άσκοπες εξετάσεις, οι οποίες το καθησυχάζουν μόνο παροδικά- συνήθως μέχρι το επόμενο σωματικό σύμπτωμα. Το άτομο δυσκολεύεται να πεισθεί πως οργανικά είναι υγιής και κάποιες φορές δείχνει μέχρι και να απογοητεύεται- μοιάζει σαν να μην μπορεί να αποδεχτεί τη ψυχολογική φύση των συμπτωμάτων του. Ταυτόχρονα, το άτομο βρίσκεται σε συνεχή επαγρύπνηση για τον εντοπισμό σωματικών αλλαγών, τις οποίες παρερμηνεύει ως αποδείξεις κάποιας ασθένειας. Δεν μπορεί να δεχθεί πως πρόκειται απλώς για αντιδράσεις που αφορούν τις καταστάσεις και τα συναισθήματα που βιώνει.

Αν έχεις κοινά στοιχεία με το παραπάνω άτομο, ήρθε η ώρα να δράσεις κατάλληλα και να σταματήσεις να «υπακούς» στο άγχος σου. Πώς θα το καταφέρεις;

Μείνε μακριά από το διαδίκτυο: Ο Mr Google είναι γεμάτος λάθος διαγνώσεις. Εισάγοντας ένα σύμπτωμα, σου βγάζει λίστες με οτιδήποτε μπορεί να έχεις, από μια σκωληκοειδίτιδα ως καρκίνο παχέος εντέρου. Δεν έχει νόημα να αφιερώνεις τόσο πολύ χρόνο- χρόνο που μπορείς να αξιοποιήσεις διαφορετικά- ψάχνοντας και ξανά- ψάχνοντας τι έχεις.

Μείνε σταθερός/η σε ένα γιατρό: Πηγαίνοντας από γιατρό σε γιατρό, αυξάνεις τις πιθανότητες των περιττών εξετάσεων, των περιττών εξόδων, της περιττής ταλαιπωρίας και του περιττού άγχους. Ξέρω πως «αναγκάζεσαι» να ζητάς δεύτερη γνώμη, καθώς σε υπνωτίζει το άγχος σου. Όμως, μείνε πιστός/η σε ένα γιατρό, τον οποίο εμπιστεύεσαι και δημιούργησε καλή σχέση μαζί του. Στο μέλλον, εκείνος θα ξέρει κάθε λεπτομέρεια της κατάστασης της υγείας σου και θα είναι έτοιμος να διαγνώσει πιο εύκολα τι έχεις. Μίλησε μαζί του για τις ανησυχίες σου και ζήτησε του για μια τελευταία φορά πληροφορίες ή διάγνωση. Από εκεί και έπειτα, σταμάτα να αμφισβητείς τις γνώσεις και την αξιοπιστία του. Είναι εκείνος που ξέρει καλύτερα από οποιονδήποτε άλλο πότε κάτι είναι ανησυχητικό και πότε όχι. Εμπιστεύσου τον.

Ξέχνα τους αυτό-ελέγχους: Σταμάτα να μετράς τους παλμούς σου ή την πίεση σου. Σταμάτα να εστιάζεις στην αναπνοή σου και σε σημάδια στο σώμα σου. Αντίθετα, εστίασε σε κάτι πιο δημιουργικό και ευχάριστο, για παράδειγμα τι θα μαγειρέψεις ή τι θα κάνεις το Σαββατοκύριακο. Όταν βιώνεις σωματικές αλλαγές, υπενθύμισε στον εαυτό σου ότι «Αυτές δεν είναι τίποτα άλλο παρά μια υπερβολή των φυσιολογικών σωματικών συμπτωμάτων που αισθάνεται ο καθένας μας, όταν βιώνει στρες. Δεν είναι επιβλαβείς, ούτε επικίνδυνες παρά μόνο δυσάρεστες. Αν δεν εστιάσεις σε αυτές, θα περάσουν».

Σταμάτα κάθε τρομακτική σου σκέψη και παρατήρησε αυτό που συμβαίνει όντως στο σώμα σου, όχι αυτό που φοβάσαι ότι συμβαίνει ή ότι θα συμβεί. Ταυτόχρονα, δώσε χώρο στο φόβο σου να εκφραστεί και να εξαφανιστεί. Αποδέξου τον και μην τον μάχεσαι. Κλείσε τα μάτια σου και φαντάσου πως ήδη υποχωρεί και δεν σου υπαγορεύει πια τι να κάνεις. Φαντάσου πως γίνατε»φίλοι» και σταμάτησε να σε ελέγχει.

Εστίασε στις σχέσεις σου: Αν η κατάσταση της υγείας σου σε έχει αποξενώσει, τότε είναι ευκαιρία να επανορθώσεις, παίρνοντας, για παράδειγμα, ένα φίλο σου τηλέφωνο και κανονίζοντας μία έξοδο. Δοκίμασε να βγεις για ένα φαγητό ή ένα ποτό και να εστίασεις στο φίλο σου και όχι στο σώμα σου, στη συζήτηση σας, στο περιβάλλον και στη μουσική.

Φρόντισε την υγεία σου και κάνε γυμναστική. Η σωματική άσκηση, μέτριας έντασης όπως ένας περίπατος, μας βοηθάει στην αντιμετώπιση του άγχους και της θλίψης.

Συμφιλιώσου με την αβεβαιότητα της υγείας. Όλοι μα όλοι έχουμε νιώσει, κάποια στιγμή στη ζωή μας, άγχος για την υγεία μας. Το άγχος για την υγεία μας, όταν βρίσκεται σε μέτρια κλίμακα, είναι προσαρμοστικό καθώς μας κινητοποιεί να κάνουμε εξετάσεις ή να προσέξουμε τη διατροφή μας.

Ωστόσο, ποια είναι τα πλεονεκτήματα και ποια τα μειονεκτήματα στην προσωπική σου ζωή, όταν υπερεστιάζεις στις σωματικές αλλαγές και είσαι έτοιμος να βρεις τι έχεις; Ζεις σε μόνιμο άγχος, δεν είναι έτσι; Αξίζει τον κόπο να χάνεις στιγμές: στιγμές που μπορείς να απολαύσεις διασκεδάζοντας, βγαίνοντας, παίζοντας με τα παιδιά σου, κτλ για την πιθανότητα να αρρωστήσεις; Δεν αρρωσταίνεις κάθε μέρα από το φόβο σου μήπως αρρωστήσεις;

Κανείς δεν ξέρει πότε και αν θα του χτυπήσει την πόρτα κάποια ασθένεια. Όμως, μέχρι να γίνει αυτό- αν ποτέ γίνει-, μπορείς να απολαύσεις το δωμάτιο στο οποίο βρίσκεσαι τώρα- μπορείς να απολαύσεις το γεγονός ότι οι εξετάσεις σου είναι καθαρές και είσαι υγιής.

Τέλος, αν το άγχος σου για την υγεία παραμένει σταθερό, ζήτησε τη βοήθεια ενός ειδικού ψυχικής υγείας.

Καλή δύναμη!

Εισαγωγική Φωτογραφία

]]>

01 Νοέ 2009

Σωματόμορφες Διαταραχές – Υποχονδρίαση

Όλοι μας γνωρίζουμε άτομα που έχουν κάποια ιδιαίτερη ευαισθησία σε θέματα υγείας με αποτέλεσμα να τρέχουν για ιατρικές εξετάσεις με το παραμικρό. Αυτοί είναι αυτό που οι περισσότεροι τους αποκαλούν υποχόνδριους. Τι γίνεται όταν κάποιος διασχίσει την λεπτή γραμμή που διαχωρίζει την κανονική ανησυχία και ενασχόληση με την υγεία από την ψυχοπαθολογική κατάσταση κατά την οποία οι διαστρεβλωμένες αντιλήψεις για την σωματική υγεία επηρεάζουν την ζωή του; Τότε μπαίνουμε στα μονοπάτια των σωματόμορφων διαταραχών.

Οι σωματόμορφες διαταραχές χαρακτηρίζονται από προβλήματα βιολογικής φύσεως (πόνος, αίσθημα ζαλάδας, παράλυση κ.α.) τα οποία εκ πρώτης όψεως φαίνονται ως συμπτώματα μιας σωματικής ασθένειας. Το θέμα όμως είναι πως καμμία ιατρική διάγνωση δεν μπορεί να εξηγήσει τι προκαλεί αυτά τα συμπτώματα. Οι σωματόμορφες διαταραχές -μαζί με τις αποσυνδετικές διαταραχές- κάποτε κατηγοριοποιούνταν υπό την γενική κατηγορία των «υστερικών νευρώσεων». Ο Freud μάλιστα υποστήριζε ότι οι υστερικές καταστάσεις οφείλονταν σε υποσυνείδητες μετατροπές των μη επιτρεπτών συναισθημάτων σε μια πιο αποδεκτή μορφή υπό την μάσκα του σωματικού προβλήματος.

Η πιο γνωστή και από τις πιο συχνοεμφανιζόμενες σωματόμορφες διαταραχές είναι η υποχονδρίαση που αναφέρθηκε και πιο πάνω, η οποία χαρακτηρίζεται από έντονο άγχος από το άτομο ότι πάσχει από κάποια σοβαρή ασθένεια. Το παραμικρό σύμπτωμα αποτελεί επαρκή απόδειξη σοβαρής ασθένειας. Ένας πονοκέφαλος ή μια οποιαδήποτε τύπου ενόχληση στο κεφάλι κάνει το άτομο να πιστεύει πως πάσχει από καρκίνο του εγκεφάλου, ένα μούδιασμα στο χέρι πως έχει πάθει εγκεφαλικό κτλ. Στις περισσότερες των περιπτώσεων υποχονδρίασης ούτε καν οι αντίθετες επιστημονικές εκτιμήσεις των ιατρών είναι σε θέση να καθησυχάσουν το άτομο.

Οι υποχόνδριοι δεν φοβούνται μήπως αναπτύξουν κάποια ασθένεια, αλλά είναι πεπεισμένοι πως πάσχουν ήδη από μια σοβαρή ασθένεια, η οποία μπορεί να απειλήσει σοβαρά τη ζωή τους. Υπολογίζεται πως ένα ποσοστό της τάξης του 4%-9% των ασθενών που εισέρχονται στα νοσοκομεία είναι υποχόνδριοι, ενώ το φύλο δεν φαίνεται πως είναι παράγοντας προδιάθεσης (βιολογικής ή κοινωνικής), καθώς άνδρες και γυναίκες παρουσιάζουν τα ίδια ποσοστά υποχονδρίασης1 .

Ένα ενδιαφέρον στοιχείο που προέκυψε μέσω των διαπολιτισμικών μελετών πάνω στο θέμα των σωματόμορφων διαταραχών είναι οι πολιτισμικές ιδιαιτερότητες στην εμφάνιση των σωματικών συμπτωμάτων. Άτομα από διαφορετικές πολιτισμικές καταβολές έχουν την τάση να εμφανίζουν διαφορετικά συμπτώματα. Για παράδειγμα, οι έχει βρεθεί πως οι Ινδοί υποχόνδριοι φοβούνται για την απώλεια σπέρματος, οι Αφρικανοί για διάφορα ζωύφια που τριγυρνάνε στον εγκέφαλό τους, ενώ οι Πακιστανοί για κάψιμο των άκρων τους!

Πέραν της υποχονδρίασης, μια άλλη, λιγότερο συχνή, σωματόμορφη διαταραχή είναι η δυσμορφική σωματόμορφη διαταραχή, κατά την οποία το άτομο έχει παράλογες αντιλήψεις για κάποια μέλη του σώματός του. Για παράδειγμα μπορεί να θεωρεί πως έχει πολύ μεγάλο κεφάλι, μικρή μύτη κτλ.

Τα αίτια των διαταραχών αυτών δεν έχουν ξεκαθαριστεί ακόμη. Βιολογικοί, περιβαλλοντικοί και γενικότεροι κοινωνικοί παράγοντες (κουλτούρα, γονεϊκά πρότυπα κ.α.) φαίνεται πως έχουν το δικό τους ποσοστό συμμετοχής στην ανάπτυξη και -κυρίως- στην εκδήλωση των σωματόμορφων διαταραχών.

Θεραπεία

Καθώς δεν έχουν βρεθεί ακόμη τα αίτια, οι σωματόμορφες διαταραχές αντιμετωπίζονται με σχεδόν όλες τις γνωστές θεραπευτικές μεθόδους ψυχοθεραπείας (CBT, Αντλεριανή, Ψυχανάλυση κ.α.). Πέραν των ψυχοθεραπειών, χρησιμοποιούνται και συγκεκριμένες φαρμακοθεραπείες οι οποίες στοχεύουν κυρίως στην άμβλυνση των σωματικών συμπτωμάτων, μιας και μια πιθανή αιτία των σωματόμορφων διαταραχών θεωρείται πως είναι η δυσλειτουργία του συστήματος αντίληψης των αλλαγών στο σώμα μας2.

Εισαγωγική Φωτογραφία

By eannesurfleet

]]>

Πηγές / Διαβάστε περισσότερα

  1. Barlow, D.H., Durand, V.M. «Abnormal Psychology: An Interactive Approach» []
  2. Psyweb: «Somatoform Disorders» []