03 Ιούν 2014

H Ψυχολογία των Ονείρων

Τα όνειρα μπορεί να είναι μυστηριώδης, αλλά η κατανόηση της σημασίας των ονείρων μας δεν είναι απλή υπόθεση. Το περιεχόμενο τους μπορεί να αλλάξει ξαφνικά, να διαθέτει παράξενα στοιχεία ή να μας φοβίζει με τρομακτικές εικόνες. Το γεγονός ότι τα όνειρα μπορούν να είναι τόσο πλούσια και συναρπαστικά είναι αυτό που κάνει πολλούς να πιστεύουν ότι υπάρχει κάποιο βαθύτερο νόημα σε αυτά.

Ο S. Freud στο βιβλίο του «Η Ερμηνεία των Ονείρων» προτείνει ότι το περιεχόμενο των ονείρων σχετίζεται με την εκπλήρωση επιθυμιών. Πίστευε ότι υπάρχουν κρυμμένες επιθυμίες και συμβολισμοί που πρέπει να αποκωδικοποιήσουμε προκειμένου να βρούμε την άδηλη ή μη εμφανή σημασία του ονείρου και όχι να δίνουμε βάρος σε αυτά ακριβώς που βλέπουμε, δηλαδή, το έκδηλο και εμφανές. Επιπλέον, ένας εσωτερικός μηχανισμός λογοκρισίας, το Υπερ-εγώ, μεταμφιέζει αυτές τις επιθυμίες ώστε να μην δούμε την πραγματική τους φύση, εξυπηρετώντας έτσι την ανάγκη μας για ικανοποίηση τους και εξυπηρετώντας ταυτόχρονα έναν ήρεμο ύπνο. Οι εφιάλτες, σύμφωνα με τον Freud, είναι μια αντίδραση του εγώ σε επιθυμίες που ήταν πολύ δυνατές ή όχι επαρκώς μεταμφιεσμένες. Περιέγραψε μάλιστα τέσσερις διαδικασίες μεταμφίεσης με τις οποίες μπορούμε να μεταφράσουμε το έκδηλο ή εμφανές στο άδηλο και πραγματικό νόημα:

  • Συμπύκνωση – ένα αντικείμενο στο όνειρο έχει πολλαπλές σημασίες και ερμηνείες
  • Μεταφορά-η διαδικασία όπου η συναισθηματική σημασία ενός αντικειμένου μεταφέρεται σε άλλο αντικείμενο ώστε να ξεγελαστεί το υπερ-εγώ και να μην γίνει λογοκρισία
  • Αντιπροσώπευση-η διαδικασία όπου μια σκέψη αντιπροσωπεύεται από μια εικόνα
  • Συμβολισμό-ένα σύμβολο αντιπροσωπεύει μια πράξη, πρόσωπο ή ιδέα

Όπως και ο S. Freud, έτσι και ο C. Jung μοιράζεται κάποια κοινά σημεία με τον Freud , αλλά πίστευε ότι τα όνειρα ήταν κάτι περισσότερο από μια έκφραση επιθυμιών που καταστέλλονται. Σύμφωνα με τον Jung, τα όνειρα δεν αντανακλούν μόνο το υποσυνείδητο αλλά και την πραγματική και συνειδητή ζωή κάθε ανθρώπου. Ο Jung έδινε την ίδια σημασία και στο έκδηλο μήνυμα του ονείρου. Ο Freud ζητούσε από τους ανθρώπους να δουν το κάθε ένα σύμβολο ξεχωριστά και να προσπαθήσουν να καταλάβουν τι ακριβώς λογοκρίθηκε με βάση αυτό το σύμβολο. Ο Jung ζητούσε από τους ανθρώπους να συσχετίσουν τις εικόνες ή τα σύμβολα που είδαν με την καθημερινή τους ζωή.

Από την άλλη, ο Calvin S. Hall προτείνει ότι τα όνειρα είναι μια νοητική διαδικασία, δηλαδή σκέψεις που κάνουμε κατά τη διάρκεια του ύπνου και οι εικόνες που βλέπουμε είναι οπτικοί συμβολισμοί των προσωπικών μας ιδεών. Ο τρόπος ερμηνείας, σύμφωνα με τον Hall, είναι να μεταφράσουμε τις εικόνες στις αρχικές σκέψεις που τις δημιούργησαν παίρνοντας πληροφορίες από άλλα όνειρα και σκέψεις του συγκεκριμένου ατόμου. Πρόκειται για μια υποκειμενική εικόνα που έχουμε για τη ζωή μας και χρειάζεται να ανακαλύψουμε τον τρόπο που βλέπουμε τα πράγματα και όχι πως είναι πραγματικά η ζωή εκείνου που βλέπει και περιγράφει το όνειρο.

Αρκετοί ακόμη έχουν δώσει διάφορες θεωρίες για την ερμηνεία των ονείρων, μεταξύ των οποίων ο F.Perls που πιστεύει ότι τα όνειρα είναι προβολές πτυχών του εαυτούς μας, που έχουμε αγνοήσει, απορρίψει ή καταπιέσει, και κάθε πρόσωπο, ακόμα και πράγμα στο όνειρο αντιπροσωπεύει μια διαφορετική πλευρά του εαυτού μας, αλλά και ο Hartmann E. που θεωρεί ότι τα όνειρα λειτουργούν σαν ψυχοθεραπεία αφού δημιουργούμε συνδέσεις σκέψεων σε ένα ασφαλές μέρος, κάτι που δεν θα μπορούσαμε να κάνουμε στην πραγματική μας ζωή. Θεωρεί ότι τα όνειρα είναι η οπτικοποίηση των συναισθημάτων μας.

Το μυστήριο που αφορά την ύπαρξη και τη θεματολογία των ονείρων ακόμα συνεχίζει να αποτελεί αντικείμενο έρευνας, ωστόσο δεν μπορούμε να μην παραδεχτούμε ότι οι ψυχαναλυτικές θεωρίες έχουν βοηθήσει αρκετά στην κατανόηση τους. Είναι σημαντικό να φέρουμε στη συνείδηση τις ασυνείδητες σκέψεις που κρύβονται πίσω από το όνειρο, καθώς μέσα από την προσπάθεια αποκωδικοποίησης τους μπορούμε να αντιμετωπίσουμε φόβους, να επιλύσουμε προβλήματα, να αναπτύξουμε τον εαυτό μας και να κατανοήσουμε καλύτερα τα συναισθήματα μας. Δύο τεχνικές που μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε για να θυμόμαστε τα όνειρα μας είναι είτε να τα καταγράφουμε σε ένα ημερολόγιο που θα κρατάμε, είτε να προσπαθήσουμε να συγκεντρωνόμαστε πριν κοιμηθούμε στο γεγονός ότι θα δούμε κάποιο όνειρο και θέλουμε να το θυμόμαστε.

Εισαγωγική Φωτογραφία

Βιβλιογραφία

  • Freud, S. “H Τεχνική της Ερμηνείας των Ονείρων”, Δαμιανός Ν.
  • Freud, S. (1900). The Interpretation of Dreams.
  • Hall, C. S. (1953). A cognitive theory of dreams. The Journal of General Psychology, 49, 273-282.
  • Jung, Carl (1966). «The Practical Use of Dream-analysis.” The Practice of Psychotherapy: Essays on the Psychology of Transference.
  • Κιτσινέλης, Σ. (2009). «Η Επιστήμη των ονείρων, Θεωρίες και ερμηνείες μιας παράλληλης πραγματικότητας»
]]>

11 Οκτ 2012

Μονοήμερο Βιωματικό Σεμινάριο με Θέμα: Όνειρα: ο Εσωτερικός μας Καθοδηγητής

Η ομάδα «THERATREE – Awakening the Senses of the Soul» διοργανώνουν μονοήμερο βιωματικό σεμινάριο με θέμα τα όνειρα. Το σεμινάριο θα γίνει την Κυριακή 21 Οκτωβρίου 2012 από τις 10:30 – 17:30 (Προσέλευση 10:15- 10:30) στο χώρο Theratree στην Αθήνα (Nεοφύτου Βάμβα 7, Κολωνάκι). Το κόστος ανέρχεται στα 80€.

Το σεμινάριο απευθύνεται σε όλο το κοινό, ειδικούς και μη. Για περισσότερες πληροφορίες επικοινωνήστε με την ομάδα:

Περιγραφή Σεμιναρίου

Το σπίτι με τα πολλά επίπεδα και τα διαφορετικά δωμάτια συμβολίζει σύμφωνα με τον Γιούνγκ την τεράστια δυνατότητα δημιουργικής και πνευματικής ανάπτυξης που διαθέτουμε όλοι μας. Πολλοί όμως αυτοπεριοριζόμαστε στο υπόγειο. Στις συναντήσεις αυτές θα ξεκλειδώσουμε δωμάτια σκονισμένα και ανεξερεύνητα, που κρύβουν πολύτιμους ξεχασμένους θησαυρούς, ανεκμετάλλευτα ταλέντα, χαρίσματα και ψυχικές ποιότητες. Παίρνοντας το κλειδί από το υλικό των ονείρων μας, δημιουργούμε γέφυρες και με άλλους «ορόφους» και «διαμερίσματα». Έτσι, σιγά – σιγά μαθαίνουμε να ιχνηλατούμε το μονοπάτι προς το πραγματικό μας σπίτι, τον Αυθεντικό Εαυτό μας, και οδηγούμαστε στην κατάκτηση ενός pass-partout, ενός κλειδιού δηλαδή που ανοίγει όλα αυτά τα διαφορετικά δωμάτια – τμήματα του εαυτού μας. Τι θα διερευνήσουμε:
  • Πόσο σημαντικός ήταν ο ρόλος των ονείρων στην Αρχαία Ελλάδα και πώς επιτάχυναν την διαδικασία ίασης μέσω της «εγκοίμησις» στα Ασκληπιεία;
  • Ποιά η χρησιμότητά τους στην προσωπική μας ανάπτυξη;
  • Γιατί ο Freud τα χαρακτήριζε ως τη «βασιλική οδό προς το ασυνείδητο»;
  • Επαναλαμβανόμενα όνειρα. Ποιό το μήνυμα που επιμένουν να μεταφέρουν;
  • Τι προετοιμασία έκαναν οι Πυθαγόρειοι πριν από τον ύπνο ώστε να δουν αποκαλυπτικά όνειρα ;
  • Η σημαντική αξία των ονείρων στην καθημερινή μας ζωή. Πώς μπορούν να επιφέρουν “κάθαρση” και θεραπεία;
Στο πλαίσιο του σεμιναρίου θα σας δοθεί η δυνατότητα να θέσετε σχετικά ερωτήματα που κατά καιρούς σας έχουν απασχολήσει και θα θέλατε να συζητήσετε σε ένα ασφαλές περιβάλλον.]]>

23 Σεπ 2011

Όταν ο υπολογιστής "βλέπει" αυτό που βλέπεις

Όσοι αρέσκονται στην επιστημονική φαντασία θα έχουν ευχηθεί πολλές φορές οι εικόνες που βλέπουν στον κινηματογράφο και αυτά που διαβάζουν στα βιβλία να γίνουν πραγματικότητα. Τα αλματώδη βήματα της σύγχρονης επιστήμης έχουν πραγματοποιήσει ουκ ολίγες φορές τέτοιου είδους ευχές. Εικόνες που κάποτε ήταν εξωπραγματικές πλέον είναι κομμάτι της καθημερινότητάς μας, τουλάχιστον σε κάποιο βαθμό.

Μια νέα έρευνα  στον τομέα των γνωστικών νευροεπιστημών έρχεται να εξάψει εκ νέου τους πιο ευφάνταστους λάτρεις της τεχνολογίας. Ο λόγος για μία από τις πιο πρόσφατες έρευνες του  «Gallant Group» του Πανεπιστημίου του Berkley οι οποίοι κατάφεραν να αναδομήσουν οπτικά ερεθίσματα αξιοποιώντας την καταγεγραμμένη εγκεφαλική δραστηριότητα την ώρα που οι συμμετέχοντες έβλεπαν σύντομα βιντεο. Με άλλα λόγια, οι επιστήμονες προγραμμάτισαν έναν υπολογιστή να διαβάσει την εγκεφαλική δραστηριότητα στον ινιακό λοβό των συμμετεχόντων καθώς αυτοί έβλεπαν κάποια σύντομα βίντεο σε μια οθόνη. Αξιοποιώντας αυτή την καταγεγρραμμένη δραστηριότητα και μετά από αρκετή επεξεργασία ο υπολογιστής δημιούργησε ένα βίντεο το οποίο «πίστευε» ότι έβλεπαν οι συμμετέχοντες. Όπως θα δείτε και στο βίντεο που ακολουθεί, το βίντεο που δημιούργησε ο υπολογιστής είναι αρκετά κοντά στο πραγματικό βίντεο που έβλεπαν οι συμμετέχοντες, αν και σε καμμία περίπτωση δεν μπορεί να θεωρηθεί (ακόμη) λεπτομερές.

Η διαδικασία που ακολούθησαν οι επιστήμονες ήταν σχετικά απλή. Οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να δουν κάποια σύντομα βίντεο, τα οποία απεικόνιζαν ανθρώπους, ζώα, αντικείμενα ή ήταν εντελώς αφηρημένα. Την στιγμή που έβλεπαν τα βίντεο η εγκεφαλική δραστηριότητα του ινιακού λοβού καταγραφόταν μέσω λειτουργικής απεικόνισης μαγνητικού συντονισμού (fMRI) και ο υπολογιστής συσχέτιζε την δραστηριότητα με τα κάποια στοιχεία του βίντεο που έβλεπε ο συμμετέχοντας ανά πάσα στιγμή. Για παράδειγμα, ο υπολογιστής μάθαινε να συσχετίζει την δραστηριότητα στην περιοχή Α και Β με παρουσία φωτός και την δραστηριότητα στην περιοχή Γ και Δ με απουσία φωτός. Στη συνέχεια, δημιούργησαν έναν αλγόριθμο ο οποίος ανέλυε χιλιάδες τυχαία βίντεο από το YouTube (στα οποία δεν συμπεριλαμβάνονταν τα βίντεο που έβλεπαν οι συμμετέχοντες) και ο υπολογιστής «επέλεγε» αυτά που πίστευε ότι ταίριαζαν πιο πολύ με την εγκεφαλική δραστηριότητα που κατέγραψε προηγουμένως. Στη συνέχεια, τα συνέθετε όλα μαζί και παρουσίαζε το τελικό βίντεο. Ακολουθεί ένα παράδειγμα σύνθεσης βίντεο για τέσσερις διαφορετικούς συμμετέχοντες. Πάνω αριστερά βλέπετε το βίντεο που είδαν οι συμμετέχοντες και κάτω βλέπετε την επιλογή των τυχαίων βίντεο που ο υπολογιστής επέλεξε για να αναδομήσει το αρχικό βίντεο.

Η συγκεκριμένη έρευνα έχει βρεθεί στο επίκεντρο διάφορων τεχνολογικών sites στο διαδίκτυο (π.χ. Gizmodo) καθώς τα αποτελέσματά της θυμίζουν έντονα εικόνες από ταινίες επιστημονικής φαντασίας όπου «τρελοί επιστήμονες» καταφέρνουν να διαβάζουν τα όνειρα και τις σκέψεις των ανθρώπων χρησιμοποιώντας διάφορες συσκευές. Παρόλο που οι ερευνητές στην ιστοσελίδα τους αναφέρουν ξεκάθαρα πως τα αποτελέσματα της έρευνάς τους δεν σχετίζονται σε καμία περίπτωση με ανάγνωση της σκέψης και ονείρων, παρά μονάχα με την αναδόμηση -πολύπλοκων είναι η αλήθεια- οπτικών ερεθισμάτων, υπαινίσονται ανοιχτά πως αυτού του είδους η έρευνα είναι ένα πρώτο μικρό βήμα προς μια όλο και πιο λεπτομερή καταγραφή και ανάγνωση της εγκεφαλικής δραστηριότητας. Οι πρακτικές εφαρμογές μιας τέτοιας μελλοντικής τεχνολογίας είναι πάρα πολλές: βοήθεια σε ασθενείς που βρίσκονται σε κωματώδη κατάσταση ή αδυνατούν να επικοινωνήσουν με τον έξω κόσμο παρόλο που μπορούν να σκέφτονται και να φαντάζονται, ανάπτυξη καλύτερων εφαρμογών διεπαφής ανθρώπου-υπολογιστή με ανάλογη προώθηση της τεχνολογίας στο χώρο της βιομηχανίας ή της προσωπικής ψυχαγωγίας. Βεβαίως στις αρνητικές συνέπειες μιας τέτοιας τεχνολογίας θα είναι η ενίσχυση μιας κοινωνίας «Μεγάλου Αδερφού» όπου άτομα ή συλλογικότητες θα μπορούν νόμιμα ή παράνομα να καταγράφουν την εγκεγαλική μας δραστηριότητα και να βγάζουν συμπεράσματα για τα όσα σκεφτόμαστε ή φανταζόμαστε (π.χ. ανάπτυξη ανιχνευτή ψεύδους). Φυσικά βρισκόμαστε ακόμη αρκετά μακριά από την ανάπτυξη τέτοιων εφαρμογών, οπότε προς το παρόν μπορούμε να κοιμόμαστε ήσυχοι και να αντιστεκόμαστε στις υπερβολές των ΜΜΕ.

Εισαγωγική Φωτογραφία

Shinji Nishimoto, An T. Vu, Thomas Naselaris, Yuval Benjamini, Bin Yu & Jack L. Gallant

 Πηγές/Περισσότερες Πληροφορίες

]]>

03 Μαΐ 2010

Μικρά και Ενδιαφέροντα #3

Psychology Today] {Ψ} Τα μωρά που μαθαίνουν να κολυμπούν από μικρή ηλικία παρουσιάζουν καλύτερο συντονισμό κινήσεων στο μέλλον σε σχέση με τα «αγύμναστα» μωρά. [Medical News Today] {Ψ} Πως μπορούμε να ξεχωρίσουμε ένα ψεύτικο χαμόγελο από ένα αληθινό; [PsyBlog] {Ψ} Ένας από τους πιο αποτελεσματικούς τρόπους καταπολέμησης των εφιαλτών που πιθανόν έχουν τα μικρά παιδιά είναι η οπτικοποίησή τους μέσω της ζωγραφικής [Psychology Today] {Ψ} Ένα πρώιμο πρόγραμμα επιτρέπει τον μερικό έλεγχο ενός υποτυπώδους ρομπότ μέσω της «σκέψης» (χρήση EEG-based BCI system) [Ελεύθερος Νευρώνας] {Ψ} Η πίστη στις ικανότητες κάποιου να μας επηρεάσει αρνητικά ή θετικά με τα λεγόμενά του (π.χ. προσευχές ιερέα) επηρεάζει τον τρόπο λειτουργίας του πρόσθιου εγκεφαλικού λοβού [Mind Hacks]

Ψυχο… ιστορικά

journal-of-clinical-psychologyΣαν σήμερα, στις 3 Απριλίου 1945 πρωτοεκδόθηκε ένα από τα πιο σημαντικά επιστημονικά περιοδικά κλινικής ψυχολογίας, το «Journal of Clinical Psychology«.  Ο Frederick C. Thorne ανέλαβε το καθήκον να είναι ο πρώτος αρχισυντάκτης του. Το περιοδικό συνεχίζει να εκδίδεται ακόμη και σήμερα από τον εκδοτικό οίκο Wiley Periodicals και κατέχει συνεχώς μία από τις πρώτες θέσεις στην διεθνή κατάταξη επιστημονικών περιοδικών ψυχολογίας.]]>

26 Απρ 2010

Μικρά και Ενδιαφέροντα #2

{Ψ} Σύμφωνα με έρευνα του Harvard Medical School, ο ύπνος βοηθάει στη… μάθηση! Όταν ονειρευόμαστε πράγματα τα οποία μαθαίνουμε όσο είμαστε ξύπνιοι, η διαδικασία της μάθησης επιταχύνεται. [Not exactly rocket science]

{Ψ} Μέσω ποιων φυσιολογικών διαδικασιών δημιουργούνται οι αναμνήσεις; Πως ακριβώς αποθηκεύει ο εγκέφαλος χρήσιμα δεδομένα; Πως μπορούμε να θυμόμαστε πιο εύκολα; Ένα εκτενές άρθρο στο Smitshonian Magazine μας δίνει μερικές πρώτες απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα [Smithsonian Magazine]

{Ψ} Σύμφωνα με τελευταίες έρευνες που έγιναν παγκοσμίως η παχυσαρκία φαίνεται πως σχετίζεται θετικά με την ανάπτυξη άνοιας. [NY Times]

{Ψ} Το BrainBlogger φιλοξενεί ένα εκτενές και αρκετά κατατοπιστικό άρθρο για τις νευροβιολογικές βάσεις της διαταραχής κοινωνικούς άγχους. [Brain Blogger]

Ψυχο…ιστορικά

The Highgate Asylum for IdiotsΣαν σήμερα, στις 26 Απριλίου 1848, ιδρύθηκε το πρώτο αγγλικό ψυχιατρικό νοσοκομείο για άτομα με νοητική υστέρηση. Το όνομά του ήταν «The Highgate Asylum for Idiots» και αρχικά χρηματοδοτήθηκε από τον Δούκα του Cambridge. Ο άνθρωπος πίσω από την ίδρυση του ασύλου ήταν ο Δρ. Andrew Reed, ο οποίος επίσης συνείσφερε τόσο οικονομικά, όσο και με την εργασία του εκεί. Οχτώ χρόνια αργότερα το άσυλο μεταφέρθηκε σε ένα πιο ευρύχωρο κτήριο στο Earlswood.

]]>