24 Νοέ 2014

Συνέντευξη του B.F. Skinner: Freud, Κίνητρα, Συναισθήματα, Αντίληψη, Συντελεστική Μάθηση

B.F. Skinner, στην οποία συνδέει τη θεωρία του συμπεριφορισμού με την φροϋδική θεωρία, σχολιάζοντας και τις δύο με τον δικό του τρόπο. Αναπτύσσει πολλά θέματα, όπως τα εσωτερικά και εξωτερικά κίνητρα στον άνθρωπο για να αλλάξει την συμπεριφορά του, την ανάπτυξη συναισθημάτων, την αντίληψη αλλά και τις μηχανές μάθησης που ο ίδιος εφηύρε για να διδάξει τα πειραματόζωα του βάσει των αρχών του συμπεριφορισμού. Η συνέντευξη έλαβε χώρα το 1964 στο Κέιμπριτζ, όταν ο B.F. Skinner ήταν ήδη γνωστός στο χώρο του και είχε γίνει δέκτης πολλαπλών βραβείων. ]]>

10 Νοέ 2014

Επιθετικότητα: είναι έμφυτη ή αποκτάται λόγω συγκυριών;

Οι άνθρωποι είναι από τα λίγα είδη πάνω στη γη που συστηματικά σκοτώνουν μέλη του ίδιου είδους. Στην ανθρώπινη ιστορία συμβαίνουν πολυάριθμοι πόλεμοι, εγκλήματα και δολοφονίες. Γιατί όμως οι άνθρωποι είναι επιθετικοί;

Η επιθετικότητα έχει μελετηθεί ιδιαίτερα από τους ψυχολόγους και τους κοινωνιολόγους και έχουν δοθεί πολλοί και διάφοροι ορισμοί. Μεταξύ άλλων, οι Bandura, S. Klaus και B. Robert έχουν πει πως πρόκειται για συμπεριφορά που έχει ως αποτέλεσμα προσωπικές βλάβες ή καταστροφή περιουσίας, συμπεριφορά που έχει ως πρόθεση την πρόκληση βίας σε ένα άλλο ανθρώπινο ον, ή η εκούσια πρόκληση κάποιου είδους βλάβης στους άλλους.

Η ανθρώπινη συμπεριφορά όμως καθορίζεται από τη βιολογική μας κληρονομιά ή από το κοινωνικό μας περιβάλλον;

Οι Hogg, M.A., & Vaughan, G.M. (2010) αναφέρουν πως οι επιστήμονες αποδέχονται ότι η συμπεριφορά είναι αποτέλεσμα μιας αλληλεπίδρασης και των δύο. Έτσι, οι ερμηνείες χωρίζονται σε δύο μεγάλες κατηγορίες: τις βιολογικές και τις κοινωνικές ερμηνείες. Οι βιολογικές υποστηρίζουν ότι η επιθετική συμπεριφορά αποτελεί εγγενές μέρος της ανθρώπινης φύσης και ό,τι είμαστε προγραμματισμένοι από τη γέννηση μας να συμπεριφερόμαστε έτσι. Οι κοινωνικές και βιοκοινωνικές ερμηνείες δίνουν έμφαση σε ένα εγγενές στοιχείο, αλλά όχι στην ύπαρξη ενός πλήρως εκδηλωμένου ενστίκτου – και επειδή κάποιες ενσωματώνουν κάποιο βιολογικό στοιχείο αναφερόμαστε σε αυτές και ως βιοκοινωνικές.

Βιολογικές ερμηνείες

Η Ψυχοδυναμική θεωρία του Freud υποστήριξε ότι η ανθρώπινη επιθετικότητα  προκύπτει από ένα έμφυτο ένστικτο θανάτου, που αντιτίθεται σε ένα ένστικτο ζωής. Όπως η σεξουαλική ορμή, που προέρχεται από τον έρωτα, έτσι μια επιθετική ορμή που προέρχεται από το θάνατο αναπτύσσεται μέσα από βιολογικές εντάσεις και πρέπει να εκφραστεί.

Η Ηθολογική θεωρία με εκπρόσωπο τον Lorenz, όπως αναφέρουν οι Hogg, M.A., & Vaughan,  στο «Περί επιθετικότητας» το 1966, υπερασπίστηκε την ενστικτώδη βάση της επιθετικότητας και σε συγκρίσεις με τη συμπεριφορά των ζώων, επικαλέστηκε εξελικτικές αρχές για να υποστηρίξει ότι η επιθετικότητα έχει αξία ως προς την επιβίωση (δηλ. ο ισχυρότερος επιβιώνει). Αναφέρθηκε, επίσης στο λεγόμενο «fighting instinct», δηλαδή, ότι όπως και τα ζώα έτσι και οι άνθρωποι πρέπει να έχουν ένα κληρονομικό μαχητικό ένστικτο.

H εξελικτική κοινωνική ψυχολογία θεωρεί ότι η περίπλοκη κοινωνική συμπεριφορά είναι προσαρμοστική και βοηθά το άτομο, τους συγγενείς και το είδος στο σύνολο του να επιβιώσουν. Η θεωρία αυτή προερχόμενη από τη Δαρβινική θεωρία, υποστηρίζει ότι η επιθετικότητα είναι ωφέλιμη. Για τους ανθρώπους η επιθετική συμπεριφορά αιτιολογείται με την απόκτηση κοινωνικού και οικονομικού οφέλους, υπεράσπιση πόρων ή απόκτηση νέων.

Κοινωνικές & βιοκοινωνικές ερμηνείες

Ματαίωση & Επιθετικότητα – Ο ανθρωπολόγος J. Dollard υποστήριξε ότι η επιθετικότητα προκαλούνταν πάντοτε από κάποια μορφή απογοητευτικού γεγονότος ή κατάστασης. Η απογοήτευση οδηγούσε κατά κανόνα σε επιθετικότητα. (π.χ. απώλεια εργασίας).  Βέβαια είναι δύσκολο να προβλεφθεί το είδος της απογοητευτικής κατάστασης που μπορεί να οδηγήσει σε αυτήν την συμπεριφορά.

Μοντέλο διέγερσης-μεταβίβασης

Μια μεταγενέστερη προσέγγιση με εκπρόσωπο τον Zillmann όπου πρωταγωνιστούσε μια έννοια ορμών ήταν το μοντέλο διέγερσης – μεταβίβασης. Βάσει αυτού η έκφραση επιθετικότητας προκύπτει από μια συνάρτηση μαθημένων συμπεριφορών, διέγερσης ή ερεθισμού από κάποια άλλη πηγή ή όταν το άτομο ερμηνεύει την κατάσταση αυτή με τέτοιο τρόπο που να πρέπει να ανταποκριθεί επιθετικά.

Η επιθετικότητα ως προϊόν μάθησης

Η θεωρία της κοινωνικής μάθησης είναι η άποψη που υποστήριξε ο Bandura κατά τον οποίο η ανθρώπινη κοινωνική συμπεριφορά δεν είναι έμφυτη αλλά μαθαίνεται μέσα από κατάλληλα πρότυπα. Οι συμπεριφοριστικές προσεγγίσεις, όπως αυτή ,υποστηρίζουν πως η επιθετικότητα μαθαίνεται μέσα από ενισχύσεις (Bandura,1973). Σύμφωνα, λοιπόν, με τη θεωρία αυτή τα άτομα μαθαίνουν να είναι επιθετικά είτε επειδή με τη συμπεριφορά τους αυτή δέχονται κάποια ανταμοιβή (άμεση εμπειρία) (υιοθέτηση μιας συμπεριφοράς επειδή ανταμειφθήκαμε για αυτήν), είτε επειδή παρατηρούν και μιμούνται κάποιον άλλον να ανταμείβεται λόγω της επιθετικής του συμπεριφοράς (έμμεση εμπειρία) (υιοθέτηση μιας συμπεριφοράς κατόπιν παρατήρησης της ανταμοιβής ενός άλλου ατόμου γι αυτήν).

Η έννοια της μάθησης μέσω άμεσης εμπειρίας βασίζεται στις αρχές της συντελεστικής ενίσχυσης του Skinner, δηλαδή μια συμπεριφορά διατηρείται μέσα από ανταμοιβές και τιμωρίες). Π.χ. αν ένα παιδί κλέψει ένα στυλό κάτι και δεν παρέμβει κανείς, τότε ο το παιδί ενισχύεται από το γεγονός ότι τώρα έχει πάρει το στυλό.

Η έννοια της μάθησης μέσω έμμεσης εμπειρίας σχετίζεται με τη μίμηση και την προτυποποίηση. Ο Bandura πραγματοποίησε μια σειρά ερευνών με μικρά παιδιά που έβλεπαν έναν ενήλικα να βιαιοπραγεί σε μια κούκλα. Οι έρευνες έδειξαν ότι τα παιδιά μιμούνται με μεγάλη ευκολία την επιθετική συμπεριφορά κυρίως των ενηλίκων επειδή λειτουργούν ως πρότυπα.

Εν κατακλείδι, με βάση τα ερευνητικά δεδομένα, η επιθετικότητα φαίνεται πως είναι αποτέλεσμα του συνδυασμού τόσο εσωτερικών όσο και εξωτερικών συνθηκών. Οι Βιολογικές ερμηνείες έχουν τις ρίζες τους στη Δαρβινική θεωρία και περιλαμβάνουν απόψεις του Freud, στοιχεία της ηθολογικής θεωρίας και της εξελικτικής κοινωνικής ψυχολογίας. Δίνουν έμφαση σε γενετικά καθορισμένα υποδείγματα συμπεριφορά. Οι κοινωνικές ερμηνείες δίνουν έμφαση στο ρόλο των κοινωνικών επιρροών και των διαδικασιών μάθησης.

Εισαγωγική Φωτογραφία

Περισσότερες Πληροφορίες / Βιβλιογραφία

  • Bandura., A. (1973). Aggression: A Social Learning Analysis. Englewood Cliffs, NJ:  Prentice-Hall
  • Hogg., M. & Vaughan., G. (2010). Κοινωνική ψυχολογία. Αθήνα: Gutenberg – Γιώργος & Κώστας Δαρδανός
  • Moyer, K. E. (1976). The Psychology of Aggression. New York: Harper & Row.
  • Παρασκευόπουλος, Ν. (1985). Εξελικτική Ψυχολογία, τόμος ΙΙ. Αθήνα: Ιδιωτική έκδοση.
  • Pervin, L.A. & John, O. P. (2001). Θεωρίες προσωπικότητας, Αθήνα: Τυπωθήτω-Γ.Δαρδανος.
]]>

03 Ιούν 2014

H Ψυχολογία των Ονείρων

Τα όνειρα μπορεί να είναι μυστηριώδης, αλλά η κατανόηση της σημασίας των ονείρων μας δεν είναι απλή υπόθεση. Το περιεχόμενο τους μπορεί να αλλάξει ξαφνικά, να διαθέτει παράξενα στοιχεία ή να μας φοβίζει με τρομακτικές εικόνες. Το γεγονός ότι τα όνειρα μπορούν να είναι τόσο πλούσια και συναρπαστικά είναι αυτό που κάνει πολλούς να πιστεύουν ότι υπάρχει κάποιο βαθύτερο νόημα σε αυτά.

Ο S. Freud στο βιβλίο του «Η Ερμηνεία των Ονείρων» προτείνει ότι το περιεχόμενο των ονείρων σχετίζεται με την εκπλήρωση επιθυμιών. Πίστευε ότι υπάρχουν κρυμμένες επιθυμίες και συμβολισμοί που πρέπει να αποκωδικοποιήσουμε προκειμένου να βρούμε την άδηλη ή μη εμφανή σημασία του ονείρου και όχι να δίνουμε βάρος σε αυτά ακριβώς που βλέπουμε, δηλαδή, το έκδηλο και εμφανές. Επιπλέον, ένας εσωτερικός μηχανισμός λογοκρισίας, το Υπερ-εγώ, μεταμφιέζει αυτές τις επιθυμίες ώστε να μην δούμε την πραγματική τους φύση, εξυπηρετώντας έτσι την ανάγκη μας για ικανοποίηση τους και εξυπηρετώντας ταυτόχρονα έναν ήρεμο ύπνο. Οι εφιάλτες, σύμφωνα με τον Freud, είναι μια αντίδραση του εγώ σε επιθυμίες που ήταν πολύ δυνατές ή όχι επαρκώς μεταμφιεσμένες. Περιέγραψε μάλιστα τέσσερις διαδικασίες μεταμφίεσης με τις οποίες μπορούμε να μεταφράσουμε το έκδηλο ή εμφανές στο άδηλο και πραγματικό νόημα:

  • Συμπύκνωση – ένα αντικείμενο στο όνειρο έχει πολλαπλές σημασίες και ερμηνείες
  • Μεταφορά-η διαδικασία όπου η συναισθηματική σημασία ενός αντικειμένου μεταφέρεται σε άλλο αντικείμενο ώστε να ξεγελαστεί το υπερ-εγώ και να μην γίνει λογοκρισία
  • Αντιπροσώπευση-η διαδικασία όπου μια σκέψη αντιπροσωπεύεται από μια εικόνα
  • Συμβολισμό-ένα σύμβολο αντιπροσωπεύει μια πράξη, πρόσωπο ή ιδέα

Όπως και ο S. Freud, έτσι και ο C. Jung μοιράζεται κάποια κοινά σημεία με τον Freud , αλλά πίστευε ότι τα όνειρα ήταν κάτι περισσότερο από μια έκφραση επιθυμιών που καταστέλλονται. Σύμφωνα με τον Jung, τα όνειρα δεν αντανακλούν μόνο το υποσυνείδητο αλλά και την πραγματική και συνειδητή ζωή κάθε ανθρώπου. Ο Jung έδινε την ίδια σημασία και στο έκδηλο μήνυμα του ονείρου. Ο Freud ζητούσε από τους ανθρώπους να δουν το κάθε ένα σύμβολο ξεχωριστά και να προσπαθήσουν να καταλάβουν τι ακριβώς λογοκρίθηκε με βάση αυτό το σύμβολο. Ο Jung ζητούσε από τους ανθρώπους να συσχετίσουν τις εικόνες ή τα σύμβολα που είδαν με την καθημερινή τους ζωή.

Από την άλλη, ο Calvin S. Hall προτείνει ότι τα όνειρα είναι μια νοητική διαδικασία, δηλαδή σκέψεις που κάνουμε κατά τη διάρκεια του ύπνου και οι εικόνες που βλέπουμε είναι οπτικοί συμβολισμοί των προσωπικών μας ιδεών. Ο τρόπος ερμηνείας, σύμφωνα με τον Hall, είναι να μεταφράσουμε τις εικόνες στις αρχικές σκέψεις που τις δημιούργησαν παίρνοντας πληροφορίες από άλλα όνειρα και σκέψεις του συγκεκριμένου ατόμου. Πρόκειται για μια υποκειμενική εικόνα που έχουμε για τη ζωή μας και χρειάζεται να ανακαλύψουμε τον τρόπο που βλέπουμε τα πράγματα και όχι πως είναι πραγματικά η ζωή εκείνου που βλέπει και περιγράφει το όνειρο.

Αρκετοί ακόμη έχουν δώσει διάφορες θεωρίες για την ερμηνεία των ονείρων, μεταξύ των οποίων ο F.Perls που πιστεύει ότι τα όνειρα είναι προβολές πτυχών του εαυτούς μας, που έχουμε αγνοήσει, απορρίψει ή καταπιέσει, και κάθε πρόσωπο, ακόμα και πράγμα στο όνειρο αντιπροσωπεύει μια διαφορετική πλευρά του εαυτού μας, αλλά και ο Hartmann E. που θεωρεί ότι τα όνειρα λειτουργούν σαν ψυχοθεραπεία αφού δημιουργούμε συνδέσεις σκέψεων σε ένα ασφαλές μέρος, κάτι που δεν θα μπορούσαμε να κάνουμε στην πραγματική μας ζωή. Θεωρεί ότι τα όνειρα είναι η οπτικοποίηση των συναισθημάτων μας.

Το μυστήριο που αφορά την ύπαρξη και τη θεματολογία των ονείρων ακόμα συνεχίζει να αποτελεί αντικείμενο έρευνας, ωστόσο δεν μπορούμε να μην παραδεχτούμε ότι οι ψυχαναλυτικές θεωρίες έχουν βοηθήσει αρκετά στην κατανόηση τους. Είναι σημαντικό να φέρουμε στη συνείδηση τις ασυνείδητες σκέψεις που κρύβονται πίσω από το όνειρο, καθώς μέσα από την προσπάθεια αποκωδικοποίησης τους μπορούμε να αντιμετωπίσουμε φόβους, να επιλύσουμε προβλήματα, να αναπτύξουμε τον εαυτό μας και να κατανοήσουμε καλύτερα τα συναισθήματα μας. Δύο τεχνικές που μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε για να θυμόμαστε τα όνειρα μας είναι είτε να τα καταγράφουμε σε ένα ημερολόγιο που θα κρατάμε, είτε να προσπαθήσουμε να συγκεντρωνόμαστε πριν κοιμηθούμε στο γεγονός ότι θα δούμε κάποιο όνειρο και θέλουμε να το θυμόμαστε.

Εισαγωγική Φωτογραφία

Βιβλιογραφία

  • Freud, S. “H Τεχνική της Ερμηνείας των Ονείρων”, Δαμιανός Ν.
  • Freud, S. (1900). The Interpretation of Dreams.
  • Hall, C. S. (1953). A cognitive theory of dreams. The Journal of General Psychology, 49, 273-282.
  • Jung, Carl (1966). «The Practical Use of Dream-analysis.” The Practice of Psychotherapy: Essays on the Psychology of Transference.
  • Κιτσινέλης, Σ. (2009). «Η Επιστήμη των ονείρων, Θεωρίες και ερμηνείες μιας παράλληλης πραγματικότητας»
]]>

01 Νοέ 2013

Προβολή Ντοκιμαντέρ: On the Trail of Sigmund Freud

Τετάρτη 6 Νοεμβρίου 2013 στις 20.00 στο Γαλλικό Ινστιτούτο Αθηνών Όλα όσα θα θέλατε να μάθετε για τον Φρόυντ, τις επιστημονικές του θεωρίες αλλά και τις τεχνικές θεραπείας που ανέπτυξε! Το ντοκιμαντέρ για τον πατέρα της Ψυχανάλυσης και έναν από τους σημαντικότερους στοχαστές του 20ού αιώνα που μελέτησε και προσδιόρισε έννοιες όπως το ασυνείδητο, την απώθηση και την παιδική σεξουαλικότητα βαδίζει στα χνάρια του μέσα από συναρπαστικές συνεντεύξεις μεταξύ άλλων με την κόρη του Άννα, τον εγγονό του, Anton, τον Woody Allen, τον Bernardo Bertolucci και τη σεξολόγο Ruth Westheimer. Την ταινία «On the Trail of Sigmund Freud» θα προλογίσει ο Νικόλαος Τζαβάρας, διδάσκων αναλυτής και μέλος της Διεθνούς Ψυχαναλυτικής Εταιρείας. Μετά την προβολή ο Νικόλαος Τζαβάρας θα απαντήσει σε ερωτήσεις του κοινού.

  • Η ταινία θα προβληθεί την Κυριακή 10 Νοεμβρίου στο Κινηματογράφο ΔΑΝΑΟΣ στις 17.00
  • Η ταινία προβάλλεται με ελληνικούς υπότιτλους
  • Τιμή εισιτηρίου 6 ευρώ
Μετά την προβολή, τρεις τυχεροί Θα κερδίσουν το βιβλίο «Sigmund Freud – Μια σύγχρονη προσωπογραφία» του Peter Gay σε μετάφραση: Ιάκωβος Κοπερτί από τις εκδόσεις «Οδυσσέας»

Εισαγωγική Φωτογραφία

]]>

04 Ιούν 2013

Ψυχοϊστορικά: 4 Ιουνίου 1938 – Ο Φρόιντ διώκεται από τους ναζί

Σαν σήμερα, στις 4 Ιουνίου 1938, ο Σίγκμουντ Φρόιντ αναγκάζεται να φύγει από την Αυστρία υπό καθεστώς διωγμού από τους ναζί. Ο λόγος της δίωξης ήταν η εβραϊκή καταγωγή του πατέρα της ψυχανάλυσης, κάτι που ήταν κόκκινο πανί για το κυβερνών εθνικοσοσιαλιστικό κόμμα της γερμανίας το οποίο ήλεγχε πλέον και την Αυστρία. Την ίδια ή και χειρότερη τύχη με τον Φρόιντ είχαν περίπου 180.000 άλλοι Αυστριακοί εβραϊκής καταγωγής οι οποίοι είτε έφυγαν από τη χώρα είτε πέθαναν στα στρατόπεδα συγκέντρωσης των ναζί.

Ο Φρόιντ φεύγοντας από τη χώρα αναγκάστηκε να υπογράψει ένα έγγραφο στο οποίο δήλωνε ότι οι ναζί του είχαν φερθεί αξιοπρεπώς. Πάνω από την υπογραφή του όμως ο Φρόιντ έγραψε με μια μεγάλη δόση σαρκασμού ότι «προτείνει την Γκεστάπο στον οποιοδήποτε». Αφήνοντας την Βιέννη, ο Φρόιντ πήγε στο Παρίσι και από εκεί στο Λονδίνο, όπου έμεινε στην οδό Maresfield Gardens 20 στο Hampstead έως και το θάνατό του ένα χρόνο αργότερα (23 Σεπτεμβρίου 1939).

Εισαγωγική Φωτογραφία

]]>

23 Ιαν 2013

Ντοκιμαντέρ: Ο αιώνας του εαυτού

Ο προηγούμενος αιώνας ήταν ο αιώνας στον οποίο ουσιαστικά αναπτύχθηκε η επιστήμη της Ψυχολογίας και οι διάφοροι μέθοδοι ψυχοθεραπείας. Το 2002 το BBC είχε κάνει μια ιστορική αναδρομή στην επίδραση των ιδεών του Freud στην καθημερινότητά μας. Όσο και αν σε πολλούς φαίνεται περίεργο, οι θεωρίες του Freud δεν επηρέασαν μόνο τους ψυχοθεραπευτές και γενικότερα την επιστημονική κοινότητα των ψυχολόγων, αλλά όλους μας, κυρίως μέσω της αξιοποίησής τους από τους πολιτικούς και τα ΜΜΕ με σκοπό την αποτελεσμαστικότερη αποστολή μηνυμάτων στο ευρύ κοινό για πολιτικούς ή καταναλωτικούς λόγους.

Το τετράωρο ντοκιμαντέρ χωρίζεται σε 4 μέρη:

  1. Happiness Machines: η ιστορία της σχέσης του Freud με τον ανηψιό του, Edward Bernays, ο οποίος εισήγαγε τον όρο «δημόσιες σχέσεις» στην πολιτική σκηνή
  2. The Engineering of Consent: η χρήση των θεωριών του Freud για το ασυνείδητο από τους πολιτικούς κατά τη διάρκεια του μεσοπολέμου και του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου
  3. There is a Policeman Inside All of Our Heads, He Must Be Destroyed: η δημιουργία ενός νέου πολιτικού κινήματος που σκοπό έχει την απαλλαγή των ανθρώπων από τον μαζικό έλεγχο των ΜΜΕ και της διαφήμισης και την προώθηση της ελεύθερης βούλησης
  4. Eight People Sipping Wine In Kettering: η χρήση των φροϋδικών ιδεών από σύγχρονους πολιτικούς σε όλο τον κόσμο με σκοπό την εκλογική επιτυχία και την ανάληψη εξουσίας
]]>

03 Δεκ 2012

Ψυχοϊστορικά: 3 Δεκεμβρίου 1895

Σαν σήμερα, στις 3 Δεκεμβρίου 1895, γεννήθηκε η μικρότερη κόρη του Sigmund Freud, η Anna Freud. Η Anna Freud ήταν μονίμως στο πλευρό του πατέρα της και μπορούμε να πούμε πως ήταν μία από τις καλύτερες μαθήτριές του. Κατά τη διάρκεια της επαγγελματικής της εξέλιξης ως ψυχαναλύτρια παιδιών ανέπτυξε τις ιδέες του Sigmund Freud εισάγωντας νέους μηχανισμούς άμυνας του «εγώ», ενώ ίδρυσε το Θεραπευτικό Κέντρο Παιδιών, στο οποίο εφάρμοσε την ψυχαναλυτική της θεωρία. Βασικός κορμός των ιδεών της Anna ήταν η πεποίθηση ότι το «εγώ» όχι μόνο δεν παραμένει σταθερό, αλλά υπάρχει η δυνατότητα να εκπαιδευτεί εντός συγκεκριμένου κοινωνικού πλαισίου το οποίο μπορεί να γίνει ο ρυθμιστικός παράγοντας των μηχανισμών άμυνας και ως εκ τούτου της συμπεριφοράς του ασθενή. Η Anna Freud θεωρείται ως μία από τις πιο σημαντικές ψυχαναλύτριες παιδιών, με την θεωρία της να κατέχει μια κεντρική θέση στην διδασκαλία ψυχοδυναμικών προσεγγίσεων. Πέθανε στις 9 Οκτωβρίου 1982 στο Λονδίνο, όπου και ήταν η κύρια κατοικία της.]]>

09 Φεβ 2012

Ο όρος της εβδομάδας: ασυνείδητο

Το ασυνείδητο είναι ένας όρος που χρησιμοποιήθηκε εντατικά από τον Freud στο ψυχαναλυτικό του μοντέλο, από όπου και έγινε γνωστός. Αναφέρεται σε σκέψεις, συναισθήματα, ιδέες, αντιλήψεις, φόβους και επιθυμίες που υπάρχουν στο μυαλό ενός ατόμου, δίχως το ίδιο να γνωρίζει την ύπαρξή τους. Πολλές φορές αυτές οι ασυνείδητες νοητικές λειτουργίες εκδηλώνονται με πλάγιους, όπως για παράδειγμα μέσω λαθών στη γλώσσα (π.χ. λέω σε κάποιον «σε μισώ», αντί του «σε αγαπώ»), μέσω ασυνείδητων πράξεων («ξεχνάμε» να καλέσουμε κάποιον σε ένα πάρτι) ή άλλων μορφών εξωτερίκευσης της σκέψης.

Αργότερα, ο Jung μίλησε για δύο κατηγορίες ασυνείδητου: το ατομικό και το συλλογικό. Το ατομικό, όπως είδαμε ήδη, αναφέρεται στις καταπιεσμένες νοητικές λειτουργίες του ατόμου. Το συλλογικό ασυνείδητο όμως αναφέρεται στις καταπιεσμένες νοητικές λειτουργίες μιας ολόκληρης κοινωνίας οι οποίες περνάνε από γενιά σε γενιά και εκφράζονται μόνο μέσω πλαγίων οδών (όπως είναι τα παραμύθια, οι λαϊκές παραδόσεις, η τέχνη κ.α.).

Το σύνολο των ψυχαναλυτικών μοντέλων βασίζεται στην ύπαρξη του ασυνείδητου, το οποίο συχνά αποτελεί τον πυρήνα και το αντικείμενο της έρευνάς τους. Στα πλάισια της ψυχανάλυσης το ασυνείδητο δεν ορίζεται απλά ως κάτι το οποίο δεν είναι συνειδητό στο άτομο, αλλά κάθε τι το οποίο απωθείται ενεργά από το συνειδητό στο ασυνείδητο.

Psychology of the Unconscious: A Study of the Transformations and Symbolisms of the Libido, A Contribution to the History of the Evolution of Thought Φωτογραφία ]]>

07 Φεβ 2012

Ψυχο…ιστορικά: 7 Φεβρουαρίου

Σαν σήμερα, στις 7 Φεβρουαρίου 1870 γεννήθηκε ο Alfred Adler στο Rudolfsheim της Αυστρίας. Ο Adler από πολύ νωρίς στην καριέρα του είχε αναπτύξει στενές σχέσεις με τον Freud και τις θεωρίες του, αλλά αργότερα (το 1911) απέκλινε σημαντικά και συνέχισε στο δικό του δρόμο. Το 1912 ίδρυσε την Εταιρεία  Διαφορικής Ψυχολογίας (Society for Individual Psychology) η οποία προωθούσε τις δικές του θεωρίες περί ατομικής ψυχολογίας η οποία έδινε ιδιαίτερη έμφαση στην ανάγκη των ατόμων για αισθήματα ανωτερότητας. Ο Adler εισήγαγε πολλούς όρους και έννοιες όχι μόνο στην επιστημονική κοινότητα αλλά στην καθημερινότητά μας (π.χ. σύνδορμο κατωτερότητας).

Είχε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τον τρόπο ανατροφής των παιδιών εντός του οικογενειακού περιβάλλοντος καθώς ήταν πεπεισμένος ότι ο -αναπόφευκτα πολλές φορές- μη «δημοκρατικός» τρόπος ανατροφής των παιδιών είναι η πηγή πολλών συνδρόμων εξουσίας που πιθανόν να αναπτύξει το άτομο στο μέλλον. Σήμερα θεωρείται μια από τις πιο σημαντικές προσωπικότητες στην ιστορία της ψυχολογίας και η αντλεριανή σχολή σκέψης του επηρεάζει την εκπαίδευση πολλών νεοφρουδιστικών μοντέλων ψυχοθεραπείας.

Φωτογραφία

]]>

04 Ιούν 2010

Μικρά και Ενδιαφέροντα #6

  • Νέες έρευνες μοριακής βιολογίας αποκαλύπτουν το μυστικό της επιτυχίας του βελονισμού. Αυτό δεν είναι άλλο από την έκκριση αδενοσίνης, μια ουσία με αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες που μειώνει το αίσθημα του πόνου. [Ελεύθερος Νευρώνας]
  • Σύμφωνα με μια έρευνα του Πανεπιστημίου του Köln, κάποιες μικρές προλήψεις (π.χ. χρήση γουριών, σταύρωμα δαχτύλων κτλ) μπορούν να βελτιώσουν την επίδοσή μας σε κινητικές και γνωστικές λειτουργίες. [PsyBlog]
  • Η σχιζοφρένεια και η δημιουργικότητα διαχωρίζονται με μια λεπτή γραμμή. Η νευροφυσιολογία των ιδιαίτερα δημιουργικών ατόμων μοιάζει με αυτή των σχιζοφρενών. Συγκεκριμένα, ο εγκέφαλος φιλτράρει λιγότερο τις σκέψεις βάσει λογικής, με αποτέλεσμα να εκφράζουν περισσότερες σκέψεις δίχως λογική συνέχεια. [BBC Health News]
  • Δυστυχώς για τους λάτρεις του καφέ, τα αποτελέσματα νέας έρευνας για τις ιδιότητες της καφεΐνης υποστηρίζουν ότι η ουσία αυτή δεν έχει τις διεγερτικές ιδιότητες που έως τώρα πιστεύαμε ότι είχε. [Medical News Today]
  • Το Psychology Today παρουσιάζει και σχολιάζει την ιστορία της Kelly Preston, της συζύγου του Travollta, που έμεινε έγκυος στα 47 της χρόνια. Το νέο παιδί έρχεται να καλύψει το κενό που άφησε πίσω του ο χαμός του 16χρονου γιου του ζευγαριού. [Psychology Today]
  • Ψυχο…ιστορικά

    Σαν σήμερα, στις 4 Ιουνίου 1938, ο Σίγκμουντ Φρόυντ, έχοντας εβραϊκή καταγωγή, αναγκάστηκε να φύγει από την Αυστρία υπό την πίεση της ναζιστικής Γερμανίας. Τα βιβλία του Φρόυντ όχι μόνο απαγορεύτηκαν στις χώρες του Γ’ Ράιχ, αλλά κάηκαν, καθώς οι Ναζί ήθελαν να ξεχαστεί κάθε λέξη που γράφτηκε από αυτόν. Με τη βοήθεια του  Anton Sauerwald, ενός υψηλόβαθμου Ναζί που ανέλαβε την υπόθεση του Φρόυντ, ο πατέρας της ψυχαναλυτής κατάφερε να φύγει στο Παρίσι (κ από εκεί στο Λονδίνο), ώστε «να πεθάνει ελεύθερος», όπως είχε δηλώσει ο ίδιος. Μάλιστα, πριν αναχωρήσει, οι Ναζί τον ανάγκασαν να υπογράψει  μια δήλωση στην οποία αναφερόταν ότι οι άντρες της Γκεστάπο του συμπεριφέρθηκαν με σεβασμό. Ο Φρόυντ υπέγραψε, αλλά στο έγγραφο πρόσθεσε το ακόλουθο σαρκαστικό σχόλιο: «Με μεγάλη μου χαρά, προτείνω την Γκεστάπο στον οποιοδήποτε».
    ]]>